More in Economics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Biology

    Արգինազան, պրոլինի կենսասինթեզի և կատաբոլիզմի ֆերմենտները ծածան ձկան (Cyrpinus carpio) տարբեր օրգաններում

    Այս գիրքը նվիրված է արգինազայի, պրոլինի կենսասինթեզի և կատաբոլիզմի ֆերմենտների ուսումնասիրությանը ծածան ձկան (Cyprinus carpio) տարբեր օրգաններում՝ ներկայացնելով կենդանական օրգանիզմների նյութափոխանակության կենսաքիմիական առանձնահատկությունների հետազոտություն։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են ամինաթթուների փոխանակության գործընթացները, ֆերմենտների ակտիվության փոփոխությունները տարբեր հյուսվածքներում և դրանց դերը օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական վիճակի պահպանման գործում։ Գրքում ներկայացվում են կենսաքիմիական մեխանիզմներ, ֆերմենտային համակարգերի գործառույթներ և կենդանիների նյութափոխանակային գործընթացների կարգավորման առանձնահատկություններ։ Այն կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, կենդանաբանների, ֆիզիոլոգների, ձկնաբուծության ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և կենսաբանական գիտություններով հետաքրքրվող ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-02
    Արգինազան, պրոլինի կենսասինթեզի և կատաբոլիզմի ֆերմենտները ծածան ձկան (Cyrpinus carpio) տարբեր օրգաններում
    Online

    Linguistics

    Ղազարոս Աղայանի լեզվագիտական հայացքները

    Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Ղազարոս Աղայանի լեզվագիտական հայացքների վերլուծությանը՝ դիտարկելով նրա ներդրումը հայ լեզվի, գրական լեզվի ձևավորման և լեզվամշակութային մտածողության զարգացման գործընթացում։ Աշխատությունում ներկայացվում են Ղազարոս Աղայան-ի լեզվի վերաբերյալ ունեցած պատկերացումները, նրա մոտեցումները գրական հայերենի պարզեցման, ժողովրդական խոսքի արժեքավորման և լեզվի ժողովրդավարացման հարցերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա այն տեսակետներին, ըստ որոնց գրական լեզուն պետք է հիմնվի կենդանի խոսակցական հիմքի վրա՝ պահպանելով միաժամանակ նորմատիվ կայունություն և արտահայտչական ճկունություն։ Քննարկվում են նաև Աղայանի մանկավարժական գործունեության և լեզվական հայացքների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև նրա դերը հայ լեզվամտածողության ազգային ուղղության ձևավորման մեջ։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ նրա լեզվագիտական մոտեցումները միավորում են կրթական, գրական և հասարակական գործառույթներ՝ նպաստելով հայ լեզվի զարգացման նոր փուլերի ձևավորմանը։

    Updated: 2026-09-18
    Ղազարոս Աղայանի լեզվագիտական հայացքները
    Online

    Literature

    Հայ և պարսից միջնադարյան քնարերգության համեմատական պոետիկան (X–XVI դարեր)

