Էլեկտրոնային ուսուցանող համակարգում դասընթացների անցկացման ծրագրային միջոցների մշակումը և հետազոտումը

Տնտեսագիտություն

Այս թեման վերաբերում է արտաքին առևտրի պետական կարգավորման տեսական հիմքերի և դրանց կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում։ Արտաքին առևտրի պետական կարգավորումը ներառում է այն տնտեսական, իրավական և վարչական միջոցների համակարգը, որոնց միջոցով պետությունը ազդում է արտահանման և ներմուծման գործընթացների վրա՝ ազգային տնտեսության շահերը պաշտպանելու, տնտեսական աճը խթանելու և միջազգային տնտեսական հարաբերությունները կարգավորելու նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են արտաքին առևտրի կարգավորման հիմնական տեսությունները, ազատ առևտրի և պրոտեկցիոնիզմի գաղափարները, մաքսային և ոչ մաքսային գործիքների կիրառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պետության դերը համաշխարհային շուկաներում մրցունակության ապահովման գործում։ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով վերլուծվում են արտաքին առևտրի կառուցվածքը, արտահանման և ներմուծման միտումները, միջազգային տնտեսական ինտեգրման գործընթացները և համաշխարհային շուկաների ազդեցությունը երկրի տնտեսության վրա։ Ուշադրություն է դարձվում նաև տնտեսական անվտանգության, արտահանման խթանման, տեղական արտադրողների պաշտպանության և արտաքին տնտեսական քաղաքականության արդյունավետության խնդիրներին։ Թեման կարևոր է այն առումով, որ արտաքին առևտուրը փոքր և բաց տնտեսություն ունեցող երկրների զարգացման կարևոր գործոններից մեկն է, իսկ դրա արդյունավետ պետական կարգավորումը կարող է նպաստել տնտեսական կայունության, ներդրումների ներգրավման և միջազգային մրցունակության բարձրացմանը։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է դպրոցականների գեղագիտական դաստիարակության և արվեստի ընկալման կարողությունների զարգացման հարցերին՝ կինոարվեստի ֆակուլտատիվ պարապմունքների կիրառման միջոցով։ Հեղինակը ուսումնասիրում է կինոյի դերը որպես կրթական և դաստիարակչական միջոց՝ բացահայտելով, թե ինչպես կարող են կինոարվեստի դասընթացները նպաստել աշակերտների գեղարվեստական ճաշակի, ստեղծագործական մտածողության, հուզական մշակույթի և արժեքային կողմնորոշումների ձևավորմանը։ Գրքում ներկայացվում են գեղագիտական ընկալման տեսական հիմքերը, դպրոցական տարիքի երեխաների հոգեբանական առանձնահատկությունները և արվեստի ազդեցության մեխանիզմները կրթական գործընթացում։ Վերլուծվում են կինոարվեստի տարբեր ժանրերի և արտահայտչամիջոցների կիրառման հնարավորությունները՝ աշակերտների դիտողականության, քննադատական մտածողության, պատկերավոր ընկալման և մշակութային գիտակցության զարգացման նպատակով։ Հեղինակը ներկայացնում է ֆակուլտատիվ պարապմունքների կազմակերպման սկզբունքները, մեթոդական մոտեցումները, դասերի կառուցվածքը և գործնական փորձի արդյունքները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է կինոն արդյունավետորեն ներառել դպրոցական կրթության համակարգում։ Աշխատությունը նախատեսված է մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, արվեստի ուսուցիչների և կրթության ոլորտի հետազոտողների համար՝ առաջարկելով տեսական և գործնական ուղեցույցներ գեղագիտական դաստիարակության գործընթացն առավել արդյունավետ դարձնելու նպատակով։

Պատմություն

Книга посвящена жизни и военной деятельности генерал-лейтенанта В. Г. Мадатова, рассматривается его происхождение, формирование как офицера и участие в ключевых военных кампаниях Российской империи начала XIX века, подробно анализируются его боевой путь, командные решения и роль в различных сражениях, а также вклад в развитие военного искусства того времени, особое внимание уделяется его службе на Кавказском и других стратегически важных направлениях, взаимодействию с высшим военным командованием и участию в административно-военных преобразованиях, освещаются его личные качества как военачальника — организаторские способности, тактическое мышление и влияние на подчинённых, рассматривается исторический контекст эпохи, включая геополитические конфликты и расширение имперских границ, а также значение его деятельности для военной истории региона, книга опирается на архивные источники и исторические документы и предназначена для историков, военных специалистов и читателей, интересующихся биографиями военных деятелей и историей Кавказских кампаний Российской империи.

