Գյուղատնտեսության առաջավորները Հայկական ՍՍՌ-ում: (Հանձնարարական գրականության ցանկ)

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է հակամարտությունների կարգավորման գործընթացում ժամանակավոր միջազգային կառավարման մեխանիզմների կիրառման հնարավորությունների և արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով դրանց դերը հետկոնֆլիկտային տարածքների կայունացման և պետական ինստիտուտների վերականգնման գործընթացում։ Հեղինակը վերլուծում է միջազգային կառավարման ձևերի տեսական հիմքերը՝ ընդգծելով ՄԱԿ-ի, տարածաշրջանային կազմակերպությունների և բազմազգ վարչակազմերի մասնակցությամբ իրականացվող մանդատային կառավարման մոդելները։ Գրքում դիտարկվում են այն դեպքերը, երբ պետական կառավարման ժամանակավոր փոխանցումը միջազգային կառույցներին կիրառվել է խաղաղության հաստատման, անվտանգության ապահովման և քաղաքական անցումային փուլերի կազմակերպման նպատակով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային կառավարման արդյունավետության գնահատման չափանիշներին՝ ներառյալ իրավական կարգավորման կայունությունը, տեղական ինստիտուտների զարգացման մակարդակը, սոցիալական համերաշխությունը և տնտեսական վերականգնումը։ Հեղինակը նաև ուսումնասիրում է այդ մեխանիզմների սահմանափակումները՝ կապված ինքնիշխանության հարցերի, տեղական ընդունելիության, քաղաքական լեգիտիմության և երկարաժամկետ կայունության հետ։ Աշխատությունը ներկայացնում է համեմատական վերլուծություններ տարբեր տարածաշրջաններում կիրառված փորձի հիման վրա՝ առաջարկելով միջազգային կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղիներ։ Այն օգտակար է քաղաքագետների, միջազգային իրավունքի մասնագետների և հակամարտությունների կարգավորման ոլորտի հետազոտողների համար։

Law

Այս իրավագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է մարդու՝ սահմանադրական արդարադատության իրավունքի իրացման արդի հիմնախնդիրների վերլուծությանը՝ իրավական պետության և մարդու հիմնարար իրավունքների պաշտպանության համատեքստում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են սահմանադրական արդարադատության էությունը, դրա դերը սահմանադրական կարգի պահպանման և անձի իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության գործում, ինչպես նաև քաղաքացիների՝ սահմանադրական վերահսկողության մեխանիզմներին հասանելիության հարցերը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է սահմանադրական դատարան դիմելու իրավունքի իրացման ընթացակարգային, ինստիտուցիոնալ և գործնական խոչընդոտները, իրավական պաշտպանության միջոցների արդյունավետությունը և միջազգային իրավական չափանիշների ազդեցությունը ազգային իրավակարգավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանադրական գանգատի ինստիտուտին, դատական պաշտպանության երաշխիքներին, արդար դատաքննության սկզբունքներին և սահմանադրական արդարադատության զարգացման ժամանակակից միտումներին։ Աշխատությունը համադրում է սահմանադրական իրավունքի տեսական հիմքերը և իրավակիրառ պրակտիկայի վերլուծությունը՝ առաջարկելով մարդու իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղիներ։ Այն օգտակար է իրավաբանների, դատավորների, իրավապաշտպանների, պետական կառավարման մասնագետների և սահմանադրական իրավունքի ոլորտի հետազոտողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է զբոսաշրջության ոլորտում ռազմավարական կառավարման արդյունավետության բարձրացման տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջային համակարգի օրինակով։ Քննարկվում են զբոսաշրջության ռազմավարական զարգացման հիմնական ուղղությունները, կառավարման ժամանակակից մոտեցումները, ոլորտի մրցունակության բարձրացման գործոնները և երկարաժամկետ զարգացման նպատակների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի զբոսաշրջային ներուժի գնահատմանը, բնական և պատմամշակութային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների կատարելագործմանը և զբոսաշրջային ծառայությունների որակի բարձրացման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են ռազմավարական պլանավորման, շուկայական միջավայրի վերլուծության, զբոսաշրջային պահանջարկի կանխատեսման, ներդրումային քաղաքականության և կառավարչական որոշումների արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցությանը, զբոսաշրջային կազմակերպությունների կառավարման առանձնահատկություններին, միջազգային փորձի կիրառման հնարավորություններին և Հայաստանի զբոսաշրջային գրավչության բարձրացման մեխանիզմներին։ Կարևորվում են զբոսաշրջության կայուն զարգացման, տարածաշրջանային զբոսաշրջային ուղղությունների առաջմղման, տնտեսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման և ոլորտի զարգացման ռազմավարությունների իրականացման արդյունքների գնահատման հարցերը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել զբոսաշրջության կառավարման մասնագետների, տնտեսագետների, ռազմավարական պլանավորման հետազոտողների, զբոսաշրջային կազմակերպությունների ղեկավարների, պետական և տեղական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Technology

