Այլընտրանքային և նորարար նախագծեր՝ ՀՀ գրադարանների համար

Աշխարհագրություն

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության լեռնային տարածքներում ռելիեֆի ժամանակակից փոփոխությունների ուսումնասիրությանը, դրանց տարածական առանձնահատկությունների բացահայտմանը, գնահատմանը և հետագա զարգացման հնարավոր ուղղությունների կանխատեսմանը։ Հետազոտության առանցքում քարտեզագրական մոտեցումն է, որի միջոցով լեռնային ռելիեֆը դիտարկվում է ոչ թե որպես անփոփոխ բնական համակարգ, այլ որպես շարունակաբար զարգացող և տարբեր բնական գործընթացների ազդեցությամբ ձևափոխվող տարածական միջավայր։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես Հայաստանի համար, քանի որ երկրի տարածքի մեծ մասը բնութագրվում է բարդ, խիստ մասնատված լեռնային ռելիեֆով, որտեղ տարբեր երկրաբանական կառուցվածքները, ապարների կազմը, բարձրությունների փոփոխությունները, լանջերի թեքությունները, ջրային հոսքերը և արտաքին բնական գործընթացները պայմանավորում են մակերևույթի ձևերի տարբերակված զարգացումը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում այնպիսի գործընթացների տարածական դրսևորումներին, որոնք կարող են փոխել լեռնային մակերևույթի կառուցվածքն ու կայունությունը, այդ թվում՝ էրոզիային, հողմնահարմանը, սողանքներին, փլուզումներին, գետային քայքայմանը և այլ ռելիեֆաստեղծ գործընթացներին։ Քարտեզագրական մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս համադրել տարբեր ժամանակաշրջանների տվյալները, բացահայտել ռելիեֆային փոփոխությունների ուղղություններն ու ինտենսիվությունը, առանձնացնել առավել ակտիվ կամ խոցելի տարածքները և դրանց հիման վրա ստեղծել տարածական գնահատման ու կանխատեսման համակարգ։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը միավորում է ֆիզիկական աշխարհագրության, գեոմորֆոլոգիայի, քարտեզագրության և տարածական վերլուծության մոտեցումները՝ ձևավորելով լեռնային ռելիեֆի զարգացման ամբողջական պատկեր։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կանխատեսման բաղադրիչը, քանի որ ռելիեֆի փոփոխությունների ուսումնասիրությունը միայն ներկա վիճակի նկարագրությամբ չի սահմանափակվում․ դրա նպատակներից է նաև գնահատել, թե առկա բնական պայմանների և գործընթացների պահպանման կամ փոփոխության դեպքում ինչպես կարող են զարգանալ ռելիեֆային երևույթները ապագայում։ Նման մոտեցումը կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ տարածքային պլանավորման, ենթակառուցվածքների տեղադրման, բնակավայրերի զարգացման, բնական վտանգների գնահատման, շրջակա միջավայրի կառավարման և լեռնային տարածքների ռացիոնալ օգտագործման խնդիրներում։ ՀՀ տարածքի օրինակով կատարված ուսումնասիրությունը արժեքավոր է նաև նրանով, որ քարտեզագրական նյութերը հնարավորություն են տալիս բարդ բնական գործընթացները ներկայացնել տեսանելի և համադրելի ձևով՝ առանձնացնելով տարբեր տարածքների միջև եղած տարբերությունները և դրանց զարգացման օրինաչափությունները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարելի է դիտարկել որպես գիտական ուսումնասիրություն, որը փորձում է քարտեզագրական և տարածական վերլուծության միջոցով բացահայտել Հայաստանի լեռնային ռելիեֆի ժամանակակից դինամիկան, գնահատել դրա փոփոխության բնույթն ու հնարավոր վտանգավոր դրսևորումները և ստեղծել ապագա փոփոխությունների կանխատեսման համար անհրաժեշտ գիտական հիմք։ Գրքի մատենագիտական աղբյուրներում աշխատանքը ներկայացված է որպես աշխարհագրական գիտությունների դոկտորական աստիճանի համար կատարված հետազոտություն, ինչը ևս ընդգծում է դրա գիտահետազոտական և մասնագիտական բնույթը։

