Գրունտային պատվարների նստվածքների և դեֆորմացիաների հետազոտման խնդիրները

Մշակույթ

Այս մատենագիտական աշխատությունը նվիրված է հայ նկարիչների ստեղծագործական գործունեության ներկայացմանը և փաստագրմանը՝ ընդգրկելով 1976 թվականի հոկտեմբերին կազմակերպված երկրորդ ցուցահանդեսի պատկերացանկը։ Հրատարակությունը համակարգված կերպով ներկայացնում է ցուցահանդեսին մասնակցած արվեստագետների ստեղծագործությունները՝ տրամադրելով մատենագիտական և տեղեկատու բնույթի տվյալներ, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն հայկական կերպարվեստի պատմության ուսումնասիրության համար։ Աշխատության մեջ արտացոլված են ժամանակաշրջանի գեղարվեստական միտումները, ստեղծագործական ուղղությունները և տարբեր սերունդների նկարիչների արվեստագիտական առանձնահատկությունները։ Պատկերացանկը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել ցուցադրված աշխատանքների թեմատիկ բազմազանության, ժանրային ընդգրկման և հայ կերպարվեստի զարգացման ընթացքի մասին։ Հրատարակությունը կարևոր աղբյուր է արվեստաբանների, մշակույթի պատմաբանների, թանգարանային աշխատողների, գրադարանագետների և հայկական արվեստի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար, քանի որ նպաստում է արվեստագետների ստեղծագործական ժառանգության պահպանմանն ու հանրահռչակմանը։ Միաժամանակ այն արժեքավոր տեղեկատու նյութ է 20-րդ դարի երկրորդ կեսի հայկական մշակութային կյանքի, ցուցահանդեսային գործունեության և գեղարվեստական գործընթացների ուսումնասիրման տեսանկյունից։

