Հայ – ադրբեջանական հակամարտության նկարագիրը. Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի հոգեբանական անվտանգության խնդիրները հայ-ադրբեջանական հակամարտության համատեքստում

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում տեղի ունեցած հումանիտար ճգնաժամերի պատճառների, ընթացքի և հետևանքների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով դրանք պատմական, սոցիալական, քաղաքական և միջազգային հարաբերությունների համատեքստում։ Ներկայացվում են բնակչության տեղաշարժերի, սոցիալ-տնտեսական դժվարությունների, անվտանգության խնդիրների և մարդասիրական աջակցության կազմակերպման հետ կապված գործընթացները։ Վերլուծվում են ճգնաժամային իրավիճակների առաջացման գործոնները, պետական և միջազգային կառույցների արձագանքման մեխանիզմները, ինչպես նաև հասարակության դիմակայունության և վերականգնման հնարավոր ուղիները։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև մարդու իրավունքների պաշտպանության, փախստականների և տեղահանված անձանց խնդիրների, ինչպես նաև երկարաժամկետ զարգացման վրա հումանիտար ճգնաժամերի ազդեցության հարցերին։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և տարածաշրջանային խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է «Նոր գրքեր․ Տեխնիկա» բաժնի շրջանակներում հավաքագրված հրատարակությունների համառոտ մատենագիտական ցուցակը, որը նպատակ ունի տեղեկացնել տեխնիկական ոլորտի նորագույն գրականության մասին և հեշտացնել ընթերցողների, հետազոտողների ու մասնագետների կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրքերի շուկայում և գրադարանային ֆոնդերում։ Ցանկում սովորաբար ընդգրկվում են տարբեր ենթաբաժինների հրատարակություններ՝ ինժեներական գիտություններ, մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և այլ կիրառական տեխնիկական ուղղություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանում գիտատեխնիկական առաջընթացի հիմնական միտումները։ Նման ինֆորմացիոն ցուցակները ունեն ոչ միայն գրադարանային հաշվառման և տեղեկատվության տարածման գործառույթ, այլ նաև կարևոր դեր են խաղում գիտական հաղորդակցության մեջ՝ թույլ տալով մասնագետներին արագ ծանոթանալ նոր լույս տեսած մասնագիտական գրականությանը, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառելիությունը իրենց աշխատանքներում։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է Կովկասյան ստորաբաժանումների ստեղծման և կիրառման գործընթացը Վերմախտ կազմում՝ ընդգծելով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պայմաններում Գերմանիայի ռազմաքաղաքական ռազմավարության և բազմազգ զորակազմերի օգտագործման առանձնահատկությունները։ Նշվում է, որ այս ստորաբաժանումների ձևավորումը կապված էր Գերմանիայի կողմից օկուպացված և ռազմաճակատում հայտնված Կովկասի տարբեր ժողովուրդների ներկայացուցիչների ներգրավման հետ, ինչը պայմանավորված էր ինչպես ռազմական, այնպես էլ գաղափարական և քարոզչական նպատակներով։ Վերլուծվում է, որ նման միավորները ստեղծվել են հիմնականում կամավորական կամ կիսակամավորական հիմունքներով՝ օգտագործելով հակասովետական տրամադրությունները և տեղական հակամարտությունների դինամիկան։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դրանց կազմակերպչական կառուցվածքին, որտեղ ազգային բաղադրիչը համակցվում էր գերմանական հրամանատարական համակարգի հետ՝ ապահովելու վերահսկելիություն և մարտական արդյունավետություն։ Նշվում է նաև, որ Կովկասյան ստորաբաժանումները կիրառվել են հիմնականում օժանդակ և երկրորդական մարտական ուղղություններում, ինչպես նաև հակապատերազմական գործողություններում և թիկունքային ծառայություններում։ Ընդհանուր առմամբ, Կովկասյան ստորաբաժանումների ստեղծումն ու օգտագործումը Վերմախտի կազմում դիտարկվում է որպես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բազմազգ զորակազմերի ձևավորման բարդ և հակասական երևույթ, որը միավորում էր ռազմական անհրաժեշտությունները և քաղաքական նպատակադրումները։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի և վերականգնվող նախահնդեվրոպական լեզվի պատմական կապերի, հայերենի ծագման և հնդեվրոպական լեզվաընտանիքում նրա զբաղեցրած դիրքի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում հայերենի հնչյունական, ձևաբանական, բառապաշարային և քերականական առանձնահատկությունները՝ դրանք համադրելով նախահնդեվրոպական վերականգնված ձևերի և մյուս հնդեվրոպական լեզուների համապատասխան տվյալների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կանոնավոր հնչյունական համապատասխանություններին և այն պատմական փոփոխություններին, որոնց միջոցով նախնական հնչյունական համակարգից ձևավորվել են հայերենին բնորոշ հնչյունները։ Ուսումնասիրվում են ձայնավորների և բաղաձայնների պատմական զարգացումը, հնչյունափոխությունների օրինաչափությունները, շեշտադրության հնարավոր ազդեցությունները և տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած լեզվական փոփոխությունները։ Բառապաշարի ուսումնասիրության ընթացքում առանձնացվում են բնիկ հնդեվրոպական ծագում ունեցող բառերը և քննվում դրանց ստուգաբանությունը՝ համեմատելով ազգակցակից լեզուներում պահպանված ձևերի հետ։ Այդպիսի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու բառերի հնագույն ձևերն ու իմաստները և հետևելու դրանց հետագա զարգացմանը հայերենում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև քերականական համակարգի պատմությանը՝ գոյականի հոլովման, թվի և սեռի հնագույն կարգերի, դերանունների, բայական խոնարհման, ժամանակաձևերի և բառակազմական միջոցների ուսումնասիրությանը։ Քննության է առնվում, թե նախահնդեվրոպական քերականական համակարգի որ հատկանիշներն են պահպանվել հայերենում, որոնք են վերափոխվել, և ինչ նոր առանձնահատկություններ են առաջացել հայերենի ինքնուրույն զարգացման ընթացքում։ Միաժամանակ կարևորվում է բնիկ բառաշերտի տարբերակումը իրանական, հունական, ասորական և այլ լեզուներից կատարված պատմական փոխառություններից, քանի որ այդ տարբերակումը հիմնարար նշանակություն ունի հայերենի հնագույն վիճակի վերականգնման համար։ Համեմատական-պատմական մեթոդի կիրառմամբ հայերենի տվյալները դիտարկվում են հնդեվրոպական լեզուների ընդհանուր զարգացման համատեքստում՝ բացահայտելով ինչպես ընդհանուր ժառանգությունը, այնպես էլ հայերենին հատուկ նորամուծությունները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի հայոց լեզվի վաղ պատմության, ստուգաբանության և պատմական քերականության ուսումնասիրության համար և միաժամանակ նպաստում է նախահնդեվրոպական լեզվական համակարգի վերականգնման ու հնդեվրոպական լեզուների պատմական փոխհարաբերությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է P₂O₅–B₂O₃–V₂O₅ համակարգի հիմքով և հողալկալիական մետաղի ֆտորիդ պարունակող ապակիների ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տվյալ բազմաբաղադրիչ ապակենման համակարգում բաղադրիչների փոխազդեցության և կառուցվածքի ձևավորման օրինաչափությունները, ինչպես նաև մշակել այնպիսի տեխնոլոգիական պայմաններ, որոնք կապահովեն անհրաժեշտ ֆիզիկաքիմիական և շահագործական հատկություններով ապակու ստացումը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ֆոսֆատային և բորատային բաղադրիչների դերը ապակու կառուցվածքի ձևավորման գործընթացում, վանադիումի օքսիդի ազդեցությունը