Բնափայտագիտություն

Գրականություն

Աշխատությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր հրատարակված գրքերի տեղեկատվական և մատենագիտական ցանկ՝ նպատակ ունենալով համակարգել և ընթերցողին հասանելի դարձնել ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության հիմնական հոսքերը։ Այն ընդգրկում է տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ գեղարվեստական պատմվածքներ, վիպակներ, արկածային և գիտաճանաչողական գրքեր, ինչպես նաև պատմական, բնագիտական և հասարակագիտական բնույթի հրատարակություններ, որոնք ուղղված են պատանիների ընթերցողական հետաքրքրությունների ձևավորմանը և աշխարհայացքի ընդլայնմանը։ Աշխատությունում նյութը դասավորված է տեղեկատվական սկզբունքով՝ տրամադրելով գրքերի վերաբերյալ հիմնական տվյալներ, որոնք օգնում են կողմնորոշվել ընթերցանության ընտրության մեջ և հետևել մանկապատանեկան գրականության արդի զարգացումներին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթական և դաստիարակչական արժեք ունեցող հրատարակություններին, որոնք նպաստում են երիտասարդ ընթերցողների մտավոր զարգացմանը, ստեղծագործական մտածողության խթանմանը և ընթերցասիրության ձևավորմանը։ Այս տեղեկատուն ծառայում է որպես գործնական ուղեցույց դպրոցականների, ուսուցիչների, գրադարանավարների և ծնողների համար՝ աջակցելով պատանիների ընթերցողական միջավայրի հարստացմանն ու գրքի մշակույթի տարածմանը։

Գրականություն

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 20-րդ դարասկզբի հայ գրական մտածողության մեջ արդիապաշտ ուղղությունների ընկալման, մեկնաբանման և գնահատման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ժամանակաշրջանի գրական-գեղագիտական հայացքները, նոր գեղարվեստական սկզբունքների շուրջ ձևավորված մոտեցումները և դրանց հարաբերակցությունը նախորդ գրական ավանդույթների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդիապաշտ գեղագիտության վերաբերյալ քննադատական արձագանքներին, գրական նորարարության ընկալմանը, ինչպես նաև տարբեր ուղղությունների գաղափարական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունների մեկնաբանմանը։ Վերլուծվում են գրական քննադատության մեջ արտահայտված տեսակետները, նոր ձևերի ու արտահայտչամիջոցների գնահատման չափանիշները և ազգային գրականության զարգացման վերաբերյալ պատկերացումները։ Քննարկվում են նաև եվրոպական գրական շարժումների ազդեցության, ազգային մշակութային միջավայրում դրանց յուրացման և հայ գրական գործընթացի նորացման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու դարասկզբի հայ գրական-քննադատական մտքի զարգացման և արդիապաշտության նկատմամբ ձևավորված վերաբերմունքների մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրական քննադատության, գրականության տեսության և արդիապաշտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականություն

Մարտիրոս Սարյանը հայ կերպարվեստի ամենահայտնի և ամենաազդեցիկ նկարիչներից մեկն է, որի ստեղծագործությունները մեծ դեր են ունեցել հայկական գեղանկարչության զարգացման և ազգային արվեստի ճանաչման գործում։ Նրա արվեստը առանձնանում է վառ գույներով, բնության գեղեցկության յուրահատուկ ընկալմամբ և ազգային մտածողության արտահայտմամբ։ Սարյանի նկարներում գերակշռում են արևոտ բնապատկերները, հայկական գյուղերի ու քաղաքների տեսարանները, մարդկանց առօրյան և հայրենի բնության գունային հարստությունը։ Նա կարողացել է ստեղծել արվեստ, որտեղ միավորվում են իրականությունը, զգացմունքային աշխարհը և գեղարվեստական երևակայությունը։ Նկարիչը մեծ ուշադրություն է դարձրել գույնի ուժին և լույսի արտահայտչականությանը՝ ստեղծելով կենսախինդ ու ջերմ մթնոլորտ ունեցող կտավներ։ Նրա ստեղծագործություններում բնությունը ներկայացվում է որպես կյանքի, գեղեցկության և ազգային ոգու խորհրդանիշ։ Սարյանը ոչ միայն նկարիչ էր, այլ նաև մշակութային գործիչ, որը նպաստել է հայկական արվեստի զարգացմանը և նոր սերնդի գեղանկարիչների ձևավորմանը։ Նրա արվեստում արտահայտվում են հայրենիքի նկատմամբ սերը, մարդու և բնության ներդաշնակությունը, ինչպես նաև կյանքի նկատմամբ լավատեսական վերաբերմունքը։ Մարտիրոս Սարյանի աշխատանքները հայտնի են ոչ միայն Հայաստանում, այլ նաև աշխարհի տարբեր երկրներում, որտեղ դրանք գնահատվում են իրենց ինքնատիպության և գեղարվեստական բարձր արժեքի համար։ Նրա ստեղծագործական ժառանգությունը ներառում է բազմաթիվ բնանկարներ, դիմանկարներ և թեմատիկ նկարներ, որոնք դարձել են հայկական կերպարվեստի կարևոր մաս։ Սարյանի արվեստը շարունակում է ոգեշնչել արվեստասերներին և երիտասարդ նկարիչներին՝ պահպանելով իր արդիականությունն ու մշակութային նշանակությունը։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայկական ազգային արվեստի զարգացման, գունային հարուստ մտածողության և ստեղծագործական նորարարության հետ։

