Contemporary history and methodology of international mediation of Armenian-Turkish relations

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում արյան և կենսաբանական այլ հեղուկների միջոցով փոխանցվող վիրուսային հեպատիտներ B-ի և C-ի համաճարակաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են այդ վարակների տարածման օրինաչափությունները, փոխանցման հիմնական ուղիները, բնակչության տարբեր խմբերում վարակվածության առանձնահատկությունները և հանրային առողջապահության համար դրանց նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բժշկական միջամտությունների, արյան փոխներարկման, ոչ ստերիլ գործիքների օգտագործման և արյան հետ շփման այլ իրավիճակների հետ կապված վարակման ռիսկերին։ Ուսումնասիրվում են հիվանդացության և տարածվածության ցուցանիշների գնահատման մեթոդները, տարիքային ու սեռային տարբերությունները, ինչպես նաև սոցիալական, մասնագիտական և առողջապահական գործոնների հնարավոր ազդեցությունները վարակների տարածման վրա։ Դիտարկվում են վիրուսային հեպատիտների սուր և քրոնիկական ընթացքի համաճարակաբանական նշանակությունը, առանց արտահայտված ախտանշանների ընթացող վարակների հայտնաբերման դժվարությունները և հիվանդությունների վաղ ախտորոշման անհրաժեշտությունը։ Կարևորվում են լաբորատոր հետազոտությունների, շճաբանական և մոլեկուլային ախտորոշման մեթոդների կիրառությունը, համաճարակաբանական հսկողության կազմակերպումը և վարակների գրանցման համակարգի արդյունավետությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի տարբեր տարածաշրջաններում հիվանդացության ցուցանիշները, վարակման ռիսկի գործոնները և կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում բուժհաստատություններում վարակների վերահսկմանը, դոնորական արյան անվտանգության ապահովմանը, բժշկական գործիքների պատշաճ ախտահանմանն ու մանրէազերծմանը և բուժաշխատողների մասնագիտական անվտանգության խնդիրներին։ Առանձնացվում են հեպատիտ B-ի դեմ պատվաստումների, բնակչության իրազեկման, ռիսկի խմբերի հետազոտման և վարակների վաղ հայտնաբերման նշանակությունը։ Կարևորվում են նաև հեպատիտ C-ի ախտորոշման և բուժման հասանելիությունը, քրոնիկական վարակների հետևանքների կանխարգելումը և համաճարակաբանական տվյալների շարունակական հավաքագրումը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Հայաստանում վիրուսային հեպատիտների տարածման առանձնահատկությունների բացահայտմանը, կանխարգելման ռազմավարությունների կատարելագործմանը և հանրային առողջապահական միջոցառումների արդյունավետության բարձրացմանը։ Հետազոտությունը օգտակար է համաճարակաբանների, վարակաբանների, հեպատոլոգների, հանրային առողջապահության մասնագետների, կլինիկական հետազոտողների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրոէնցեֆալոգրաֆիայի (ԷԷԳ) տվյալների կիրառմանը՝ որպես ագրեսիվ վարքագծի հնարավոր նեյրոֆիզիոլոգիական մարկեր հոգեկան խանգարումներ ունեցող անձանց մոտ։ Քննարկվում են ուղեղի կենսաէլեկտրական ակտիվության առանձնահատկությունները, որոնք կարող են կապ ունենալ իմպուլսիվության, հուզական կարգավորման խանգարումների և ագրեսիվ դրսևորումների հետ։ Վերլուծվում են ԷԷԳ ռիթմերի (ալֆա, բետա, թետա, դելտա) փոփոխությունները, ֆունկցիոնալ կապակցվածության խանգարումները և դրանց հնարավոր ախտորոշիչ ու կանխատեսող նշանակությունը հոգեբուժական տարբեր պաթոլոգիաների համատեքստում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նեյրոֆիզիոլոգիական տվյալների համադրմանը կլինիկական գնահատումների հետ՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ագրեսիվ վարքագծի կանխատեսման և ռիսկերի գնահատման ճշգրտությունը։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է ԷԷԳ-ի կիրառման սահմանափակումները, մեթոդաբանական խնդիրները և էթիկական հարցերը՝ ընդգծելով դրա դերը ժամանակակից հոգեբուժական հետազոտություններում։