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ ազգային-ազատագրական ու հեղափոխական շարժումների ձևավորման, զարգացման և քաղաքական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է Օսմանյան կայսրության հայաբնակ տարածքներում ստեղծված քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական պայմաններին, որոնք նպաստեցին ազգային-քաղաքական կազմակերպությունների և հեղափոխական գաղափարների տարածմանը։ Հեղինակը փորձում է ներկայացնել այն միջավայրը, որտեղ հայ հասարակության տարբեր շրջանակներում աստիճանաբար ձևավորվեցին ինքնապաշտպանության, քաղաքական իրավունքների, ազգային ինքնորոշման և բարեփոխումների պահանջներ։ Ուսումնասիրության կարևոր հատվածներից մեկը հայկական հեղափոխական կազմակերպությունների ձևավորման և գործունեության վերլուծությունն է։ Քննության են առնվում Հնչակյան և Հայ հեղափոխական դաշնակցություն կուսակցությունների առաջացումը, նրանց գաղափարական մոտեցումները, կազմակերպչական կառուցվածքը և քաղաքական նպատակները, ինչպես նաև դրանց փոխհարաբերությունները միմյանց և օսմանյան իշխանությունների հետ։ Աշխատանքը ուշադրություն է դարձնում նաև հայ բնակչության ինքնապաշտպանական գործողություններին, ընդվզումներին, ցույցերին և զինված դիմադրության տարբեր դրսևորումներին՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի ընդհանուր քաղաքական գործընթացների համատեքստում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում եվրոպական տերությունների և Ռուսաստանի քաղաքականությանը Հայկական հարցի նկատմամբ, ինչպես նաև Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականությանը և դրա ազդեցությանը հայ հեղափոխական շարժման զարգացման վրա։ Հեղինակը փորձում է բացահայտել նաև հեղափոխական շարժման ներքին հակասությունները՝ գաղափարական տարաձայնությունները, սոցիալական տարբեր խմբերի շահերի բախումները և քաղաքական նպատակների իրագործման շուրջ եղած բանավեճերը։ Աշխատության արժեքավոր կողմերից է այն, որ հայ հեղափոխական շարժումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես առանձին կազմակերպությունների գործունեության պատմություն, այլև որպես ավելի լայն հասարակական գործընթաց, որում ներգրավված էին մտավորականներ, գյուղացիներ, արհեստավորներ, երիտասարդներ և ազգային համայնքի այլ խմբեր։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հայ ազգային-ազատագրական շարժումների, Օսմանյան կայսրության պատմության, Հայկական հարցի, հայկական քաղաքական կուսակցությունների ձևավորման և 19-րդ դարի վերջի միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, քաղաքագետների, հայագետների, ուսանողների և այդ ժամանակաշրջանի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հայ հեղափոխական շարժման առաջացման պատճառների, հիմնական փուլերի, գաղափարական ուղղությունների և պատմական հետևանքների մասին՝ այն դիտարկելով իր ժամանակաշրջանի բարդ ազգային, կայսերական և միջազգային քաղաքական միջավայրում։

