Обозрение преподавания в специальных классах Лазаревскаго Института восточных языков в ... академическом году

Կրոն

Ն. Տյուզենճյանի աշխատությունը նվիրված է գործնական տոմարագիտությանը՝ ժամանակի հաշվարկման, օրացուցային համակարգերի կազմման և կիրառման սկզբունքներին։ Այն ներկայացնում է տոմարագիտական գիտելիքները գործնական կիրառության տեսանկյունից՝ անդրադառնալով օրերի, ամիսների և տարիների հաշվարկին, օրացուցային ժամանակի կազմակերպմանը և տարբեր ժամանակային միավորների փոխկապակցվածությանը։ Տոմարագիտությունը կարևոր նշանակություն ունի հասարակական, կրթական, կրոնական և առօրյա կյանքի կազմակերպման համար, քանի որ դրա միջոցով որոշվում են ամսաթվերը, տոնական և հիշատակի օրերը, ժամանակաշրջանների հերթականությունն ու օրացուցային իրադարձությունները։ Աշխատության գործնական ուղղվածությունը ենթադրում է, որ նյութը նախատեսված է ոչ միայն տեսական տեղեկություններ հաղորդելու, այլև տոմարագիտական հաշվարկների և համապատասխան գիտելիքների կիրառման հմտություններ զարգացնելու համար։ Հրատարակությունը արժեքավոր է 19-րդ դարի հայերեն գիտաուսումնական գրականության, մասնավորապես՝ ճշգրիտ գիտությունների և ժամանակի հաշվարկման վերաբերյալ գիտելիքների տարածման պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել տոմարագիտության, աստղագիտության, գիտության պատմության և հայ կրթական մտքի հետազոտողներին։

Բժշկություն

Անասնաբուժական և թռչնաբուծական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հավերի մոտ միզաթթվային դիաթեզի և հոդատապի առաջացման պատճառների, զարգացման մեխանիզմների, ախտաբանական դրսևորումների և կանխարգելման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում նյութափոխանակության խանգարումները, հատկապես միզաթթվի առաջացման և օրգանիզմից հեռացման գործընթացների փոփոխությունները, որոնք կարող են հանգեցնել դրա աղերի կուտակմանը տարբեր հյուսվածքներում և օրգաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կերակրման պայմանների, սննդակարգի անհավասարակշռության, օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական վիճակի, պահվածքի պայմանների և այլ հնարավոր գործոնների դերին հիվանդության զարգացման մեջ։ Վերլուծվում են ախտածագման հիմնական փուլերը, կլինիկական և ախտաբանական փոփոխությունները, ինչպես նաև հիվանդության հայտնաբերման ու տարբերակման մոտեցումները։ Քննարկվում են բուժական և կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպման սկզբունքները՝ ներառելով կերակրման և պահվածքի պայմանների բարելավումը, նյութափոխանակային խանգարումների կանխարգելումը և թռչունների առողջական վիճակի վերահսկումը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել թռչնաբուծական տնտեսություններում հիվանդության առաջացման ռիսկերի նվազեցմանը և օգտակար լինել անասնաբույժների, թռչնաբուծության մասնագետների, հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Պատմություն

Հայոց պատմություն ոլորտի «Հայոց պատմություն շտեմարան 1»-ը սկսնակ մակարդակի ուսումնական և քննություններին նախապատրաստող առաջադրանքների հավաքածու է, որը նախատեսված է պատմության հիմնական գիտելիքների ձևավորման և պարզ փաստերի ամրապնդման համար, այստեղ ընդգրկվում են Հայաստանի պատմության տարրական փուլերը՝ հին և վաղ պետական կազմավորումների ընդհանուր պատկերացում, հիմնական պատմական իրադարձություններ, կարևոր անձանց գործունեություն, մշակութային զարգացումների պարզ նկարագրություն, ինչպես նաև ժամանակագրական և քարտեզային պարզ վարժություններ, շտեմարանի առաջադրանքները օգնում են սովորողին հիշել հիմնական փաստերը, հասկանալ պատմական ժամանակաշրջանների հաջորդականությունը և զարգացնել պատմական մտածողության առաջին հմտությունները, իսկ դրա հիմնական նպատակը ամուր հիմք ստեղծելն է հետագա՝ ավելի խորացված պատմական ուսումնասիրությունների համար։

Տնտեսագիտություն

Գիրքը ուսումնասիրում է պետական և տեղական հարկերի համակարգը՝ ներկայացնելով հարկային քաղաքականության կառուցվածքը, դրանց տեսակները և դերը հանրային ֆինանսների ձևավորման գործընթացում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են պետական հարկերի հիմնական ձևերը՝ եկամտային հարկ, ավելացված արժեքի հարկ, շահութահարկ և ակցիզներ, ինչպես նաև դրանց կիրառման սկզբունքները և տնտեսական ազդեցությունը։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է տեղական հարկերին և վճարներին՝ գույքահարկ, հողի հարկ և համայնքային այլ վճարներ, ընդգծելով դրանց նշանակությունը տեղական ինքնակառավարման մարմինների ֆինանսական անկախության ապահովման գործում։ Գրքում քննարկվում են նաև հարկային համակարգի կառուցվածքը, հարկային բեռի բաշխումը, հարկային քաղաքականության սոցիալական և տնտեսական հետևանքները, ինչպես նաև վարչարարության արդյունավետության բարձրացման ուղիները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական և տեղական հարկերի փոխկապակցվածությանը, բյուջետային համակարգի կայունությանը և հարկային բարեփոխումների անհրաժեշտությանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում պետական և տեղական հարկերի վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների և ուսանողների համար։

Զբոսաշրջություն (Տուրիզմ)

