Հայ կրոնաեկեղեցական բառապաշարը և նրա պատմական զարգացումը

Գյուղատնտեսություն

Աշխատանքը նվիրված է Արարատյան հարթավայրի նախալեռնային գոտում պտղատու ծառատեսակների կոկցիդների դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցառումների ուսումնասիրմանն ու մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում կոկցիդների տարածվածությանը, տեսակային կազմին, կենսաբանական առանձնահատկություններին, զարգացման փուլերին և պտղատու ծառերի վրա դրանց պատճառած վնասներին։ Այս վնասատուները կարող են զգալիորեն թուլացնել ծառերը, նվազեցնել աճի և պտղաբերության ինտենսիվությունը, վատացնել պտուղների ապրանքային որակը և որոշ դեպքերում նպաստել բույսերի ընդհանուր կենսունակության նվազմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել վնասատուների տարածմանն ու բազմացմանը նպաստող պայմանները՝ կապված ջերմաստիճանի, խոնավության, ծառերի սորտային առանձնահատկությունների, ագրոտեխնիկայի և այգիների մշակության համակարգի հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Արարատյան հարթավայրի նախալեռնային գոտու տեղական կլիմայական և էկոլոգիական պայմանների հաշվառումը, քանի որ դրանք կարող են էական ազդեցություն ունենալ կոկցիդների զարգացման դինամիկայի և վնասակարության աստիճանի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պայքարի տարբեր եղանակների արդյունավետության գնահատումը՝ ներառյալ ագրոտեխնիկական, մեխանիկական, կենսաբանական և քիմիական միջոցառումները։ Կարող է ուսումնասիրվել նաև պայքարի միջոցների կիրառման օպտիմալ ժամկետների որոշումը՝ հաշվի առնելով վնասատուների զարգացման առավել խոցելի փուլերը և պտղատու ծառերի վեգետացիայի առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է հիմնավորել վնասատուների դեմ ինտեգրված պայքարի մոտեցման կիրառումը, որի դեպքում տարբեր միջոցները համակցվում են՝ բարձր արդյունավետություն ապահովելու և շրջակա միջավայրի վրա հնարավոր բացասական ազդեցությունը նվազեցնելու նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել պտղատու այգիների պաշտպանության արդյունավետ համակարգի ձևավորմանը, բերքատվության և պտղի որակի պահպանմանը, ինչպես նաև վնասատուների տարածման կանխարգելմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ագրոնոմներին, բույսերի պաշտպանության մասնագետներին, պտղաբույծներին, միջատաբաններին, գյուղատնտեսական խորհրդատուներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Ուրարտուի կրոնական համակարգում առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող գերագույն եռյակի՝ Խալդի, Թեյշեբայի և Շիվինի աստվածությունների պաշտամունքի, խորհրդանշանների և պատկերագրության ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով հնագիտական սկզբնաղբյուրների վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերականգնել ուրարտական դիցարանի գլխավոր աստվածությունների տեղն ու գործառույթները՝ ուսումնասիրելով նրանց մասին վկայող արձանագրությունները, տաճարային համալիրները, զոհաբերության վայրերը, զենքերը, կնիքները, զարդերը, պատկերաքանդակները, մետաղյա առարկաները և այլ նյութական հուշարձաններ։ Աշխատության մեջ Խալդին դիտարկվում է որպես ուրարտական պետության գլխավոր աստված և արքայական իշխանության գաղափարական հենարան, որի պաշտամունքը սերտորեն կապված էր ռազմական հաղթանակների, թագավորական իշխանության և պետականության հետ։ Թեյշեբայի կերպարի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ամպրոպի, փոթորկի