From the Indian Ocean to the Mediterranean

Այլ առարկաներ

Այս աշխատությունը ներկայացնում է գրադարանների մասնակցության և աջակցության մեթոդները ընտրական գործընթացներում՝ հաշվի առնելով տեղեկատվական, կրթական և հասարակական ներգրավվածության գործառույթները։ Նյութում մանրամասն բացատրվում են գրադարանների դերը ընտրողների տեղեկացվածության ապահովման, ընտրական իրավագիտության տարածման և քաղաքացիական գիտակցության ձևավորման գործում, ինչպես նաև ներկայացվում են աշխատանքային ուղեցույցներ՝ ընթերցասրահներում և հանրային միջոցառումների ժամանակ տեղեկատվության մատուցման համար։ Աշխատությունը ընդգծում է գրադարանների որպես հասարակության վստահելի տեղեկատվական կենտրոնների կարողությունները, այդ թվում՝ ընտրությունների մասին օբյեկտիվ տվյալների հավաքագրումը, մատենագիտական և էլեկտրոնային աղբյուրների տրամադրումը, համաժողովների և քննարկումների կազմակերպումը։ Մեթոդական նյութերը նախատեսված են գրադարանավարների, կրթական աշխատողների և հասարակական կազմակերպությունների համար՝ ուղղված ընտրական գործընթացների թափանցիկության բարձրացմանը և քաղաքացիների գիտելիքների ամրապնդմանը։

Գրականություն

Աշխատության վերնագիրը մատնանշում է սիրո թեմային նվիրված գրական ստեղծագործություն, որի կենտրոնում կարող են լինել մարդկային զգացմունքները, կապվածությունը, հոգևոր մտերմությունը և սիրո մեջ ապաստան ու մխիթարություն գտնելու գաղափարը։ «Ապաստանարան» բառը խորհրդանշական իմաստով արտահայտում է ապահովության, հանգստության և հոգեկան ջերմության այն միջավայրը, որը մարդը փնտրում է սիրո և մարդկային հարաբերությունների մեջ։ Մեդասդասեի անվան հիշատակումը կարևոր է ստեղծագործության գրական ծագումն ու հեղինակային պատկանելությունը պարզելու համար, սակայն միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ վստահորեն որոշել սյուժեն կամ կերպարների փոխհարաբերությունները։ Գործը կարելի է դիտարկել 19-րդ դարի արևմտահայ ընթերցողական միջավայրում տարածված սիրային և զգացմունքային գրականության համատեքստում, որտեղ անձնական ապրումները, բարոյական ընտրությունները և մարդկային կապերը հաճախ դառնում էին գրական պատկերման նյութ։ Նման երկերը նպաստել են ընթերցողների հետաքրքրության ընդլայնմանը գեղարվեստական արձակի և սիրային թեմաների նկատմամբ՝ միաժամանակ ներկայացնելով ժամանակաշրջանի գրական ճաշակն ու զգացմունքային արտահայտչաձևերը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում արևմտահայ գրականության, սիրային թեմատիկայի և 19-րդ դարի հայերեն հրատարակությունների ուսումնասիրության համար։

