Հայաստանի գրադարանները 2021 թվականին: Աշխատանքների վիճակագրական վերլուծություն

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Ջավախքի պատմաքննական ուսումնասիրությանը XIX դարում և XX դարի առաջին քառորդում՝ ներկայացնելով տարածաշրջանի քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական զարգացումները։ Գրքում վերլուծվում են Ջավախքի՝ որպես պատմական հայկական տարածքի, անցած ուղին, վարչաքաղաքական փոփոխությունները, բնակչության կազմի ու հասարակական հարաբերությունների վերափոխումները, ինչպես նաև տարածաշրջանում տեղի ունեցած կարևոր պատմական իրադարձությունների ազդեցությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանի կառավարչական համակարգին, ազգային-մշակութային կյանքի առանձնահատկություններին, կրթական և եկեղեցական հաստատությունների գործունեությանը, ինչպես նաև Առաջին համաշխարհային պատերազմի, Հայոց ցեղասպանության հետևանքների և XX դարի սկզբի քաղաքական գործընթացների ազդեցությանը Ջավախքի հասարակության վրա։ Ուսումնասիրությունը հիմնված է պատմական աղբյուրների, արխիվային նյութերի և գիտական հետազոտությունների վրա՝ նպատակ ունենալով վերականգնել տարածաշրջանի բազմաշերտ պատմական պատկերը և ներկայացնել նրա տեղն ու նշանակությունը հայոց պատմության համատեքստում։

Մանկավարժություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է տեսական ֆիզիկայի մեթոդների և հնարքների կիրառությանը ֆիզիկայի դպրոցական դասընթացի ուսուցման գործընթացում։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն արդյունավետ մոտեցումները, որոնց միջոցով տեսական ֆիզիկային բնորոշ մտածողության ձևերը կարող են հասանելի և կիրառելի դառնալ դպրոցական կրթության շրջանակում։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում ֆիզիկական երևույթների տեսական մեկնաբանությանը, մոդելների կառուցմանը, իդեալականացմանը, տրամաբանական հետևությունների կատարմանը, ֆիզիկական օրենքների փոխկապակցվածության բացահայտմանը և խնդիրների լուծման տարբեր ռազմավարությունների կիրառմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի հնարքների օգտագործմանը, որոնք նպաստում են սովորողների վերլուծական, տրամաբանական և ստեղծագործական մտածողության զարգացմանը և հնարավորություն են տալիս ոչ միայն հիշել ֆիզիկական բանաձևերն ու օրենքները, այլև հասկանալ դրանց ներքին կապերն ու կիրառման պայմանները։ Աշխատության շրջանակում դպրոցական ֆիզիկայի տարբեր բաժինների ուսուցումը դիտարկվում է մեթոդական տեսանկյունից՝ ընդգծելով տեսական մոտեցումների դերը բարդ երևույթների պարզեցման, պատճառահետևանքային կապերի բացահայտման և ֆիզիկական խնդիրների արդյունավետ լուծման գործում։ Քննարկվում են նաև ուսուցչի կողմից հարցադրումների, մտային փորձերի, մոդելավորման, տրամաբանական շղթաների և խնդիրների փուլային վերլուծության կիրառման հնարավորությունները։ Նման մոտեցումը կարող է բարձրացնել սովորողների հետաքրքրությունը ֆիզիկայի նկատմամբ և նպաստել առարկայի գիտակցված յուրացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկայի ուսուցիչների մասնագիտական գործունեության կատարելագործման, դասավանդման մեթոդների ընտրության և ուսումնական գործընթացում տեսական մտածողության զարգացման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկայի ուսուցիչներին, մանկավարժներին, մեթոդիստներին, մանկավարժական բուհերի դասախոսներին, ուսանողներին և ֆիզիկայի դասավանդման մեթոդիկայով զբաղվող հետազոտողներին։