Այլ առարկաներ

Նյութը վերաբերում է Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ տեղի ունեցած ռազմական և քաղաքական զարգացումներից հետո Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների արտահայտմանը պաշտոնական հայտարարությունների և տարածաշրջանային քաղաքականության համատեքստում։ Կենտրոնական թեման Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կողմից Ադրբեջանի գործողությունների և դրանց արդյունքների վերաբերյալ հրապարակային գնահատականն է, որը ներկայացվում է թուրք-ադրբեջանական ռազմավարական գործընկերության և փոխադարձ քաղաքական աջակցության շրջանակում։ Նյութում կարող են դիտարկվել Ադրբեջանի ղեկավարության դիրքորոշումները, Թուրքիայի արձագանքը և երկու երկրների միջև ձևավորված քաղաքական ու ռազմավարական համագործակցության նշանակությունը Հարավային Կովկասում։ Միաժամանակ թեման առնչվում է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության երկարատև պատմությանը, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հակասություններին, տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցության փոփոխություններին և անվտանգության նոր խնդիրների ձևավորմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պաշտոնական քաղաքական հռետորաբանության ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ այն ձևակերպումների, որոնց միջոցով տարբեր պետական դերակատարներ ներկայացնում են ռազմական գործողությունների արդյունքները, տարածքային ամբողջականության հարցը և տարածաշրջանի ապագայի վերաբերյալ իրենց պատկերացումները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս դիտարկել նաև Թուրքիայի տարածաշրջանային դերակատարությունը, Անկարայի և Բաքվի քաղաքական ու ռազմավարական կապերը և դրանց ազդեցությունը Հարավային Կովկասում ձևավորվող հարաբերությունների վրա։ Թեմայի շրջանակում նշանակություն ունեն նաև Հայաստանի անվտանգության խնդիրները, հայ և ադրբեջանցի բնակչության նկատմամբ հակամարտության մարդասիրական հետևանքները, տեղահանության հարցերը և միջազգային կազմակերպությունների ու արտաքին դերակատարների արձագանքները։ Տարբեր կողմերի կողմից նույն իրադարձությունների քաղաքական և իրավական մեկնաբանությունները կարող են էապես տարբերվել, ուստի դրանց ուսումնասիրությունը պահանջում է պաշտոնական հայտարարությունների, միջազգային իրավունքի համապատասխան սկզբունքների և հակամարտության պատմական համատեքստի տարանջատված դիտարկում։ Ընդհանուր առմամբ նյութը կարելի է դիտարկել որպես Հարավային Կովկասում տեղի ունեցած նշանակալի քաղաքական և ռազմական զարգացումների, թուրք-ադրբեջանական հարաբերությունների և դրանց տարածաշրջանային հետևանքների լուսաբանմանը նվիրված հրապարակում։

