Հայ հեղափոխական դաշնակցության արտաքին քաղաքական կողմնորոշման փուլերը (1890-1920 թթ.)

Economics

Սոցիալ-տնտեսական վիճակագրություն. 2007. Մաս 1 աշխատությունը հանդիսանում է սոցիալ-տնտեսական վիճակագրության հիմնարար դասագիրք, որը նպատակ ունի ձևավորել ընթերցողի գիտելիքները վիճակագրական մտածողության, մեթոդների և սոցիալ-տնտեսական երևույթների քանակական ուսումնասիրման վերաբերյալ։ Հեղինակ Հակոբյան Կ.-ն այս գրքում համակարգված կերպով ներկայացնում է վիճակագրության տեսական հիմքերը՝ սկսած հիմնական հասկացություններից, ինչպիսիք են վիճակագրական դիտարկումը, համախմբումը, ցուցանիշների հաշվարկը և տվյալների վերլուծությունը, մինչև ավելի բարդ մեթոդաբանական մոտեցումներ, որոնք կիրառվում են տնտեսական և սոցիալական գործընթացների գնահատման համար։ Գրքում մանրամասնորեն բացատրվում են վիճակագրական տվյալների հավաքագրման ձևերը, դրանց ճշգրտության և հավաստիության ապահովման մեխանիզմները, ինչպես նաև ներկայացվում են տվյալների մշակման և ներկայացման տարբեր եղանակներ՝ աղյուսակներ, գրաֆիկներ և ինդեքսներ։ Աշխատության կարևոր բաժիններից մեկը նվիրված է վիճակագրական ցուցանիշների համակարգին, որտեղ բացատրվում է, թե ինչպես են ձևավորվում և կիրառվում հարաբերական և միջին մեծությունները, ինչպես նաև ժամանակային շարքերը՝ սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունների դինամիկան ուսումնասիրելու համար։ Գիրքը մեծ ուշադրություն է դարձնում նաև մեթոդաբանական ճշգրտությանը՝ ընդգծելով, որ ճիշտ ընտրված վիճակագրական գործիքները կարևոր նշանակություն ունեն իրականության օբյեկտիվ գնահատման համար։ Բացի տեսական մասից, աշխատությունը պարունակում է գործնական օրինակներ և վարժություններ, որոնք օգնում են ընթերցողին կիրառել ստացած գիտելիքները իրական տվյալների վրա և զարգացնել վերլուծական հմտությունները։ Այս գիրքը հատկապես օգտակար է տնտեսագիտության, սոցիոլոգիայի և կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների, ինչպես նաև այն մասնագետների համար, ովքեր զբաղվում են տվյալների վերլուծությամբ և սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության մշակմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, այն հանդիսանում է կարևոր հիմք սոցիալ-տնտեսական վիճակագրության հետագա խորացված ուսումնասիրության համար և ապահովում է անհրաժեշտ տեսական ու գործնական գիտելիքներ տվյալ ոլորտում արդյունավետ գործունեություն ծավալելու համար։

Culture

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է հայ-գրիգորյան օրացույցին՝ ընդգծելով դրա կառուցվածքային առանձնահատկությունները, պատմական զարգացումը և ժամանակակից կիրառությունը։ Աշխատությունը վերլուծում է հայ-գրիգորյան օրացույցի դերը պատմական, կրոնական և մշակութային գործընթացներում, ընդգրկում է ամիսների, տոների և տարեգրության համակարգի առանձնահատկությունների համեմատական վերլուծությունը՝ կապված հնագույն հայկական և արևմտյան գրիգորյան օրացույցների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օրացույցի կիրառությանը ժամանակակից կրթական, պաշտոնական և հասարակական համակարգերում, ինչպես նաև այն ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներին, որոնք ապահովում են դրա միասնականությունը և օրինաչափությունը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է պատմաբանների, մշակութաբանների և աստղագիտողների համար՝ նպաստելով հայ-գրիգորյան օրացույցի գիտելիքների խորացմանը և պատմամշակութային համատեքստում իր նշանակության ուսումնասիրմանը։

