Ազգային ինովացիոն համակարգի ձևավորման և կառավարման հիմնահարցերը Հայաստանի Հանրապետությունում

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի հասարակական, տնտեսական և քաղաքական կյանքի ուսումնասիրությանը 1929 թվականի խորքային վերափոխումների համատեքստում։ Քննության կենտրոնում խորհրդային տնտեսական և սոցիալական քաղաքականության փոփոխություններն են, որոնք կապված էին արագացված արդյունաբերականացման, գյուղատնտեսության կոլեկտիվացման, տնտեսության կենտրոնացված կառավարման ընդլայնման և հասարակական հարաբերությունների վերակազմավորման հետ։ Ուսումնասիրվում է հանրապետության տնտեսության վիճակը, արդյունաբերական արտադրության զարգացման ուղղությունները, նոր արտադրական կարողությունների ստեղծման քաղաքականությունը, կապիտալ ներդրումների նշանակությունը և աշխատուժի կառուցվածքում տեղի ունեցող փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գյուղատնտեսությանը, որտեղ պետական քաղաքականության փոփոխությունը էական ազդեցություն էր ունենում գյուղացիական տնտեսությունների կազմակերպման ձևերի, հողօգտագործման, արտադրության կառավարման և գյուղական հասարակության սոցիալական հարաբերությունների վրա։ Դիտարկվում են կոլեկտիվ տնտեսությունների ձևավորման սկզբնական գործընթացները, դրանց նկատմամբ գյուղացիության տարբեր խմբերի վերաբերմունքը և գյուղի ավանդական տնտեսական կառուցվածքի վերափոխման հետ կապված հակասությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պետական կառավարման և կուսակցական մարմինների դերակատարության ուսումնասիրությունը՝ տնտեսական ծրագրերի իրականացման, արտադրական ռեսուրսների կենտրոնացման և հասարակական կյանքի վերահսկման համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև աշխատավորության սոցիալական վիճակին, քաղաքային բնակչության աճին, աշխատանքային հարաբերությունների փոփոխությանը և նոր տնտեսական քաղաքականությունից կենտրոնացված պլանային համակարգին անցնելու հետևանքներին։ Մշակութային և կրթական գործընթացները դիտարկվում են սոցիալական վերափոխումների ընդհանուր միջավայրում՝ ուշադրություն դարձնելով գրագիտության տարածմանը, մասնագիտական կադրերի պատրաստմանը և նոր հասարակական արժեքների հաստատմանն ուղղված քաղաքականությանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այդ փոփոխությունների հակասական կողմերը՝ վարչական մեթոդների ուժեղացումը, տնտեսական և սոցիալական ճնշումները և հասարակության տարբեր խմբերի առջև առաջացած դժվարությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս 1929 թվականը դիտարկել որպես Խորհրդային Հայաստանի պատմության կարևոր անցումային փուլ՝ բացահայտելով տնտեսական կառուցվածքի, գյուղատնտեսության, արդյունաբերության, պետական կառավարման և հասարակական հարաբերությունների վերափոխումների փոխկապակցված բնույթը։

