Հակադարձ կախովի թռիչքային կառուցվածքով մետաղական կամուրջների հաշվարկային մեթոդիկայի մշակումը սեյսմիկ ազդեցությունների դեպքում

Lեզվաբանություն

Գիրքը նախատեսված է հայերեն և վրացերեն լեզուների ինքնուրույն ուսումնասիրման համար՝ ընթերցողին տրամադրելով երկու լեզուների հիմնական տարրերին ծանոթանալու հնարավորություն։ Նմանատիպ ինքնուսույցները կարևոր դեր են ունեցել լեզվական գիտելիքների տարածման գործում՝ հատկապես այն միջավայրերում, որտեղ տարբեր լեզուներով խոսող համայնքները սերտորեն փոխգործակցել են առօրյա կյանքում, առևտրում, կրթության և հասարակական գործունեության ընթացքում։ Հայերենի և վրացերենի համատեղ ուսուցումը կարող էր նպաստել հաղորդակցման հմտությունների զարգացմանը, հարևան ժողովուրդների լեզուների ճանաչմանը և միջմշակութային կապերի ամրապնդմանը։ Ինքնուսուցման ձեռնարկների կառուցվածքը սովորաբար հիմնվում է այբուբենի, արտասանության, բառապաշարի, քերականական հիմնական կանոնների և առօրյա հաղորդակցության համար անհրաժեշտ արտահայտությունների աստիճանական յուրացման վրա։ Այսպիսի նյութերը հնարավորություն են տալիս սովորողին ինքնուրույն կազմակերպելու ուսուցման ընթացքը՝ առանց դասընթացի մշտական ղեկավարության, և կիրառելու ձեռք բերած գիտելիքները գործնական իրավիճակներում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ-վրացական լեզվական ու մշակութային հարաբերությունների և Կովկասում լեզուների ուսուցման պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել հայերենով և վրացերենով հետաքրքրվող ընթերցողներին, լեզվաբաններին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հին լեզվական ձեռնարկների ուսումնասիրողներին։

Փիլիսոփայություն

Գիրքը խորքային անդրադարձ է մարդու ներքին հավատքի, ազգային արժանապատվության և հոգևոր ինքնության հարցերին։ Նժդեհը խրախուսում է ուժեղ կամք, բարոյական հաստատուն արժեքներ և պատասխանատվություն անձի և ազգի առաջ։ Հիմնական թեմաները․ Հավատի և հավատամքի արժեքը մարդու կյանքում Հոգևոր ինքնություն և ներքին ուժ Ազգի և անհատի փոխհարաբերությունը Ազգային արժանապատվություն և պատասխանատվություն Մարդկային բարոյականության սկզբունքներ Գրքի առանձնահատկությունները․ Գրված է ոգեշնչող և ազդեցիկ լեզվով Կոչված է ուժեղացնել ազգային և հոգևոր ինքնագիտակցությունը Միավորում է փիլիսոփայություն, բարոյագիտություն և ազգային գաղափարախոսություն

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է Հակոբ Օշականի ծավալուն արձակ ժառանգության կարևոր հատվածներից մեկի գրականագիտական քննությանը՝ այն դիտարկելով հեղինակի գեղարվեստական մտածողության, պատմության ընկալման և արևմտահայ իրականության պատկերման համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է հատկացվում ստեղծագործության կառուցվածքին, պատումի կազմակերպմանը, կերպարային համակարգին, ժամանակի և տարածության գեղարվեստական ներկայացմանը, ինչպես նաև անհատի ու հասարակության փոխհարաբերությունների մեկնաբանությանը։ Կարևորվում է պատմական իրականության և գեղարվեստական հորինվածքի հարաբերակցությունը, քանի որ հեղինակի արձակում հասարակական ու ազգային կյանքի երևույթները հաճախ բացահայտվում են առանձին մարդկանց ճակատագրերի, հոգեբանական ապրումների և միջանձնային հարաբերությունների միջոցով։ Քննվում է արևմտահայ հասարակության ներքին կառուցվածքը, ավանդական կենսակերպի փոփոխությունները, ընտանիքի, համայնքի, բարոյական արժեքների և սոցիալական հարաբերությունների արտացոլումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների հոգեբանական խորությանը և նրանց ներաշխարհի բացահայտման միջոցներին, որոնք Օշականի արձակի բնորոշ հատկանիշներից են։ Ուսումնասիրվում են նաև պատումի լեզվաոճական առանձնահատկությունները, հեղինակային խոսքի և կերպարների լեզվի հարաբերակցությունը, բարբառային ու ժողովրդախոսակցական տարրերի գործածությունը, պատկերավորման միջոցները և շարադրանքի ռիթմը։ Ստեղծագործության եռամաս կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել առանձին հատվածների ներքին կապերը, թեմատիկ շարունակականությունը և պատմական ժամանակի զարգացման տրամաբանությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հիշողության և անցյալի գեղարվեստական վերակազմության խնդիրը, որի միջոցով անհատական պատմությունները միավորվում են ժողովրդի հավաքական փորձառության հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սոցիալական հակասություններին, մշակութային ինքնությանը, ավանդույթի և նոր իրականության բախմանը, ինչպես նաև պատմական փոփոխությունների պայմաններում մարդու հոգեբանական ու բարոյական ընտրություններին։ Գրականագիտական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ստեղծագործության ժանրային բնույթը, վիպական մտածողության առանձնահատկությունները և դրա տեղը XX դարի հայ արձակի զարգացման գործընթացում։ Համեմատական դիտարկումները կարող են նաև ցույց տալ հեղինակի ստեղծագործական կապերը արևմտահայ գրական ավանդույթի և ժամանակակից եվրոպական արձակի գեղարվեստական որոնումների հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայ գրականության պատմության, սփյուռքահայ գրականության, վիպագիտության, գրականության տեսության և Օշականի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս տեղեկատու նյութը ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ համառոտ, բայց բովանդակալից պրոֆիլ՝ անդրադառնալով տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքին, պատմական զարգացմանը, ժողովրդագրական առանձնահատկություններին, քաղաքական կարգավիճակի շուրջ ձևավորված գործընթացներին և Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև երկարատև հակամարտությանը։ Նյութում կարող են ներկայացվել տարածաշրջանի պատմական և քաղաքական նշանակությունը, խորհրդային ժամանակաշրջանի վարչական առանձնահատկությունները, Խորհրդային Միության փլուզումից հետո տեղի ունեցած ռազմական և քաղաքական զարգացումները, ինչպես նաև հակամարտության կարգավորման ուղղությամբ իրականացված միջազգային ջանքերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանի բնակչությանը, սոցիալ-տնտեսական իրավիճակին, մշակութային ժառանգությանը և անվտանգային խնդիրներին։ Պրոֆիլային ձևաչափը հնարավորություն է տալիս համառոտ ներկայացնելու հակամարտության հիմնական փուլերը, ներգրավված կողմերի դիրքորոշումները և տարածաշրջանի շուրջ միջազգային քաղաքականության կարևորագույն ասպեկտները՝ առանց թեման սահմանափակելու միայն ռազմական զարգացումներով։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հարավային Կովկասի, միջազգային հարաբերությունների, աշխարհաքաղաքականության, հակամարտությունների ուսումնասիրության և տարածաշրջանային անվտանգության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար։ Այն նաև կարող է ծառայել որպես սկզբնական տեղեկատվական աղբյուր՝ տարածաշրջանի պատմական և քաղաքական համատեքստը հասկանալու և ավելի խոր ուսումնասիրություններ իրականացնելու համար։