Այս աշխատությունը նվիրված է անտենաների և նրանց շրջապատի օբյեկտների արդյունավետ տարածության (ԷՏՌ) չափման մեթոդների ուսումնասիրմանը մոտանման (near-field) տարածքում։ Նյութում ներկայացվում են անտենաների և օբյեկտների հաղորդիչ-առանցիչ հատկությունների գնահատման տեսական հիմքերը, մոդելավորման և փորձարարական չափումների մեթոդները, ինչպես նաև մոտակա դաշտի պայմաններում ֆիզիկական գործընթացների ազդեցությունը էֆեկտիվ տարածության ցուցանիշների վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են տարբեր անտենաների կառուցվածքների ազդեցությունը չափման ճշգրտության վրա, օբյեկտների ռեֆլեքսիվ և դիսպերսիոն հատկությունները, լաբորատոր ու դաշտային փորձարկման տեխնիկները և անտենաների վերլուծության համար կիրառվող մաթեմատիկական մոդելները։ Նյութը նպատակ ունի ապահովել անտենաների դիզայնի, ռադիոէլեկտրոնիկայի և շտապված փոխանցումների ոլորտների մասնագետների համար անհրաժեշտ գիտելիքներ՝ բարձրացնելով անտենաների և օբյեկտների միջազգայն near-field չափման ճշգրտությունն ու արդյունավետությունը։

History

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Քուրդիստան և Արևմտյան Ազարբայջան նահանգներում բնակվող քրդերի հարսանեկան ծիսակարգի ազգագրական ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ավանդական սովորույթների պահպանման և ժամանակակից մշակութային նորամուծությունների ներթափանցման փոխհարաբերությանը։ Հարսանիքը դիտարկվում է որպես ընտանեկան և համայնքային կյանքի կարևոր իրադարձություն, որի միջոցով արտահայտվում են ազգակցական հարաբերությունները, սոցիալական կապերը, արժեքային պատկերացումները և մշակութային ինքնության տարբեր բաղադրիչները։ Քննության են առնվում ամուսնության կազմակերպման հիմնական փուլերը՝ ընտանիքների միջև նախնական համաձայնությունից և խնամախոսությունից մինչև նշանադրություն, հարսանեկան նախապատրաստություններ, բուն արարողություններ և հետհարսանեկան սովորույթներ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հարսի և փեսայի ընտանիքների դերերին, ազգականների մասնակցությանը, համայնքի ներգրավվածությանը և այն ավանդական կանոններին, որոնք կարգավորում են ամուսնության հետ կապված հարաբերությունները։ Ուսումնասիրվում են հարսանեկան ծեսերի խորհրդանշական նշանակությունները, մասնակիցների վարքականոնները, նվերների փոխանակման ձևերը, տոնական հագուստը, երաժշտությունը, պարերը, հյուրասիրությունը և բանավոր ավանդույթի տարբեր դրսևորումները։ Հարսանեկան երաժշտությունն ու պարը դիտարկվում են որպես համայնքային համախմբման և մշակութային հիշողության փոխանցման կարևոր միջոցներ, որոնց միջոցով պահպանվում են տեղային ինքնության բնորոշ տարրերը։ Կարևորվում է նաև հարսանեկան ծիսակարգում կանանց և տղամարդկանց դերերի ուսումնասիրությունը, ընտանիքի ավագ անդամների հեղինակությունը և երիտասարդների մասնակցության փոփոխվող ձևերը։ Ավանդույթի և նորույթի հարաբերակցությունը քննվում է հասարակական ու տնտեսական փոփոխությունների, քաղաքայնացման, կրթության տարածման, հաղորդակցության ժամանակակից միջոցների, միգրացիոն գործընթացների և մշակութային փոխազդեցությունների համատեքստում։ Դիտարկվում է, թե ինչպես են ժամանակակից կենսակերպը և նոր սոցիալական պայմանները փոփոխում հարսանիքի կազմակերպման տևողությունը, ծախսերը, մասնակիցների շրջանակը, հագուստը, երաժշտական նախասիրությունները և առանձին ծիսական գործողությունների նշանակությունը։ Միաժամանակ բացահայտվում են այն ավանդական տարրերը, որոնք շարունակում են պահպանվել նույնիսկ փոփոխված ձևով՝ մնալով ընտանեկան և էթնոմշակութային ինքնության կարևոր նշաններ։ Տարածաշրջանային մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համեմատել երկու նահանգներում բնակվող քրդական համայնքների հարսանեկան սովորույթները և առանձնացնել ինչպես ընդհանուր հատկանիշները, այնպես էլ տեղային տարբերակները։ Այդ տարբերությունները կարող են պայմանավորված լինել բնակավայրի աշխարհագրական դիրքով, գյուղական կամ քաղաքային միջավայրով, տնտեսական պայմաններով, համայնքային կառուցվածքով և հարևան ժողովուրդների հետ մշակութային երկարատև շփումներով։ Հատուկ նշանակություն է տրվում ծիսակարգի փոփոխությունների նկատմամբ տարբեր սերունդների վերաբերմունքին, քանի որ ավագ սերունդը հաճախ հանդես է գալիս ավանդական գիտելիքի և սովորույթների պահպանողի դերում, մինչդեռ երիտասարդների մասնակցությամբ կարող են տարածվել նոր կազմակերպական և գեղագիտական ձևեր։ Այս համատեքստում հարսանեկան մշակույթը ներկայացվում է որպես շարունակաբար վերափոխվող համակարգ, որտեղ ավանդական և ժամանակակից տարրերը ոչ միայն հակադրվում են, այլև հաճախ միահյուսվում և ձևավորում նոր ծիսական տարբերակներ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև ոչ նյութական մշակութային ժառանգության տեսանկյունից, քանի որ հարսանեկան սովորույթները ներառում են երաժշտական, պարային, բանավոր, կենցաղային և խորհրդանշական բազմաթիվ տարրեր, որոնք փոխանցվում են սերունդների միջև։ Նյութը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Իրանի քրդական համայնքների ընտանեկան կյանքի, հասարակական հարաբերությունների, մշակութային փոփոխությունների և ինքնության պահպանման մեխանիզմների մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել ազգագրության, քրդագիտության, մշակութային մարդաբանության, ընտանիքի պատմության, ծիսագիտության և Մերձավոր Արևելքի ժողովուրդների մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