Գրականություն

«Կիզլի ատա» վերնագիրը, ըստ գրության ձևի, կարող է լինել թուրքերենից կամ օսմաներենից փոխանցված տեղանուն կամ արտահայտություն։ «Ատա» ձևը հնարավոր է կապված լինի թուրքերեն ada՝ «կղզի» բառի հետ, սակայն «Կիզլի» բաղադրիչի նշանակությունն ու ամբողջ վերնագրի ճշգրիտ ընթերցումը միայն այս գրառումից հաստատել հնարավոր չէ։ Հետևաբար, առանց գրքի տիտղոսաթերթի, հեղինակի անվան կամ լրացուցիչ մատենագիտական տեղեկությունների՝ դժվար է վստահորեն որոշել՝ այն վե՞պ է, պատմվածքների ժողովա՞ծու, թարգմանությո՞ւն, թե՞ այլ բնույթի աշխատություն։ Եթե հրատարակությունն իսկապես գեղարվեստական ստեղծագործություն է, դրա բովանդակությունը կարող է կապված լինել վերնագրում հիշատակվող վայրի, այնտեղ տեղի ունեցող իրադարձությունների կամ այդ վայրի հետ առնչվող կերպարների պատմության հետ, սակայն նման մեկնաբանությունը մնում է ենթադրական։ Գիրքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել 19-րդ դարի վերջի Կոստանդնուպոլսի հայատառ հրատարակչական միջավայրի և հայ ընթերցողներին հասանելի գրականության ուսումնասիրության համար։ Ստեղծագործության ժանրը, հեղինակը, սկզբնաղբյուր լեզուն, սյուժեն և գրական նշանակությունը ճշգրտելու համար անհրաժեշտ է լրացուցիչ տեղեկություն՝ հատկապես տիտղոսաթերթի պատկերը կամ գրքի սկզբի էջերը։

Մշակույթ

Գիրքը ներկայացնում է հայ նշանավոր նկարիչ Հովհաննես Զարդարյանի ստեղծագործական ուղու, գեղարվեստական մտածողության և արվեստում ունեցած նշանակալի ավանդի համակողմանի ուսումնասիրությունը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նրա ստեղծագործությունների թեմատիկ բազմազանությունը, կերպարային համակարգը, գունային լուծումները, կոմպոզիցիոն առանձնահատկությունները և հեղինակային ոճի ձևավորման հիմնական փուլերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային մշակութային արժեքների, պատմական հիշողության, բնության, մարդու և հայրենիքի թեմաների արտացոլմանը, ինչպես նաև նկարչի ստեղծագործությունների գաղափարական ու գեղագիտական բովանդակությանը։ Գիրքը լուսաբանում է արվեստագետի գործունեությունը հայկական կերպարվեստի զարգացման համատեքստում, անդրադառնում նրա ստեղծագործությունների ազդեցությանը ժամանակակից արվեստի վրա և ներկայացնում արվեստաբանական գնահատականներ ու վերլուծություններ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, նկարիչներին, ուսանողներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են հայկական կերպարվեստի պատմությամբ և Հովհաննես Զարդարյանի ստեղծագործական ժառանգությամբ։