Գրականություն

Հայ հին վիպաշխարհը-ը գրականագիտական և բանահյուսագիտական ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայ ժողովրդի հին վիպական ավանդույթի ձևավորումը, կառուցվածքը և գաղափարական բովանդակությունը՝ ընդգրկելով առասպելաբանական, դիցաբանական և հերոսական պատմությունների համակարգը, աշխատությունում վերլուծվում են հայ հին վիպական կերպարներն ու սյուժեները, դրանց կապը նախաքրիստոնեական հավատալիքների, բնության պաշտամունքի և վաղ պետական կազմավորումների պատմական հիշողության հետ, ինչպես նաև վիպական մտածողության դերը ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացում, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիպական նյութերի համեմատությանը հարևան ժողովուրդների էպոսների և հին արևելյան ավանդույթների հետ, ինչը թույլ է տալիս բացահայտել ընդհանուր և յուրահատուկ մշակութային շերտերը, միաժամանակ ընդգծվում է բանավոր ավանդույթի փոխանցման մեխանիզմը, կերպարների խորհրդանշական իմաստները և պատմական իրականության ու առասպելի փոխներթափանցումը, աշխատությունը ցույց է տալիս, որ հայ հին վիպաշխարհը ոչ միայն գրական ժառանգություն է, այլ նաև աշխարհընկալման համակարգ, որը ձևավորել է ժողովրդի մշակութային հիշողությունը և արժեքային պատկերացումները։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է բանկային և արդյունաբերական կապիտալների փոխհարաբերությունների տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով դրանց փոխկապակցվածությունը տնտեսության ֆինանսավորման, ներդրումների, արտադրության զարգացման և տնտեսական աճի գործընթացներում։ Հետազոտության կենտրոնում բանկային համակարգի և արդյունաբերական ձեռնարկությունների միջև ձևավորվող ֆինանսատնտեսական հարաբերություններն են, որոնց արդյունավետությունը կարող է էական ազդեցություն ունենալ արտադրական ներուժի ընդլայնման, տեխնոլոգիական վերազինման և տնտեսության մրցունակության բարձրացման վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բանկային կապիտալի էությունը, արդյունաբերական կապիտալի կառուցվածքն ու շրջանառությունը, ինչպես նաև դրանց փոխադարձ ներգործության հիմնական մեխանիզմները։ Բանկային համակարգը արդյունաբերական ձեռնարկություններին կարող է ապահովել վարկային ռեսուրսներով, ներդրումային ֆինանսավորմամբ, վճարահաշվարկային ծառայություններով և ֆինանսական այլ գործիքներով, մինչդեռ արդյունաբերական հատվածի զարգացումը ձևավորում է բանկային համակարգի վարկային պորտֆելի ընդլայնման և ֆինանսական ծառայությունների պահանջարկի կարևոր աղբյուր։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է վարկավորման պայմանների ազդեցության գնահատումը արդյունաբերական կապիտալի ձևավորման և վերարտադրության վրա։ Տոկոսադրույքների մակարդակը, վարկի ժամկետը, գրավի պահանջները, վարկային ռիսկի գնահատումը և ֆինանսական միջնորդության արդյունավետությունը կարող են էապես ազդել ձեռնարկությունների ներդրումային որոշումների վրա։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել նաև սեփական և փոխառու կապիտալի հարաբերակցությանը, քանի որ արդյունաբերական ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունությունը մեծապես կախված է պարտքային միջոցների օգտագործման արդյունավետությունից։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ բանկերի և արդյունաբերական կազմակերպությունների միջև երկարաժամկետ համագործակցության ձևերին, այդ թվում՝ ներդրումային վարկավորմանը, լիզինգին, նախագծային ֆինանսավորմանը, կորպորատիվ ֆինանսավորման տարբեր մեխանիզմներին և համատեղ ներդրումային ծրագրերին։ Այս գործիքները կարող են նպաստել արտադրական հզորությունների արդիականացմանը, նոր տեխնոլոգիաների ներդրմանը և նոր արտադրատեսակների ստեղծմանը։ Տեսական տեսանկյունից թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև ֆինանսական կապիտալի ձևավորման և կենտրոնացման գործընթացները, բանկային ու արդյունաբերական հատվածների միջև տնտեսական կապերի խորացման հետևանքները և դրանց ազդեցությունը շուկայական կառուցվածքի վրա։ Կարևոր է նաև գնահատել նման փոխհարաբերությունների հնարավոր դրական և բացասական հետևանքները՝ ներառյալ ներդրումային ակտիվության աճը, ռեսուրսների ավելի արդյունավետ բաշխումը, ֆինանսական ռիսկերի կուտակումը և շուկայական կենտրոնացման հնարավոր խորացումը։ Հետազոտությունը կարող է դիտարկել տարբեր երկրների փորձը և համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտել բանկային ու արդյունաբերական կապիտալների արդյունավետ փոխգործակցության առավել հաջող մոդելները։ Հայաստանի տնտեսության պայմաններում այս հարցերը հատկապես կարևոր են արդյունաբերության տեխնոլոգիական արդիականացման, ներդրումային ռեսուրսների հասանելիության և արտադրական ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունության տեսանկյունից։ Աշխատության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ բանկային վարկավորման կատարելագործման, արդյունաբերական ներդրումների խթանման, ֆինանսական ռիսկերի կառավարման և բանկերի ու իրական հատվածի միջև երկարաժամկետ համագործակցության զարգացման առաջարկությունների մշակման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, բանկային ոլորտի մասնագետներին, արդյունաբերական ձեռնարկությունների ղեկավարներին, ներդրումային կառավարման մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և տնտեսագիտական ու ֆինանսական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Գյուղատնտեսություն