Պատմություն

Դ. Ա. Կիպշիձեի աշխատությունը նվիրված է Անիի և նրա շրջակայքի քարանձավների ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով Անիի XIV հնագիտական արշավախմբի հետազոտական նյութերի վրա։ Անիի քարանձավային համալիրները միջնադարյան քաղաքի պատմական և մշակութային միջավայրի կարևոր բաղադրիչներից են։ Դրանք ներկայացնում են ժայռային տարածքներում ստեղծված կամ բնական գոյացությունների հարմարեցմամբ ձևավորված կառույցների բազմազանություն, որոնք կարող էին ծառայել տարբեր նպատակների՝ բնակության, տնտեսական գործունեության, ապաստանի կամ կրոնական ու ծիսական օգտագործման համար։ Քարանձավների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Անիի և հարակից տարածքների բնակեցման պատմության, բնական միջավայրի օգտագործման, շինարարական հմտությունների և մարդկանց առօրյա կյանքի մասին։ Հնագիտական հետազոտության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեն քարանձավների տեղադրությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ժայռային տարածքի մշակման հետքերը, հնարավոր գործառույթները և դրանց կապը շրջակա պատմական հուշարձանների հետ։ Այս տվյալները կարող են նպաստել քաղաքի ու նրա մերձակա տարածքների պատմական տեղագրության վերակազմությանը և տարբեր ժամանակաշրջանների բնակեցման շերտերի ուսումնասիրմանը։ Անիի հնագիտական ժառանգությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջնադարյան հայկական քաղաքակրթության պատմության մեջ, քանի որ քաղաքը եղել է քաղաքական, տնտեսական, հոգևոր և մշակութային նշանակալի կենտրոն։ Քարանձավային կառույցների փաստագրումն ու քննությունը լրացնում են քաղաքի պատմության վերաբերյալ պատկերացումները՝ ուշադրությունը տեղափոխելով ոչ միայն հայտնի եկեղեցիների, պալատների և պաշտպանական կառույցների, այլև բնակեցման ու առօրյա կյանքի ավելի քիչ ուսումնասիրված ձևերի վրա։ Արշավախմբի նյութերի գիտական արժեքը կապված է դաշտային դիտարկումների, հուշարձանների նկարագրության և հնագիտական տվյալների պահպանման հետ, որոնք կարող են օգտագործվել հետագա համեմատական ուսումնասիրություններում։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հնագետների, պատմաբանների, ճարտարապետության պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, քարանձավային կառույցների հետազոտողների և Անիի պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն կարևոր նյութ է միջնադարյան Հայաստանի բնակեցման, ճարտարապետական միջավայրի և պատմական լանդշաֆտի ուսումնասիրման համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է XIV–XV դարերում ստեղծված հայերեն ձեռագրերի հիշատակարանների լեզվական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով որպես միջնադարյան հայերենի պատմության, զարգացման և գործածության կարևոր սկզբնաղբյուրներ։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում հիշատակարանների բառապաշարը, հնչյունական և ուղղագրական առանձնահատկությունները, բառաձևերը, քերականական կառուցվածքները, շարահյուսական օրինաչափությունները և ոճական հատկանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրաբարի ավանդական լեզվական ձևերի և ժամանակի կենդանի խոսակցական լեզվին բնորոշ տարրերի փոխհարաբերությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու միջին հայերենի զարգացման տարբեր դրսևորումները և գրավոր խոսքում դրանց արտացոլման աստիճանը։ Ուսումնասիրվում են ձեռագիր մատյանների գրիչների, պատվիրատուների, ծաղկողների և այլ անձանց մասին տեղեկություններ պարունակող հատվածների լեզվական կառուցվածքները, ինչպես նաև ձեռագրերի ստեղծման վայրին, ժամանակին և պատմական հանգամանքներին վերաբերող ձևակերպումները։ Քննության են առնվում տարբեր գրչության կենտրոններում ստեղծված հիշատակարանների լեզվական տարբերությունները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հնարավոր տարածքային և բարբառային առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև օտար լեզուների հետ շփումների հետևանքով բառապաշարում ի հայտ եկած փոխառությունների և լեզվական ազդեցությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանք արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս տվյալ ժամանակաշրջանի պատմամշակութային միջավայրի մասին։ Հիշատակարանների լեզուն դիտարկվում է ոչ միայն որպես լեզվաբանական նյութ, այլև որպես միջնադարյան հասարակության առօրյան, մտածողությունը, հոգևոր կյանքը և պատմական իրադարձությունների ընկալումը ներկայացնող աղբյուր։ Վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու լեզվական ձևերի փոփոխությանը, նոր բառերի և արտահայտությունների տարածմանը, քերականական տարբերակների գործածությանը և գրական ու խոսակցական լեզուների փոխազդեցությանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի հայոց լեզվի պատմության պարբերացման, միջին հայերենի կառուցվածքային առանձնահատկությունների բացահայտման, միջնադարյան ձեռագրական ժառանգության լեզվաբանական ուսումնասիրության և պատմական բառարանագրության համար՝ միաժամանակ նպաստելով XIV–XV դարերի հայկական գրավոր մշակույթի և լեզվական իրականության առավել ամբողջական վերականգնմանը։