Մշակույթ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության մատենագիտական տեղեկատվություն՝ ծառայելով որպես ընթացիկ տեղեկատու և մասնագիտական կողմնորոշման միջոց։ Այն համախմբում է համապատասխան ժամանակահատվածում լույս տեսած կամ շրջանառության մեջ գտնվող գրական աղբյուրների վերաբերյալ տեղեկություններ՝ հնարավորություն տալով ընթերցողին արագ պատկերացում կազմել մշակութային և արվեստագիտական ոլորտներում կատարված ուսումնասիրությունների, հրատարակությունների և նոր նյութերի մասին։ Նյութը կարող է ընդգրկել գրքեր, ժողովածուներ, գիտական և մշակութային ուսումնասիրություններ, արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող հրատարակություններ ու այլ մատենագիտական միավորներ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տեղեկատվության համակարգված ներկայացումը, քանի որ այն հեշտացնում է անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը և հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում հայկական մշակույթի ու արվեստի ուսումնասիրության ուղղություններին։ Տեղեկատուն արժեքավոր է ինչպես մասնագետների և գիտաշխատողների, այնպես էլ գրադարանավարների, ուսանողների, մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների և հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտագործվել գրականության որոնման, թեմատիկ հետազոտությունների նախնական աղբյուրագիտական բազայի ձևավորման, մատենագիտական աշխատանքի և մշակութային գործընթացների ուսումնասիրության նպատակներով։ Հրատարակությունը միաժամանակ արտացոլում է իր ժամանակաշրջանի գիտական և մշակութային հետաքրքրությունների շրջանակը՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու ՀՍՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ իրականացվող հետազոտությունների ու հրատարակչական գործունեության մասին։ Որպես ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու՝ այն հատկապես կարևոր է նրանով, որ ոչ միայն արձանագրում է նոր գրականության առկայությունը, այլև ստեղծում է համակարգված ուղեցույց՝ մշակույթի և արվեստի ոլորտում անհրաժեշտ աղբյուրները գտնելու և հետագա ուսումնասիրությունների համար օգտագործելու նպատակով։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է քվազիգծային դեգեներացվող մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների համար եզրային խնդիրների տեսական ուսումնասիրությանը և դրանց լուծումների հիմնական հատկությունների բացահայտմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն հավասարումների վրա, որոնց գործակիցները կամ գլխավոր մասը որոշակի կետերում կամ տիրույթի որոշ հատվածներում կարող են կորցնել սովորական էլիպտականության, պարաբոլականության կամ այլ ստանդարտ պայմաններ՝ առաջացնելով լուծելիության և լուծումների վարքի հետ կապված լրացուցիչ մաթեմատիկական դժվարություններ։ Քննության են առնվում տարբեր տեսակի եզրային պայմաններ, դրանց համապատասխանությունը հավասարման կառուցվածքին և այն պայմանները, որոնց դեպքում հնարավոր է հաստատել խնդրի լուծման գոյությունը, միակությունը և կայունությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում թույլ և ընդհանրացված լուծումների գաղափարներին, քանի որ դեգեներացման առկայության դեպքում դասական իմաստով բավարար հարթություն ունեցող լուծումների գոյությունը միշտ չէ, որ հնարավոր է ապահովել։ Ուսումնասիրվում են ֆունկցիոնալ տարածությունների, ինտեգրալային գնահատականների, ապրիորի գնահատումների և կոմպակտության մեթոդների կիրառման հնարավորությունները՝ լուծումների գոյության վերաբերյալ թեորեմների հիմնավորման համար։ Կարևորվում է հավասարման ոչ գծային անդամների ազդեցությունը լուծման հատկությունների վրա, ինչպես նաև գործակիցների վարքը դեգեներացման տիրույթում։ Դիտարկվում են լուծումների կանոնավորության, սահմանափակության և եզրային պայմանների պահպանման հարցերը, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ անհրաժեշտ է կիրառել կշռային ֆունկցիոնալ տարածություններ կամ հատուկ գնահատման մեթոդներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև առավելագույնի սկզբունքի տարբեր ձևեր, համեմատության մեթոդներ, մոտարկման եղանակներ և թույլ լուծումներից ավելի կանոնավոր լուծումների ստացման պայմաններ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի դեգեներացման բնույթի դասակարգումը, քանի որ դրա աստիճանն ու տեղայնացումը կարող են էապես ազդել եզրային խնդրի ճիշտ դրվածության և լուծման որակական հատկությունների վրա։ Տեսական արդյունքները հնարավորություն են տալիս խորացնել ոչ գծային մասնակի ածանցյալներով հավասարումների վերաբերյալ պատկերացումները և մշակել այնպիսի մաթեմատիկական գործիքներ, որոնք կիրառելի են ոչ ստանդարտ կամ սինգուլյար բնույթ ունեցող խնդիրների դեպքում։ Նման հավասարումները կարևոր նշանակություն ունեն նաև կիրառական մաթեմատիկայում, քանի որ կարող են առաջանալ շարունակական միջավայրերի մեխանիկայի, ջերմային և դիֆուզիոն գործընթացների, ֆիզիկական միջավայրերի մոդելավորման և այլ խնդիրների մաթեմատիկական նկարագրության ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների, ֆունկցիոնալ անալիզի, ոչ գծային անալիզի և մաթեմատիկական ֆիզիկայի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Բժշկություն

