Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1983, Հունվար, թիվ 1)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։
Updated: 2026-09-22
Economics
Բնական մենաշնորհների կառավարման հիմնախնդիրները (ՀՀ նյութերով)
Աշխատությունը նվիրված է բնական մենաշնորհների կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության և առանձին ոլորտների նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այնպիսի շուկաների արդյունավետ կազմակերպման և կարգավորման խնդիրը, որտեղ տեխնոլոգիական ու տնտեսական առանձնահատկությունների պատճառով մրցակցային միջավայրի ձևավորումը սահմանափակ է, իսկ մեկ կամ փոքր թվով խոշոր կազմակերպությունների գործունեությունը կարող է ավելի արդյունավետ լինել, քան բազմաթիվ փոքր արտադրողների առկայությունը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բնական մենաշնորհների տնտեսական էությունը, դրանց առաջացման պատճառները, շուկայական դիրքի առանձնահատկությունները և հասարակության ու պետության համար դրանց գործունեությունից բխող տնտեսական հետևանքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնական մենաշնորհների պետական կարգավորման անհրաժեշտությանը, քանի որ նման ոլորտներում ծառայությունների գների, որակի, հասանելիության և ներդրումային քաղաքականության նկատմամբ վերահսկողությունը կարևոր նշանակություն ունի սպառողների և տնտեսության շահերի պաշտպանության համար։ Հայաստանի պայմաններում ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել էներգետիկայի, ջրամատակարարման, կապի, տրանսպորտային ենթակառուցվածքների և այլ այնպիսի ոլորտների կառավարման առանձնահատկությունները, որտեղ առկա են բնական մենաշնորհային բնույթի հարաբերություններ։ Վերլուծվում են կարգավորման տարբեր մեխանիզմներ, այդ թվում՝ սակագների սահմանման, գործունեության վերահսկման, ծախսերի հիմնավորվածության գնահատման, ներդրումների խթանման և ծառայությունների որակի վերահսկման մոտեցումները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է բնական մենաշնորհների և մրցակցային շուկաների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև այն մեխանիզմների բացահայտումը, որոնց միջոցով հնարավոր է սահմանափակել մենաշնորհային դիրքի չարաշահման ռիսկերը՝ միաժամանակ պահպանելով տնտեսապես արդյունավետ արտադրության և ծառայությունների մատուցման հնարավորությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև պետական կարգավորման և ձեռնարկությունների տնտեսական շահերի միջև հավասարակշռության խնդրին, քանի որ չափազանց խիստ վերահսկողությունը կարող է նվազեցնել ներդրումային ակտիվությունը, իսկ անբավարար կարգավորումը՝ հանգեցնել սպառողների շահերի վնասման։ Հայաստանի նյութերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս տեսական դրույթները կապել հանրապետության տնտեսական կառուցվածքի, շուկայական բարեփոխումների և պետական կառավարման գործնական խնդիրների հետ։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ բնական մենաշնորհների կառավարման արդյունավետության բարձրացման, կարգավորող քաղաքականության կատարելագործման և ոլորտների զարգացման համար ավելի հավասարակշռված տնտեսական մեխանիզմների մշակման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, պետական կառավարման և տնտեսական կարգավորման մասնագետներին, մրցակցային քաղաքականության հետազոտողներին, ոլորտային կարգավորող մարմինների ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև տնտեսագիտության և կառավարման համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին ու դասախոսներին։
Updated: 2026-09-17
History
«Narratio de rebus Armeniae» հայ-քաղկեդոնական երկը (շուրջ 700թ.) Հայոց եկեղեցու պատմության կարևոր սկզբնաղբյուր