Մաթեմատիկա

Այս աշխատությունը նվիրված է լիցքավորված մասնիկների՝ պլազմայի և պլազմային նման միջավայրերի հետ փոխազդեցության ընթացքում առաջացող բևեռացման գործընթացների տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն հարցը, թե ինչպես է շարժվող լիցքավորված մասնիկը ազդում միջավայրի լիցքավորված բաղադրիչների վրա և ինչպես է այդ միջավայրն իր հերթին արձագանքում մասնիկի շարժմանը։ Պլազմայում մասնիկների փոխազդեցությունը տարբերվում է սովորական նյութերում տեղի ունեցող գործընթացներից, քանի որ միջավայրն ունի ազատ լիցքակիրների մեծ քանակություն, կոլեկտիվ էլեկտրամագնիսական երևույթներ և դիսպերսիոն հատկություններ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել լիցքավորված մասնիկի առաջացրած էլեկտրական դաշտը, միջավայրի բևեռացման մեխանիզմները, կոլեկտիվ տատանումները, դաշտի էկրանավորման երևույթը և մասնիկի էներգիայի կորստի հետ կապված գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ մասնիկի արագությունը և պլազմայի բնութագրական պարամետրերը որոշում են առաջացող ալիքների, տատանումների կամ դաշտային կառուցվածքների բնույթը։ Տեսական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս մաթեմատիկորեն նկարագրել մասնիկ–միջավայր փոխազդեցությունը և ստանալ կապեր մասնիկի շարժման, պլազմայի էլեկտրամագնիսական հատկությունների ու առաջացող բևեռացման երևույթների միջև։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել պլազմային և պլազմային նման միջավայրերի համեմատությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն ընդհանուր ֆիզիկական սկզբունքները, որոնք պահպանվում են տարբեր նյութական համակարգերում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև միջավայրի դիէլեկտրական հատկությունների, դիսպերսիոն հարաբերությունների և լիցքավորված մասնիկների դինամիկայի միջև փոխկապակցվածությանը։ Ստացված տեսական արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ պլազմային սարքերի, մասնիկների արագացուցիչների, տիեզերական պլազմայի, ճառագայթման և բարձր էներգիայի մասնիկների ֆիզիկայի ուսումնասիրություններում։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում մասնիկների էներգիայի կորստի և միջավայրում առաջացող հետագծային դաշտերի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ երևույթները կարևոր են ինչպես հիմնարար պլազմային ֆիզիկայում, այնպես էլ արագացված մասնիկների փնջերի կառավարման ժամանակ։ Աշխատությունն ունի հիմնականում տեսական և մաթեմատիկական բնույթ և կարող է հետաքրքրել պլազմայի ֆիզիկայով, էլեկտրադինամիկայով, մասնիկների ֆիզիկայով և կոլեկտիվ միջավայրերի տեսությամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես լիցքավորված մասնիկների և պլազմային միջավայրերի փոխազդեցության ժամանակ առաջացող բևեռացման մեխանիզմների միասնական տեսական նկարագրության տեսանկյունից։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է որոշակիության և անորոշության քերականական-գործառական կատեգորիայի արտահայտման միջոցների ուսումնասիրությանը՝ անորոշ և որոշյալ իմաստ ունեցող դերանունների լեզվական նյութի հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես են լեզվում ձևավորվում և փոխանցվում առարկայի, անձի կամ երևույթի որոշակիության և անորոշության իմաստները, ինչ քերականական ու գործառական միջոցներ են մասնակցում այդ իմաստների արտահայտմանը և ինչ պայմաններում է ընտրվում տվյալ լեզվական ձևը։ Աշխատության կենտրոնում դերանունների այն խմբերն են, որոնք կարող են մատնանշել ոչ հստակ, չորոշված կամ ընդհանուր կերպով ներկայացվող առարկաներ և անձինք, ինչպես նաև որոշակիորեն առանձնացված ու նույնականացված referent-ներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել դերանունների ձևաբանական կառուցվածքը, իմաստային առանձնահատկությունները, շարահյուսական գործառույթները և խոսքային միջավայրում դրանց կիրառության օրինաչափությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ որոշակիության կամ անորոշության իմաստը միշտ չէ, որ պայմանավորված է միայն առանձին բառի բառարանային նշանակությամբ․ այն կարող է ձևավորվել նաև նախադասության կառուցվածքի, համատեքստի, խոսողի և ունկնդրի միջև ընդհանուր գիտելիքի, ինչպես նաև հաղորդակցական իրավիճակի ազդեցությամբ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ դերանունների գործածությանը տարբեր խոսքային իրավիճակներում՝ դրանց միջոցով նոր տեղեկատվության ներմուծմանը, արդեն հայտնի տեղեկատվության մատնանշմանը, առարկայի առանձնացմանը կամ դրա անորոշ թողնելուն։ Կարևոր է նաև դերանունների կապը տեքստային համատեքստի հետ, քանի որ դրանց իմաստը հաճախ բացահայտվում է նախադասությունների միջև հարաբերությունների և խոսքային ամբողջության շրջանակում։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել որոշակիության և անորոշության իմաստային նրբերանգները, դրանց փոխակերպումները և սահմանային դեպքերը, երբ նույն լեզվական ձևը տարբեր համատեքստերում կարող է ունենալ տարբեր գործառական մեկնաբանություն։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համադրել ձևաբանական, շարահյուսական, իմաստաբանական և պրագմատիկ վերլուծության մեթոդները։ Հետազոտության կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ որոշակիություն/անորոշություն հակադրությունը կարևոր դեր ունի տեղեկատվության կազմակերպման և հաղորդակցական իմաստի ձևավորման գործում։ Դրա ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու, թե ինչպես է լեզուն տարբերակում արդեն հայտնի և նոր, նույնականացված և չնույնականացված, կոնկրետ և ոչ կոնկրետ տեղեկատվությունը։ Արդյունքները կարող են օգտակար լինել ընդհանուր և տեսական քերականության, ձևաբանության, շարահյուսության, իմաստաբանության, պրագմատիկայի և տեքստի լեզվաբանության ուսումնասիրությունների համար։ Դրանք կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ նաև լեզվի դասավանդման, թարգմանության և լեզվաբանական բառարանների ու ուսումնական նյութերի կազմման ընթացքում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ուսումնասիրում է որոշակիության և անորոշության իմաստների ձևավորման ու արտահայտման գործառական-քերականական մեխանիզմները՝ կենտրոնանալով դերանունների համակարգի վրա և ցույց տալով, թե ինչպես են դրանց ձևաբանական, շարահյուսական և հաղորդակցական հատկությունները մասնակցում խոսքում տվյալ կատեգորիայի իմաստային դրսևորմանը։