Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLinguistics
Բուրդուրի բարբառը
Աշխատությունը նվիրված է պատմական Հայաստանի և հայոց լեզվի բարբառային տարածքի կարևոր բաղադրիչներից մեկի՝ Բուրդուրի հայերեն բարբառի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է տվյալ բարբառի լեզվական առանձնահատկությունները՝ անդրադառնալով նրա հնչյունական համակարգին, բառապաշարին, քերականական կառուցվածքին և խոսքային յուրահատկություններին։ Բարբառագիտական նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայերենի տարածքային տարբերակների բազմազանությունը բացահայտելու, դրանց ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները հասկանալու և տարբեր բարբառների միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները համեմատելու համար։ Բուրդուրի բարբառի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ուշադրություն դարձնելու տեղի հայ բնակչության լեզվական ժառանգությանը, խոսակցական լեզվի առանձնահատկություններին և այն պատմամշակութային միջավայրին, որի ազդեցությամբ ձևավորվել ու պահպանվել են տվյալ լեզվական տարբերակի բնորոշ գծերը։ Աշխատանքը արժեքավոր նյութ է հայ բարբառների դասակարգման, հայերենի պատմական զարգացման, լեզվական փոփոխությունների և տարածաշրջանային լեզվական կապերի ուսումնասիրման համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում լեզվաբանների, բարբառագետների, հայագետների, ինչպես նաև հայոց լեզվի պատմությամբ, արևմտահայության լեզվական ժառանգությամբ և հայկական բնակավայրերի մշակութային անցյալով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով հայերենի բարբառային հարստության ճանաչմանն ու պահպանմանը։
Updated: 2026-11-16
History
Устав Эриванскаго общества потребителей "Экономия"
Հրատարակությունը ներկայացնում է Երևանի «Էկոնոմիա» սպառողական ընկերության կանոնադրությունը՝ որպես հասարակական-տնտեսական կազմակերպության գործունեությունը կարգավորող պատմական իրավական փաստաթուղթ։ Այն առնչվում է սպառողական կոոպերացիայի կազմակերպման, անդամակցության սկզբունքների, ընկերության կառավարման կառուցվածքի և տնտեսական գործունեության կանոնակարգման հարցերին։ Կանոնադրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Երևանում սպառողական ընկերությունների ձևավորման և գործունեության իրավական ու կազմակերպական հիմքերի մասին։ Նմանատիպ փաստաթղթերում սովորաբար սահմանվում էին ընկերության նպատակներն ու խնդիրները, անդամների ընդունման և դուրս գալու կարգը, նրանց իրավունքներն ու պարտականությունները, անդամավճարների և բաժնեմուծումների պայմանները, ինչպես նաև ընդհանուր ժողովի և վարչության լիազորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ապրանքների ձեռքբերման ու իրացման, ֆինանսական միջոցների տնօրինման, հաշվապահական հաշվառման, շահույթի բաշխման և ընկերության գործունեության նկատմամբ վերահսկողության վերաբերյալ դրույթները։ Հրատարակությունը կարևոր պատմական սկզբնաղբյուր է Երևանի տնտեսական կյանքի, առևտրային հարաբերությունների և հասարակական ինքնակազմակերպման ձևերի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է նպաստել սպառողական կոոպերացիայի զարգացման պատմության, քաղաքային բնակչության տնտեսական պահանջմունքների բավարարման մեխանիզմների և տեղական տնտեսական նախաձեռնությունների կազմակերպական առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Փաստաթուղթը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, տնտեսագետների, իրավունքի պատմության մասնագետների, արխիվագետների և Երևանի սոցիալ-տնտեսական պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-12
Religion
Հայոց ժամագիրք
Հայ Առաքելական Եկեղեցու ժամերգական ավանդույթի կարևորագույն գրքերից մեկը՝ նախատեսված եկեղեցական օրվա ընթացքում կատարվող կանոնական աղոթքների, օրհներգությունների, սաղմոսների, հոգևոր ընթերցումների և ծիսական արարողությունների իրականացման համար։ Այն արտացոլում է Հայ Եկեղեցու դարավոր աղոթական, աստվածաբանական և երաժշտական ժառանգությունը՝ ներկայացնելով քրիստոնեական հավատքի հիմնարար գաղափարները, հոգևոր կյանքի սկզբունքները և Աստծո հետ մարդու հաղորդակցության ավանդական ձևերը։ Բովանդակությունը կազմակերպված է եկեղեցական ժամակարգի և պատարագական տարվա կառուցվածքին համապատասխան՝ ընդգրկելով օրվա տարբեր ժամերին նախատեսված աղոթական կարգերը, սաղմոսերգությունները, շարականները, հոգևոր