Կրոն

Աշխատությունը հայ միջնադարյան հոգևոր գրականության մեծագույն ներկայացուցիչներից մեկի՝ Գրիգոր Նարեկացու գրական և աստվածաբանական ժառանգության ժողովածու է, որն ամփոփում է նրա մատենագրական գործունեության կարևորությունը հայ քրիստոնեական մտքի, հոգևոր բանաստեղծության և ազգային գրական ավանդության զարգացման մեջ։ Գրիգոր Նարեկացին հայ գրականության և աստվածաբանական մտածողության բացառիկ դեմքերից է, որի ստեղծագործություններում քրիստոնեական հավատքը, փիլիսոփայական խորհրդածությունը, մարդկային հոգու ներաշխարհի ուսումնասիրությունն ու բանաստեղծական բարձր արվեստը միավորվում են ինքնատիպ ամբողջության մեջ։ Նրա գրական ժառանգությունը բնորոշվում է Աստծու և մարդու հարաբերությունների խորքային մեկնաբանությամբ, մեղքի ու ապաշխարության խնդիրների քննությամբ, աստվածային ողորմածության որոնմամբ և հոգևոր կատարելության ձգտմամբ։ Ժողովածուի նշանակությունը պայմանավորված է Նարեկացու բազմակողմանի մատենագրական ժառանգությունը ներկայացնելու և նրա ստեղծագործական անհատականության տարբեր կողմերը բացահայտելու արժեքով։ Նրա երկերում կենտրոնական տեղ է զբաղեցնում մարդու հոգևոր գոյության խնդիրը՝ հավատացյալի ներքին պայքարը սեփական թուլությունների, մեղքերի, կասկածների ու վախերի դեմ, ինչպես նաև աստվածային շնորհին արժանանալու և հոգևոր մաքրության հասնելու ձգտումը։ Նարեկացու մտածողության մեջ մարդը ներկայանում է որպես սահմանափակ, սխալական, բայց միաժամանակ աստվածային սիրուն և ողորմածությանը ձգտող էակ։ Այս հակադրությունը նրա ստեղծագործությունների հիմնական գաղափարական շարժիչ ուժերից է։ Մարդու մեղավորության գիտակցումը նրա երկերում չի հանգեցնում հուսահատության, այլ դառնում է ապաշխարության, ինքնաճանաչողության և հոգևոր վերածննդի մեկնակետ։ Աստծու ողորմածության հանդեպ վստահությունը, անկեղծ աղոթքը և ներքին զղջումը ներկայացվում են որպես այն ուղիները, որոնց միջոցով հնարավոր է հաղթահարել մարդկային անկատարությունը։ Գրիգոր Նարեկացու գրական ժառանգության առանցքային ստեղծագործություններից է «Մատյան ողբերգության» երկը, որը հայ հոգևոր բանաստեղծության և համաշխարհային քրիստոնեական գրականության նշանավոր հուշարձաններից է։ Այն աղոթական խոստովանության, հոգևոր ինքնաքննության և աստվածային ողորմածության որոնման բացառիկ ստեղծագործություն է, որտեղ անհատական ապրումները վերածվում են համամարդկային հոգևոր փորձառության։ Նարեկացին իր բանաստեղծական խոսքում բացահայտում է մարդու ներքին աշխարհի բարդությունը՝ ներկայացնելով հոգու տագնապները, մեղքի գիտակցումը, Աստծու հետ հաղորդակցության ձգտումը և փրկության հույսը։ Նրա գրական ժառանգության մյուս կարևոր ուղղությունը ներբողական և գովաբանական ստեղծագործություններն են, որոնցում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Աստվածածնի, Քրիստոսի և սրբերի կերպարների հոգևոր ու գեղարվեստական մեկնաբանությունները։ Այս երկերում աստվածաբանական գաղափարները համադրվում են բանաստեղծական պատկերավորության, խորհրդանշական արտահայտությունների և հուզական բարձր լարվածության հետ։ Նարեկացու ներբողներն առանձնանում են աստվածային գեղեցկության, սրբության, բարության և փրկագործության խորհրդի գեղարվեստական արտահայտմամբ։ Նրա ստեղծագործական աշխարհում կարևոր նշանակություն ունեն նաև աստվածաշնչյան թեմաների մեկնաբանությունը, քրիստոնեական վարդապետության բացահայտումը և եկեղեցական ավանդության գեղարվեստական վերարտադրությունը։ Աշխատության գաղափարական առանցքներից է մարդու հոգևոր վերափոխման և աստվածային սիրո համընդհանուր բնույթի ըմբռնումը։ Նարեկացու ստեղծագործություններում Աստված հանդես է գալիս որպես անսահման ողորմածության, սիրո և փրկության աղբյուր, իսկ մարդը՝ որպես այդ շնորհին ձգտող և սեփական հոգևոր թերությունները հաղթահարելու կոչված էակ։ Այս հարաբերությունը ներկայացվում է ոչ թե վերացական աստվածաբանական դատողությունների, այլ խորապես անձնական աղոթքի, խոստովանության, հուզական ապրումների և բանաստեղծական պատկերների միջոցով։ Հեղինակի մտածողության կարևոր առանձնահատկություններից է նաև մարդկային տառապանքի հոգևոր իմաստավորումը։ Տառապանքը դիտարկվում է որպես ինքնաճանաչողության, խոնարհության և հոգևոր հասունացման հնարավորություն, իսկ հույսը՝ որպես հավատքի անբաժանելի դրսևորում։ Գրական առումով Գրիգոր Նարեկացու ստեղծագործություններն առանձնանում են հայ միջնադարյան բանաստեղծության բարձր գեղարվեստական մակարդակով, լեզվական հարստությամբ, պատկերների բազմազանությամբ և արտահայտչական բացառիկ ուժով։ Նրա ոճին բնորոշ են բարդ ու բազմաշերտ համեմատությունները, խորհրդանշական պատկերները, հակադրությունները, հուզական դիմումները, աստվածաշնչյան ակնարկները և ճոխ հռետորական կառուցվածքները։ Բանաստեղծական խոսքը հաճախ ձեռք է բերում աղոթքի, ներբողի, խոստովանության և փիլիսոփայական խորհրդածության բնույթ՝ ստեղծելով հոգևոր ապրումների