Այլ առարկաներ

Մատենագիտական և գրքագիտական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է հայ տպագիր արտադրանքի հաշվառմանը, համակարգմանը և դրա վերաբերյալ տեղեկությունների ներկայացմանը։ Մատենագիտական ցանկում ընդգրկվող նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հայերեն տպագիր գրականության զարգացման ընթացքը, հրատարակչական գործունեության հիմնական ուղղությունները և տարբեր բնագավառներում լույս տեսած աշխատությունների թեմատիկ բազմազանությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրքերի և այլ տպագիր հրատարակությունների մատենագիտական նկարագրությանը, հեղինակների, վերնագրերի, հրատարակության վայրերի, տարեթվերի և հրատարակչական տվյալների ներկայացմանը։ Հրատարակությունը նպաստում է տպագիր ժառանգության վերաբերյալ տեղեկությունների որոնմանը, գրականության դասակարգմանը և գիտական հետազոտությունների համար անհրաժեշտ մատենագիտական աղբյուրների բացահայտմանը։ Կարևորվում է նաև հայ գրատպության պատմության ուսումնասիրությունը՝ հրատարակչական կենտրոնների, տպագրական ավանդույթների և գրքի տարածման առանձնահատկությունների համատեքստում։ Նմանատիպ մատենագիտական տեղեկատուները նշանակալի դեր ունեն ազգային գրավոր ժառանգության պահպանման, գրադարանային հավաքածուների ուսումնասիրման և տեղեկատվական ռեսուրսների կազմակերպման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մատենագետների, գրադարանավարների, գրքագետների, պատմաբանների, հայագետների և հայ տպագրության պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ուղղակի և անուղղակի հարկերի հարաբերակցության օպտիմալացման ուղիների ուսումնասիրությանը՝ հարկային համակարգի արդյունավետության, պետական բյուջեի եկամուտների ապահովման, տնտեսական աճի և հարկային բեռի արդար բաշխման համատեքստում։ Հետազոտության թեման գիտությունների թեկնածուի ատենախոսության շրջանակում ուսումնասիրվել է ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտում, իսկ պաշտպանությունը տեղի է ունեցել 2010 թվականին։ Աշխատության կենտրոնում հարկային համակարգի կառուցվածքի այնպիսի համադրության ձևավորման խնդիրն է, որի դեպքում ուղղակի և անուղղակի հարկերը միաժամանակ կապահովեն պետական եկամուտների կայունությունը, տնտեսական գործունեության խթանումը և հարկային արդարության սկզբունքի պահպանումը։ Ուղղակի հարկերը հիմնականում կապված են եկամուտների, շահույթի և գույքի հարկման հետ, մինչդեռ անուղղակի հարկերը գանձվում են ապրանքների և ծառայությունների շրջանառության կամ սպառման միջոցով և դրանց տնտեսական բեռը մեծապես փոխանցվում է վերջնական սպառողին։ Հետևաբար դրանց հարաբերակցությունը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության, այնպես էլ բնակչության գնողունակության և սոցիալական բարեկեցության համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել ուղղակի և անուղղակի հարկերի տեսակարար կշիռները ՀՆԱ-ում և պետական բյուջեի հարկային եկամուտներում, դրանց փոփոխության դինամիկան, հարկային դրույքաչափերի ազդեցությունը, հարկման բազայի ընդլայնման հնարավորությունները և հարկային վարչարարության արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն խնդրին, որ անուղղակի հարկերի չափազանց մեծ տեսակարար կշիռը կարող է մեծացնել սպառողների վրա ընկնող հարկային բեռը, բարձրացնել ապրանքների և ծառայությունների գները և սահմանափակել ներքին պահանջարկը։ Աշխատանքում կարևոր ուղղություն է հարկային համակարգի կառուցվածքային հավասարակշռության ապահովումը՝ ուղղակի հարկերի դերի ուժեղացման, հարկային արտոնությունների և դրույքաչափերի վերանայման, ինչպես նաև ստվերային տնտեսության կրճատման միջոցով։ Հետազոտության հրապարակված արդյունքներում առաջարկվում է նաև տարբերակված մոտեցում հարկային դրույքաչափերի և հարկվող շեմերի նկատմամբ՝ դրանք համապատասխանեցնելով տնտեսության և առանձին հարկատուների առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև մաքսային քաղաքականությանը, ներմուծման և արտահանման խթանմանը, մաքսային վարչարարության կատարելագործմանը և այնպիսի մեխանիզմների ձևավորմանը, որոնք կնպաստեն հարկման բազայի ընդլայնմանը՝ առանց տնտեսության ակտիվության անհարկի սահմանափակման։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հարկային վարչարարության կատարելագործումը, քանի որ հարկային եկամուտների աճը կարող է ապահովվել ոչ միայն դրույքաչափերի փոփոխությամբ, այլև հարկային պարտավորությունների կատարման մակարդակի բարձրացմամբ, ստվերային գործունեության բացահայտմամբ և հարկման բազաների ընդլայնմամբ։ ՀՀ հարկային եկամուտների կառավարման ծրագրերում ևս որպես հիմնական ուղղություններ առանձնացվել են հարկային վարչարարության կատարելագործումը, հարկման բազաների ընդլայնումը և հարկային քաղաքականության այնպիսի իրականացումը, որը միաժամանակ նպաստում է բիզնես միջավայրի մրցունակությանը և բյուջետային եկամուտների ապահովմանը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ ուղղակի և անուղղակի հարկերի ավելի հիմնավորված հարաբերակցությունը կարող է նպաստել հարկային բեռի արդարացի բաշխմանը, պետական ֆինանսների կայունությանը, ներդրումային միջավայրի բարելավմանը և տնտեսական ակտիվության խթանմանը։ Ուսումնասիրության մոտեցումները կարող են կիրառվել հարկային քաղաքականության մշակման, հարկային օրենսդրության կատարելագործման, բյուջետային եկամուտների կանխատեսման և հարկային վարչարարության բարելավման գործընթացներում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հարկերի կառուցվածքային հարաբերակցությունը դիտարկում է որպես հարկային քաղաքականության առանցքային խնդիր՝ ընդգծելով պետական եկամուտների ապահովման և հարկային արդարության, տնտեսական արդյունավետության ու հասարակության բարեկեցության միջև հավասարակշռության անհրաժեշտությունը։