Հայաստանի Հանրապետության արդի գյուղացիությունը․ ազգագրական ուսումնասիրություն

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Թուրքիայի զինված ուժերում 20-րդ դարի վերջին և 21-րդ դարի սկզբին իրականացված արդիականացման գործընթացների պատմաքաղաքական և ռազմավարական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում զինված ուժերի կազմակերպական կառուցվածքի, տեխնոլոգիական ապահովվածության, կառավարման համակարգերի և պաշտպանական արդյունաբերության զարգացման միջև փոխկապակցվածությունն է։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում 1980-ական թվականներից ձևավորված պաշտպանական արդյունաբերության նոր քաղաքականությանը, որի շրջանակում զինված ուժերի արդիականացումը աստիճանաբար կապվեց ազգային արդյունաբերական կարողությունների ընդլայնման, միջազգային համագործակցության, համատեղ արտադրության և տեխնոլոգիական կարողությունների զարգացման հետ։ Թուրքիայի պաշտպանական արդյունաբերության պետական մարմնի պատմական տվյալներով՝ 1985 թվականին ստեղծված համապատասխան կառույցի նպատակներից էին զինված ուժերի արդիականացումը և ժամանակակից տեխնոլոգիաների վրա հիմնված ազգային պաշտպանական արդյունաբերության զարգացումը, իսկ 1990–2000 թվականներին գնումների քաղաքականության մեջ պատրաստի արտադրանքի ձեռքբերումից աստիճանաբար անցում էր կատարվում համատեղ արտադրության ուղղությամբ։ 2000-ականներից ավելի մեծ նշանակություն ստացավ հիմնական հարթակների նախագծման և տեղական արդյունաբերական կարողությունների զարգացման մոտեցումը։ Հետազոտության շրջանակում այս փոփոխությունները դիտարկվում են նաև ՆԱՏՕ-ին Թուրքիայի անդամակցության և դաշինքի շրջանակում փոխգործունակության պահանջների համատեքստում։ 21-րդ դարի սկզբին ՆԱՏՕ-ն իր անդամների ռազմական կարողությունների վերափոխման կարևոր ուղղություններ էր համարում ժամանակակից, ավելի կիրառելի և տեղակայման համար հարմար ուժերի ձևավորումը, ինչն ընդհանուր միջավայր էր ստեղծում նաև Թուրքիայի ռազմական բարեփոխումների համար։ Քննվում են պաշտպանական պլանավորման, կառավարման և հրամանատարական համակարգերի փոփոխությունները, ռազմական տեխնոլոգիաների արդիականացումը, ինչպես նաև տեղական գիտահետազոտական ու արտադրական ներուժի դերի աճը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ արդիականացումը միայն տեխնիկական վերազինում չէ, այլ ներառում է նաև անձնակազմի պատրաստության, կազմակերպական կառուցվածքի, ռազմավարական պլանավորման և ռազմական կառավարման փոփոխություններ։ Կարևորվում է պաշտպանական արդյունաբերության և պետական քաղաքականության փոխհարաբերությունը, քանի որ տեղական արտադրական ներուժի զարգացումը դիտարկվում էր արտաքին մատակարարումներից կախվածությունը նվազեցնելու և տեխնոլոգիական կարողությունները ընդլայնելու քաղաքականության շրջանակում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել Թուրքիայի զինված ուժերի վերափոխումը որպես ռազմական, քաղաքական, տեխնոլոգիական և արդյունաբերական գործոնների փոխազդեցությամբ պայմանավորված երկարաժամկետ գործընթաց՝ այն տեղադրելով նաև ՆԱՏՕ-ի ռազմական վերափոխումների և տարածաշրջանային անվտանգության փոփոխվող միջավայրի համատեքստում։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Բժշկություն

