Ճյուղի ձեռնարկությունների նախագծում և սանտեխնիկա

Ինֆորմատիկա

Այս գիտաբժշկական և վիճակագրական հետազոտությունը նվիրված է համաճարակաբանական տվյալների վերլուծության համար նախատեսված վիճակագրական ալգորիթմների զարգացմանն ու կիրառությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են համաճարակաբանական հետազոտությունների հիմնական մեթոդաբանական հիմքերը, տվյալների հավաքագրման և մշակման սկզբունքները, ինչպես նաև սխալների և անորոշությունների գնահատման մոտեցումները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ժամանակային շարքերի վերլուծության, ռեգրեսիոն մոդելների, բայեսյան մեթոդների և մեքենայական ուսուցման ալգորիթմների կիրառությունը հիվանդությունների տարածման օրինաչափությունների բացահայտման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համաճարակների տարածման մոդելավորմանը, ռիսկերի գնահատմանը և կանխատեսման ճշգրտության բարձրացմանը՝ բազմագործոն տվյալների հիման վրա։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև հանրային առողջության կառավարման մեջ վիճակագրական մոդելների կիրառման հնարավորությունները՝ ներառյալ վաղ նախազգուշացման համակարգերի և որոշումների աջակցման գործիքների մշակումը։ Հետազոտությունը կարևոր է համաճարակաբանության, կենսավիճակագրության, տվյալագիտության և հանրային առողջության ոլորտների համար՝ նպաստելով հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման ավելի արդյունավետ մեթոդների զարգացմանը։

Տնտեսագիտություն

Բնօգտագործման էկոնոմիկա աշխատությունը նվիրված է բնօգտագործման էկոնոմիկայի տեսական հիմքերին և գործնական կիրառություններին՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել բնական ռեսուրսների օգտագործման տնտեսական արդյունավետության բարձրացման ուղիները և դրանց կապը կայուն զարգացման հետ։ Հեղինակը՝ Հակոբյան Լ.Լ., գրքում համակարգված ձևով վերլուծում է բնական ռեսուրսների՝ հողի, ջրի, անտառների, օգտակար հանածոների և էներգետիկ պաշարների տնտեսական արժեքը և դրանց օգտագործման կազմակերպման խնդիրները։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ բնօգտագործումը ոչ միայն տնտեսական, այլ նաև էկոլոգիական և սոցիալական գործընթաց է, որի ճիշտ կառավարումը կարևոր նշանակություն ունի երկրի երկարաժամկետ զարգացման համար։ Հեղինակը ներկայացնում է բնօգտագործման հիմնական տնտեսական ցուցանիշները՝ ռեսուրսների արդյունավետություն, արտադրողականություն, ծախս-օգուտ հարաբերակցություն, ինչպես նաև բնապահպանական վնասի գնահատման մոտեցումները։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են բնօգտագործման կարգավորման մեխանիզմները՝ պետական քաղաքականության, հարկային և տնտեսական գործիքների միջոցով։ Հեղինակը շեշտում է, որ ռեսուրսների անարդյունավետ օգտագործումը կարող է հանգեցնել տնտեսական կորուստների և բնապահպանական խնդիրների խորացման, ուստի անհրաժեշտ է ներդնել արդյունավետ կառավարման և վերահսկման համակարգեր։ Աշխատությունում նաև վերլուծվում են կայուն զարգացման սկզբունքները և դրանց կիրառումը բնօգտագործման ոլորտում՝ ներառելով միջազգային փորձը և ժամանակակից մոտեցումները։ Հեղինակը կարևորում է ռեսուրսների վերականգնման, վերամշակման և խնայողական օգտագործման մեխանիզմները, որոնք նպաստում են տնտեսական աճի և բնապահպանական հավասարակշռության համադրմանը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագիտության, բնապահպանության, գյուղատնտեսության, պետական կառավարման և էկոլոգիայի ոլորտների ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար։

Արտասահմանյան գրականություն

«Փոքրիկ իշխան (ՄՀՄ)» (ՄՀՄ՝ Միջին ՀԱՄԱՐ Մարզական/Մանկական հրատարակության նշում՝ սովորաբար նշանակում է «Մանկական Համալիր Մատյան» կամ նմանատիպ խմբագրական ձև) գիրքը նույն հիասքանչ հեքիաթ-ալեգորիան է, որը սիրելի է ողջ աշխարհում։ Գիրքը պատմվում է օդաչուի՝ պատմության պատմողի ձայնով, որը հանդիպում է Փոքրիկ իշխանին՝ մի փոքրիկ մոլորակից եկած փոքրիկ տղայի։ Փոքրիկ իշխանը ճանապարհորդում է տարբեր մոլորակներով և հանդիպում տարբեր մեծահասակների, որոնց միջոցով հեղինակն քննադատում է «մեծահասակների» աշխարհը՝ նրանց գծային մտածողությունը և արժեքների պակասը։ Գիրքը խորը իմաստներ ունի, բայց ներկայացվում է պարզ, մանկական ոճով՝ հագեցած խորհրդանիշներով և պատկերներով։ Հիմնական թեմաներն են ընկերությունը, սերը, պատասխանատվությունը և կյանքի իմաստը։ Փոքրիկ իշխանի և նրա սիրելի վարդի պատմությունը ցույց է տալիս, որ իրական սերը պահանջում է հոգատարություն և նվիրվածություն։ Գիրքը նաև ասում է, որ ամենակարևորը աչքով չես տեսնում՝ այն պետք է զգալ սրտով։ Սենտ-Էքզյուպերին օգտագործում է պարզ, բայց խոր հայեցակարգեր՝ ընթերցողին մղելով մտածելու մարդու մասին, կյանքի մասին և ժամանակի արժեքի մասին։ «Փոքրիկ իշխան» հարմար է թե՛ երեխաների, թե՛ մեծահասակների համար, քանի որ յուրաքանչյուր տարիքում կարելի է գտնել նոր իմաստներ։ Այս գիրքը համարվում է համաշխարհային դասականություն՝ մարդկային հոգու և արժեքների գեղեցիկ պատկերմամբ։ Հրատարակիչ - ՄՀՄ Գրատուն Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-9939-842-64-6