համակարգի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ բնութագրերի վրա, ինչպես նաև հողալկալիական մետաղների ֆտորիդների ներմուծման հետևանքով առաջացող փոփոխությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ապակու ստացման հիմնական տեխնոլոգիական փուլերին՝ ելանյութերի ընտրությանը և նախապատրաստմանը, բաղադրության հաշվարկմանը, խառնուրդի հալմանը, հոմոգենացմանը, ապակենմանացմանը և վերահսկվող սառեցմանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել հալման ջերմաստիճանը, ջերմային մշակման ռեժիմները, բաղադրիչների հարաբերակցությունները և դրանց ազդեցությունը ստացվող ապակու կառուցվածքային ամբողջականության ու որակի վրա։ Կարևոր ուղղություն է նաև ստացված նյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների գնահատումը՝ ներառյալ խտությունը, ջերմային կայունությունը, քիմիական կայունությունը, օպտիկական և այլ հատկությունները՝ կախված ապակու կիրառական նշանակությունից։ Ֆտորիդային բաղադրիչների առկայությունը հատկապես կարևոր է ապակու կառուցվածքային և օպտիկական հատկությունների փոփոխության տեսանկյունից, ուստի աշխատանքում դրանց ազդեցությունը դիտարկվում է որպես տեխնոլոգիական գործընթացի օպտիմալացման առանցքային գործոններից մեկը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշել բաղադրության և տեխնոլոգիական պայմանների այնպիսի համակցություններ, որոնց դեպքում հնարավոր է ստանալ համասեռ, կայուն և պահանջվող բնութագրերով ապակե նյութ։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կապված է նոր կազմով հատուկ նշանակության ապակիների ստացման տեխնոլոգիական հիմքերի մշակման հետ, ինչը կարող է կիրառական հետաքրքրություն ունենալ օպտիկական նյութերի, հատուկ ապակիների, էլեկտրոնիկայի և այլ տեխնիկական ոլորտների համար։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել ապակու և կերամիկական նյութերի տեխնոլոգիայի, նյութագիտության, անօրգանական քիմիայի և քիմիական տեխնոլոգիայի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է էկրանային մշակույթի և տեսալսողական հաղորդակցության միջոցների դերին գեղագիտական դաստիարակության գործընթացում, դրանց կրթական, մշակութային և հոգեբանական ազդեցության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են էկրանային արվեստի գեղագիտական բնույթը, կինոյի, հեռուստատեսության և տեսալսողական այլ միջոցների արտահայտչական հնարավորությունները, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը անհատի գեղարվեստական ճաշակի, ստեղծագործական մտածողության և մշակութային ընկալումների ձևավորման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատկերային լեզվի, գույնի, ձայնի, շարժման, մոնտաժի և գեղարվեստական կերպարի ազդեցությանը դիտողի հուզական ու գեղագիտական ընկալման վրա։ Ուսումնասիրվում են էկրանային ստեղծագործությունների դաստիարակչական ներուժը, արվեստի տարբեր տեսակների փոխազդեցությունը և տեսալսողական նյութերի կիրառման հնարավորությունները կրթական ու մշակութային միջավայրում։ Անդրադարձ է կատարվում գեղագիտական արժեքների փոխանցման, պատկերային տեղեկատվության քննադատական ընկալման, արվեստի նկատմամբ հետաքրքրության զարգացման և մշակութային ինքնագիտակցության ձևավորման խնդիրներին։ Կարևորվում են էկրանային նյութերի նպատակային ընտրությունը, դրանց բովանդակության և գեղարվեստական որակի գնահատումը, ինչպես նաև մանկավարժական մեթոդների մշակումը՝ տարբեր տարիքային խմբերի գեղագիտական զարգացման առանձնահատկությունները հաշվի առնելով։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, կինոգետների, մեդիակրթության մասնագետների, հոգեբանների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։