Համայնքների կառավարման համակարգի կատարելագործման ուղիները ՀՀ-ում

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է հետխորհրդային Հայաստանի ճարտարապետության ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով 1990-ականներից սկսած ձևավորված քաղաքաշինական և ճարտարապետական նոր միտումները։ Հեղինակը վերլուծում է սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական փոփոխությունների ազդեցությունը ճարտարապետական միջավայրի վրա՝ ցույց տալով, թե ինչպես են անկախության շրջանի պայմանները փոխակերպել շինարարական գաղափարախոսությունը, նյութերի ընտրությունը և քաղաքային տարածքների կազմակերպումը։ Գրքում դիտարկվում են հիմնական ոճական ուղղությունները՝ պոստմոդեռնիզմի տարրերի ներմուծում, ազգային-ավանդական մոտիվների վերաիմաստավորում, ինչպես նաև միջազգային ժամանակակից ճարտարապետական միտումների ազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Երևանի և մարզային քաղաքների քաղաքաշինական զարգացման առանձնահատկություններին՝ նոր բնակելի համալիրներ, հասարակական շենքեր և առևտրային կենտրոններ, որոնք արտացոլում են տնտեսական վերափոխումների գործընթացը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև ճարտարապետական ինքնության ձևավորման խնդիրները՝ ավանդույթի և արդիականության համադրության, մշակութային ժառանգության պահպանման և նոր քաղաքային միջավայրի ստեղծման համատեքստում։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ հետխորհրդային Հայաստանի ճարտարապետությունը ձևավորվում է բազմաշերտ ազդեցությունների ներքո՝ համադրելով տեղական ավանդույթները և գլոբալիզացիոն գործընթացները։ Այն օգտակար է ճարտարապետների, քաղաքագետների և մշակութային հետազոտողների համար։

Լեզվաբանություն

Աշխատանքը նվիրված է Նիկողայոս Ադոնցի լեզվաբանական ժառանգության ուսումնասիրությանը և հայ լեզվաբանության զարգացման գործում նրա ունեցած գիտական ներդրման բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են Ադոնցի լեզվաբանական հայացքները, լեզվի պատմական զարգացման, բառապաշարի, անվանաբանության, տեղանունների և լեզվական տարբեր երևույթների վերաբերյալ նրա ուսումնասիրություններն ու դիտարկումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա կողմից պատմական, բանասիրական և լեզվաբանական նյութերի համադրմանը, որի միջոցով փորձ է արվում վերականգնել լեզվական երևույթների ծագումն ու զարգացման ընթացքը և բացահայտել դրանց կապը տվյալ ժողովրդի պատմության ու մշակույթի հետ։ Աշխատանքը կարևորում է Ադոնցի գիտական մեթոդաբանությունը, որը հիմնված էր տարբեր աղբյուրների քննության, լեզվական փաստերի համեմատության և պատմական համատեքստի հաշվառման վրա։ Նրա ուսումնասիրությունները արժեքավոր են ոչ միայն հայոց լեզվի պատմության, այլև հայ ժողովրդի պատմության, մշակույթի և հին ու միջնադարյան աղբյուրների մեկնաբանության տեսանկյունից։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել Ադոնցի կողմից կիրառված լեզվաբանական և բանասիրական մոտեցումները, դրանց գիտական նշանակությունը և հետագա հայագիտական ուսումնասիրությունների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Կարևորվում է նաև նրա աշխատությունների դերը հայերեն լեզվական նյութի պահպանման, վերլուծության և գիտական շրջանառության մեջ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս գնահատելու գիտնականի ժառանգությունը որպես հայագիտության բազմակողմանի զարգացման կարևոր բաղադրիչ և ընդգծելու նրա ուսումնասիրությունների արդիականությունը լեզվի պատմության, պատմական լեզվաբանության և բանասիրության ժամանակակից հետազոտությունների համար։