Պատմություն

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Վանի թագավորության (Ուրարտու) ժամանակաշրջանի դամբարանային ճարտարապետությանը՝ ընդգծելով հնագույն հայկական լեռնաշխարհի պետականության հոգևոր և նյութական մշակույթի առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը վերլուծում է դամբարանների կառուցվածքային տիպերը, քարե և ժայռափոր համալիրների ճարտարապետական լուծումները, թաղման ծեսերի հետ կապված տարածական կազմակերպումը և դրանց կապը սոցիալական ու կրոնական պատկերացումների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դամբարանների տեղաբաշխման աշխարհագրական օրինաչափություններին, կառուցվածքային տեխնիկային, օգտագործված շինանյութերին և ինժեներական մոտեցումներին, ինչպես նաև թագավորական և վերնախավային թաղումների առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրությունը նաև դիտարկում է Ուրարտուի դամբարանային ճարտարապետության ազդեցությունը հետագա հայկական ճարտարապետական ավանդույթների վրա՝ ընդգծելով մշակութային շարունակականության և փոխակերպումների գործընթացները։ Աշխատությունը կարևոր է հնագետների, ճարտարապետության պատմաբանների և հայագիտության ոլորտի հետազոտողների համար՝ նպաստելով Վանի թագավորության նյութական մշակույթի խորքային ուսումնասիրմանը։

Բժշկություն

Գրքում ներկայացվում են տարեց առնետների նյարդաբանական համակարգի՝ հատկապես հիպոկամպի կողմից կառավարվող վարքային և բջջաֆունկցիոնալ տեղաշարժերի առանձնահատկությունները սակավաշարժության պայմաններում, վերլուծվում են տարիքային փոփոխությունների ազդեցությունը հիպոկամպալ նեյրոնների ակտիվության, սինապտիկ պլաստիկության և տեղաշարժային սովորությունների վրա, ներկայացվում են կենդանիների վարքային փորձարկումներ՝ սակավաշարժության պայմաններում, բացահայտվում են նեյրոնալ ցանցերի և իմպուլսային փոխհարաբերությունների փոփոխությունները, քննարկվում են կոգնիտիվ և հիշողության վրա ազդող մեխանիզմները, համեմատվում են երիտասարդ և տարեց առնետների հիպոկամպալ արձագանքները, ներկայացվում են բջջայի ներսում տեղի ունեցող ֆունկցիոնալ փոփոխությունները, ներառյալ կալցիումի շարժումները, նեյրոնների դենդրիտային կառուցվածքի փոփոխությունները և սինապտիկ ազդակների փոխանցումը, գիրքը կարևոր գիտական տվյալներ է տրամադրում տարիքային նյարդաբանական փոփոխությունների, շարժողական սահմանափակումների և հիպոկամպալ ակտիվության փոխկապակցվածության մասին, որոնք կարող են ծառայել ինչպես բազային նյարդաբանական հետազոտությունների, այնպես էլ ծերացման և շարժողական դեֆիցիտների թերապևտիկ մոտեցումների մշակման համար։

Բժշկություն

Հայ բժշկագիտական մտքի և միջնադարյան գիտական ժառանգության ուսումնասիրությանը նվիրված արժեքավոր աշխատություն է, որտեղ Ս․ Ա․ Վարդանյանը ներկայացնում է, թե ինչպես էին հայ միջնադարյան բժիշկները պատկերացնում ուռուցքների առաջացումը, դրանց տեսակները և բուժման եղանակները։ Հեղինակը հիմնվում է Մխիթար Հերացու, Գրիգորիսի, Ամիրդովլաթ Ամասիացու և այլ հայ բժիշկների աշխատությունների վրա՝ ցույց տալով, որ ուռուցքների խնդիրը դեռ միջնադարում եղել է հայ բժշկության ուշադրության կենտրոնում։ Աշխատության մեջ մանրամասն քննարկվում են հիվանդության պատճառների, ախտանիշների, զարգացման փուլերի և բուժման մեթոդների մասին միջնադարյան պատկերացումները, որոնք ձևավորվել էին անտիկ և արաբական բժշկության ազդեցությամբ։ Գրքում ներկայացվում է, որ հայ բժիշկները կարևորել են ոչ միայն դեղաբուժությունը, այլ նաև սննդակարգը, կենսակերպը և հիվանդի ընդհանուր վիճակը։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն փաստին, որ միջնադարյան հայկական բժշկական դպրոցը բավական զարգացած էր և շատ հարցերում համահունչ էր ժամանակի առաջատար բժշկական գիտելիքներին։ Ստեղծագործությունը կարևոր աղբյուր է ինչպես բժշկության պատմությամբ հետաքրքրվողների, այնպես էլ հայ միջնադարյան գիտության ուսումնասիրողների համար, քանի որ այն բացահայտում է հայկական բժշկական մտքի գիտական խորությունը և նրա կապը համաշխարհային բժշկության զարգացման հետ։