Աշխատությունը նվիրված է վաղ միջնադարյան հայ եկեղեցական պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրներից մեկի աղբյուրագիտական, պատմագիտական և դավանաբանական քննությանը՝ այն դիտարկելով VII դարի վերջի և VIII դարի սկզբի կրոնաեկեղեցական հարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում աղբյուրի հաղորդած տեղեկությունների պատմական արժեքի գնահատումն է, դրա ստեղծման միջավայրի, հեղինակային դիրքորոշման, նպատակադրումների և եկեղեցական բանավեճերի հետ ունեցած կապերի բացահայտումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայ-քաղկեդոնական հարաբերությունների արտացոլմանը, Հայոց եկեղեցու դավանական դիրքորոշումների ներկայացմանը և Բյուզանդական եկեղեցական քաղաքականության հետ առնչվող հարցերին։ Աղբյուրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատմական դեպքերի մասին տեղեկություններ պահպանած բնագիր, այլև որպես որոշակի դավանական միջավայրում ձևավորված երկ, որի հաղորդումները պահանջում են քննադատական համադրում այլ ժամանակակից կամ ժամանակագրորեն մոտ հայկական, հունական, ասորական և հարակից աղբյուրների տվյալների հետ։ Քննվում են եկեղեցական ժողովների, հոգևորականության, դավանական հակասությունների, եկեղեցական հաղորդակցության և տարբեր քրիստոնեական ուղղությունների փոխհարաբերությունների վերաբերյալ տեղեկությունները՝ պարզելու դրանց հավաստիության աստիճանն ու պատմագիտական նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև բնագրի կառուցվածքի, ժամանակագրական շերտերի, պատմողական սկզբունքների և օգտագործված եկեղեցաքաղաքական եզրաբանության ուսումնասիրությունը։ Աղբյուրագիտական քննությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու պատմական հիշողության, դավանական մեկնաբանության և հեղինակի գաղափարական դիրքորոշման ազդեցությունները՝ խուսափելով երկի հաղորդումները որպես ամբողջովին չեզոք պատմագրություն ընկալելուց։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև բնագրի ձեռագրական ավանդությանը, պահպանման պատմությանը, լեզվական տարբերակներին և գիտական շրջանառության մեջ դրա մեկնաբանությունների զարգացմանը։ Այլ սկզբնաղբյուրների հետ համադրությունը նպաստում է վաղ միջնադարյան Հայաստանի եկեղեցական կյանքի, քրիստոսաբանական վեճերի և տարածաշրջանի եկեղեցիների միջև հարաբերությունների առավել ամբողջական վերակազմությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է աղբյուրագիտության, եկեղեցական պատմության, պատմագրության և դավանաբանության մեթոդները՝ բացահայտելով տվյալ սկզբնաղբյուրի նշանակությունը Հայոց եկեղեցու վաղ միջնադարյան պատմության ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-10-07
Biology
ՀՀ-ում տարածված դեղաբանական նշանակություն ունեցող որոշ մակրոմիցետների կենսաբանական ակտիվ նյութերի գնահատում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տարածված և դեղաբանական նշանակություն ունեցող որոշ մակրոմիցետների կենսաբանական ակտիվ նյութերի ուսումնասիրմանն ու գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ուսումնասիրվող սնկերի կենսաբանական ներուժը՝ ուշադրություն դարձնելով դրանցում պարունակվող այն միացություններին, որոնք կարող են օժտված լինել ֆիզիոլոգիական, կենսաքիմիական կամ բուժական նշանակություն ունեցող հատկություններով։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են Հայաստանի տարբեր բնական գոտիներում հանդիպող մակրոմիցետների տեսակային առանձնահատկությունները, կենսաբանական նյութերի կազմը և դրանց հնարավոր ակտիվությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սնկային հումքի մեջ առկա կենսաբանական ակտիվ միացությունների հայտնաբերմանը, դրանց քանակական