և ռազմական ուժի հետ կապված պատկերացումները, իսկ Շիվինիի կերպարը՝ արևային և երկնային պաշտամունքների նշանակությունը ուրարտական աշխարհայացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երեք աստվածությունների խորհրդանշական համակարգին, քանի որ նրանց ուղեկցող կենդանիները, զենքերը, բույսերը, երկնային մարմինների նշանները և այլ պատկերային տարրեր կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում յուրաքանչյուր աստվածության գործառույթի ու աստվածաբանական նշանակության մասին։ Հնագիտական նյութի միջոցով ուսումնասիրվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես էին այդ կերպարները ներկայացվում տարբեր առարկաների և հուշարձանների վրա, ինչպիսի գեղարվեստական կանոններով էին կառուցվում նրանց պատկերները և ինչպիսի փոփոխություններ էին տեղի ունենում պատկերագրական ավանդույթներում։ Աշխատությունը կարևոր է նաև պաշտամունքային կյանքի վերակազմության տեսանկյունից, քանի որ տաճարների կառուցվածքը, զոհաբերության ծեսերի հետքերը, նվիրաբերական առարկաները և արձանագրությունները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու կրոնական արարողությունների, աստվածներին մատուցվող զոհերի և արքայական իշխանության ու կրոնի փոխհարաբերությունների մասին։ Ուսումնասիրության մեջ հնագիտական սկզբնաղբյուրները դիտարկվում են փոխկապակցված՝ համադրելով նյութական մշակույթի տվյալները գրավոր վկայությունների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջականորեն ներկայացնելու ուրարտական կրոնական համակարգը։ Կարևորվում է նաև գերագույն եռյակի գաղափարի ուսումնասիրությունը որպես միասնական աստվածային համակարգ, որի շրջանակում տարբեր աստվածություններ ունեցել են միմյանց լրացնող գործառույթներ և ներկայացրել բնության, պատերազմի, արքայական իշխանության ու տիեզերական կարգի տարբեր կողմերը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել հնագետներին, ուրարտագետներին, պատմաբաններին, կրոնագետներին, արվեստաբաններին և հին աշխարհի դիցաբանությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն մշակույթների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հնագիտական սկզբնաղբյուրների միջոցով բացահայտելու Ուրարտուի կրոնական աշխարհայացքի առանցքային բաղադրիչներից մեկը և հասկանալու գերագույն աստվածությունների պաշտամունքի, խորհրդանշական համակարգի ու պատկերագրության փոխկապակցվածությունը։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է Արարատ լեռան գեղարվեստական և խորհրդանշական ընկալմանը՝ որպես հայ մշակութային հիշողության, ազգային ինքնության և հոգևոր աշխարհի կենտրոնական կերպարներից մեկի։ Վերլուծվում են Արարատի կերպարի արտահայտությունները քնարական ստեղծագործություններում՝ ընդգծելով նրա դերը որպես պատմական կորուստի, հայրենիքի իդեալի և հավերժության խորհրդանիշ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեռան պատկերավորման գեղարվեստական միջոցներին՝ բնապատկերային նկարագրությունների, մետաֆորների և սիմվոլիկ կառուցվածքների միջոցով ստեղծվող հուզական ազդեցությանը։ Ուսումնասիրությունը նաև դիտարկում է Արարատի թեմայի զարգացումը տարբեր ժամանակաշրջանների հայ և արտասահմանյան հեղինակների ստեղծագործություններում՝ բացահայտելով դրա համամարդկային և ազգային ընկալումների փոխհարաբերությունները։ Աշխատությունը ներկայացնում է Արարատի կերպարի մշակութաբանական վերլուծություն՝ որպես ազգային ինքնության և գեղարվեստական մտածողության կարևոր բաղադրիչ։

