Գլուտամինազի ակտիվությունը խմորասնկերում և ինֆուզորիաներում

Աշխարհագրություն

Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և սոցիալական աշխարհագրություն աշխատությունը աշխարհագրական և հասարակագիտական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կազմակերպվածությունը, տնտեսական կառուցվածքը և բնակչության սոցիալական առանձնահատկությունները, այն վերլուծում է երկրի բնական ռեսուրսների բաշխվածությունը, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և ծառայությունների ոլորտների զարգացման տարածքային տարբերությունները, ինչպես նաև ենթակառուցվածքների՝ տրանսպորտի, էներգետիկայի և քաղաքաշինության դերը տնտեսական զարգացման մեջ, գիրքը անդրադառնում է բնակչության տեղաբաշխմանը, ժողովրդագրական գործընթացներին, քաղաքների և գյուղերի զարգացման առանձնահատկություններին, միաժամանակ ընդգծելով տարածաշրջանային անհավասարությունների և տնտեսական կենտրոնացման խնդիրները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը սոցիալական զարգացման վրա, ներկայացնելով Հայաստանի տնտեսական և սոցիալական համակարգը որպես փոխկապակցված տարածքային-հասարակական ամբողջություն։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է անտիկ դարաշրջանում Հայկական լեռնաշխարհի բնակչության մարդաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական աղբյուր օգտագործելով Բենիամինյան դամբարանադաշտից ստացված մարդաբանական տվյալները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են պեղումների ընթացքում հայտնաբերված մարդկային ոսկրային մնացորդները՝ նպատակ ունենալով պարզել տվյալ ժամանակաշրջանի բնակչության ֆիզիկական կառուցվածքի, կենսաբանական առանձնահատկությունների և մարդաբանական կազմի հիմնական բնութագրերը։ Նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս վերականգնելու հին բնակչության կենսաբանական պատմությունը և համեմատելու այն Հայկական լեռնաշխարհի ու հարակից տարածաշրջանների այլ հնագիտական խմբերի հետ։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել գանգաբանական և կմախքաբանական հատկանիշներ, մարմնակազմության առանձնահատկություններ, սեռային և տարիքային կազմ, ինչպես նաև որոշակի հիվանդաբանական կամ կենսաբանական ցուցանիշներ, եթե դրանք պահպանված նյութի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել։ Բենիամինյան հնավայրի նյութի վերլուծությունը կարևոր է նաև բնակչության ձևավորման և տարածաշրջանում տարբեր մարդաբանական խմբերի փոխհարաբերությունների հարցերը քննարկելու համար։ Համեմատական մարդաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տվյալները զուգադրել Հայկական լեռնաշխարհի այլ հնագիտական հուշարձաններից ստացված նյութերի հետ և գնահատել բնակչության միջև հնարավոր նմանություններն ու տարբերությունները։ Ուսումնասիրությունը միավորում է հնագիտությունը, մարդաբանությունը և պատմությունը՝ փորձելով նյութական մնացորդների միջոցով լրացնել անտիկ շրջանի բնակչության մասին գրավոր աղբյուրների սահմանափակ տեղեկությունները։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել հնամարդաբանների, հնագետների, պատմաբանների և Հայկական լեռնաշխարհի հին բնակչության կենսաբանական ու պատմական զարգացման հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է քվանտային կետերում և քվանտային «շտրիխներում» (կվազիմեկաչափ նանոկառուցվածքներ) փոխանակային փոխազդեցությունների և օպտիկական կլանման երևույթների տեսական ու փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է էլեկտրոնների և անցքերի (holes) քվանտային սահմանափակման պայմաններում առաջացող էներգետիկ մակարդակները, դրանց փոխազդեցությունները և այդ գործընթացների ազդեցությունը նյութերի օպտիկական հատկությունների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փոխանակային էֆեկտներին, որոնք պայմանավորում են մասնիկների սպինային և կուլոնային փոխազդեցությունների առանձնահատկությունները նանոկառուցվածքներում։ Գրքում քննարկվում է նաև լուսային ճառագայթման կլանման մեխանիզմը քվանտային սահմանափակված համակարգերում՝ ընդգծելով էներգետիկ սպեկտրների դիսկրետ բնույթը և դրա հետևանքները օպտոէլեկտրոնային հատկությունների վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է տեսական մոդելներ և հաշվարկային մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրել քվանտային չափերի ազդեցությունը օպտիկական անցումների հավանականության, սպեկտրային գծերի լայնության և ինտենսիվության վրա։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է նանոտեխնոլոգիայի, կիսահաղորդչային ֆիզիկայի և քվանտային օպտիկայի ոլորտներում՝ նպաստելով նոր սերնդի օպտոէլեկտրոնային սարքերի, լազերների և սենսորների մշակման գիտական հիմքերի ձևավորմանը։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է անկախ պետականության հաստատման պայմաններում Հայաստանի և հայկական սփյուռքի միջև հարաբերությունների ձևավորման ու զարգացման գործընթացի պատմաքաղաքական և հասարակական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն փոփոխություններն են, որոնք պետական անկախության պայմաններում նոր բնույթ հաղորդեցին հայրենիք–սփյուռք փոխհարաբերություններին՝ դրանք տեղափոխելով ոչ միայն մշակութային և ազգային ինքնության պահպանման, այլև պետական, տնտեսական, կրթական և կազմակերպական համագործակցության հարթություն։ Քննվում են փոխհարաբերությունների ձևավորման պատմական նախադրյալները, սփյուռքահայ համայնքների և կազմակերպությունների մասնակցությունը Հայաստանի հետ կապերի ընդլայնմանը, ինչպես նաև պետական հաստատությունների կողմից սփյուռքի հետ հարաբերությունների կազմակերպման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անկախ պետականության պայմաններում համահայկական համագործակցության նոր մեխանիզմների ձևավորմանը, փոխադարձ ակնկալիքների և առաջնահերթությունների փոփոխությանը և տարբեր համայնքների առանձնահատկությունների ազդեցությանը համագործակցության ձևերի վրա։ Ուսումնասիրվում են տնտեսական աջակցության, ներդրումների, բարեգործական նախաձեռնությունների, կրթության, գիտության, մշակույթի և հասարակական կապերի ոլորտներում իրականացված համագործակցության հիմնական ուղղությունները։ Կարևորվում է նաև սփյուռքի բազմազանությունը, քանի որ տարբեր երկրներում ձևավորված հայկական համայնքները տարբերվում են իրենց պատմական փորձով, կազմակերպական կառուցվածքով, սոցիալական պայմաններով և Հայաստանի հետ հարաբերությունների ձևերով։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ազգային ինքնության, մշակութային ժառանգության պահպանման, հայոց լեզվի և կրթության խնդիրներին՝ դրանք դիտարկելով հայրենիք–սփյուռք հարաբերությունների երկարաժամկետ զարգացման տեսանկյունից։ Առանձին ուղղություն է պետական քաղաքականության և հասարակական նախաձեռնությունների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե ինչ դեր են ունեցել պետական մարմինները, ավանդական սփյուռքյան կառույցները, բարեգործական կազմակերպությունները և անհատական նախաձեռնությունները համագործակցության զարգացման տարբեր փուլերում։ Միաժամանակ կարող են ներկայացվել հարաբերություններում ի հայտ եկած կազմակերպական, սոցիալական և գաղափարական տարբերությունները՝ առանց դրանք միակողմանի գնահատելու։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հայրենիք–սփյուռք հարաբերությունները ներկայացնում է որպես բազմաշերտ և փոփոխվող համակարգ, որի զարգացումը սերտորեն կապված է Հայաստանի պետականության կայացման, սփյուռքյան համայնքների ներքին փոփոխությունների և համահայկական համագործակցության նոր ձևերի առաջացման հետ։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է հին իտալիկ ժողովուրդների և Ասիայի ժողովուրդների ու մշակույթների միջև հնարավոր պատմական, լեզվական, էթնիկական և մշակութային կապերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն հարցի քննությունը, թե որքանով են հին Իտալիայի ժողովուրդների ծագումն ու վաղ զարգացման գործընթացները կապված Ասիայի տարբեր տարածաշրջանների բնակչության, մշակութային ավանդույթների և քաղաքակրթական կենտրոնների հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համադրվել պատմական աղբյուրներ, հնագիտական նյութեր, լեզվական տվյալներ, առասպելաբանական ավանդություններ և մշակութային ընդհանրություններ՝ հին իտալիկների ձևավորման և նրանց հնարավոր արտաքին կապերի վերաբերյալ վարկածները գնահատելու նպատակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական նմանություններին և տարբերություններին, տեղանուններին, անձնանուններին, կրոնական պատկերացումներին, ծիսական սովորույթներին և նյութական մշակույթի տարրերին, որոնք կարող են տեղեկություն հաղորդել հնագույն ժողովուրդների փոխազդեցությունների մասին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հնդեվրոպական ժողովուրդների տարածման և մշակութային փոխազդեցությունների ավելի լայն համատեքստին՝ փորձելով հին Իտալիայի բնակչության պատմությունը դիտարկել Միջերկրածովյան և Ասիական տարածաշրջանների միջև տեղի ունեցած երկարատև շփումների շրջանակում։ Հետազոտության կարևոր առանձնահատկությունը տարբեր տեսակի աղբյուրների համադրումն է, քանի որ հնագույն ժողովուրդների ծագման և ազգակցական կապերի հարցերը սովորաբար պահանջում են լեզվաբանական, պատմական և հնագիտական տվյալների համալիր վերլուծություն։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հին ժողովուրդների ինքնության ձևավորման, միգրացիոն գործընթացների և մշակութային փոխանցումների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել հին աշխարհի պատմությամբ, հնդեվրոպագիտությամբ, դասական հնագիտությամբ, համեմատական լեզվաբանությամբ և Միջերկրածովյան քաղաքակրթությունների վաղ պատմությամբ զբաղվող մասնագետների և հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը խորհրդային ժամանակաշրջանի գրադարանային-մեթոդական և մատենագիտական բնույթի նյութերի ժողովածու է, որը նախատեսված էր գրադարաններում գաղափարաքաղաքական գրականության ներկայացման, հանրահռչակման և ընթերցողների հետ տարվող աշխատանքի կազմակերպման համար։ Այն արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և կրթական քաղաքականությունը, երբ գրադարանները դիտարկվում էին ոչ միայն որպես գրականության պահպանման ու ընթերցանության կազմակերպման հաստատություններ, այլև որպես պետական գաղափարախոսության տարածման կարևոր օղակներ։ Նյութերում հիմնական ուշադրությունը հատկացվում է քաղաքական գործչի աշխատությունների, կենսագրական նյութերի և նրա գործունեության վերաբերյալ հրատարակությունների համակարգված ներկայացմանը։ Մեթոդական բաժինները կարող էին գրադարանավարներին առաջարկել գրքային ցուցադրությունների, թեմատիկ հավաքածուների, ընթերցողական միջոցառումների, գրականության տեսությունների և այլ մշակութային-լուսավորչական աշխատանքի կազմակերպման ձևեր։ Մատենագիտական բաղադրիչը նպատակ ուներ օգնել համապատասխան գրականության ընտրության, դասակարգման և ընթերցողներին ներկայացման գործում՝ մեկտեղելով սկզբնաղբյուրներն ու դրանց վերաբերյալ երկրորդային գրականությունը։ Հրատարակության բովանդակությունը պետք է դիտարկել Խորհրդային Միության գաղափարախոսական միջավայրի շրջանակում, որտեղ Վլադիմիր Լենինի քաղաքական և տեսական ժառանգությունը պաշտոնական պետական գաղափարախոսության կենտրոնական բաղադրիչներից էր։ Այդ պատճառով ներկայացվող նյութերի ընտրությունը, մեկնաբանման ձևերը և առաջարկվող գրադարանային գործունեությունը պայմանավորված էին ժամանակաշրջանի պաշտոնական քաղաքական ու գաղափարական պահանջներով։ Ժամանակակից հետազոտողի համար նման հրատարակությունը արժեքավոր է ոչ միայն մատենագիտական տեղեկությունների, այլև խորհրդային գրադարանային աշխատանքի, զանգվածային քաղաքական կրթության և ընթերցանության կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին գրադարանային ցուցադրությունները, գրականության ցանկերը և հանրային միջոցառումները ներգրավվում հիշարժան տարեդարձերի պաշտոնական նշման գործընթացում։ Միաժամանակ նյութը կարող է ծառայել որպես աղբյուր խորհրդային Հայաստանում գրադարանագիտության և մատենագիտության պատմության ուսումնասիրության համար՝ ցույց տալով մասնագիտական մեթոդական աշխատանքի և պետական գաղափարախոսության փոխհարաբերությունը։ Հրատարակության քննադատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել դրա մասնագիտական գրադարանագիտական բաղադրիչը ժամանակաշրջանին բնորոշ քաղաքական քարոզչական նպատակներից և այն դիտարկել որպես խորհրդային մշակութային քաղաքականության ու գրադարանային պրակտիկայի պատմական վկայություն։