և որակական բնութագրերին, ինչպես նաև տարբեր տեսակների միջև հնարավոր տարբերություններին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ մակրոմիցետները կարող են հանդիսանալ արժեքավոր բնական աղբյուրներ բազմազան կենսաակտիվ նյութերի համար, որոնք հետաքրքրություն են ներկայացնում դեղագործության, կենսատեխնոլոգիայի և բժշկական հետազոտությունների ոլորտներում։ Աշխատանքում գնահատվում է ուսումնասիրվող նյութերի կենսաբանական ազդեցության հնարավոր ուղղվածությունը՝ հիմք ընդունելով դրանց քիմիական կազմը և փորձարարական ուսումնասիրությունների արդյունքները։ Կարևորվում է նաև Հայաստանի սնկային կենսաբազմազանության ուսումնասիրությունը, քանի որ տեղական տեսակների կենսաբանական ակտիվության վերաբերյալ տվյալների ընդլայնումը կարող է նպաստել ազգային կենսաբանական ռեսուրսների գիտական և կիրառական ներուժի բացահայտմանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համադրել սնկաբանության, կենսաքիմիայի, դեղաբանության և կենսատեխնոլոգիայի մոտեցումները՝ մակրոմիցետների արժեքը դիտարկելով ոչ միայն որպես բնական էկոհամակարգերի բաղադրիչ, այլև որպես կենսաբանական ակտիվ նյութերի հնարավոր աղբյուր։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ հետագա խորացված հետազոտությունների համար՝ ներառյալ առանձին միացությունների մեկուսացումը, դրանց կառուցվածքի ուսումնասիրությունը, կենսաբանական ազդեցության մեխանիզմների բացահայտումը և հնարավոր կիրառությունների գնահատումը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել սնկաբաններին, կենսաքիմիկոսներին, դեղաբաններին, կենսատեխնոլոգներին, դեղագործական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև կենսաբանության և հարակից ոլորտների ուսանողներին ու հետազոտողներին։
Updated: 2026-09-17
Law
Դատական նախադեպի էությունը և դերը նորմատիվ կարգավորման համակարգում
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է դատական նախադեպի էության, իրավական բնույթի և նորմատիվ կարգավորման համակարգում ունեցած դերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել դատական նախադեպի՝ որպես իրավական կարգավորման գործիքի առանձնահատկությունները, դրա ձևավորման և կիրառման պայմանները, ինչպես նաև գնահատել դրա նշանակությունը իրավական համակարգի զարգացման և իրավական նորմերի մեկնաբանման գործընթացում։ Աշխատանքում դատական նախադեպը դիտարկվում է որպես դատական գործունեության արդյունքում ձևավորված իրավական դիրքորոշում կամ լուծում, որը հետագայում կարող է ուղղորդող կամ պարտադիր նշանակություն ունենալ համանման իրավական հարաբերությունների կարգավորման և դատական վեճերի լուծման ընթացքում՝ կախված տվյալ իրավական համակարգի առանձնահատկություններից։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ներկայացվել դատական նախադեպի պատմական ձևավորման նախադրյալները և դրա զարգացման առանձնահատկությունները տարբեր իրավական ընտանիքներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անգլոսաքսոնական իրավական համակարգում նախադեպային իրավունքի ձևավորմանը, ինչպես նաև մայրցամաքային իրավական համակարգերում դատական պրակտիկայի և դատարանների իրավական դիրքորոշումների ազդեցությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դատական նախադեպի և օրենքի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Աշխատանքում կարող է վերլուծվել այն հարցը, թե ինչպես է դատարանը մեկնաբանում գործող իրավական նորմերը, լրացնում իրավական կարգավորման բացերը և ձևավորում այնպիսի դիրքորոշումներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ հետագա իրավակիրառ պրակտիկայի վրա։ Այս համատեքստում կարևորվում են իրավական որոշակիության, կանխատեսելիության, իրավահավասարության