Բժշկություն

Գիրքը նվիրված է երեխաների բնածին գլաուկոմայի բուժման ժամանակ կիրառվող ժամանակակից վիրաբուժական միջամտությունների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունում վերլուծվում են հիվանդության զարգացման առանձնահատկությունները, վաղ ախտորոշման նշանակությունը, վիրահատական բուժման տարբեր մեթոդները և դրանց արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Քննարկվում են տարբեր վիրաբուժական մոտեցումների տեխնիկաները, ցուցումները, հնարավոր բարդությունները, հետվիրահատական արդյունքները և տեսողական ֆունկցիայի պահպանմանն ուղղված ռազմավարությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժման մեթոդի ընտրության անհատականացմանը՝ հաշվի առնելով երեխայի տարիքը, հիվանդության փուլը, աչքի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և կլինիկական ընթացքը։ Գիրքը ներկայացնում է ակնաբուժական վիրաբուժության ոլորտում կիրառվող ժամանակակից մոտեցումների վերլուծություն և կարող է օգտակար լինել ակնաբույժների, մանկական ակնաբույժների, վիրաբույժների, բժշկական բուհերի դասախոսների, կլինիկական օրդինատորների, ուսանողների և ակնաբուժության ոլորտով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է «Արմենիկում» մածուկի ազդեցության ուսումնասիրությանը աէրոբային մանրէներով պայմանավորված թարախային վերքերի բորբոքային գործընթացի զարգացման և ապաքինման տարբեր փուլերում։ Քննարկվում են թարախային վերքերի առաջացման պատճառները, բորբոքային ռեակցիայի հիմնական մեխանիզմները, մանրէային վարակների դերը և վնասված հյուսվածքներում տեղի ունեցող ախտաբանական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղային կիրառվող պատրաստուկների ազդեցությանը վերքային միջավայրի, բորբոքային արտազատուկի, հյուսվածքների վերականգնման և վերքի ապաքինման գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրվում են աէրոբային մանրէների մասնակցությամբ զարգացող վարակային բորբոքման առանձնահատկությունները, օրգանիզմի տեղային պաշտպանական պատասխանները և հյուսվածքային վնասման ու վերականգնման փոխկապակցված գործընթացները։ Դիտարկվում են հետազոտվող պատրաստուկի հնարավոր հակաբորբոքային և հակամանրէային հատկությունների գնահատման մոտեցումները՝ առանց դրա բուժական արդյունավետությունը նախապես հաստատված համարելու։ Կարևորվում են վերքի մաքրման, բորբոքային երևույթների փոփոխության, հատիկավոր հյուսվածքի ձևավորման և էպիթելացման ընթացքի ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել կլինիկական դիտարկումների, մանրէաբանական հետազոտությունների, հյուսվածաբանական վերլուծության և վերքային գործընթացի դինամիկ գնահատման մեթոդներ։ Անդրադարձ է կատարվում վերքի մակերեսի փոփոխություններին, բորբոքային արտահայտվածության աստիճանին, մանրէային աղտոտվածությանը և հյուսվածքների վերականգնման ցուցանիշներին՝ որպես տեղային բուժման ազդեցությունը գնահատելու հնարավոր չափանիշներ։ Առանձնացվում են փորձարարական և համեմատական ուսումնասիրությունների նշանակությունը, բուժական տարբեր մոտեցումների արդյունքների համադրումը և պատրաստուկի կիրառման անվտանգության գնահատման անհրաժեշտությունը։ Կարևորվում են նաև թարախային վերքերի բուժման ընթացքում հնարավոր բարդությունների կանխարգելման, տեղային բորբոքման վերահսկման և ապաքինման գործընթացի արդյունավետության գնահատման հարցերը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել վերքային բորբոքման ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմների վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը և տեղային բուժական միջոցների ուսումնասիրության մեթոդների կատարելագործմանը։ Հետազոտության նշանակությունը պայմանավորված է թարախային վերքերի բուժման նոր հնարավորությունների գիտական գնահատման և դրանց կիրառման հիմնավորվածության ուսումնասիրության անհրաժեշտությամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել վիրաբույժների, մանրէաբանների, ախտաֆիզիոլոգների, կլինիկական հետազոտողների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Գիտապատմական և գիտատեխնիկական բնույթի այս հրատարակությունը նվիրված է Հայաստանում գիտության և տեխնոլոգիաների զարգացման պատմությանը, հիմնական ուղղություններին և դրանց նշանակությանը երկրի տնտեսական, կրթական ու հասարակական առաջընթացի գործընթացներում։ Քննության են առնվում հայկական գիտական մտքի ձևավորման նախադրյալները, գիտահետազոտական