Այս մասնագիտական աշխատությունը նվիրված է լապարոսկոպիկ վիրաբուժության կիրառման առանձնահատկություններին այն դեպքերում, երբ մեկ վիրահատական միջամտության ընթացքում միաժամանակ իրականացվում են մի քանի վիրաբուժական գործողություններ։ Գրքում ներկայացվում են նվազագույն ինվազիվ վիրաբուժության սկզբունքները, սիմուլտան վիրահատությունների կազմակերպման և իրականացման մեթոդական մոտեցումները, հիվանդների ընտրության չափանիշները, նախավիրահատական գնահատման կարևորությունը և վիրահատական մարտավարության առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է լապարոսկոպիկ տեխնոլոգիաների կիրառման առավելություններն ու սահմանափակումները՝ անդրադառնալով վիրահատության տևողությանը, հետվիրահատական վերականգնման ընթացքին, հնարավոր բարդություններին, անվտանգությանը և բուժման արդյունավետությանը։ Աշխատությունում ներկայացվում են կլինիկական դիտարկումներ, համեմատական վերլուծություններ և ժամանակակից վիրաբուժական փորձը, որոնք նպաստում են միաժամանակյա վիրահատությունների օպտիմալ պլանավորմանը և բուժական արդյունքների բարելավմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմապրոֆիլ վիրաբուժական մոտեցումների, ժամանակակից սարքավորումների և նվազագույն տրավմատիկ մեթոդների կիրառմանը՝ հիվանդների կյանքի որակի բարձրացման և վերականգնման ժամկետների կրճատման նպատակով։ Գիրքը նախատեսված է ընդհանուր վիրաբույժների, լապարոսկոպիկ վիրաբուժության մասնագետների, կլինիկական օրդինատորների, բժշկական բուհերի ուսանողների և առողջապահության ոլորտի մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են ժամանակակից վիրաբուժական տեխնոլոգիաների և համակցված վիրահատությունների կազմակերպմամբ։

Տնտեսագիտություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ոչ պետական կենսաթոշակային ապահովության համակարգի կառավարման տեսական և գործնական հիմնախնդիրներին՝ ընդգծելով այն ինստիտուցիոնալ, ֆինանսական և կարգավորող գործոնները, որոնք ազդում են համակարգի կայունության և արդյունավետության վրա։ Նյութում վերլուծվում է կուտակային կենսաթոշակային բաղադրիչի ձևավորման գործընթացը, մասնավոր կենսաթոշակային ֆոնդերի գործունեության կազմակերպումը և դրանց ներդրումային քաղաքականության առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական վերահսկողության մեխանիզմներին, ռիսկերի կառավարման համակարգերին և ֆինանսական շուկաների տատանումների ազդեցությանը կենսաթոշակային ակտիվների վրա։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է բնակչության վստահության մակարդակի, ֆինանսական գրագիտության և երկարաժամկետ խնայողությունների մշակույթի ձևավորման կարևորությունը՝ որպես համակարգի կայուն զարգացման նախապայմաններ։ Միաժամանակ դիտարկվում են միջազգային փորձի օրինակները և դրանց հնարավոր կիրառելիությունը ազգային համակարգում՝ նպատակ ունենալով բարելավել կառավարման արդյունավետությունը և ապահովել կենսաթոշակային համակարգի երկարաժամկետ ֆինանսական կայունությունը։