Մանկավարժություն

Материал посвящён словообразовательному аспекту русского языка в условиях его изучения как неродного и проблемам представления и интерпретации словообразовательной информации в учебной лексикографии. В центре внимания находится значение словообразовательных моделей для формирования у учащихся способности понимать структуру русских слов, устанавливать связи между однокоренными лексемами и самостоятельно определять или прогнозировать значение новых слов. При изучении русского языка как неродного словообразование имеет особую практическую ценность, поскольку знание наиболее продуктивных способов образования слов позволяет значительно расширить активный и пассивный словарный запас учащихся и облегчает понимание незнакомой лексики. Исследование может охватывать основные способы словообразования, роль приставок и суффиксов, особенности образования существительных, прилагательных, глаголов и других частей речи, а также семантические отношения внутри словообразовательных гнёзд. Существенное внимание уделяется тому, каким образом словообразовательные связи должны отражаться в учебных словарях, предназначенных для изучающих русский язык. Обычного толкования значения слова часто недостаточно, поскольку учащемуся важно понимать не только что означает конкретная лексема, но и каким образом её значение связано с производящим словом и словообразовательной моделью. В связи с этим учебная лексикография сталкивается с задачей отбора, систематизации и доступного представления информации о структуре слова, его производности, словообразовательном значении и продуктивности соответствующей модели. Особую проблему представляет необходимость адаптации лингвистического описания к уровню языковой подготовки учащихся: избыточно сложная терминология может затруднить восприятие материала, тогда как чрезмерное упрощение способно привести к потере существенной языковой информации. Поэтому важным принципом становится сочетание научной точности, системности и доступности словарного описания. Материал может рассматривать различные способы визуального и текстового представления словообразовательных связей, включая указание производящего слова, морфемного состава, модели образования и типичных семантических отношений. Такие сведения способны не только облегчать понимание отдельных слов, но и формировать у учащихся навыки языковой догадки и самостоятельной работы со словарём. Значимость темы определяется также тем, что словообразовательные закономерности непосредственно связаны с развитием речевой компетенции: понимание структуры слова помогает точнее воспринимать тексты, расширять словарь, правильно использовать новые лексемы и создавать собственные высказывания. Исследование проблем интерпретации словообразовательной информации в учебной лексикографии позволяет определить наиболее эффективные способы её подачи и выработать принципы создания словарных пособий, ориентированных на потребности изучающих русский язык как неродной. В целом тема объединяет достижения словообразовательной теории, методики преподавания русского языка и практики учебной лексикографии, рассматривая словообразование как важный инструмент языкового обучения и как значимый компонент полноценного словарного описания.

Պատմություն

Գրքում ուսումնասիրվում են Հայաստանի Հանրապետության հարաբերությունները ռուսական նախկին կայսրության ոչ խորհրդային պետական կազմավորումների հետ 1918 թվականի հունիսից մինչև 1920 թվականի ապրիլ ընկած ժամանակահատվածում, վերլուծվում են Առաջին Հանրապետության արտաքին քաղաքականության ձևավորման պայմանները և տարածաշրջանային բարդ քաղաքական իրավիճակը քաղաքացիական պատերազմի և կայսրության փլուզման ֆոնին, ներկայացվում են Հայաստանի փոխհարաբերությունները Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետության, Հյուսիսային Կովկասի և այլ ժամանակավոր պետական միավորների հետ, դիտարկվում են դիվանագիտական կապերի ձևավորման, սահմանային խնդիրների, տնտեսական համագործակցության և ռազմական-քաղաքական հակասությունների հիմնական ուղղությունները, ուսումնասիրվում է միջազգային ուժերի ազդեցությունը տարածաշրջանային գործընթացների վրա, վերլուծվում են Հայաստանի արտաքին քաղաքական ռազմավարության սահմանափակումներն ու հնարավորությունները պետականության պահպանման և ամրապնդման համատեքստում, աշխատանքը հիմնված է պատմական փաստաթղթերի, դիվանագիտական նյութերի և ժամանակաշրջանի իրադարձությունների համադրական վերլուծության վրա՝ նպատակ ունենալով ամբողջական պատկեր տալ Հայաստանի Հանրապետության հարաբերություններին հետկայսերական պետական կազմավորումների հետ նշված պատմական փուլում։