Մաթեմատիկա

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Aspergillus niger R-3 շտամում L-ամինաթթվային օքսիդազի (L-amino acid oxidase) ակտիվության դրսևորման հնարավորություններին՝ նպատակ ունենալով գնահատել ֆերմենտի կենսասինթեզի պայմանները, կարգավորման մեխանիզմները և կենսատեխնոլոգիական կիրառելիությունը։ Նյութում վերլուծվում են բորբոսասնկերի երկրորդային մետաբոլիզմի առանձնահատկությունները, որոնց շրջանակում L-ամինաթթվային օքսիդազը մասնակցում է ամինաթթուների օքսիդատիվ դեզամինացման գործընթացին՝ առաջացնելով համապատասխան կետոաթթուներ, ամոնիակ և ջրածնի պերօքսիդ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք ազդում են ֆերմենտի ակտիվության վրա՝ միջավայրի pH, ջերմաստիճան, սուբստրատային սպեցիֆիկություն և սննդային միջավայրի կազմ։ Քննարկվում են նաև ֆերմենտի հնարավոր կիրառությունները կենսատեխնոլոգիայում և բժշկակենսաբանական հետազոտություններում՝ ներառյալ հակամանրէային ազդեցությունների ուսումնասիրությունը և կենսաակտիվ միացությունների ստացման գործընթացները։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ Aspergillus niger R-3 շտամը հանդիսանում է խոստումնալից մոդելային օրգանիզմ L-ամինաթթվային օքսիդազի արտադրության և դրա արդյունաբերական կիրառությունների ուսումնասիրության համար՝ ապահովելով հիմք հետագա կենսաքիմիական և կենսատեխնոլոգիական հետազոտությունների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի պատմական զարգացմանը, ծագման ու կազմավորման խնդիրներին, բնակության աշխարհագրությանը, հասարակական կառուցվածքին, մշակույթին, լեզվին, ավանդույթներին և ինքնության առանձնահատկություններին։ Նյութը կարող է ներկայացնել հայերին որպես հնագույն ժամանակներից Հայկական լեռնաշխարհի պատմական և մշակութային գործընթացներում կարևոր դեր ունեցած ժողովուրդ՝ դիտարկելով տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած քաղաքական, սոցիալական և ժողովրդագրական փոփոխությունները։ Ուշադրություն է հատկացվում բնակավայրերի և պատմական կենտրոնների ձևավորմանը, տնտեսական գործունեությանը, արհեստներին, առևտրին և քաղաքային մշակույթի զարգացմանը։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել քրիստոնեության և Հայ առաքելական եկեղեցու ազդեցությունը հոգևոր ու մշակութային կյանքի վրա, ինչպես նաև եկեղեցական հաստատությունների մասնակցությունը կրթության, գրավոր մշակույթի և պատմական հիշողության պահպանմանը։ Քննվում է հայոց լեզվի զարգացման նշանակությունը ազգային ինքնության ձևավորման և պահպանման համար, անդրադարձ է կատարվում հայոց գրերի ստեղծմանը, ձեռագրական մշակույթին, պատմագրությանը, գրականությանը և կրթական ավանդույթներին։ Մշակութային ժառանգությունը ներկայացվում է նաև ճարտարապետության, եկեղեցաշինության, մանրանկարչության, երաժշտության, ժողովրդական բանահյուսության, կիրառական արվեստների և ավանդական կենցաղի միջոցով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել ընտանիքի և համայնքի կառուցվածքը, սովորույթները, տոնական մշակույթը, ժողովրդական հավատալիքները, հագուստը, բնակարանային մշակույթը և առօրյա կյանքի այլ բաղադրիչներ։ Առանձին նշանակություն ունի պատմական Հայաստանի սահմաններից դուրս հայկական համայնքների ձևավորման ուսումնասիրությունը, քանի որ տարբեր ժամանակաշրջանների պատերազմները, քաղաքական փոփոխությունները, տնտեսական շարժառիթները, բռնի տեղահանությունները և գաղթերը նպաստել են հայկական սփյուռքի աշխարհագրական ընդլայնմանը։ Սփյուռքի համայնքները դիտարկվում են ազգային լեզվի, կրթության, կրոնական և մշակութային ավանդույթների պահպանման, ինչպես նաև բնակության երկրների հասարակական ու տնտեսական կյանքին մասնակցության տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հայ ժողովրդի պատմական հիշողությանը և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով տարբեր հասարակական ու մշակութային հաստատություններ պահպանել և փոխանցել են հավաքական ինքնության տարրերը սերունդներին։ Ընդհանուր առմամբ նյութը կարող է ունենալ պատմաազգագրական և մշակութաբանական բնույթ՝ համադրելով պատմության, ազգագրության, լեզվաբանության, կրոնագիտության և մշակութային մարդաբանության մոտեցումները և ներկայացնելով հայ ժողովրդի բազմադարյա պատմամշակութային զարգացման ընդհանուր պատկերը։