History

Աշխատությունը նվիրված է համաշխարհային պատմության կարևորագույն ժամանակաշրջաններից մեկի՝ միջնադարի պատմական, քաղաքական, հասարակական, կրոնական և մշակութային զարգացման համառոտ ու համակարգված ներկայացմանը։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հին աշխարհի ավարտից հետո ձևավորված նոր պատմական իրողություններին, միջնադարյան հասարակությունների կայացմանը, պետությունների և կայսրությունների վերելքին ու անկմանը, կրոնական հաստատությունների ազդեցությանը, հասարակական հարաբերությունների փոփոխություններին և եվրոպական քաղաքակրթության ձևավորման հիմնական փուլերին։ Միջնադարը ներկայացվում է որպես պատմական բարդ ու բազմաշերտ ժամանակաշրջան, որի ընթացքում տեղի են ունեցել համաշխարհային պատմության հետագա ընթացքը պայմանավորած կարևորագույն քաղաքական, տնտեսական և մշակութային փոփոխություններ։ Աշխատության բովանդակային շրջանակն ընդգրկում է Հռոմեական կայսրության անկումից հետո Եվրոպայում ձևավորված նոր պետական կազմավորումները, գերմանական ցեղերի գաղթերը, բարբարոսական թագավորությունների առաջացումը, Բյուզանդական կայսրության պատմական զարգացումը, Ֆրանկական պետության հզորացումը և միջնադարյան արևմտաեվրոպական հասարակության ձևավորումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ֆեոդալական հարաբերությունների առաջացմանն ու զարգացմանը, հողատիրության համակարգին, ավատատիրական աստիճանակարգությանը, թագավորական իշխանության և ազնվականության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև գյուղացիության ու քաղաքային բնակչության հասարակական դիրքին։ Քաղաքական պատմության հետ մեկտեղ կարևոր տեղ են զբաղեցնում քրիստոնեության տարածումը, կաթոլիկ եկեղեցու ազդեցության ընդլայնումը, պապականության և աշխարհիկ իշխանությունների հարաբերությունները, վանական միաբանությունների գործունեությունը և կրոնական գաղափարախոսության դերը միջնադարյան հասարակության կյանքում։ Աշխատության պատմական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև իսլամի առաջացմանը և տարածմանը, արաբական խալիֆայության կազմավորմանն ու հզորացմանը, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքի և Միջերկրական աշխարհի քաղաքական ու մշակութային փոխազդեցություններին։ Կարևոր թեմաներից են խաչակրաց արշավանքները, դրանց կրոնական ու քաղաքական շարժառիթները, Արևելքի և Արևմուտքի միջև հարաբերությունների զարգացումը, առևտրական կապերի ընդլայնումը և միջմշակութային շփումների հետևանքները։ Միջնադարյան Եվրոպայի պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում քաղաքների զարգացումը, արհեստագործության և առևտրի աշխուժացումը, գիլդիաների ու քաղաքային ինքնակառավարման ձևավորումը, համալսարանների հիմնադրումը և գիտական ու փիլիսոփայական մտքի առաջընթացը։ Այս գործընթացները ներկայացնում են միջնադարյան հասարակության աստիճանական փոփոխությունը և նախադրյալներ ստեղծում նոր ժամանակների քաղաքակրթական վերափոխումների համար։ Աշխատության պատմական տեսադաշտում կարևոր են նաև Արևելքի և Արևմուտքի փոխհարաբերությունները, մոնղոլական արշավանքները, մեծ աշխարհագրական ու առևտրական ուղիների նշանակությունը և տարբեր ժողովուրդների միջև քաղաքական ու մշակութային կապերի զարգացումը։ Միջնադարի ավարտին վերաբերող պատմական իրադարձությունները դիտարկվում են որպես այնպիսի փոփոխությունների ամբողջություն, որոնք հանգեցրին ավատատիրական համակարգի աստիճանական վերափոխմանը, կենտրոնացված պետությունների հզորացմանը, վերածննդի գաղափարների տարածմանը և նոր պատմական դարաշրջանի ձևավորմանը։ Գրական և գիտամեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է պատմության ուսումնական ու հանրամատչելի շարադրանքի ավանդույթին։ Համառոտ պատմական ներկայացման ձևը ենթադրում է իրադարձությունների և ժամանակաշրջանների համակարգում, հիմնական պատմական գործընթացների առանձնացում և պատճառահետևանքային կապերի բացահայտում։ Այսպիսի շարադրանքը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ձևավորելու միջնադարի ամբողջական պատկեր՝ առանձին պատմական իրադարձությունները դիտարկելով համաշխարհային պատմության ընդհանուր ընթացքի համատեքստում։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի տասնիններորդ դարի հայ պատմագիտական և կրթական գրականության զարգացման պատմության մեջ։ Վենետիկի Մխիթարյան միաբանությունը մեծ դեր է ունեցել հայերեն պատմագիտական աշխատությունների ստեղծման, թարգմանության և տարածման գործում՝ նպաստելով հայ ընթերցողի ծանոթությանը համաշխարհային պատմությանն ու եվրոպական գիտական մտքին։ Միջնադարի պատմության ուսումնասիրությունը կարևոր էր նաև հայ ժողովրդի պատմական փորձը համաշխարհային գործընթացների հետ համադրելու, տարբեր քաղաքակրթությունների փոխազդեցությունները հասկանալու և պատմական գիտելիքների շրջանակն ընդլայնելու տեսանկյունից։ Աշխատությունը արժեքավոր է որպես հայերեն պատմագիտական ուսումնական գրականության պատմական նմուշ և կարող է ծառայել միջնադարյան պատմության, եվրոպական քաղաքակրթության, կրոնական հաստատությունների, հասարակական հարաբերությունների ու մշակութային զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հայագետների, մանկավարժների, ուսանողների և համաշխարհային պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով միջնադարի նշանակության և ժամանակակից աշխարհի պատմական ակունքների խորքային ըմբռնմանը։