և արդարադատության արդյունավետության սկզբունքները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել դատական նախադեպի տեսակներին, դրա կիրառման սահմաններին և նախադեպային դիրքորոշման փոփոխության կամ վերանայման հնարավորություններին։ Կարևոր է նաև դատական նախադեպի և իրավական մեկնաբանության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ բարձրագույն դատական ատյանների որոշումները կարող են էական դեր ունենալ օրենքների և այլ իրավական ակտերի միասնական կիրառման ապահովման գործում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տարբեր երկրների փորձին և միջազգային դատական մարմինների պրակտիկային՝ համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտելով դատական որոշումների իրավական նշանակության տարբեր մոդելները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգում դատական պրակտիկայի դերին, հատկապես բարձրագույն դատական ատյանների և սահմանադրական արդարադատության մարմնի իրավական դիրքորոշումների նշանակությանը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել նաև դատական նախադեպի կիրառման առավելություններն ու հնարավոր սահմանափակումները։ Դրա առավելություններից կարող են լինել իրավական նորմերի ճկուն մեկնաբանությունը, իրավակիրառ պրակտիկայի միասնականության ապահովումը, իրավական բացերի հաղթահարումը և նոր հասարակական հարաբերություններին իրավունքի արագ հարմարվելու հնարավորությունը։ Միաժամանակ կարող են քննարկվել դատական իշխանության կողմից իրավաստեղծ գործունեության սահմանների, իշխանությունների տարանջատման և դատական հայեցողության շրջանակների վերաբերյալ տեսական ու գործնական խնդիրները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել դատական նախադեպի իրավական բնույթի առավել հստակ ընկալմանը, դրա տեղին ու սահմաններին նորմատիվ կարգավորման համակարգում և դատարանների իրավական դիրքորոշումների դերի գնահատմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, իրավագիտության ուսանողների և իրավունքի տեսության ու դատական պրակտիկայի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։
Updated: 2026-09-02
History
Գևորգ Չաուշ
Gevorg Chaush-ը հայ ազգային ազատագրական շարժման նշանավոր ֆիդայական հրամանատարներից էր, ով գործել է 19-րդ դարի վերջում և 20-րդ դարի սկզբին՝ Օսմանյան կայսրության հայկական բնակավայրերում հայ բնակչության ինքնապաշտպանության և իրավունքների պաշտպանության նպատակով։ Նա հայտնի է իր կազմակերպչական կարողություններով, անձնական խիզախությամբ և զինված պայքարում ցուցաբերած վճռականությամբ, հատկապես Մուշի, Սասունի և շրջակա շրջանների ինքնապաշտպանական մարտերում։ Գևորգ Չաուշը համագործակցել է այլ հայտնի ֆիդայական առաջնորդների հետ, ինչպիսիք են Անդրանիկ Օզանյանը և Սեբաստացի Մուրադը՝ մասնակցելով հայկական գյուղերի պաշտպանությանը և թուրքական ու քրդական զինված խմբերի հարձակումների դեմ դիմադրությանը։ Նրա գործունեությունը կապված է նաև Հայ հեղափոխական դաշնակցության գաղափարախոսության և կազմակերպչական շրջանակների հետ, որոնք նպատակ ունեին բարձրացնել հայկական հարցը միջազգային ասպարեզում և ապահովել հայ ժողովրդի անվտանգությունը։ Չաուշը աչքի էր ընկնում ոչ միայն ռազմական հմտություններով, այլ նաև իր հեղինակությամբ ժողովրդի շրջանում, որտեղ նրան ընկալում էին որպես պաշտպան և ազատագրական պայքարի խորհրդանիշ։ Նա զոհվել է 1907 թվականին Սուլուխի մոտ տեղի ունեցած մարտի ընթացքում, որը համարվում է ֆիդայական շարժման կարևոր դրվագներից մեկը։ Գևորգ Չաուշի կերպարը մինչ այսօր պահպանվում է որպես ազգային հերոսի օրինակ՝ խորհրդանշելով ինքնապաշտպանություն, ազատության ձգտում և ազգային դիմադրություն։
Updated: 2026-10-23