    Աշխատությունը նվիրված է հայ և պարսից միջնադարյան քնարերգության համեմատական ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով երկու ժողովուրդների գրական ավանդույթների գեղարվեստական, բանաստեղծական և ոճական առանձնահատկությունների բացահայտման վրա։ Այն ընդգրկում է X–XVI դարերի գրական ժամանակաշրջանը, երբ հայ և պարսից գրականությունները զարգանում էին հարուստ մշակութային փոխազդեցությունների, պատմական իրադարձությունների և արևելյան գրական մտածողության ազդեցության պայմաններում։ Ուսումնասիրության առանցքում միջնադարյան քնարերգության պոետիկական համակարգերի համադրությունն է՝ բանաստեղծական խոսքի կառուցման սկզբունքների, պատկերավորման միջոցների, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների, թեմատիկ ընդհանրությունների և ազգային գրական առանձնահատկությունների դիտարկմամբ։ Հատուկ նշանակություն ունի երկու գրականությունների միջև առկա ընդհանրությունների և տարբերությունների բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու միջնադարյան արևելյան քնարերգության զարգացման օրինաչափությունների մասին։ Հայ և պարսից բանաստեղծական ավանդույթների համեմատական դիտարկումը կարևոր է նաև գրական փոխազդեցությունների, մշակութային կապերի և գեղարվեստական մտածողության փոխադարձ ազդեցությունների ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն հայ միջնադարյան գրականությունը դիտարկում է ոչ միայն ազգային գրական զարգացման շրջանակում, այլև ավելի լայն՝ արևելյան գրական-մշակութային միջավայրի համատեքստում՝ ընդգծելով նրա ինքնատիպությունը և միաժամանակ ընդհանուր գեղագիտական սկզբունքների հետ ունեցած առնչությունները։ Համեմատական պոետիկայի մեթոդաբանությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են տարբեր լեզվական և մշակութային միջավայրերում ձևավորվել ու զարգացել քնարական արտահայտության ձևերը, բանաստեղծական պատկերները և գեղարվեստական մտածողության սկզբունքները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ և պարսից միջնադարյան գրականության մասնագետների, գրականագետների, արևելագետների, համեմատական գրականագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների և միջնադարյան մշակույթի ուսումնասիրողների համար։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է ընձեռում հայ-իրանական գրական ու մշակութային կապերի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ նպաստելով երկու ժողովուրդների գրական ժառանգության փոխկապակցվածության և միջնադարյան քնարերգության ընդհանուր գեղարվեստական արժեքների առավել խորքային ընկալմանը։

    Updated: 2026-11-19
    Հայ և պարսից միջնադարյան քնարերգության համեմատական պոետիկան (X–XVI դարեր)
    Online

    History

    Արցախյան պատերազմը և պաշտպանության բանակի մարտական ուղին. 1991-1994 թթ.

    Այս գիրքը ներկայացնում է Արցախյան պատերազմի առաջին փուլի՝ 1991-1994 թվականների ռազմական իրադարձությունների համապարփակ պատմական վերլուծությունը՝ կենտրոնանալով Արցախի պաշտպանության բանակի ձևավորման, զարգացման և մարտական ուղու վրա։ Այն մանրամասնորեն նկարագրում է պատերազմի քաղաքական և ռազմական նախադրյալները, հակամարտության սրացման փուլերը, ինչպես նաև ռազմաճակատներում տեղի ունեցած հիմնական մարտերը՝ ընդգծելով ինչպես կանոնավոր զորամասերի, այնպես էլ ինքնապաշտպանական ջոկատների դերակատարությունը։ Գրքում հատուկ ուշադրություն է դարձվում հրամանատարական կազմի որոշումներին, ռազմավարական պլանավորմանը և տեղային մարտական գործողությունների առանձնահատկություններին, որոնք վճռորոշ ազդեցություն են ունեցել պատերազմի ընթացքի վրա։ Ներկայացվում են նաև զինվորների և հրամանատարների անձնական պատմություններ, որոնք օգնում են ավելի մարդկային և բազմակողմանի պատկերացում կազմել այդ շրջանի ծանր իրադարձությունների մասին։ Աշխատությունը միավորում է փաստագրական նյութեր, վերլուծական մոտեցումներ և արխիվային տվյալներ՝ ստեղծելով ամբողջական պատկեր պատերազմի և պաշտպանության բանակի կայացման գործընթացի վերաբերյալ, ինչը կարևոր է ինչպես պատմաբանների, այնպես էլ ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են խորությամբ հասկանալ այդ ժամանակաշրջանի իրողությունները։

    Updated: 2026-09-10
    Արցախյան պատերազմը և պաշտպանության բանակի մարտական ուղին. 1991-1994 թթ.
    Online

    History

    Ալեքսանդրապոլի հասարակական - քաղաքական կյանքը XIX դարի 60 - 80թթ.

    Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի 60–80-ական թվականներին Ալեքսանդրապոլի հասարակական և քաղաքական կյանքի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով քաղաքի զարգացման առանձնահատկությունները, բնակչության սոցիալական կազմը, քաղաքական գործընթացները և հասարակական հարաբերությունների ձևավորման ընթացքը։ Հեղինակը վերլուծում է տարածաշրջանում տեղի ունեցած վարչական, տնտեսական և մշակութային փոփոխությունների ազդեցությունը քաղաքային կյանքի վրա՝ առանձնացնելով տեղական ինքնակառավարման մարմինների գործունեությունը, հասարակական կազմակերպությունների ձևավորումը, կրթական և մշակութային հաստատությունների դերը, ինչպես նաև բնակչության մասնակցությունը քաղաքական և հասարակական գործընթացներին։ Աշխատությունում լուսաբանվում են տարբեր սոցիալական խմբերի փոխհարաբերությունները, ազգային և կրոնական համայնքների գործունեությունը, քաղաքի տնտեսական զարգացման միտումները և դրանց ազդեցությունը հասարակական կյանքի ակտիվացման վրա։ Ուսումնասիրությունը հիմնված է արխիվային նյութերի, պատմական փաստաթղթերի և ժամանակաշրջանի մամուլի տվյալների վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս վերականգնել Ալեքսանդրապոլի հասարակական-քաղաքական միջավայրի ամբողջական պատկերը։ Գիրքը հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել պատմաբանների, հասարակագետների, տարածաշրջանային ուսումնասիրություններով զբաղվող հետազոտողների, ինչպես նաև հայ ժողովրդի նոր շրջանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-08-24
    Ալեքսանդրապոլի հասարակական - քաղաքական կյանքը XIX դարի 60 - 80թթ.
    Online

    History

    408-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիան Կովկասի ճակատամարտում