Biology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է լիոտրոպ հեղուկ բյուրեղների դոմենային կառուցվածքի ուսումնասիրությանը լեցիտին–ջուր համակարգում՝ նպատակ ունենալով հասկանալ ինքնակազմակերպվող միկրոկառուցվածքների ձևավորման ֆիզիկաքիմիական մեխանիզմները։ Հետազոտության ընթացքում վերլուծվում են ամֆիֆիլ մոլեկուլների ինքնահավաքման գործընթացները, շերտավոր և միցելային փուլերի առաջացումը, ինչպես նաև դրանց անցումները կոնցենտրացիայի, ջերմաստիճանի և հիդրատացիայի փոփոխությունների ազդեցությամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դոմենային կառուցվածքների տարածական կազմակերպվածությանը, օպտիկական անիզոտրոպիայի դրսևորումներին և հեղուկ բյուրեղային փուլերի կայունության պայմաններին։ Աշխատությունում կիրառվում են ինչպես փորձարարական մեթոդներ (բևեռացված լուսային մանրադիտություն, սպեկտրոսկոպիա), այնպես էլ տեսական մոդելավորում՝ նկարագրելու համար մոլեկուլային մակարդակում տեղի ունեցող ինքնակազմակերպման գործընթացները։ Ստացված արդյունքները կարևոր են փափուկ նյութերի ֆիզիկայի, կենսաֆիզիկայի և բիոմիմետիկ նյութերի նախագծման ոլորտներում։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է Վանանդեցիների Ամստերդամի տպարանի հրատարակությունների գեղարվեստական հարդարման ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հայ տպագրության պատմության մեջ այդ հրատարակությունների ունեցած նշանակությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տպարանի կողմից հրատարակված գրքերի արտաքին և ներքին ձևավորումը, էջադրությունը, տառատեսակները, զարդանախշերը, գլխազարդերը, վերջնազարդերը, պատկերազարդումները և գրքային այլ գեղարվեստական տարրեր։ Ուսումնասիրվում է այն սկզբունքը, որով տեքստային և պատկերային բաղադրիչները միավորվում են՝ ստեղծելով գրքի ամբողջական գեղարվեստական կերպարը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հրատարակությունների ձևավորման մեջ հայկական ավանդական ձեռագրային և տպագրական մշակույթի ազդեցությանը, ինչպես նաև եվրոպական գրքարվեստի և արևմտաեվրոպական տպագրական միջավայրի հետ ունեցած փոխազդեցություններին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են այդ երկու մշակութային ուղղությունների տարրերը համադրվել և վերափոխվել հայ տպագրական արվեստի շրջանակում։ Վերլուծվում են նաև տպագրական տեխնիկայի, զարդարվեստի և գրքային ձևավորման փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև գեղարվեստական հարդարման ազդեցությունը հրատարակությունների ընկալման և արժեքավորման վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում առանձին հրատարակությունների համեմատական ուսումնասիրությանը, որի միջոցով հնարավոր է հետևել ձևավորման ոճի զարգացմանը, կիրառվող զարդանախշերի փոփոխություններին և գեղարվեստական լուծումների առանձնահատկություններին։ Հետազոտությունը արժեքավոր է ոչ միայն որպես գրքի ձևավորման պատմության ուսումնասիրություն, այլև որպես հայկական մշակութային ինքնության և ազգային տպագրական ավանդույթի պահպանման ու զարգացման գործընթացի վկայություն։ Ամստերդամի տպարանի գործունեությունը դիտարկվում է եվրոպական տպագրական միջավայրում հայկական գրքի զարգացման համատեքստում՝ ընդգծելով դրա նշանակությունը հայ գրքի գեղարվեստական և տեխնիկական կատարելագործման գործում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, գրքի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, հայագետներին, մատենագետներին, գրադարանագետներին, պատմաբաններին և հայկական տպագրության մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Medicine

