Հայ ընտանիք

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ավտոմոբիլային ներքին այրման շարժիչների էկոլոգիական անվտանգության գնահատման, շրջակա միջավայրի վրա դրանց ազդեցության ուսումնասիրության և վնասակար արտանետումների նվազեցմանն ուղղված տեխնիկական ու կազմակերպական միջոցառումների մշակման հիմնախնդիրներին։ Քննարկվում են ներքին այրման շարժիչների աշխատանքի հիմնական սկզբունքները, վառելիքի այրման գործընթացների առանձնահատկությունները, արտանետվող գազերի բաղադրությունը և դրանց ազդեցությունը մթնոլորտային օդի որակի ու շրջակա միջավայրի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ածխածնի մոնօքսիդի, ազոտի օքսիդների, չայրված ածխաջրածինների, պինդ մասնիկների և այլ աղտոտիչների առաջացման մեխանիզմներին, ինչպես նաև դրանց քանակի կախվածությանը շարժիչի աշխատանքային ռեժիմներից, տեխնիկական վիճակից և օգտագործվող վառելիքի հատկություններից։ Ուսումնասիրվում են շարժիչների էկոլոգիական ցուցանիշների որոշման մեթոդները, արտանետումների չափման և վերահսկման տեխնիկական միջոցները, ինչպես նաև ստացված արդյունքների գնահատման չափանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում վառելիքի մատակարարման, օդավառելիքային խառնուրդի ձևավորման, այրման գործընթացի կառավարման և արտանետվող գազերի մաքրման համակարգերի կատարելագործման հնարավորություններին։ Կարևորվում են կատալիտիկ չեզոքացուցիչների, արտանետվող գազերի վերաշրջանառության համակարգերի, էլեկտրոնային կառավարման տեխնոլոգիաների և շարժիչների տեխնիկական սպասարկման արդյունավետ մեթոդների կիրառումը։ Դիտարկվում են նաև տարբեր տեսակի վառելիքների օգտագործման, շարժիչների կառուցվածքային պարամետրերի օպտիմալացման, վառելիքի ծախսի նվազեցման և էներգաարդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել փորձարարական չափումների, մաթեմատիկական մոդելավորման, համեմատական վերլուծության և տեխնիկատնտեսական գնահատման մեթոդներ՝ առաջարկվող բնապահպանական միջոցառումների արդյունավետությունը հիմնավորելու նպատակով։ Առանձնացվում են շարժիչների շահագործման պայմանների, տրանսպորտային միջոցների տեխնիկական վիճակի և արտանետումների սահմանափակման պահանջների փոխկապակցվածության խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ավտոմոբիլային տրանսպորտի բնապահպանական անվտանգության բարձրացման, օդի աղտոտվածության նվազեցման, շարժիչների տեխնիկական կատարելագործման և տրանսպորտային համակարգերի կայուն զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ավտոմոբիլային ճարտարագետների, շարժիչաշինության մասնագետների, բնապահպանների, տրանսպորտային տեխնոլոգիաների հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Կրոն

Գիրքը նվիրված է սրբազան պատարագի խորհրդին և դրա ծիսական ու հոգևոր նշանակության ըմբռնմանը՝ հայ եկեղեցական ավանդույթի շրջանակում։ Սուրբ Պատարագը Հայ Առաքելական եկեղեցու գլխավոր պաշտամունքային արարողությունն է, որի ընթացքում կատարվում է Սուրբ Հաղորդության խորհուրդը, հնչում են աղոթքներ, ընթերցվում են աստվածաշնչյան հատվածներ և երգվում են եկեղեցական շարականներ։ Պատարագի յուրաքանչյուր բաղադրիչ ունի իր ծիսական նշանակությունը և կապված է քրիստոնեական հավատքի առանցքային գաղափարների՝ Քրիստոսի զոհաբերության, փրկության, հաղորդության և հավատացյալների հոգևոր միասնության հետ։ Խորհրդատետր բնույթի աշխատությունը կարող է ծառայել որպես պատարագի խորհրդանշական իմաստների, արարողության կառուցվածքի և եկեղեցական գործողությունների մեկնաբանման ուղեցույց՝ նպաստելով ծեսի ավելի խորքային ընկալմանը։ Նման գրականությունը կարևոր դեր է ունեցել հոգևորականների պատրաստության, եկեղեցական գիտելիքների փոխանցման և հավատացյալների կրոնական կրթության մեջ։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև հայ եկեղեցական գրքի և ծիսական գրականության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ներկայացնելով