երգերն ու կանոնական ընթերցումները։ Ժամերգությունների հաջորդականությունը հետևում է եկեղեցական ավանդությանը և արտահայտում օրվա ժամերի խորհրդանշական ու աստվածաբանական իմաստը՝ առավոտյան փառաբանությունից և օրհներգությունից մինչև երեկոյան աղոթք ու գիշերային հսկում։ Ստեղծագործության բովանդակային առանցքը քրիստոնեական հոգևոր կյանքի շարունակականությունն է, ապաշխարությունը, գոհաբանությունը, փառաբանությունը, աղոթքը, հավատարմությունը և աստվածային ողորմության հայցումը։ Ներկայացված աղոթքներն ու օրհներգությունները ոչ միայն արտահայտում են անհատի հոգևոր ապրումները, այլև ձևավորում են հավատացյալ համայնքի միասնական աղոթական փորձառությունը՝ պահպանելով եկեղեցական պաշտամունքի ընդհանուր լեզուն և ծիսական ամբողջականությունը։ Գրական տեսանկյունից այն առանձնանում է հոգևոր բանաստեղծության, աստվածաշնչյան պատկերների, սաղմոսային լեզվի, խորհրդանշական արտահայտչամիջոցների և հանդիսավոր աղոթական ոճի համադրությամբ։ Տեքստերում կարևոր տեղ են զբաղեցնում աստվածաշնչյան մոտիվները, քրիստոնեական բարոյականության գաղափարները, փրկության, հավիտենական կյանքի, աստվածային սիրո և մարդու հոգևոր վերափոխման թեմաները։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև նրա երաժշտական և բանավոր-ծիսական բնույթը, քանի որ աղոթքներն ու օրհներգությունները նախատեսված են ոչ միայն ընթերցման, այլև եկեղեցական երգեցողության և հավաքական պաշտամունքի համար։ Այս առումով գիրքը կարևոր սկզբնաղբյուր է հայ հոգևոր երաժշտության, շարականագրության, ծիսագիտության, հայ միջնադարյան գրականության և եկեղեցական լեզվի ուսումնասիրության համար։ Այն արտացոլում է Հայ Եկեղեցու ծիսական ինքնուրույնությունը և դարերի ընթացքում ձևավորված պաշտամունքային ավանդույթի շարունակականությունը՝ միաժամանակ պահպանելով հայ քրիստոնեական մշակույթի առանձնահատուկ լեզվական ու գեղարվեստական դիմագիծը։ Պատմական և մշակութային առումով այս հրատարակությունը կարևոր վկայություն է հայ հոգևոր գրքի տպագրության և Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական միջավայրի գործունեության մասին, որտեղ եկեղեցական գրքերի բազմացումը մեծ դեր է ունեցել ազգային կրոնական կրթության, ծիսական միասնականության և հոգևոր ժառանգության պահպանման գործում։ Այն արժեքավոր է ոչ միայն որպես եկեղեցական գործածության գիրք, այլև որպես հայ ժողովրդի հոգևոր հիշողության, աղոթական մշակույթի և ազգային ինքնության պահպանման նշանակալի արտահայտություն։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է նրա բազմաշերտ բովանդակությամբ. այն հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու Հայ Եկեղեցու ժամերգության կառուցվածքին, աղոթական լեզվին, աստվածաբանական պատկերացումներին և հոգևոր երգեցողության ավանդույթներին։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի հոգևորականների, աստվածաբանների, հայագետների, բանասերների, երաժշտագետների, պատմաբանների և հայ քրիստոնեական մշակույթի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ ծառայելով որպես եկեղեցական ավանդության ճանաչման, հոգևոր ժառանգության պահպանման և հայ գրավոր մշակույթի պատմության ուսումնասիրության արժեքավոր նյութ։
Updated: 2026-11-13
Medicine
Հիգիենիկ տրամատի կադրային ներուժի վիճակը և զարգացման հեռանկարները պետական հիգիենիկ և հակահասաճարակային հսկողության ծառայության բարեփոխումների պայմաններում
Աշխատությունը նվիրված է պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային հսկողության ծառայության բարեփոխումների պայմաններում հիգիենիկ ոլորտի կադրային ներուժի ներկա վիճակի, զարգացման միտումների և կատարելագործման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է ոլորտի մասնագիտական ռեսուրսների ձևավորման, կառավարման և արդյունավետ օգտագործման հիմնախնդիրները՝ գնահատելով առողջապահական համակարգի կառուցվածքային փոփոխությունների ազդեցությունը մասնագիտական կարողությունների, աշխատուժի բաշխման և ծառայությունների որակի վրա։ Քննարկվում են կադրային քաղաքականության, մասնագետների պատրաստման, վերապատրաստման և շարունակական մասնագիտական զարգացման մեխանիզմները, ինչպես նաև ոլորտում մարդկային ռեսուրսների պլանավորման և կառավարման ժամանակակից մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանրային առողջության պաշտպանության, սանիտարահիգիենիկ վերահսկողության և համաճարակաբանական անվտանգության ապահովման