Այս գիրքը նվիրված է գյուղատնտեսական արտադրության, ջրային ռեսուրսների աղտոտման և շրջակա միջավայրի փոխազդեցության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ոռոգման ջրում առկա ծանր մետաղների ազդեցությանը բրնձի մշակության վրա։ Աշխատանքի կենտրոնում գտնվում է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Սեյեդ Մահալլեի շրջանը, որտեղ բրնձագործությունը կարևոր նշանակություն ունի գյուղատնտեսական արտադրության և տեղի բնակչության կենսապահովման համար։ Հետազոտությունը դիտարկում է այն խնդիրը, թե ինչպես կարող են ոռոգման ջրի միջոցով հող և բույս ներթափանցող ծանր մետաղները փոխել բրնձի աճի և զարգացման բնական ընթացքը, նվազեցնել բերքատվությունը, ազդել ստացված արտադրանքի որակական հատկանիշների վրա և միաժամանակ առաջացնել երկարաժամկետ բնապահպանական ռիսկեր։ Գրքում ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ ծանր մետաղները, ի տարբերություն բազմաթիվ այլ աղտոտիչների, կարող են կուտակվել հողում և գյուղատնտեսական էկոհամակարգի տարբեր բաղադրիչներում՝ աստիճանաբար տեղափոխվելով ջրից դեպի հող, այնտեղից՝ բույսի արմատային համակարգ, ցողուն և հատիկ։ Այդ գործընթացը կարևոր է ոչ միայն բույսի ֆիզիոլոգիական վիճակի և բերքատվության տեսանկյունից, այլև սննդամթերքի անվտանգության առումով, քանի որ որոշ մետաղների բարձր կոնցենտրացիաները կարող են վտանգ ներկայացնել մարդու և կենդանիների առողջության համար։ Աշխատանքը կարող է ներառել ոռոգման ջրի, հողի և բրնձի տարբեր օրգանների նմուշների ուսումնասիրություն, դրանցում ծանր մետաղների պարունակության որոշում և ստացված ցուցանիշների համեմատություն թույլատրելի կամ ընդունված բնապահպանական և գյուղատնտեսական չափանիշների հետ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է ծանր մետաղների հնարավոր ազդեցությունը բույսի աճի ցուցանիշների, բերքի քանակի, հատիկների որակի և գյուղատնտեսական հողի վիճակի վրա։ Հետազոտության կարևոր կողմերից է աղտոտման աղբյուրների բացահայտումը, քանի որ ոռոգման ջրի որակը կարող է պայմանավորված լինել ինչպես բնական երկրաքիմիական գործընթացներով, այնպես էլ մարդու գործունեությամբ՝ արդյունաբերական, կենցաղային, հանքարդյունաբերական կամ գյուղատնտեսական արտանետումներով։ Գրքում խնդիրը ներկայացվում է ոչ միայն որպես առանձին գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության հարց, այլ որպես ամբողջական էկոլոգիական շղթա, որտեղ ջրի որակի վատթարացումը կարող է հանգեցնել հողի աղտոտման, բույսերում մետաղների կուտակման, բերքի որակի նվազման և սննդային շղթայի միջոցով աղտոտիչների հետագա տարածման։ Հատուկ նշանակություն ունի այն հարցը, թե որ ծանր մետաղներն են առավել ակտիվորեն կլանվում բրնձի կողմից, ինչ պայմաններում է ուժեղանում դրանց կուտակումը և բույսի որ հատվածներում են դրանք առավել մեծ քանակությամբ հայտնվում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ գնահատել ոչ միայն բերքատվության հնարավոր կորուստները, այլև ստացված բրնձի օգտագործման հետ կապված ռիսկերը։ Աշխատանքը նաև ընդգծում է հողի հատկությունների, ջրի քիմիական կազմի, pH-ի, օրգանական նյութերի և այլ գործոնների դերը ծանր մետաղների շարժունակության և բույսերի կողմից դրանց յուրացման գործընթացում։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրությունը կարևոր է կայուն գյուղատնտեսության սկզբունքների կիրառման համար, քանի որ բարձր բերքատվության ապահովումը չի կարող դիտարկվել ջրի և հողի անվտանգության հաշվին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել ոռոգման ջրի որակի վերահսկման, աղտոտված տարածքների կառավարման, բրնձի արտադրության անվտանգության բարձրացման և շրջակա միջավայրի պահպանության նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է գյուղատնտեսական, բնապահպանական և հանրային առողջության խնդիրների փոխկապակցված ուսումնասիրություն՝ ցույց տալով, որ ոռոգման ջրի աղտոտումը կարող է ունենալ բազմաշերտ հետևանքներ՝ սկսած բույսի աճի և բերքատվության փոփոխություններից մինչև հողի երկարաժամկետ դեգրադացիա և սննդամթերքի անվտանգության ռիսկեր։ Այն հատկապես արժեքավոր է այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են ագրոէկոլոգիայով, հողի և ջրի աղտոտմամբ, ծանր մետաղների էկոտոքսիկոլոգիայով, բրնձագործությամբ, գյուղատնտեսական արտադրանքի որակով և բնական ռեսուրսների կայուն կառավարմամբ։