Lեզվաբանություն

Գիրքը ներկայացնում է հայերեն բառի կառուցվածքը և քերականական ձևերի ամբողջական համակարգը՝ ընդգրկելով խոսքի մասերի դասակարգումը, դրանց քերականական հատկանիշները և ձևափոխման օրինաչափությունները։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է գոյականի, ածականի, թվականների, դերանունների, բայի և այլ խոսքի մասերի ձևաբանական առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով դրանց գործառական դերը լեզվի համակարգում և խոսքի կառուցման մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բայի ձևաբանական համակարգին՝ ժամանակների, եղանակների, կերպերի և խոնարհման կառուցվածքների համակողմանի ներկայացմամբ, ինչպես նաև բառաձևերի ձևավորման և փոփոխման մեխանիզմներին։ Աշխատությունը ներառում է նաև բազմաթիվ օրինակներ և վերլուծական մեկնաբանություններ, որոնք նպաստում են տեսական նյութի գործնական յուրացմանը և լեզվական մտածողության զարգացմանը։ Գիրքը նախատեսված է բանասերների, լեզվաբանների, ուսանողների և հայոց լեզվի ձևաբանությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ծառայելով որպես կարևոր ուսումնական և գիտական աղբյուր։

Մանկավարժություն

Գիրքը ներկայացնում է հայ կրթական կյանքի ձևավորման, զարգացման և կազմակերպման առանձնահատկությունները Սփյուռքի համայնքներում՝ մասնավորապես Լիբանանի և Սիրիայի հայկական գաղթօջախների օրինակով։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում է այն կարևոր դերը, որը կրթական հաստատությունները կատարել են հայ ինքնության պահպանման, լեզվի, մշակույթի, ազգային արժեքների և պատմական հիշողության փոխանցման գործում։ Հեղինակը անդրադառնում է հայկական դպրոցների ստեղծման պատմությանը, դրանց կազմակերպական կառուցվածքին, ուսումնական ծրագրերի ձևավորմանը, ուսուցիչների պատրաստման գործընթացներին և համայնքային կառույցների մասնակցությանը կրթական կյանքի զարգացման գործում։ Գրքում վերլուծվում են Լիբանանի և Սիրիայի հայ համայնքների կրթական գործունեության տարբեր փուլերը, ներկայացվում են դպրոցական ցանցի ընդլայնման, կրթական կազմակերպությունների համագործակցության և ազգային կրթության պահպանման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պայմաններին, որոնցում գործել են հայկական կրթօջախները՝ քաղաքական, սոցիալական և մշակութային փոփոխությունների ազդեցության ներքո, ինչպես նաև այն մարտահրավերներին, որոնց բախվել է Սփյուռքի կրթական համակարգը ժամանակի ընթացքում։ Աշխատությունը կարևոր աղբյուր է հայկական սփյուռքի պատմության, կրթության զարգացման և ազգային ինքնության պահպանման մեխանիզմների ուսումնասիրության համար։ Այն նախատեսված է հայագետների, պատմաբանների, մանկավարժների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են Սփյուռքի հայկական համայնքների կրթական ժառանգությամբ և ազգային մշակույթի պահպանման գործընթացներով։

Այլ առարկաներ

«Բանբեր Հայաստանի գրադարանների» գիտամեթոդական հանդեսի 2017 թվականի N 2 թողարկումը հանդիսանում է Հայաստանի ազգային գրադարանի կողմից հրատարակվող պարբերական շարքի բաղկացուցիչ մաս, որը նպատակ ունի ներկայացնել գրադարանային-տեղեկատվական ոլորտի արդի խնդիրները, զարգացումները և գիտամեթոդական ուսումնասիրությունները։ Հանդեսը ներառում է հոդվածներ գրադարանագիտության, մատենագիտության, գրքագիտության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման և մշակութային ժառանգության պահպանության վերաբերյալ՝ ընդգծելով ոլորտի տեսական և գործնական զարգացման ուղղությունները։ Բանբեր Հայաստանի գրադարանների-ում անդրադարձ է կատարվում նաև հայկական գրադարանային համակարգի գործունեությանը, ընթերցանության մշակույթի զարգացման խնդիրներին, ինչպես նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությանը և դրա հնարավոր կիրառմանը Հայաստանի պայմաններում։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես մասնագիտական հարթակ գրադարանավարների, մատենագետների, տեղեկատվական մասնագետների և հետազոտողների համար՝ ապահովելով գիտական հաղորդակցության և փորձի փոխանակման հնարավորություն։ Այն կարևոր դեր ունի Հայաստանի գրադարանային գործի արդիականացման, տեղեկատվական համակարգերի զարգացման և մշակութային ժառանգության հանրահռչակման գործընթացներում։