Հայ եկեղեցու ժամերգությունների կարգը՝ ըստ սուրբ թարգմանիչների և մեր մյուս սուրբ հայրերի սահմանած ավանդության, մաս Բ

Технология

Աշխատությունը նվիրված է հատիկավորված բջջային ապակու հիման վրա ձայնամեկուսիչ և ձայնակլանիչ նյութերի մշակմանը, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ակուստիկ հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել բջջային ապակու հատիկների և դրանցից ձևավորվող նյութերի այն կառուցվածքային ու տեխնոլոգիական պարամետրերը, որոնք պայմանավորում են ձայնային ալիքների կլանման և տարածման սահմանափակման արդյունավետությունը։ Բջջային ապակին իր ծակոտկեն կառուցվածքի շնորհիվ կարող է օգտագործվել որպես թեթև և ֆունկցիոնալ նյութ, որի կիրառումը շինարարությունում հնարավորություն է տալիս համատեղել ձայնային պաշտպանության և որոշակի ջերմատեխնիկական հատկություններ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հատիկների չափը, ծակոտկենությունը, խտությունը, կապակցող բաղադրիչների բնույթը, նյութի կառուցվածքը և պատրաստման տեխնոլոգիական պայմանները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի ակուստիկ ցուցանիշների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձայնակլանման գործակցի, ձայնամեկուսացման արդյունավետության և տարբեր հաճախականությունների դեպքում նյութի վարքագծի գնահատմանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր բաղադրություններով և կառուցվածքով նմուշների համեմատական փորձարկումներ՝ նպատակ ունենալով որոշել առավել արդյունավետ լուծումները։ Կարևոր է նաև նյութի մեխանիկական ամրության, խոնավակայունության, հրդեհային կայունության, երկարակեցության և զանգվածի ուսումնասիրությունը, քանի որ շինարարական կիրառության համար միայն բարձր ակուստիկ արդյունավետությունը բավարար չէ։ Աշխատանքը կարող է դիտարկել նաև ստացված նյութերի կիրառման հնարավորությունները պատերի, միջնապատերի, առաստաղների, հատակների և այլ շինարարական կոնստրուկցիաների ձայնային պաշտպանության համակարգերում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել տեղական հումքի և երկրորդային ապակե նյութերի առավել արդյունավետ օգտագործմանը և նոր, թեթև ու ֆունկցիոնալ ակուստիկ նյութերի ստեղծմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել շինարարական նյութերի տեխնոլոգների, նյութագետների, ճարտարապետների, շինարարական ինժեներների, ակուստիկայի մասնագետների և համապատասխան տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Религия

Հայ միջնադարյան աստվածաբանական և ջատագովական գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից մեկը՝ այս երկը նվիրված է քրիստոնեական հավատի ճշմարտությունների պաշտպանությանը, տարբեր կրոնական ուսմունքների և աղանդավորական ուղղությունների քննադատությանը, ինչպես նաև Հայ եկեղեցու դավանաբանական դիրքորոշումների հիմնավորմանը։ Ստեղծագործության հեղինակն է հինգերորդ դարի հայ մատենագրության նշանավոր ներկայացուցիչ Եզնիկ Կողբացին, որի երկասիրությունը բացառիկ տեղ է զբաղեցնում ոչ միայն հայ աստվածաբանական մտքի, այլև վաղ միջնադարյան փիլիսոփայական ու կրոնագիտական գրականության պատմության մեջ։ Աշխատության հիմնական նպատակն է ներկայացնել քրիստոնեական աշխարհայացքի հիմնադրույթները, բացահայտել դրանց հակասող ուսմունքների գաղափարական սխալները և տրամաբանական փաստարկների միջոցով պաշտպանել քրիստոնեական հավատքի սկզբունքները։ Երկը կառուցված է տարբեր կրոնական, փիլիսոփայական և գաղափարական համակարգերի քննադատական քննարկման շուրջ՝ անդրադառնալով հեթանոսական պատկերացումներին, պարսկական զրադաշտական կրոնական ուսմունքին, հունական փիլիսոփայական որոշ ուղղություններին և քրիստոնեական միջավայրում տարածված տարբեր աղանդավորական հայացքներին։ Հեղինակը ոչ միայն ներկայացնում է այդ ուսմունքների հիմնական դրույթները, այլև փորձում է բացահայտել դրանց ներքին հակասությունները՝ համադրելով տրամաբանական դատողությունը, աստվածաբանական մեկնաբանությունը և քրիստոնեական դավանաբանության սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխարհի արարման, Աստծո բնության, չարի գոյության, մարդկային ազատ կամքի, հոգու և մարմնի փոխհարաբերության, բարու ու չարի ծագման, աստվածային նախախնամության և մարդկային պատասխանատվության հիմնահարցերին։ Այս հարցադրումները երկին հաղորդում են ոչ միայն կրոնական-ջատագովական, այլև խորապես փիլիսոփայական բնույթ։ Հատկապես նշանակալի է չարի ծագման խնդրի քննարկումը, որի շրջանակում հեղինակը մերժում է այն պատկերացումները, որոնք չարին վերագրում են ինքնուրույն և Աստծուն հավասար սկզբնապատճառի կարգավիճակ։ Նա պաշտպանում է միաստվածության սկզբունքը և հիմնավորում, որ Աստված ամենայն գոյության Արարիչն է, իսկ չարի դրսևորումները կապված են ստեղծված աշխարհի և ազատ կամքով օժտված էակների գործողությունների հետ։ Այս մոտեցմամբ ընդգծվում են մարդու բարոյական պատասխանատվությունը, ընտրության ազատությունը և սեփական արարքների համար պատասխան տալու անհրաժեշտությունը։ Աշխատության մեկ այլ կարևոր ուղղություն է տարբեր կրոնական համակարգերի համեմատական ուսումնասիրությունը։ Հեղինակը քննության է առնում հեթանոսական աստվածությունների և առասպելաբանական պատկերացումների անհամապատասխանությունները, անդրադառնում պարսկական կրոնական դուալիզմին և հունական փիլիսոփայական մտածողության որոշ դրույթներին՝ դրանք դիտարկելով քրիստոնեական միաստվածության տեսանկյունից։ Այս քննարկումները վկայում են հեղինակի լայն գիտելիքների, տարբեր մտավոր ավանդույթների հետ ծանոթության և բանավիճային գրականության բարձր մակարդակի մասին։ Երկի կարևոր առանձնահատկություններից է այն, որ քննադատությունը չի սահմանափակվում հակադիր տեսակետների պարզ մերժմամբ. հեղինակը ձգտում է դրանք ներկայացնել, վերլուծել և տրամաբանորեն հերքել՝ ընթերցողին ներգրավելով գաղափարական բանավեճի մեջ։ Այդ պատճառով ստեղծագործությունը կարելի է դիտարկել նաև որպես վաղ միջնադարյան հայ փիլիսոփայական մտածողության նշանակալի նմուշ, որտեղ համադրվում են քրիստոնեական աստվածաբանությունը, տրամաբանական փաստարկումը, կրոնների համեմատական քննությունը և բարոյագիտական հարցադրումները։ Գրական առումով երկն առանձնանում է փաստարկված, բանավիճային և տրամաբանորեն կազմակերպված շարադրանքով։ Հեղինակի լեզուն արտահայտիչ է, ճշգրիտ և մտքի զարգացմանը համապատասխան՝ միաժամանակ պահպանելով դասական հայերենի բարձր գրական մշակույթը։ Հարցադրումների հաջորդականությունը, հակադիր տեսակետների ներկայացումը, դրանց տրամաբանական քննությունը և եզրահանգումների հիմնավորումը ստեղծում են մտավոր լարվածությամբ հարուստ շարադրանք։ Եզնիկ Կողբացու գործածած բառապաշարն ու հասկացությունների համակարգը կարևոր նշանակություն ունեն հայ փիլիսոփայական և աստվածաբանական տերմինաբանության պատմության ուսումնասիրության համար։ Ստեղծագործությունը նաև հայ դասական գրական լեզվի արժեքավոր հուշարձան է, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել հինգերորդ դարի հայերենի բառապաշարը, շարահյուսական կառուցվածքը, վերացական հասկացությունների արտահայտման եղանակները և փիլիսոփայական մտքի հայերեն ձևակերպման առանձնահատկությունները։ Պատմական նշանակությունը պայմանավորված է նաև երկի ստեղծման ժամանակաշրջանով։ Հայոց գրերի գյուտից և ազգային գրավոր մշակույթի ձևավորումից հետո քրիստոնեական դավանանքի հիմնավորումը, հոգևոր ինքնության ամրապնդումը և տարբեր կրոնական ու գաղափարական ուղղությունների հետ բանավեճը դարձել էին հայ մտավոր կյանքի կարևոր խնդիրներ։ Այս համատեքստում աշխատությունը մեծ դեր է ունեցել քրիստոնեական աշխարհայացքի տեսական հիմնավորման և հայ աստվածաբանական մտքի ինքնուրույն զարգացման գործում։ Այն ցույց է տալիս, որ վաղ միջնադարյան հայ հեղինակները ոչ միայն յուրացնում էին քրիստոնեական և հունափիլիսոփայական ժառանգությունը, այլև ինքնուրույն մասնակցում էին ժամանակի կրոնափիլիսոփայական քննարկումներին՝ ստեղծելով բարձրարժեք ազգային մտավոր ժառանգություն։ Մշակութային առումով երկը կարևոր է նաև հայ ժողովրդի հոգևոր ինքնության, դավանաբանական ավանդույթի և մտավոր ինքնուրույնության պահպանման պատմության մեջ։ Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանության կողմից դրա հրատարակությունը մեծ նշանակություն ունի դասական հայ մատենագրության պահպանման, տարածման և գիտական շրջանառության համար։ Այն հնարավորություն է տվել նոր ժամանակների հայ ընթերցողին և հետազոտողին հաղորդակից դառնալու հինգերորդ դարի աստվածաբանական ու փիլիսոփայական մտքի բացառիկ հուշարձանին։ Ստեղծագործությունն այսօր էլ ունի բարձր գիտական և ընթերցողական արժեք՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով աստվածաբանների, փիլիսոփաների, կրոնագետների, պատմաբանների, հայագետների, բանասերների և միջնադարյան գրականության ուսումնասիրողների համար։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր է վաղ քրիստոնեական դավանաբանության, հին կրոնական պատկերացումների, հայ փիլիսոփայական մտքի, դասական հայերենի և միջմշակութային գաղափարական առնչությունների ուսումնասիրության համար, իսկ լայն ընթերցողական առումով արժեքավոր է որպես տրամաբանական մտածողության, գաղափարական հետևողականության և համոզմունքների հիմնավորման նշանակալի օրինակ։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ճյուղավորված ջրատար համակարգերում հեղուկի ոչ ստացիոնար շարժման հիդրավլիկական օրինաչափությունների, դինամիկական առանձնահատկությունների և հաշվարկային մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ջրատար ցանցերում հոսքի արագության, ճնշման և ծախսի ժամանակային փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց առաջացման պատճառներն ու ազդեցությունը համակարգի աշխատանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրատարների ճյուղավորման հանգույցներում հոսքերի փոխազդեցությանը, ճնշման ալիքների տարածմանը, հիդրավլիկական հարվածի առաջացման պայմաններին և անցումային գործընթացների զարգացման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են հեղուկի շարժումը նկարագրող դիֆերենցիալ հավասարումները, զանգվածի և շարժման քանակի պահպանման օրենքների կիրառումը, ինչպես նաև ջրատարների երկրաչափական և հիդրավլիկական բնութագրերի ազդեցությունը ոչ ստացիոնար գործընթացների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում սահմանային և սկզբնական պայմանների որոշմանը, ճյուղավորված համակարգերի մաթեմատիկական մոդելավորմանը և թվային հաշվարկների միջոցով հոսքի փոփոխական պարամետրերի գնահատմանը։ Կարևորվում են պոմպային սարքավորումների աշխատանքի ռեժիմների փոփոխության, փականների բացման ու փակման, ջրի սպառման տատանումների և հնարավոր վթարային իրավիճակների ազդեցությունները ջրատար ցանցի հուսալիության վրա։ Դիտարկվում են ճնշման վտանգավոր տատանումների կանխարգելման, հիդրավլիկական համակարգերի պաշտպանության և շահագործման արդյունավետության բարձրացման ինժեներական մոտեցումները։ Հետազոտության թեման գործնական նշանակություն ունի բնակավայրերի ջրամատակարարման, արդյունաբերական ջրատարների, ոռոգման համակարգերի և հիդրոտեխնիկական ենթակառուցվածքների նախագծման ու շահագործման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հիդրավլիկայի մասնագետների, հիդրոտեխնիկների, ջրամատակարարման համակարգերի ինժեներների, կիրառական մաթեմատիկոսների, հետազոտողների և տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի հասարակական վիճակի բարելավման և ազգային առաջընթացի հնարավոր ուղիների քննարկմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի կյանքին ու զարգացման հեռանկարներին։ Վերնագրում ընդգծված «առաջին քայլի» գաղափարը մատնանշում է փոփոխությունների անհրաժեշտությունը և այն համոզմունքը, որ ազգային բարեկեցության հասնելու համար անհրաժեշտ է սկսել հիմնարար խնդիրների բացահայտումից ու դրանց լուծմանն ուղղված գործնական նախաձեռնություններից։ Նման բնույթի հրապարակումները կարևոր տեղ են զբաղեցրել 19-րդ դարի հայ լուսավորական և հասարակական մտքի շրջանակում, երբ կրթության տարածումը, տնտեսական կյանքի աշխուժացումը, հասարակական հարաբերությունների բարելավումը և ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդումը դիտարկվում էին որպես ժողովրդի առաջընթացի կարևոր պայմաններ։ Աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես ժամանակի մտավորական միջավայրում առկա բարեփոխական ձգտումների արտահայտություն, որտեղ ազգային զարգացման հարցը կապվում էր անհատական պատասխանատվության, հանրային համախմբման և հասարակության գիտակցված գործունեության հետ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ հասարակական մտքի պատմության, ազգային ծրագրերի ձևավորման և 19-րդ դարի հայ լուսավորական գաղափարների ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու այն խնդիրների ու նպատակների մասին, որոնք քննարկվում էին հայ ժողովրդի ապագայի վերաբերյալ։

Литература

Գիրքը նվիրված է հայ միջնադարյան գրականության ժանրային համակարգի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հիմնված Մաշտոցի անվան Մատենադարանում պահպանվող ԺԲ–ԺԵ դարերի ձեռագիր մատյանների հարուստ նյութի վրա։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են այդ ժամանակաշրջանի ձեռագրերում հանդիպող գրական ժանրերի ծագումը, զարգացումը, փոխազդեցությունն ու առանձնահատկությունները՝ անդրադառնալով ինչպես հայտնի, այնպես էլ համեմատաբար քիչ ուսումնասիրված ժանրերին։ Առանձնակի ուշադրություն է դարձվում պատմագրական, հոգևոր, ծիսական, ներբողական, թղթագրական, հիշատակարանային և այլ գրական ձևերի բովանդակային ու գեղարվեստական արժեքին, դրանց գործառույթներին և ձեռագրային ավանդույթի շրջանակում ունեցած նշանակությանը։ Աշխատությունը բացահայտում է ձեռագիր մատյանների դերը ոչ միայն որպես գրական երկերի պահպանման աղբյուր, այլև որպես միջնադարյան հայ մշակույթի, մտավոր կյանքի և ժանրային բազմազանության կարևոր վկայություններ՝ ներկայացնելով նոր դիտարկումներ ու գիտական ընդհանրացումներ, որոնք նպաստում են հայ միջնադարյան գրական ժառանգության առավել խորքային ճանաչմանը։ Գիրքը հետաքրքիր և օգտակար է գրականագետների, հայագետների, մատենագետների, պատմաբանների, բուհերի դասախոսների, ուսանողների և միջնադարյան հայկական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Биология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է նուկլեինաթթուների կոնֆորմացիոն անցումների ընթացքում նուկլեոտիդային հաջորդականության տարասեռության դերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ԴՆԹ-ի և ՌՆԹ-ի մոլեկուլների տարածական կառուցվածքի փոփոխություններն են, որոնք կարող են առաջանալ տարբեր ֆիզիկաքիմիական պայմանների ազդեցությամբ, և այդ գործընթացների վրա նուկլեոտիդային հաջորդականության առանձնահատկությունների ազդեցությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է այն գաղափարը, որ նուկլեինաթթուների հաջորդականությունը միատարր կառուցվածք չէ, և տարբեր նուկլեոտիդային հատվածներ կարող են ունենալ տարբեր կայունություն, ճկունություն և կոնֆորմացիոն հատկություններ։ Այդ տարբերությունները կարող են պայմանավորել մոլեկուլի առանձին հատվածների տարբեր արձագանքը ջերմաստիճանի, իոնային միջավայրի, լուծույթի պայմանների կամ այլ գործոնների փոփոխությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոնֆորմացիոն անցումների մեխանիզմներին, դրանց փուլային բնույթին և մոլեկուլային կառուցվածքի փոփոխության ընթացքում հաջորդականության տարբեր հատվածների վարքագծին։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նուկլեինաթթուների կառուցվածքային վիճակների, ջրածնային կապերի, բազային զույգերի փոխազդեցությունների և մոլեկուլի կայունության փոփոխությունների ուսումնասիրություն։ Նման վերլուծությունը կարևոր է նուկլեինաթթուների կառուցվածք–ֆունկցիա փոխհարաբերությունը հասկանալու համար, քանի որ հաջորդականության և տարածական կառուցվածքի փոխազդեցությունը կարող է ազդել ԴՆԹ-ի ու ՌՆԹ-ի կենսաբանական ակտիվության, մոլեկուլային ճանաչման և տարբեր սպիտակուցների հետ փոխազդեցության վրա։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կենսաֆիզիկոսներին, կենսաքիմիկոսներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, գենետիկներին և նուկլեինաթթուների կառուցվածքային հատկությունները ուսումնասիրող հետազոտողներին ու ուսանողներին։