Գրականություն

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Վազգեն Օվյանի բանաստեղծությունները, որտեղ արտացոլվում են մարդու ներաշխարհի նուրբ զգացմունքները, կյանքի, սիրո, բնության և ժամանակակից աշխարհի հետ կապված մտորումները: Գրքում համադրվում են զգացմունքային խորությունը, պատկերային ճկունությունը և բանաստեղծական լիրիզմը, ինչը ընթերցողին թույլ է տալիս ապրելու և մտորելու հերոսների և հեղինակային տեսլականի հետ, բացահայտել հոգևոր արժեքները, ազգային և մշակութային ինքնությունն ու ժամանակակից կյանքի մարտահրավերները: Աշխատությունը աչքի է ընկնում բառի հստակությամբ, սիմվոլիկ պատկերներով հարուստ ձևավորմամբ և մարդկային զգացմունքների ընդգծված արտահայտմամբ, ընթերցողին հաղորդելով ոչ միայն հուզական, այլև մտավոր ու բարոյական հարստություն՝ նպաստելով հոգևոր ու մտավոր զարգացմանը:

Տնտեսագիտություն

Հակամենաշնորհային աշխատությունը նվիրված է շուկայական տնտեսության կարևոր տեսական և կիրառական խնդիրներից մեկին՝ մոնոպոլիստական մրցակցության և հակամենաշնորհային քաղաքականության ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում է մոնոպոլիստական մրցակցության էությունը՝ որպես շուկայական կառուցվածք, որտեղ միաժամանակ գործում են բազմաթիվ վաճառողներ, սակայն նրանց արտադրանքը տարբերվում է որակով, ապրանքանիշով կամ ծառայության առանձնահատկություններով, ինչը թույլ է տալիս յուրաքանչյուրին ունենալ որոշակի շուկայական ազդեցություն։ Հեղինակը մանրամասն ներկայացնում է այս մոդելի հիմնական հատկանիշները՝ գների ձևավորման մեխանիզմները, մրցակցության սահմանները, սպառողների վարքագիծը և շուկայի հավասարակշռության ձևավորումը։ Աշխատության երկրորդ մասում ուշադրություն է դարձվում հակամենաշնորհային քաղաքականությանը՝ որպես պետության կողմից իրականացվող կարգավորիչ գործիք, որի նպատակն է կանխել շուկայի մոնոպոլիզացումը, ապահովել առողջ մրցակցություն և պաշտպանել սպառողների շահերը։ Քննարկվում են հակամենաշնորհային օրենքների կիրառման սկզբունքները, պետական վերահսկողության մեխանիզմները և միջազգային փորձը։ Գիրքը համադրում է տեսական տնտեսագիտական մոտեցումները և գործնական վերլուծությունները՝ ընթերցողին տրամադրելով ամբողջական պատկերացում մոնոպոլիստական մրցակցության բնույթի և հակամենաշնորհային քաղաքականության դերի մասին ժամանակակից տնտեսությունում։