Աշխատությունը ներկայացնում է Հայկական ԽՍՀ տարածքում կազմակերպվող ճանաչողական և զբոսաշրջային երթուղիների ուղեցույց՝ ընթերցողին ծանոթացնելով հանրապետության պատմամշակութային ժառանգությանը, բնաշխարհին, քաղաքներին, բնակավայրերին և տեսարժան վայրերին։ Նյութում ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տարբեր շրջաններով իրականացվող էքսկուրսիաների կազմակերպմանը և այն վայրերին, որոնք առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում պատմության, ճարտարապետության, հնագիտության, մշակույթի և բնության տեսանկյունից։ Ներկայացվում են հնագույն բնակավայրեր, պատմական հուշարձաններ, եկեղեցիներ ու վանական համալիրներ, ճարտարապետական կառույցներ, թանգարաններ, մշակութային կենտրոններ և բնական տեսարժան վայրեր՝ դրանց վերաբերյալ տալով ճանաչողական տեղեկություններ և պատմական համատեքստ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Երևանին և հանրապետության մյուս քաղաքներին, դրանց զարգացման պատմությանը, քաղաքաշինական առանձնահատկություններին, հասարակական ու մշակութային կյանքին և խորհրդային ժամանակաշրջանում տեղի ունեցած փոփոխություններին։ Երթուղիների նկարագրությունների միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում պատկերացում կազմելու Հայաստանի աշխարհագրական բազմազանության, լեռնային բնապատկերների, գետերի, լճերի, կիրճերի և այլ բնական առանձնահատկությունների մասին։ Պատմական և մշակութային հուշարձանների ներկայացումը միաժամանակ բացահայտում է տարբեր ժամանակաշրջաններում հայկական ճարտարապետության և արվեստի զարգացման առանձնահատկությունները։ Ուղեցույցային բնույթի նյութերը կարող են ներառել նաև ճանապարհների, այցելության հաջորդականության, բնակավայրերի միջև կապերի և ճանապարհին հանդիպող նշանակալի վայրերի վերաբերյալ գործնական տեղեկություններ՝ նպաստելով երթուղիների առավել ամբողջական ընկալմանը։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև որպես խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանի զբոսաշրջային մշակույթն ու հանրապետության տեսարժան վայրերի այն ժամանակվա ներկայացման ձևերը պատկերող աղբյուր։ Այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե պատմական ժառանգությունը, բնական հարստությունները և ժամանակակից քաղաքաշինական ձեռքբերումները ինչպես էին ներկայացվում այցելուներին և զբոսաշրջիկներին Հայկական ԽՍՀ ժամանակաշրջանում։ Նյութը կարող է հետաքրքրել Հայաստանի պատմությամբ, աշխարհագրությամբ, մշակութային ժառանգությամբ և ճարտարապետությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին, ինչպես նաև զբոսաշրջության պատմությունը, խորհրդային շրջանի Հայաստանը և պատմական ուղեցույցները ուսումնասիրող մասնագետներին։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է առնետների ենթաստամոքսային գեղձում օրնիթինային ցիկլի և պրոլինի կենսասինթեզի հետ կապված ֆերմենտային համակարգերի կենսաքիմիական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ամինաթթուների նյութափոխանակությանը մասնակցող ֆերմենտների ակտիվության, դրանց փոխկապակցվածության և հյուսվածքային նյութափոխանակության գործընթացներում ունեցած նշանակության բացահայտումն է։ Օրնիթինը դիտարկվում է որպես մի շարք փոխկապակցված կենսաքիմիական ուղիների կարևոր միջանկյալ նյութ, իսկ դրա փոխակերպումները կապված են ազոտային միացությունների նյութափոխանակության և այլ ամինաթթուների առաջացման գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում օրնիթինի և պրոլինի նյութափոխանակային կապերին, քանի որ այդ միացությունների փոխակերպումները կարող են ընդգրկվել ընդհանուր միջանկյալ նյութափոխանակային համակարգերում և կարգավորվել համապատասխան ֆերմենտների գործունեությամբ։ Քննվում են ենթաստամոքսային գեղձի հյուսվածքում այդ ֆերմենտային համակարգերի առկայությունը և գործառութային առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով օրգանի նյութափոխանակային մասնագիտացումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր ֆերմենտների հարաբերական ակտիվությանը, դրանց միջև նյութափոխանակային կապերին և այն հարցին, թե ինչպես են առանձին կենսաքիմիական ուղիները ինտեգրվում բջջի ընդհանուր ամինաթթվային նյութափոխանակությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պրոլինի կենսասինթեզի ուսումնասիրությունը՝ որպես սպիտակուցների կառուցվածքի և բջջային նյութափոխանակության համար նշանակություն ունեցող ամինաթթվի առաջացման գործընթաց։ Ֆերմենտային ակտիվությունների համադրական գնահատումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ենթաստամոքսային գեղձում ազոտային նյութափոխանակության կազմակերպման և առանձին մետաբոլիկ ուղիների փոխհարաբերությունների մասին։ Աշխատանքը կարող է նաև նպաստել տարբեր հյուսվածքներում ամինաթթուների փոխանակության առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ ցույց տալով, որ նույն նյութափոխանակային ուղիների նշանակությունը կարող է տարբեր լինել՝ կախված օրգանի ֆունկցիոնալ և կենսաքիմիական առանձնահատկություններից։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է ֆերմենտաբանության, ամինաթթուների կենսաքիմիայի և հյուսվածքային նյութափոխանակության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով պարզաբանել օրնիթինի փոխակերպման և պրոլինի կենսասինթեզի ֆերմենտային հիմքերը ենթաստամոքսային գեղձում։