History

Այս աշխատությունը նվիրված է Բաքվի նահանգի հայության պատմաժողովրդագրական ուսումնասիրությանը XIX դարի երկրորդ կեսին և XX դարի սկզբներին՝ ներկայացնելով այդ ժամանակաշրջանում հայկական բնակչության թվաքանակի, տեղաբաշխման, սոցիալական կազմի, տնտեսական գործունեության և համայնքային կյանքի հիմնական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության կենտրոնում Բաքվի նահանգում հայ բնակչության ձևավորման ու աճի գործընթացներն են, որոնք սերտորեն կապված էին տարածաշրջանի տնտեսական զարգացման, նավթարդյունաբերության վերելքի, քաղաքների ընդլայնման և բնակչության տեղաշարժերի հետ։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել հայերի բնակության հիմնական վայրերը, քաղաքային և գյուղական բնակչության հարաբերակցությունը, ժողովրդագրական փոփոխությունների դինամիկան, ծնելիության և մահացության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ներգաղթի և արտագաղթի գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Բաքու քաղաքի հայկական համայնքին, որն աստիճանաբար դարձավ տարածաշրջանի տնտեսական, մշակութային և հասարակական կյանքի կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ հայերի մասնագիտական և սոցիալական կազմին՝ ներկայացնելով նրանց մասնակցությունը արդյունաբերության, առևտրի, արհեստների, ծառայությունների, կրթության և այլ ոլորտների զարգացմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայկական համայնքային կառույցներին, եկեղեցական և կրթական հաստատություններին, բարեգործական կազմակերպություններին, մամուլին և մշակութային կյանքին, որոնք նպաստում էին ազգային ինքնության պահպանմանը և համայնքի ներքին կազմակերպմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև հայության և տարածաշրջանի այլ էթնիկ ու կրոնական խմբերի միջև սոցիալական և տնտեսական հարաբերությունները, ինչպես նաև այն քաղաքական ու հասարակական գործընթացները, որոնք ազդեցություն էին ունենում հայկական բնակչության վիճակի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի քաղաքական անկայունության, ազգային-հասարակական լարվածությունների և դրանց ժողովրդագրական հետևանքների ուսումնասիրությանը։ Պատմաժողովրդագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համադրել վիճակագրական տվյալները, մարդահամարների և վարչական հաշվառումների նյութերը, պատմական վկայությունները և համայնքային տեղեկությունները՝ Բաքվի նահանգի հայության թվաքանակի ու տեղաբաշխման վերաբերյալ առավել ամբողջական պատկեր ստանալու համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն տարածաշրջանի հայության պատմությունը վերականգնելու, այլև Հարավային Կովկասի բազմազգ հասարակության ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական զարգացումները հասկանալու տեսանկյունից։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայ համայնքի դերը տարածաշրջանի տնտեսական և մշակութային կյանքում և ներկայացնելու այն պատմական ու ժողովրդագրական գործընթացները, որոնք ձևավորեցին նրա վիճակը XIX դարի վերջին և XX դարի սկզբին։