Մշակույթ

Մատենագիտական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է մշակույթի և արվեստի ոլորտներին վերաբերող նոր լույս տեսած գրականության վերաբերյալ համակարգված տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Այն ծառայում է որպես մասնագիտական տեղեկատվական գործիք՝ հնարավորություն տալով գիտաշխատողներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, դասախոսներին, ուսանողներին, գրադարանավարներին և այլ հետաքրքրված ընթերցողներին հետևել համապատասխան բնագավառներում հրատարակվող գրականությանը և արագ գտնել անհրաժեշտ աղբյուրները։ Նյութերի ընդգրկման շրջանակը բազմաբնույթ է և ներառում է մշակութային կյանքի, մշակութային-լուսավորական գործունեության, թանգարանագիտության, պատմամշակութային հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ հրատարակություններ։ Տեղեկատվական ցանկում կարող են ներկայացվել ինչպես առանձին գրքեր և ժողովածուներ, այնպես էլ պարբերական մամուլում տպագրված հոդվածներ ու մասնագիտական այլ նյութեր։ Հատուկ նշանակություն ունի գրականության թեմատիկ համակարգումը, որի շնորհիվ ընթերցողը կարող է ընդհանուր տեղեկատվական զանգվածից առանձնացնել իրեն հետաքրքրող ոլորտի հրապարակումները։ Մատենագիտական նկարագրությունների կազմակերպված ներկայացումը հեշտացնում է անհրաժեշտ աշխատության նույնականացումը և գրադարանային հավաքածուներում դրա որոնումը։ Նման հրատարակությունները միաժամանակ կատարում են ընթացիկ մատենագիտության գործառույթ՝ արձանագրելով որոշակի ժամանակահատվածում գիտական և մշակութային շրջանառության մեջ հայտնված նոր նյութերը։ Դրանք հնարավորություն են տալիս հետևելու նաև տարբեր ոլորտների հետազոտական հետաքրքրությունների փոփոխություններին, հրատարակչական ակտիվությանը և մշակութային կյանքի թեմատիկ ուղղություններին։ Առանձին կարևորություն ունի հայկական մշակույթին և արվեստին վերաբերող գրականության ընդգրկումը, քանի որ այդ կերպ մեկ տեղեկատվական համակարգում կարող են համախմբվել ինչպես հանրապետությունում, այնպես էլ դրա սահմաններից դուրս հրատարակված համապատասխան նյութերի մասին տվյալները։ Հրատարակությունն ունի նաև պատմական աղբյուրագիտական արժեք. տարիների ընթացքում կազմված նման ցանկերի հաջորդական ուսումնասիրությունը կարող է պատկերացում տալ տարբեր ժամանակաշրջաններում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակված գրականության ծավալի, թեմատիկ կառուցվածքի և մասնագիտական հետաքրքրությունների մասին։ Այս առումով այն ոչ միայն գործնական որոնողական միջոց է, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային ու գիտական տեղեկատվական միջավայրն արտացոլող մատենագիտական փաստաթուղթ։ Այն կարևոր նշանակություն ունի գրադարանային սպասարկման, գիտական աշխատանքի և մշակութային ժառանգության վերաբերյալ տեղեկատվության պահպանման ու համակարգման համար։

Ինֆորմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է թվային սխեմաների ավտոմատացված նախագծման ընթացքում առաջացող լեզվական և ալգորիթմական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում թվային սարքերի և սխեմաների նախագծման գործընթացի ավտոմատացման մեթոդներն են, որոնց կիրառմամբ հնարավոր է նվազեցնել նախագծման ժամանակը, բարձրացնել սխեմաների հուսալիությունն ու արդյունավետությունը և պարզեցնել բարդ կառուցվածքների մշակումը։ Ուսումնասիրվում են թվային սխեմաների նկարագրման համար կիրառվող լեզվական միջոցները, դրանց կառուցվածքը, ձևականացման սկզբունքները և նախագծման գործընթացում դրանց դերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ալգորիթմական խնդիրներին՝ ներառյալ սխեմաների կառուցվածքային սինթեզը, տրամաբանական արտահայտությունների վերափոխումը, օպտիմալացումը, տարրերի փոխկապակցման որոշումը և նախագծային լուծումների արդյունավետության գնահատումը։ Աշխատանքում դիտարկվում են նաև այն խնդիրները, որոնք առաջանում են մեքենայական մշակման համար նախագծային պահանջների ձևակերպման, դրանց ձևական ներկայացման և ավտոմատ նախագծման համակարգերի կողմից մեկնաբանման ընթացքում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ալգորիթմների բարդության, հաշվարկային արդյունավետության և նախագծվող սխեմաների օպտիմալության հարցերին։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ավտոմատացված նախագծման համակարգերի կատարելագործման, դրանց լեզվական և ալգորիթմական բաղադրիչների փոխկապակցվածության ու նոր մեթոդների կիրառման հնարավորություններին։ Աշխատությունը կարևոր է թվային համակարգերի նախագծման գործընթացները համակարգչային եղանակով կազմակերպելու և արդյունավետացնելու տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել համակարգչային գիտության, էլեկտրոնիկայի, ավտոմատացված նախագծման, ալգորիթմների և թվային տեխնիկայի ոլորտների մասնագետների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Պատմություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է հայոց տոնացույցի ծագման և զարգացման ուսումնասիրությանը IV–VIII դարերում՝ ընդգծելով քրիստոնեական ավանդույթների հաստատման, նախաքրիստոնեական մշակութային շերտերի վերափոխման և ազգային ծիսական համակարգի ձևավորման փոխկապակցված գործընթացները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել այն պատմական, կրոնական և ազգագրական գործոնները, որոնք պայմանավորել են հայոց տոնական համակարգի ձևավորումը վաղ միջնադարում, ինչպես նաև բացահայտել դրա զարգացման հիմնական փուլերը։ Ուսումնասիրվում են եկեղեցական տոների ներդրման գործընթացը Հայաստանում քրիստոնեության ընդունումից հետո, դրանց կապը բյուզանդական և արևելաքրիստոնեական ավանդույթների հետ, ինչպես նաև տեղական ժողովրդական սովորույթների ազդեցությունը տոնական համակարգի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի կարևոր տոների ծագմանը և զարգացումներին, ինչպիսիք են Սուրբ Զատիկը, Սուրբ Ծնունդը, Վարդավառը և այլ ծիսական համալիրներ, որոնց մեջ համադրվում են ինչպես եկեղեցական, այնպես էլ ժողովրդական տարրեր։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է տոնացույցի ձևավորման սոցիալ-մշակութային նշանակությունը՝ որպես հասարակական կյանքի կազմակերպման, ժամանակի հաշվարկի և ազգային ինքնության պահպանման կարևոր գործոն։ Միաժամանակ վերլուծվում են աղբյուրագիտական նյութերը՝ պատմիչների վկայություններ, եկեղեցական կանոնագրքեր և ազգագրական տվյալներ։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է հայ պատմագիտության և ազգագրության ոլորտում՝ նպաստելով հայոց տոնական համակարգի ձևավորման և զարգացման ավելի խորքային ընկալմանը։

