Երգիծանքի լեզվաոճական միջոցները Երվանդ Օտյանի գեղարվեստական արձակում

Կրոն

Հրապարակումը վերաբերում է Ախալցխայի և Ախալքալաքի հայ համայնքների ու Հայ Առաքելական եկեղեցու հոգևոր կյանքի վիճակին՝ ուղղված այդ շրջաններում ծառայող քահանաներին։ Այն արտացոլում է տարածաշրջանի եկեղեցական և հասարակական խնդիրների նկատմամբ ուշադրությունը՝ ընդգծելով հոգևորականության դերը համայնքային կյանքի կազմակերպման, հավատացյալների հոգևոր առաջնորդության և ազգային-եկեղեցական ավանդույթների պահպանման գործում։ Նման դիմումները կամ շրջաբերական բնույթի գրությունները սովորաբար նպատակ են ունեցել հոգևորականներին տեղեկացնել առկա իրադրության, եկեղեցական գործերի և համայնքային կարիքների մասին, ինչպես նաև նրանց ուշադրությունը հրավիրել ծառայության հետ կապված պարտականությունների ու պատասխանատվության վրա։ Ախալցխան և Ախալքալաքը պատմականորեն կարևոր կենտրոններ են եղել հայ բնակչության և եկեղեցական կյանքի համար, ուստի դրանց հոգևոր վիճակի քննարկումը կապված է նաև տարածաշրջանի հայության ինքնության, կրթական ու մշակութային կյանքի պահպանման հարցերի հետ։ Հրապարակումը արժեքավոր սկզբնաղբյուր է 19-րդ դարի վերջի հայ եկեղեցական վարչարարության, հոգևորականության գործունեության և Արևելյան Հայաստանի ու հարակից շրջանների հայ համայնքների պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու եկեղեցու և համայնքի փոխհարաբերությունների, ինչպես նաև տեղական հոգևոր կառույցների առջև ծառացած խնդիրների մասին։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է հասարակական կազմակերպությունների նշանակության և գործառույթների ուսումնասիրությանը Հայաստանում քաղաքացիական հասարակության ձևավորման ու զարգացման գործընթացում։ Քննության կենտրոնում են հասարակական կազմակերպությունների՝ որպես պետությունից և առևտրային հատվածից հարաբերականորեն անկախ քաղաքացիական կառույցների գործունեությունը, դրանց մասնակցությունը հանրային կյանքին և քաղաքացիների շահերի ու նախաձեռնությունների ներկայացման մեխանիզմները։ Ուսումնասիրվում են քաղաքացիական հասարակության վերաբերյալ տեսական մոտեցումները, դրա հիմնական ինստիտուտները և հասարակական կազմակերպությունների տեղը այդ համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքացիների մասնակցության խթանմանը, հանրային խնդիրների բարձրաձայնմանը, տարբեր սոցիալական խմբերի շահերի ներկայացմանը, իրավական և հասարակական իրազեկվածության բարձրացմանը, սոցիալական ծրագրերի իրականացմանը և հանրային քննարկումների կազմակերպմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև հասարակական կազմակերպությունների և պետական կառավարման ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների փոխհարաբերությունները՝ ներառելով համագործակցության, խորհրդակցությունների, հանրային քաղաքականության քննարկումների և որոշումների ընդունման գործընթացներում քաղաքացիական մասնակցության հնարավոր ձևերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կազմակերպությունների գործունեության իրավական և կազմակերպական պայմաններին, ֆինանսավորման աղբյուրներին, կառավարման մեխանիզմներին, հաշվետվողականությանն ու թափանցիկությանը, ինչպես նաև հասարակության վստահության ձևավորման խնդիրներին։ Քննության են առնվում այն դժվարությունները, որոնք կարող են սահմանափակել հասարակական կազմակերպությունների արդյունավետ գործունեությունը՝ ռեսուրսների անբավարարությունից և մասնագիտական կարողությունների զարգացման անհրաժեշտությունից մինչև հասարակության տարբեր խմբերի ներգրավվածության մակարդակը։ Միաժամանակ դիտարկվում են հասարակական նախաձեռնությունների, կամավորության, համայնքային մասնակցության և տարբեր ոլորտներում շահերի պաշտպանության միջոցով քաղաքացիական ակտիվության զարգացման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու հասարակական կազմակերպությունների ներդրումը պետական և հասարակական կառույցների միջև հաղորդակցության ձևավորման, հանրային վերահսկողության մեխանիզմների զարգացման և քաղաքացիների մասնակցության ընդլայնման գործընթացներում՝ առանց այդ դերակատարումը միանշանակ գնահատելու։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն քաղաքագիտության, հանրային կառավարման և քաղաքացիական հասարակության ուսումնասիրությունների համար՝ համակարգելով հասարակական կազմակերպությունների գործունեության հիմնական ուղղությունները, զարգացման խնդիրները և քաղաքացիական ինստիտուտների կայացման գործընթացում դրանց ունեցած գործառույթները։