գործում բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների դերին, ինչպես նաև բարեփոխումների պայմաններում առաջացող կազմակերպչական և մասնագիտական մարտահրավերներին։ Հետազոտությունը ներկայացնում է տեսական հիմնավորումներ և գործնական առաջարկություններ՝ ուղղված կադրային ներուժի ամրապնդմանը, առողջապահական կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը և պետական հիգիենիկ ու հակահամաճարակային ծառայությունների կայուն զարգացմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է հանրային առողջապահության մասնագետների, հիգիենիստների, առողջապահության կազմակերպիչների, համաճարակաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և առողջապահական համակարգի զարգացման հիմնահարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-04
Geography
Պատկերազարդ բնաշխարհիկ բառարան, հ. 1
Գիրքը հայ աշխարհագրական բառարանագրության և տեղագրական ուսումնասիրությունների նշանակալի աշխատություններից է, որը կազմել է Մխիթարյան միաբանության անդամ, վարդապետ Սուքիաս Էփրիկյանը (1873–1952)։ Այն նվիրված է հայկական բնակավայրերի, պատմական գավառների, քաղաքների, գյուղերի, աշխարհագրական վայրերի և դրանց հետ կապված պատմամշակութային տեղեկությունների ներկայացմանը։ Բառարանային հոդվածներում տեղանունները ներկայացվում են նկարագրական տեղեկություններով, որոնք կարող են ընդգրկել բնակավայրերի աշխարհագրական դիրքը, պատմական անցյալը, բնակչության վերաբերյալ տվյալները, եկեղեցիները, վանքերը, հնավայրերն ու այլ հիշարժան վայրերը։ Աշխատության առաջին հատորը ներառում է Ա–Ը տառերով սկսվող տեղանունները և հարակից տեղեկությունները։ Հրատարակությունը հարուստ է նկարներով, լուսանկարներով, դիմանկարներով և աղյուսակներով, որոնք լրացնում են տեքստային նյութը և նպաստում պատմական ու աշխարհագրական տվյալների ընկալմանը։ Գիրքը լույս է տեսել Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում՝ Մխիթարյան միաբանության տպարանում. առաջին հրատարակությունը թվագրվում է 1902 թվականով, իսկ երկրորդ տպագրությունը՝ 1903 թվականով։ Այն կարևոր աղբյուր է Հայաստանի և պատմական հայկական բնակավայրերի տեղագրության, պատմական աշխարհագրության, հայագիտության, տեղանունների ուսումնասիրության և հայկական մշակութային ժառանգության հետազոտության համար։
Updated: 2026-10-24
Literature
К. Д. Бальмонт-исследователь и переводчик испанской литературы
Գրականագիտական, թարգմանաբանական և համեմատական գրականագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ռուս բանաստեղծ, թարգմանիչ և գրական գործիչ Կոնստանտին Դմիտրիևիչ Բալմոնտի գործունեության ուսումնասիրությանը՝ որպես իսպանական գրականության հետազոտողի և թարգմանչի։ Քննության են առնվում Բալմոնտի ստեղծագործական աշխարհայացքի ձևավորման առանձնահատկությունները, նրա հետաքրքրությունը եվրոպական գրականության նկատմամբ և իսպանական մշակույթի տեղը ռուսական սիմվոլիզմի գրական միջավայրում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իսպանական պոեզիայի և դրամատուրգիայի գեղարվեստական ավանդույթների ընկալմանը, իսպանացի հեղինակների ստեղծագործությունների մեկնաբանությանը և դրանց ռուսերեն ներկայացման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են Բալմոնտի թարգմանական սկզբունքները, բնագրի իմաստային և պատկերային համակարգի փոխանցման եղանակները, բանաստեղծական ռիթմի, հնչերանգի և ոճական արտահայտչամիջոցների վերարտադրման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են թարգմանչի անհատական գեղարվեստական մտածողության ազդեցությունը թարգմանությունների վրա, սիմվոլիստական գեղագիտության դրսևորումները և բնագրի ու թարգմանության փոխհարաբերությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Բալմոնտի գրականագիտական հոդվածները, թարգմանությունները, իսպանական գրականության վերաբերյալ նրա գնահատականները և ռուս ընթերցողին իսպանական գրական ժառանգության ծանոթացման գործում ունեցած ներդրումը։ Անդրադարձ է կատարվում ռուս-իսպանական գրական կապերի զարգացմանը, մշակութային փոխազդեցություններին և գեղարվեստական թարգմանության դերին ազգային գրականությունների փոխճանաչման գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ռուս և իսպանական գրականության պատմության, համեմատական գրականագիտության, թարգմանության տեսության և Կոնստանտին Բալմոնտի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-09