Տնտեսագիտություն

ՀՀ տնտեսությունում վերջին ժամանակներս տեղի ունեցող գործընթացները արտասահմանյան ներդրումների աճը, բնակչության բանկային ավանդների ավելացումը, դրամի փոխարժեքի ամրապնդումը և այլն հանգեցրեցին ավանդների երաշխավորման համակարգի հանդեպ ուշադրության բարձրացմանը և դրանց հատուցումը երաշխավորող մեխանիզմների մշակմանը / Диссертация посвящена изучению проблемы эффективного функционирова- ния системы страхования банковских депозитов, являющейся одной из важнейших в свете обеспечения стабильности банковской системы посредством защиты прав вкладчиков и гарантирования обеспечения результатов деятельности фи нансовых учреждений, a также изыскания nymew усовершенствования банковской системы в РА на основе анализа международного опыта Հրատ.՝ ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտ, Երևան, 2009, Սեղմագիր՝ 23 էջ [src=123456789/2215] [dspace.nla.am]

Պատմություն

Գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և Հունաստանի Հանրապետության միջև հարաբերությունների ձևավորմանն ու զարգացմանը 1991-1998 թվականներին՝ Հայաստանի անկախության վերականգնումից հետո ձևավորված նոր միջազգային և տարածաշրջանային իրողությունների պայմաններում։ Ուսումնասիրության առանցքում երկու երկրների միջև քաղաքական, դիվանագիտական, տնտեսական, ռազմական, մշակութային և հումանիտար կապերի զարգացումն է, ինչպես նաև դրանց վրա ազդող տարածաշրջանային և միջազգային գործոնների վերլուծությունը։ Հայաստանի անկախացումից հետո արտաքին քաղաքականության կարևոր խնդիրներից մեկը միջազգային հարաբերությունների լիարժեք համակարգում ներգրավվելն ու տարբեր պետությունների հետ դիվանագիտական կապերի հաստատումն էր։ Այս գործընթացում Հունաստանը առանձնահատուկ նշանակություն ուներ՝ հաշվի առնելով երկու ժողովուրդների պատմական, մշակութային և քրիստոնեական ընդհանրությունները, ինչպես նաև փոխադարձ համակրանքի և պատմական հիշողության վրա հիմնված կապերը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է 1990-ականների սկզբին դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման և երկկողմ քաղաքական երկխոսության ձևավորման գործընթացը։ Կարող են քննվել բարձրաստիճան պաշտոնյաների փոխայցերը, միջպետական շփումները, ստորագրված համաձայնագրերը և այն հիմնական հարցերը, որոնք ձևավորել են երկկողմ հարաբերությունների օրակարգը։ Այդ շրջանի հարաբերությունների առանձնահատկությունն այն էր, որ դրանք զարգանում էին Հայաստանի համար քաղաքական և տնտեսական ծանր պայմաններում՝ Արցախյան հակամարտության, շրջափակման, տնտեսական ճգնաժամի և տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրների ֆոնին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հունաստանի դիրքորոշումը տարածաշրջանային գործընթացների նկատմամբ։ Հունաստանը, լինելով Եվրամիության և ՆԱՏՕ-ի անդամ, Հայաստանի համար կարող էր հանդես գալ որպես եվրոպական և միջազգային կառույցների հետ կապերի կարևոր գործընկեր։ Միաժամանակ երկու երկրների արտաքին քաղաքական օրակարգերում առկա էին մի շարք ընդհանուր հետաքրքրություններ, որոնք նպաստում էին փոխադարձ քաղաքական աջակցությանը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության վերաբերյալ Հունաստանի դիրքորոշումները և այդ հարցի ազդեցությունը երկկողմ հարաբերությունների վրա։ 1990-ականների ընթացքում Հայաստանի արտաքին քաղաքականության կարևոր ուղղություններից մեկը հակամարտության խաղաղ կարգավորման