Տնտեսագիտություն

Նվիրված է տնտեսական գործընթացների քանակական ուսումնասիրության և մոդելավորման մեթոդների համակարգված ներկայացմանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, ֆինանսների, մաթեմատիկական տնտեսագիտության և կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են տնտեսական վերլուծության հիմնական մաթեմատիկական մոտեցումների շարունակությունն ու խորացված կիրառությունները՝ ներառյալ վիճակագրական վերլուծության մեթոդները, տնտեսական ցուցանիշների միջև կախվածությունների ուսումնասիրությունը և բազմագործոն մոդելավորման հիմունքները, բացատրվում է տնտեսական տվյալների մշակման և մեկնաբանման գործընթացը՝ շեշտադրելով դրանց կիրառությունը կառավարչական որոշումների կայացման մեջ, մանրամասն քննարկվում են հավանականության տեսության և մաթեմատիկական վիճակագրության կիրառությունները տնտեսական երևույթների վերլուծության համար, ինչպես նաև ժամանակային շարքերի ուսումնասիրության և կանխատեսման հիմնական մեթոդները, աշխատությունը անդրադառնում է տնտեսական համակարգերի մոդելավորման սկզբունքներին՝ ռեսուրսների բաշխում, արտադրական գործընթացների օպտիմալացում և տնտեսական արդյունավետության գնահատում, ներկայացվում են նաև հաշվարկային մեթոդների գործնական կիրառություններ և լուծման ալգորիթմներ, որոնք օգնում են կապ հաստատել տեսական մաթեմատիկական մոտեցումների և իրական տնտեսական խնդիրների միջև, գրքում ընդգծվում է մաթեմատիկական մեթոդների կարևորությունը տնտեսական վերլուծության ճշգրտության, կանխատեսման հուսալիության և կառավարչական արդյունավետության բարձրացման գործում, աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և կիրառական վերլուծական գործիքները՝ ձևավորելով տնտեսության քանակական ուսումնասիրության համակարգված մոտեցում։

Այլ առարկաներ

Գիրքը նվիրված է գինեգործական ձեռնարկությունների տեխնոլոգիական սարքավորումների նախագծման և հաշվարկման սկզբունքներին, ընդգրկելով հումքի պատրաստությունից մինչև պատրաստի գինու պահպանման և արտադրության բոլոր փուլերը։ Հեղինակը մանրամասն ներկայացնում է արտադրական գործընթացների տեխնոլոգիական պահանջները, սարքավորումների չափման, հզորության և աշխատանքային պարամետրերի հաշվարկման մեթոդները, ինչպես նաև պրոցեսների արդյունավետ կազմակերպման և որակի վերահսկման համակարգերը։ Գիրքն ընդգրկում է ինչպես տեսական գիտելիքներ, այնպես էլ պրակտիկ օրինակներ և հաշվարկային մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ընթերցողին իրական արտադրական պայմաններում ճիշտ ընտրել և կիրառել տեխնոլոգիական սարքավորումներ, ապահովելով բարձրորակ և անվտանգ արտադրանք։ Նյութը օգտակար է գինեգործական ոլորտի տեխնոլոգների, ինժեներների, նախագծողների, ուսանողների և փորձառու մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են գինեգործական արտադրության արդյունավետ կազմակերպմամբ և սարքավորումների ճիշտ օգտագործմամբ։