Lեզվաբանություն

Աշխատանքը նվիրված է «Շահնամե»-ի բառապաշարի համակողմանի քննությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երկի լեզվական կազմի առանձնահատկությունները, բառային շերտերի ծագումն ու գործածության բնույթը, ինչպես նաև բառապաշարի կապը ստեղծագործության թեմատիկ, պատմամշակութային և գրական բովանդակության հետ։ Հետազոտության կենտրոնում պարսկերենի դասական շրջանի այս կարևորագույն հուշարձանի բառային համակարգն է, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն տվյալ երկի լեզվի, այլև միջնադարյան պարսկերենի զարգացման և բառապաշարի ձևավորման գործընթացների մասին։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել բառերի ծագումնաբանական շերտերը՝ առանձնացնելով իրանական բնիկ բառապաշարը, փոխառությունները և տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում լեզվի մեջ ներթափանցած օտարածին տարրերը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել արաբական ծագում ունեցող բառերի տարածվածությանը, դրանց իմաստային և ոճական գործառույթներին, ինչպես նաև այն հարցին, թե ինչպես են դրանք համադրվում պարսկական հին և միջին լեզվական ժառանգության հետ։ Բառապաշարի քննությունը կարող է ներառել նաև հոմանիշների, հականիշների, բազմիմաստ բառերի, դարձվածային միավորների և կայուն բառակապակցությունների ուսումնասիրություն։ Երկի հարուստ բառային կազմը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես է հեղինակը տարբեր բառային միջոցներով արտահայտում հերոսների բնավորությունը, գործողությունների ընթացքը, զգացմունքային վիճակները, ռազմական իրադարձությունները և պատմական միջավայրը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ռազմարվեստին, զենքերին, ձիերին և ձիասարքին, թագավորական իշխանությանը, արքունական կյանքին, կենցաղին, կրոնական պատկերացումներին և սոցիալական հարաբերություններին վերաբերող բառերը։ Այդ բառային խմբերի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել ստեղծագործության մեջ արտացոլված հասարակական և մշակութային իրականության բազմաթիվ կողմեր։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև բառերի իմաստային փոփոխություններին և պատմական բառագիտության խնդիրներին։ Դասական պարսկերենի բառերը ժամանակի ընթացքում կարող էին ձեռք բերել նոր իմաստներ, կորցնել նախկին նշանակությունները կամ փոխել իրենց գործածության ոլորտը, ուստի «Շահնամե»-ում դրանց նշանակության ճիշտ մեկնաբանությունը պահանջում է հաշվի առնել պատմական և համատեքստային գործոնները։ Այս տեսանկյունից բառային միավորների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հին և ժամանակակից պարսկերենի միջև լեզվական շարունակականությունն ու փոփոխությունները հասկանալու համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բառապաշարի ոճական քննությունը։ Ստեղծագործության տարբեր հատվածներում բառերի ընտրությունը կարող է պայմանավորված լինել ոչ միայն իմաստային անհրաժեշտությամբ, այլև գեղարվեստական նպատակներով։ Բարձրաճաշակ, հանդիսավոր և հերոսական բառապաշարը կարող է ընդգծել արքայական կամ մարտական տեսարանների վեհությունը, մինչդեռ կենցաղային և խոսակցական բնույթի միավորները կարող են ստեղծել ավելի անմիջական ու կենդանի միջավայր։ Բառապաշարի ոճական շերտավորման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու ստեղծագործության գեղարվեստական լեզվի կառուցվածքն ու արտահայտչական հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև հատուկ անունների ուսումնասիրությունը՝ անձնանուններ, տեղանուններ, ցեղային և աշխարհագրական անվանումներ, որոնք ոչ միայն նույնականացնող գործառույթ ունեն, այլև հաճախ կապված են առասպելական, պատմական կամ մշակութային իմաստների հետ։ Դրանց լեզվական կառուցվածքի և ծագման ուսումնասիրությունը կարող է լրացուցիչ տեղեկություններ տալ ստեղծագործության աշխարհագրական և պատմամշակութային պատկերացումների մասին։ Աշխատանքի ընթացքում բառային նյութի համակարգումը կարող է իրականացվել թեմատիկ, իմաստաբանական, ծագումնաբանական և ոճական սկզբունքներով՝ հնարավորություն տալով ստանալ երկի բառապաշարի բազմակողմանի նկարագիրը։ Նման մոտեցումը կարևոր է նաև բառարանագրական տեսանկյունից, քանի որ ստեղծագործության բառային հարուստ նյութը կարող է ծառայել դասական պարսկերենի բառարանների և պատմական բառագիտական ուսումնասիրությունների համար։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ բառապաշարի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս միաժամանակ դիտարկել լեզվական և գրական երևույթները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է բառային համակարգը կապված ստեղծագործության բովանդակության, գեղարվեստական ոճի և պատմամշակութային միջավայրի հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը «Շահնամե»-ի բառապաշարը ներկայացնում է որպես դասական պարսկերենի կարևոր լեզվական շտեմարան և ուսումնասիրում է դրա ծագումնաբանական, իմաստաբանական, թեմատիկ ու ոճական առանձնահատկությունները՝ նպաստելով պարսկերենի պատմության, իրանագիտության և միջնադարյան արևելյան գրականության լեզվական ժառանգության ավելի խոր ըմբռնմանը։