Հրատարակությունը նվիրված է ծաղկախտին՝ մարդկության պատմության մեջ տարածված ծանր վարակիչ հիվանդություններից մեկին, ինչպես նաև դրա կանխարգելման կարևոր միջոցներից մեկին՝ պատվաստմանը։ Այն անդրադառնում է հիվանդության բնույթին, տարածման առանձնահատկություններին, հանրային առողջության համար դրա առաջացրած վտանգներին և կանխարգելիչ միջոցառումների անհրաժեշտությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատվաստման նշանակությանը՝ որպես վարակիչ հիվանդությունների տարածումը սահմանափակելու և բնակչության շրջանում պաշտպանվածության մակարդակը բարձրացնելու միջոցի։ Նյութը կարևորում է բժշկական գիտելիքների տարածման, անձնական և հասարակական հիգիենայի պահպանման, կանխարգելիչ առողջապահական միջոցառումների կազմակերպման և բնակչության իրազեկման դերը։ Այն արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի բժշկական մտածողությունն ու հանրային առողջապահական առաջնահերթությունները, երբ ծաղկախտի դեմ պայքարը կարևոր խնդիր էր տարբեր երկրների առողջապահական համակարգերի համար։ Հրատարակությունը պատմական նշանակություն ունի նաև բժշկության և պատվաստումների զարգացման ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման վերաբերյալ հայերենով տարածվող գիտելիքների և բժշկական լուսավորության մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել բժշկության պատմությամբ, համաճարակաբանության զարգացմամբ, պատվաստումների պատմությամբ և հայերեն գիտահանրամատչելի գրականության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։