ամբողջական գեղարվեստական աշխարհ։ Նարեկացու լեզուն առանձնանում է բառապաշարի հարստությամբ, իմաստային նրբերանգներով և պատկերաստեղծման ինքնատիպությամբ։ Նա հայերեն գրական խոսքի արտահայտչական հնարավորությունները հասցրել է բացառիկ կատարելության՝ մեծ ազդեցություն ունենալով հետագա հայ բանաստեղծության, հոգևոր գրականության և գեղարվեստական մտածողության զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործություններում զգալի է նաև երաժշտականության տարրը, որը պայմանավորված է շարադրանքի ռիթմիկ կազմակերպմամբ, կրկնությունների կիրառմամբ և հուզական խոսքի ներքին մեղեդայնությամբ։ Պատմական և մշակութային առումով Գրիգոր Նարեկացու մատենագրական ժառանգությունը հայ ժողովրդի հոգևոր ինքնության կարևորագույն բաղադրիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները դարեր շարունակ ուսումնասիրվել, ընդօրինակվել, մեկնաբանվել և օգտագործվել են հայ եկեղեցական ու գրական կյանքում՝ դառնալով հոգևոր կրթության, աղոթքի և գեղարվեստական ներշնչանքի աղբյուր։ Նարեկացու ստեղծագործական ժառանգությունը կարևոր դեր է ունեցել հայ միջնադարյան գրականության զարգացման, աստվածաբանական մտքի խորացման և հայերենի գրական արտահայտչական հնարավորությունների ընդլայնման գործում։ Նրա ազդեցությունը տարածվել է ոչ միայն հայ հոգևոր գրականության, այլև ժողովրդական հավատքի, բանավոր ավանդության և ազգային մշակութային հիշողության վրա։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար միաբանության հրատարակչական գործունեությունը մեծապես նպաստել է հայ միջնադարյան մատենագրության պահպանմանն ու տարածմանը։ Նարեկացու երկերի հրատարակումը կարևոր նշանակություն է ունեցել նրա ստեղծագործությունների հասանելիության, բնագրային ավանդության պահպանման և հայ գրական ժառանգության նկատմամբ գիտական հետաքրքրության խթանման տեսանկյունից։ Այսպիսի հրատարակությունները նաև նպաստել են հայ միջնադարյան մշակույթի ներկայացմանը եվրոպական գիտական և գրական միջավայրում։ Աշխատությունը մեծ արժեք ունի հայ մատենագրության, միջնադարյան գրականության, աստվածաբանության, հայ լեզվի պատմության և համաշխարհային քրիստոնեական գրականության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում գրականագետների, հայագետների, աստվածաբանների, պատմաբանների, բանասերների, միջնադարյան մշակույթի հետազոտողների և հոգևոր գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Նրա ընթերցողական նշանակությունը պայմանավորված է ոչ միայն Գրիգոր Նարեկացու ստեղծագործական ժառանգության ճանաչման հնարավորությամբ, այլև մարդու ներաշխարհի, խղճի, հավատի, տառապանքի, հույսի և աստվածային սիրո համամարդկային խնդիրների գեղարվեստական ու փիլիսոփայական բացահայտմամբ։ Ժողովածուն հայ գրականության այն բացառիկ հուշարձաններից է, որի նշանակությունը դուրս է գալիս ազգային գրականության սահմաններից՝ ներկայացնելով մարդկային հոգու և աստվածայինի հարաբերության խորքային ըմբռնում, ինչպես նաև հայ միջնադարյան մտքի ու բանաստեղծական արվեստի բարձրագույն նվաճումներից մեկը։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսերեն քաղաքական խոսույթում փաստարկման լեզվական և արտահայտչական միջոցների ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով դրանց իմաստային, գործառական, ոճական և հաղորդակցական առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են քաղաքական հաղորդակցության մեջ փաստարկման կառուցվածքային սկզբունքները, համոզման ռազմավարությունները, տրամաբանական հիմնավորումների ձևավորման եղանակները և լեզվական միջոցների ազդեցությունը խոսքի ընկալման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի ընտրությանը, գնահատողական արտահայտություններին, հռետորական հարցերին, փոխաբերություններին, կրկնություններին, հակադրություններին և այլ ոճական հնարքներին, որոնք կիրառվում են քաղաքական դիրքորոշումների ներկայացման ու հիմնավորման նպատակով։ Քննարկվում են ֆրանսերեն քաղաքական ելույթների, հայտարարությունների, բանավեճերի և հրապարակային խոսքի փաստարկային կառուցվածքները, ինչպես նաև խոսողի հաղորդակցական մտադրության և լսարանի առանձնահատկությունների ազդեցությունը լեզվական միջոցների ընտրության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում փաստարկման տրամաբանական, հուզական և արժեքային բաղադրիչներին, խոսքային ներգործության մեխանիզմներին, ինչպես նաև քաղաքական հաղորդակցության մեջ համոզման և մեկնաբանության փոխհարաբերություններին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ֆրանսերենի լեզվարտահայտչական ներուժը քաղաքական խոսույթի կազմակերպման գործում և նպաստում է քաղաքական տեքստերի լեզվաբանական վերլուծության մեթոդների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բանասերների, ֆրանսերենի մասնագետների, թարգմանիչների, հաղորդակցագիտության և քաղաքական խոսույթի հետազոտողների համար։

Պատմություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի հիդրոէներգետիկայի պատմության կարևոր օբյեկտներից մեկին՝ Ձորագետի հիդրոէլեկտրակայանին, որը հանդիսանում է Հայաստանի առաջին խոշոր հիդրոէլեկտրակայաններից մեկը և նշանակալի դեր է ունեցել երկրի էլեկտրաէներգետիկ համակարգի ձևավորման մեջ։ Հեղինակը ներկայացնում է կայանի կառուցման պատմական ընթացքը, որը սկսվել է 1927 թվականին՝ խորհրդային արդյունաբերականացման ծրագրերի շրջանակում, երբ նպատակ էր դրվել օգտագործել Հայաստանի լեռնային գետերի էներգետիկ պոտենցիալը՝ տնտեսության զարգացումը ապահովելու համար։ Կայանը կառուցվել է Ձորագետ գետի վրա, որը հանդիսանում է Դեբեդի վտակներից մեկը և բնութագրվում է արագընթաց, լեռնային հոսքով, ինչը ստեղծում է բարենպաստ պայմաններ հիդրոէներգիայի արտադրության համար։ Աշխատության մեջ մանրամասն նկարագրվում է հիդրոկայանի տեխնիկական կառուցվածքը՝ ջրառի համակարգը, թունելային և ջրատար ուղիները, տուրբինային բաժինը և էներգիայի արտադրության մեխանիզմը, ինչպես նաև դրա աշխատանքային ռեժիմը՝ կախված սեզոնային ջրի հոսքերի փոփոխությունից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայանի նախագծային առանձնահատկություններին՝ դարիվացիոն տիպի կառուցվածքին, որի դեպքում ջուրը ուղղվում է հատուկ ուղիներով դեպի մեքենայական սրահ՝ ապահովելով էներգիայի առավել արդյունավետ օգտագործում։ Նշվում է նաև, որ կայանը բազմիցս վերազինվել և արդիականացվել է՝ ավելացնելով հզորությունը և բարելավելով տեխնիկական ցուցանիշները։ Բացի տեխնիկական նկարագրությունից, աշխատանքը անդրադառնում է նաև Ձորագետի հիդրոկայանի տնտեսական և սոցիալական նշանակությանը՝ ընդգծելով դրա դերը Հյուսիսային Հայաստանի արդյունաբերական շրջանների էլեկտրամատակարարման, տեղական ենթակառուցվածքների զարգացման և էներգետիկ անկախության ապահովման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Ձորագետի հիդրոէլեկտրակայանը որպես խորհրդային ինժեներական մտքի կարևոր ձեռքբերում և Հայաստանի էներգետիկ համակարգի հիմնարար բաղադրիչ, որը շարունակում է ունենալ ռազմավարական նշանակություն նաև հետագա տարիներին։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է գլյուտամին–գլյուտամինազ համակարգի կենսաքիմիական և ֆիզիոլոգիական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ կենդանական օրգանիզմների հարմարվողական գործընթացների կարգավորման համատեքստում։ Քննարկվում են գլյուտամինի նյութափոխանակության առանձնահատկությունները, գլյուտամինազ ֆերմենտի գործառույթները և դրանց մասնակցությունը բջջային էներգետիկ ու ազոտային փոխանակության գործընթացներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտաքին միջավայրի փոփոխվող պայմաններում օրգանիզմի կենսաքիմիական արձագանքներին, նյութափոխանակային համակարգերի վերակազմավորմանը և ֆերմենտային ակտիվության կարգավորման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են գլյուտամինի և գլյուտամինազի փոխկապակցված դերը հյուսվածքների կենսագործունեության պահպանման, բջջային նյութափոխանակության հավասարակշռության և սթրեսային գործոնների նկատմամբ հարմարվողական արձագանքների ձևավորման գործընթացներում։ Անդրադարձ է կատարվում նյարդային համակարգի, մկանային հյուսվածքների և այլ օրգանների նյութափոխանակային առանձնահատկություններին, ինչպես նաև ամինաթթուների փոխանակության և ֆերմենտային համակարգերի գործունեության փոխհարաբերություններին։ Կարևորվում են կենսաքիմիական կարգավորման մեխանիզմների բացահայտումը, օրգանիզմի հարմարվողական հնարավորությունների գնահատումը և տարբեր ֆիզիոլոգիական պայմաններում նյութափոխանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, կենդանիների ֆիզիոլոգների, մոլեկուլային կենսաբանների, անասնաբուժության մասնագետների, փորձարարական կենսաբանության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։