միջազգային մեխանիզմների ձևավորման գործընթացն էր, իսկ Հունաստանի վերաբերմունքը տարածաշրջանային կայունության և Հայաստանի նկատմամբ կարևոր դեր ուներ երկկողմ քաղաքական կապերի համատեքստում։ Առանձին ուշադրության է արժանի տնտեսական համագործակցությունը։ Հայաստանի անկախացումից հետո տնտեսական կապերի զարգացման համար անհրաժեշտ էր ստեղծել իրավական և կազմակերպական հիմքեր, զարգացնել առևտրային հարաբերությունները, ներդրումային համագործակցությունը և գործարար շփումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել առևտրաշրջանառության զարգացման միտումները, հունական ներդրումների և տնտեսական ծրագրերի նշանակությունը, ինչպես նաև Հայաստանի՝ արտաքին տնտեսական կապերի ընդլայնման ձգտումները։ Կարևոր նշանակություն ուներ նաև Հունաստանի հնարավոր դերը Հայաստանի տնտեսական վերականգնման և միջազգային տնտեսական համակարգին ինտեգրվելու գործընթացում։ Ռազմական և պաշտպանական համագործակցությունը նույնպես կարող է դիտարկվել որպես երկկողմ հարաբերությունների առանձին ուղղություն։ 1990-ականների ընթացքում Հայաստանի զինված ուժերի ձևավորման և վերակազմավորման պայմաններում արտաքին գործընկերների հետ ռազմական կրթության, մասնագիտական պատրաստության և այլ ոլորտներում կապերի զարգացումը ձեռք էր բերում կարևոր նշանակություն։ Հունաստանի հետ համագործակցության ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս բացահայտել այդ ժամանակաշրջանում ձևավորված ռազմաքաղաքական կապերի բնույթն ու նշանակությունը։ Հատուկ տեղ կարող է հատկացվել մշակութային և հումանիտար հարաբերություններին։ Երկու ժողովուրդների պատմական կապերը, մշակութային ժառանգության նկատմամբ փոխադարձ հետաքրքրությունը, կրթական և գիտական համագործակցությունը, մշակութային միջոցառումները և հասարակական կազմակերպությունների շփումները նպաստել են երկկողմ հարաբերությունների հասարակական հիմքի ամրապնդմանը։ Այս ուղղությունը հատկապես կարևոր էր, քանի որ պետական դիվանագիտությանը զուգահեռ ձևավորվում էին նաև հասարակական և մշակութային կապերի կայուն մեխանիզմներ։ Ուսումնասիրության մեջ կարող է ընդգրկվել նաև հայկական համայնքի և հունական հասարակության դերակատարությունը հարաբերությունների զարգացման գործում։ Պատմական հիշողությունը և երկու ժողովուրդների միջև առկա փոխադարձ ընկալումները նպաստել են քաղաքական հարաբերությունների համար բարենպաստ հասարակական միջավայրի ձևավորմանը։ Միաժամանակ հետազոտությունը կարող է ցույց տալ, թե ինչպես էին պատմական և մշակութային ընդհանրությունները վերածվում ժամանակակից միջպետական համագործակցության կոնկրետ ուղղությունների։ Աշխատանքի կարևոր խնդիրներից է 1991-1998 թվականների երկկողմ հարաբերությունների զարգացման փուլային պատկերի ներկայացումը։ Այդ ժամանակահատվածում ձևավորվեցին հարաբերությունների հիմնական ինստիտուցիոնալ հիմքերը, ընդլայնվեց քաղաքական երկխոսությունը և ստեղծվեցին համագործակցության տարբեր ոլորտների հետագա զարգացման նախադրյալներ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի և Հունաստանի հարաբերությունները 1991-1998 թվականներին ձևավորվեցին ոչ միայն ընթացիկ քաղաքական շահերի, այլև պատմական, մշակութային և աշխարհաքաղաքական գործոնների համադրության արդյունքում։ Այդ տարիները կարևոր նշանակություն ունեցան երկկողմ կապերի ինստիտուցիոնալացման և հետագա համագործակցության հիմքերի ստեղծման համար՝ քաղաքականությունից ու տնտեսությունից մինչև պաշտպանություն, մշակույթ, կրթություն և հումանիտար ոլորտներ։