հաստատությունների գործունեությունը, գիտական կրթության կազմակերպման առանձնահատկությունները և տարբեր գիտակարգերի զարգացման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնական, տեխնիկական և կիրառական գիտությունների ձեռքբերումներին, գիտական հետազոտությունների կազմակերպմանը, տեխնոլոգիական նորարարություններին և գիտական արդյունքների գործնական կիրառման հնարավորություններին։ Դիտարկվում են Հայաստանի գիտական կենտրոնների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների, հետազոտական լաբորատորիաների և գիտատեխնիկական կազմակերպությունների դերը գիտական ներուժի ձևավորման ու զարգացման գործում։ Քննարկվում են նաև տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, ճարտարագիտության, ֆիզիկայի, մաթեմատիկայի, կենսաբանական և այլ գիտությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև գիտության ու արդյունաբերության համագործակցության հնարավոր ուղղությունները։ Հրատարակության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու գիտական գործունեության պետական աջակցության, մասնագետների պատրաստման, միջազգային գիտական համագործակցության և տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների զարգացման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում գիտության և տեխնոլոգիաների ազդեցությանը նորարարական տնտեսության ձևավորման, արտադրության արդիականացման, կրթության որակի բարձրացման և Հայաստանի միջազգային գիտական կապերի ընդլայնման վրա։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գիտության պատմության, տեխնոլոգիական զարգացման, նորարարական քաղաքականության և Հայաստանի գիտակրթական համակարգի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է հայերի և վրացիների ծագման հարցի ուսումնասիրությանը և նրանց՝ Փոքր Ասիայի հնագույն բնակչության հետ ունեցած պատմական ու մշակութային կապերի քննությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է քննարկել Հայկական բարձրավանդակի և հարակից տարածքների հնագույն բնակչության էթնիկական կազմավորման գործընթացները, տարբեր ժողովուրդների փոխհարաբերությունները և այն պատմական պայմանները, որոնց ներքո ձևավորվել են հայ և վրաց ժողովուրդների վաղ պատմական ինքնությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համադրվել պատմական աղբյուրների, հնագիտական տվյալների, տեղանունների, լեզվաբանական նյութերի և հին հեղինակների հաղորդած տեղեկությունների հիման վրա ձևավորված տեսակետները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Փոքր Ասիայի հնագույն ժողովուրդներին և նրանց հնարավոր փոխառնչություններին Հայկական բարձրավանդակի ու Կովկասի բնակչության հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ տարբեր պատմական դարաշրջանների՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև ավելի ուշ փուլեր, և փորձել վերականգնել բնակչության տեղաշարժերի, մշակութային շփումների ու քաղաքական փոխազդեցությունների ընդհանուր պատկերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև էթնոգենեզի խնդիրը, որի ուսումնասիրությունը պահանջում է տարբեր տեսակի աղբյուրների համադրություն և պատմական գործընթացների բազմակողմանի դիտարկում։ Լեզվաբանական տեսանկյունից կարող են քննության առնվել հայերենի, վրացերենի և տարածաշրջանի հնագույն լեզուների միջև հնարավոր կապերը, փոխառությունները, տեղանունները և լեզվական շփումների հետքերը։ Հնագիտական նյութերի օգտագործումը, իր հերթին, հնարավորություն է տալիս համեմատելու տարբեր մշակույթների նյութական ժառանգությունը, բնակավայրերի կառուցվածքը, թաղման ծեսերը, խեցեղենը և այլ հնագիտական համալիրներ։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն փորձում է հայերի և վրացիների վաղ պատմությունը դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ Փոքր Ասիայի և Հարավային Կովկասի ավելի լայն պատմամշակութային միջավայրում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև երկարատև շփումները և փոխազդեցությունները՝ միաժամանակ տարբերակելով մշակութային ընդհանրությունները էթնիկական ծագման ուղղակի ապացույցներից։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, վրացագետներին, հնագետներին, պատմաբաններին, լեզվաբաններին, հնագույն աշխարհի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և Հայկական բարձրավանդակի ու Կովկասի հնագույն բնակչության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։