    Աշխատությունը նվիրված է Հայկական ԽՍՀ-ում կազմավորված 408-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիայի մարտական ուղուն, նրա կազմավորման պատմությանը, կազմակերպական կառուցվածքին, անձնակազմի գործունեությանը և Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Կովկասի համար մղված վճռորոշ մարտերում ունեցած նշանակալի դերակատարությանը։ Այն ներկայացնում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի կարևորագույն ռազմավարական գործողություններից մեկի՝ Կովկասի ճակատամարտի ռազմական ու պատմական իրադարձությունները՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հայկական ազգային զորամիավորման մասնակցությանը տարածաշրջանի պաշտպանության գործում։ Ստեղծագործության առանցքում 408-րդ դիվիզիայի մարտական գործունեությունն է, որը ծավալվել է 1942 թվականի ծանր ու լարված ռազմաճակատային իրադրության պայմաններում, երբ գերմանական զորքերի առաջխաղացումը դեպի Կովկաս և Անդրկովկաս լուրջ վտանգ էր ներկայացնում Խորհրդային Միության հարավային շրջանների, ռազմավարական հաղորդակցության ուղիների և կենսական նշանակություն ունեցող տարածքների համար։ Ներկայացվում է դիվիզիայի տեղափոխությունը Հայաստանից դեպի Կովկասյան ռազմաճակատ, նրա ընդգրկումը Սևծովյան խմբավորման զորքերի կազմում, ինչպես նաև Նովոռոսիյսկի, Տուապսեի և հարակից ուղղություններում իրականացված պաշտպանական մարտերին մասնակցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Տուապսեի ուղղությամբ մղված արյունալի մարտերին, որտեղ հայկական զինվորները, հաղթահարելով բարդ տեղանքային պայմանները, հակառակորդի ուժեղ ճնշումը և զինամթերքի ու ռազմական միջոցների պակասը, ցուցաբերել են տոկունություն, կարգապահություն և անձնուրացություն՝ նպաստելով թշնամու առաջխաղացման կասեցմանը։ Աշխատության կարևոր թեմաներից է 408-րդ դիվիզիայի մասնակցությունը հակառակորդի հարձակումների հետմղմանը և Կովկասի լեռնային շրջաններով դեպի Անդրկովկաս տանող ռազմավարական ճանապարհների պաշտպանությանը։ Ներկայացվում են դիվիզիայի տարբեր ստորաբաժանումների, այդ թվում՝ հրաձգային գնդերի և հրետանային ստորաբաժանումների մարտական գործողությունները, ինչպես նաև հրամանատարական կազմի կազմակերպչական աշխատանքը, զինվորների հերոսական պահվածքը և զորամասերի համագործակցությունը հարևան ռազմական կազմավորումների հետ։ Առանձնահատուկ պատմական նշանակություն ունեն 1942 թվականի սեպտեմբեր-նոյեմբեր ամիսներին ծավալված մարտերը, որոնց ընթացքում դիվիզիան մասնակցել է ռումինական լեռնահրաձգային ստորաբաժանումների դեմ գործողություններին և գերմանական զորքերի հարձակումը կասեցնելու ծանր մարտական առաջադրանքների կատարմանը։ Հեղինակը կարևորում է նաև այն իրողությունը, որ ռազմական հաջողությունները ձեռք էին բերվում մարդկային մեծ կորուստների և ծայրահեղ ծանր պայմանների գնով։ Ներկայացվում են դիվիզիայի առանձին ստորաբաժանումների մարտական սխրանքները, հատկապես հրետանավորների գործողությունները, որոնք շարունակել են դիմադրությունը նույնիսկ շրջապատման և զինամթերքի սպառման պայմաններում՝ ապահովելով իրենց զորամասերի դուրսբերումը և մարտական տեխնիկայի ու գույքի փրկությունը։ Աշխատությունը լուսաբանում է նաև դիվիզիայի կազմակերպական հետագա վերափոխումները, նրա հիմքի վրա առանձին հրաձգային բրիգադի կազմավորումը և այդ զորամիավորման հետագա մարտական գործունեությունը։ Այսպիսով, ներկայացվում է ոչ միայն Կովկասի պաշտպանության շրջանում դիվիզիայի ունեցած դերը, այլև նրա մարտական ավանդույթի շարունակությունը Կուբանի, Ուկրաինայի և հետագա եվրոպական ռազմաճակատների գործողություններում։ Պատմական նյութի կարևոր բաղադրիչ են զորամասերի հրամանատարների, զինվորականների և քաղաքական աշխատողների գործունեության լուսաբանումը, ինչպես նաև ռազմական հրամանների, մարտական գնահատականների և պաշտոնական վկայությունների նշանակությունը՝ իրադարձությունների ընթացքն ու զորքերի գործողությունների արդյունավետությունը ներկայացնելու տեսանկյունից։ Ստեղծագործությունն արժեքավոր է նաև նրանով, որ ուշադրությունը կենտրոնացնում է հայկական ազգային ռազմական կազմավորումների պատմության վրա՝ ցույց տալով հայ ժողովրդի մասնակցությունը հակաֆաշիստական պայքարին և խորհրդային զինված ուժերի կազմում ունեցած ներդրումը։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու պատերազմի ժամանակ հայկական զինվորականության կազմակերպվածության, հայրենասիրական ոգու, մարտական պատրաստվածության և դժվարագույն պայմաններում ցուցաբերած տոկունության մասին։ Պատմական ու ճանաչողական առումով աշխատությունը կարևոր նյութ է Կովկասի ճակատամարտի, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ռազմական պատմության, Հայաստանի ռազմապատմական ժառանգության և հայկական ազգային զորամիավորումների ուսումնասիրության համար։ Այն նաև հիշողության պահպանման կարևոր նշանակություն ունի՝ արժևորելով հազարավոր զինվորների ու սպաների ծառայությունը, նրանց անձնազոհությունը և այն մարդկանց պատմական դերը, որոնք իրենց մասնակցությամբ նպաստել են Կովկասի պաշտպանությանն ու ֆաշիզմի դեմ տարած հաղթանակին։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում ռազմական պատմաբանների, պատմության ուսումնասիրողների, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի և հայկական զինված կազմավորումների պատմությամբ հետաքրքրվողների, ինչպես նաև ազգային պատմական հիշողության պահպանման կարևորությունը գիտակցող ընթերցողների համար՝ որպես Հայաստանի ռազմական անցյալի և հայ ժողովրդի հակաֆաշիստական պայքարի նշանակալի դրվագներից մեկին նվիրված պատմագիտական աշխատություն։

    Updated: 2026-11-21
    408-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիան Կովկասի ճակատամարտում