Գրականություն

Գրախոսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ֆելիքս Բախչինեանի հեղինակած «Հայրական» մեկնութիւնների քննությանը և համապատասխան հատորի բովանդակային, գաղափարական ու գրական առանձնահատկությունների ներկայացմանը։ Հեղինակը գրքի նյութը դիտարկում է ոչ միայն որպես առանձին ստեղծագործությունների կամ գրական անդրադարձների ամբողջություն, այլև որպես ընտանեկան հիշողության, հայրության, սերնդային կապերի, ինքնության և անցյալի վերաիմաստավորման շուրջ ձևավորված մտորումների համակարգ։ Գրախոսության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են անձնական հիշողությունն ու կենսագրական փորձը վերածվում գրական-մտավոր անդրադարձի և ինչպես է հայրական կերպարը ձեռք բերում ավելի լայն՝ բարոյական, հոգեբանական և մշակութային նշանակություն։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հեղինակի մեկնողական մոտեցմանը, լեզվական ու ոճական առանձնահատկություններին, շարադրանքի կառուցվածքին և այն միջոցներին, որոնց օգնությամբ անձնական ապրումները կապվում են համամարդկային թեմաների հետ։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում հիշողության և ժամանակի փոխհարաբերության հարցը․ անցյալի դրվագները ոչ միայն վերարտադրվում են, այլև վերագնահատվում ներկայի դիրքերից՝ ստեղծելով երկխոսություն տարբեր սերունդների և ժամանակաշրջանների միջև։ Գրախոսականը կարևորում է նաև հայրական կերպարի բազմաշերտությունը՝ այն ներկայացնելով որպես ընտանիքի ներսում անձնական ներկայություն, արժեքների փոխանցման միջոց և մարդու ինքնության ձևավորման կարևոր բաղադրիչ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է այն հուզական և հոգեբանական միջավայրը, որը ձևավորվում է հիշողության, կորստի, երախտագիտության, կապվածության և անցած ժամանակի վերապրման շուրջ։ Գրախոսության մեջ կարող են գնահատվել նաև հեղինակի օգտագործած գրական և մշակութային հղումները, փաստագրական նյութերը և մեկնողական հնարները, որոնց միջոցով մասնավոր պատմությունը ստանում է ավելի լայն հասարակական ու մշակութային հնչեղություն։ Աշխատանքը հետաքրքիր է նաև սփյուռքահայ գրական և մտավոր միջավայրի համատեքստում, քանի որ անձնական և ընտանեկան հիշողության միջոցով հնարավոր է անդրադառնալ ինքնության պահպանման, մշակութային ժառանգության փոխանցման և սերունդների միջև կապի խնդիրներին։ Գրախոսական բնույթը թույլ է տալիս ոչ միայն ներկայացնել գրքի հիմնական բովանդակությունն ու թեմատիկ ուղղությունները, այլև գնահատել դրա գեղարվեստական ու գաղափարական արժեքը, ընդգծել հաջողված կողմերը և մատնանշել այն հարցերը, որոնք կարող են դառնալ հետագա գրականագիտական քննարկումների առարկա։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ընթերցողին ներկայացնում է հայրության և ընտանեկան հիշողության թեմաները որպես անհատական փորձից դուրս եկող, սակայն ավելի լայն մարդկային և մշակութային նշանակություն ունեցող երևույթներ՝ միաժամանակ գնահատելով Ֆելիքս Բախչինեանի մեկնողական մտածողությունը, գրական լեզուն և հիշողությունը իմաստավորելու նրա մոտեցումները։

Լեզվաբանություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է հայերենի և վրացերենի բայական համակարգերում ժամանակի քերականական կարգի արտահայտման միջոցների, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և գործառական դրսևորումների զուգադրական-տիպաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում երկու լեզուներում ժամանակային հարաբերությունների ձևավորման և արտահայտման լեզվական մեխանիզմները՝ բացահայտելով դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները քերականական, իմաստաբանական և գործառական մակարդակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բայական ժամանակաձևերի համակարգերին, ներկայի, անցյալի և ապառնիի արտահայտման եղանակներին, ինչպես նաև ժամանակային իմաստների և գործողության ընթացքի, ավարտվածության ու կրկնության հարաբերակցությանը։ Վերլուծվում են ժամանակի քերականական կարգի փոխազդեցությունները բայի կերպի, եղանակի և այլ քերականական կարգերի հետ՝ հաշվի առնելով հայերենի և վրացերենի կառուցվածքային ու տիպաբանական առանձնահատկությունները։ Զուգադրական քննության միջոցով դիտարկվում են ժամանակաձևերի կազմության ձևաբանական և վերլուծական միջոցները, դրանց կիրառության պայմանները, խոսքային համատեքստում առաջացող իմաստային տարբերությունները և ժամանակային հարաբերությունների արտահայտման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է երկու լեզուների բայական համակարգերի տիպաբանական համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ժամանակի քերականական կարգի կազմակերպման ընդհանուր օրինաչափություններն ու յուրաքանչյուր լեզվին բնորոշ առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ժամանակային իմաստների փոխանցման խնդիրներին, հատկապես այն դեպքերում, երբ մի լեզվի որոշակի քերականական ձևը մյուսում չունի անմիջական կառուցվածքային կամ իմաստային համարժեք։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ընդհանուր և համեմատական լեզվաբանության, քերականական տիպաբանության, հայագիտության և վրացագիտության զարգացման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների, ասպիրանտների, թարգմանաբանների, ինչպես նաև հայերենի և վրացերենի քերականական կառուցվածքների ու լեզվական փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Հոգեբանություն

Գրքում ուսումնասիրվում են ոստիկանի անձի հոգեբանական առանձնահատկությունները և դրանց պայմանավորվածությունը մասնագիտական գործունեությամբ, վերլուծվում է իրավապահ ծառայության ազդեցությունը անհատականության ձևավորման, հուզական կայունության, սթրեսակայունության և որոշումների արագ ընդունման կարողությունների վրա, ներկայացվում են ծառայողական միջավայրի՝ ներառյալ բարձր պատասխանատվության, ռիսկային իրավիճակների և ժամանակային սահմանափակումների ազդեցությունները հոգեբանական վիճակի և վարքային դրսևորումների վրա, քննարկվում են մասնագիտական ընտրության հոգեբանական նախադրյալները, անձի արժեքային համակարգի և ծառայողական պարտականությունների միջև փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև կոնֆլիկտային իրավիճակներում վարքի ինքնակարգավորման մեխանիզմները, ուսումնասիրվում են հուզական այրման կանխարգելման և մասնագիտական ադապտացիայի հնարավորությունները, առաջարկվում են հոգեբանական աջակցության, վերապատրաստման և ընտրության կատարելագործման ուղիներ, գիրքը միավորում է տեսական մոտեցումները և կիրառական հետազոտությունները՝ նպաստելով իրավապահ համակարգում անձնակազմի հոգեբանական պատրաստվածության և արդյունավետության բարձրացմանը։

Իրավաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Մխիթար Գոշի «Դատաստանագրքի» պատմական և դոգմատիկ նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրա տեղն ու դերը հայկական իրավական և եկեղեցական մտքի զարգացման պատմության մեջ։ Գրքում վերլուծվում են իրավական նորմերի, քրիստոնեական վարդապետության և բարոյական սկզբունքների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև օրենսգրքի կազմավորման պատմական նախադրյալները և կիրառության առանձնահատկությունները։ Հեղինակը քննարկում է աշխատության ազդեցությունը հայկական իրավական ավանդույթի, եկեղեցական իրավունքի և հասարակական հարաբերությունների կարգավորման վրա՝ անդրադառնալով նաև դրա աղբյուրագիտական, գաղափարական և մշակութային արժեքին։ Աշխատությունում ներկայացվում են իրավական և աստվածաբանական դրույթների համեմատական վերլուծություններ, ինչպես նաև գնահատվում է «Դատաստանագրքի» նշանակությունը միջնադարյան հայկական իրավամտածողության և իրավական մշակույթի ձևավորման համատեքստում։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, պատմաբանների, աստվածաբանների, հայագետների, միջնադարագետների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայկական իրավական ժառանգությամբ և քրիստոնեական իրավամտածողության պատմությամբ։