պատարագի մեկնության ու հոգևոր ուսուցման ավանդույթները։ Այն կարող է օգտակար լինել աստվածաբաններին, պատարագագետներին, եկեղեցական պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հոգևորականներին և Հայ Առաքելական եկեղեցու ծեսերով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է կրթական բարձր ծանրաբեռնվածությամբ և ինտենսիվ ուսուցման կազմակերպմամբ դպրոցներում սովորողների առողջության պահպանման հիգիենիկ պայմանների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում ուսումնական գործընթացի տևողության, դասացուցակի կառուցվածքի, մտավոր ծանրաբեռնվածության, դասերի և ընդմիջումների հարաբերակցության, տնային առաջադրանքների ծավալի և օրվա ընդհանուր ռեժիմի ազդեցությունն է դպրոցականների ֆիզիկական ու մտավոր աշխատունակության վրա։ Քննվում են կրթության նոր կազմակերպական ձևերի առանձնահատկությունները և դրանց համապատասխանությունը երեխաների ու դեռահասների տարիքային և ֆիզիոլոգիական հնարավորություններին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում երկարատև մտավոր աշխատանքի պայմաններում հոգնածության ձևավորմանը, ուշադրության և աշխատունակության փոփոխություններին, ինչպես նաև ուսումնական օրվա և շաբաթվա ընթացքում ծանրաբեռնվածության ճիշտ բաշխման նշանակությանը։ Դիտարկվում են դպրոցական միջավայրի հիգիենիկ գործոնները՝ դասասենյակների լուսավորությունը, օդափոխությունը, ջերմային պայմանները, աղմուկի մակարդակը, կահույքի համապատասխանությունը սովորողների տարիքային առանձնահատկություններին և ուսումնական տարածքների ընդհանուր կազմակերպումը։ Կարևորվում է նաև շարժողական ակտիվության, ֆիզիկական դաստիարակության, հանգստի և ուսումնական գործունեության հավասարակշռված համադրումը։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն կարող է դարձվել սովորողների օրվա ռեժիմին, քնի և հանգստի բավարար պայմաններին, դպրոցում անցկացվող ժամանակի տևողությանը և ուսումնական ծանրաբեռնվածության տարբեր ձևերի համակցված ազդեցությանը։ Հիգիենիկ գնահատումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն գործոնները, որոնք կարող են նպաստել գերհոգնածության առաջացմանը կամ նվազեցնել ուսուցման արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև ուսումնական գործընթացի կազմակերպման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս պահպանել կրթության ինտենսիվությունը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով դպրոցականների առողջության և զարգացման պահանջները։ Կարևոր նշանակություն է տրվում մանկավարժների, ծնողների և դպրոցական առողջապահական ծառայությունների համագործակցությանը՝ առողջ և անվտանգ կրթական միջավայր ձևավորելու գործում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է դպրոցական հիգիենայի, տարիքային ֆիզիոլոգիայի, հանրային առողջության և կրթության կազմակերպման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել ինտենսիվ ուսուցման պայմաններում սովորողների առողջության պահպանման և ուսումնական ռեժիմի բարելավման սկզբունքները։

Այլ առարկաներ

Գրադարանագիտական, մատենագիտական և պատմամշակութային բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է Բաքվի Հայոց մարդասիրական ընկերության գրադարան-ընթերցարանի գրքային հավաքածուի համակարգված գրացուցակը։ Այն հրատարակվել է Բաքվում 1906 թվականին՝ կազմելով արժեքավոր սկզբնաղբյուր 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի Բաքվի հայ համայնքի կրթական, մշակութային և հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Գրացուցակում ընդգրկված են ռուսերեն և օտար լեզուներով գրքեր ու պարբերական հրատարակություններ, որոնց մատենագիտական նկարագրությունները դասակարգված են համակարգված սկզբունքով։ Հրատարակության հիմնական նպատակը գրադարանային հավաքածուի վերաբերյալ տեղեկությունների տրամադրումն է, ընթերցողների գրական պահանջմունքների բավարարումը և անհրաժեշտ հրատարակությունների որոնման դյուրացումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի գրացուցակը՝ որպես Բաքվի հայկական հասարակական կազմակերպությունների լուսավորական գործունեությունը բնութագրող պատմական փաստաթուղթ։ Դրա միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ժամանակաշրջանի գրքային մշակույթի առանձնահատկությունները, ընթերցանության համար մատչելի գրականության թեմատիկ բազմազանությունը և գրադարանային սպասարկման կազմակերպման սկզբունքները։ Գրացուցակը կարող է օգտագործվել նաև տարբեր լեզուներով հրատարակությունների տարածվածության, գիտական ու գեղարվեստական գրականության ներկայացվածության և գրադարանային հավաքածուների համալրման ուղղությունների հետազոտության համար։ Կարևորվում է Բաքվի Հայոց մարդասիրական ընկերության դերը կրթության տարածման, ընթերցանության խրախուսման և համայնքային մշակութային կյանքի զարգացման գործում։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս լրացուցիչ տեղեկություններ ստանալ հայկական համայնքի մտավոր հետաքրքրությունների և բազմալեզու մշակութային միջավայրի վերաբերյալ։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, մատենագիտության, հայոց պատմության, սփյուռքագիտության և Կովկասի մշակութային պատմության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է հատուկ դասարաններում սովորող ուսանողների համար նախատեսված կանոնների և կարգապահական պահանջների ամբողջություն՝ կապված Լազարևյան արևելյան լեզուների ինստիտուտում ուսումնական գործընթացի կազմակերպման հետ։ Նյութը արժեքավոր է հատկապես այն առումով, որ արտացոլում է 19-րդ դարի կրթական միջավայրում գործող ներքին կարգապահության, ուսանողների վարքագծի, պարտականությունների և ուսումնական կյանքի նկատմամբ ներկայացվող պահանջները։ Կանոնները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն կրթական հաստատության առօրյայի, այլև այն ժամանակաշրջանի մանկավարժական մոտեցումների ու վարչական մշակույթի մասին։ Հրատարակության մեջ ուշադրություն է դարձվում սովորողների կարգապահությանը, դասերին մասնակցությանը, ուսումնական պարտականությունների կատարմանը, հաստատության ներքին կարգի պահպանմանը և ուսանողի պատշաճ վարքագծին։ Նման փաստաթղթերը կարևոր սկզբնաղբյուր են կրթության պատմության, արևելագիտության զարգացման և Մոսկվայի հայկական կրթական հաստատությունների գործունեության ուսումնասիրության համար։ Դրանք նաև օգնում են հասկանալու, թե ինչպիսի ակնկալիքներ էին ձևավորվում ուսանողների գիտելիքների, աշխատասիրության, պատասխանատվության և հասարակական վարքագծի նկատմամբ։ Հատուկ դասարանների կանոնակարգը կարելի է դիտարկել որպես տվյալ կրթական հաստատության կազմակերպական կառուցվածքն ու կրթական արժեքները բնութագրող պատմական վկայություն, որը միաժամանակ հետաքրքրություն է ներկայացնում ինչպես կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, այնպես էլ Լազարևյան ինստիտուտի և 19-րդ դարի արևելագիտական կրթության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է Հայաստանի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված ընթերցողների, հետազոտողների, ուսանողների և մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի պատմության, մշակույթի, հասարակական կյանքի, տնտեսության, աշխարհագրության և արդի զարգացման գործընթացներով։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր բնույթի հրատարակություններ՝ գիտական, վերլուծական, ճանաչողական և հանրամատչելի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են Հայաստանի վերաբերյալ ժամանակակից ուսումնասիրությունների հիմնական ուղղությունները և նոր գիտական մոտեցումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է հայագիտական գիտելիքների տարածմանը, երկրի վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգված ներկայացմանը և ընթերցողական լայն շրջանակների իրազեկվածության բարձրացմանը։