Այս աշխատությունը նվիրված է մարդու մարմնի կառուցվածքի և կենսագործունեության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև առողջության պահպանման և ֆիզիկական բարեկեցության ապահովման հիմնական սկզբունքներին։ Վերնագրում առկա գիտական հասկացությունները մատնանշում են երկու փոխկապակցված ոլորտների՝ անատոմիայի և ֆիզիոլոգիայի ներկայացումը։ Անատոմիան ուսումնասիրում է մարդու մարմնի կառուցվածքը, օրգանների ձևը, տեղադրությունը և փոխադարձ կապերը, իսկ ֆիզիոլոգիան բացահայտում է դրանց գործառույթները և օրգանիզմում ընթացող կենսական գործընթացները։ Այս գիտությունների համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու մարդու մարմինը որպես միասնական համակարգ, որտեղ տարբեր օրգաններն ու օրգանային համակարգերը փոխազդում են՝ ապահովելով կյանքի բնականոն ընթացքը։ Աշխատության մյուս կարևոր ուղղությունը առողջության և բարեկեցության պահպանման կանոններն են, որոնք վերաբերում են անձնական հիգիենային, առօրյա կենսակերպին, սննդին, ֆիզիկական ակտիվությանը, հանգստին և հիվանդությունների կանխարգելմանը։ Նման գիտական ու կրթական գրականությունը նպաստում էր մարդու մարմնի մասին հիմնարար գիտելիքների տարածմանը և առողջության պահպանման հարցերի ներկայացմանը ավելի լայն ընթերցողական շրջանակների համար։ Այն կարևոր էր նաև այն ժամանակաշրջանում, երբ բժշկական գիտելիքների հանրամատչելի տարածումը դիտարկվում էր որպես հասարակության կրթության և առողջապահական մշակույթի զարգացման միջոց։ Գրքի բովանդակությունը կարող է հետաքրքրել բժշկության պատմությամբ, մարդու անատոմիայի և ֆիզիոլոգիայի ուսուցման զարգացմամբ, ինչպես նաև հիգիենայի վերաբերյալ գիտելիքների տարածման պատմությամբ զբաղվողներին։ Հրատարակությունը հայերեն տպագիր գիտական ժառանգության մաս է և արժեքավոր է բժշկական ու բնական գիտությունների մասին գիտելիքների փոխանցման, կրթական գրականության ձևավորման և առողջապահական գաղափարների պատմական զարգացման ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Մանկավարժություն

Հրատարակությունը նվիրված է Հայրենական մեծ պատերազմում Խորհրդային Միության հաղթանակի 40-ամյակին և նախատեսված է այդ հոբելյանական տարեթվի կապակցությամբ կրթական ու դաստիարակչական միջոցառումների կազմակերպման համար։ Այն ներկայացնում է մեթոդական հանձնարարականների և գործնական առաջարկությունների ամբողջություն, որոնց միջոցով ուսուցիչներին, դաստիարակներին, գրադարանավարներին և մշակութային-կրթական հաստատությունների աշխատակիցներին առաջարկվում են թեմատիկ միջոցառումների, զրույցների, դասախոսությունների, ընթերցումների, ցուցահանդեսների և այլ աշխատանքների կազմակերպման եղանակներ։ Նյութի հիմնական նպատակներից է երիտասարդ սերնդին ներկայացնել պատերազմի տարիների պատմական իրադարձությունները, հաղթանակի նշանակությունը, ռազմաճակատում և թիկունքում մարդկանց կատարած աշխատանքը, ինչպես նաև պատերազմի մասնակիցների և զոհվածների հիշատակի պահպանման կարևորությունը։ Մեթոդական մոտեցումները կարող են ներառել փաստագրական նյութերի, հուշերի, գրական ստեղծագործությունների, պատմական փաստերի և կենսագրական տեղեկությունների օգտագործում, ինչը հնարավորություն է տալիս պատմական թեման ներկայացնել ոչ միայն որպես իրադարձությունների հաջորդականություն, այլև որպես մարդկային ճակատագրերի և անձնական սխրանքների պատմություն։ Առանձին նշանակություն է տրվում հայ ժողովրդի և Հայաստանի մասնակցությանը պատերազմական տարիների ընդհանուր պայքարին, հայ զինվորների, սպաների, ռազմաճակատայինների և թիկունքի աշխատողների ներդրմանը հաղթանակի գործում։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել նաև հիշատակի և հայրենասիրական միջոցառումների բովանդակության մշակման համար՝ առաջարկելով տարբեր տարիքային խմբերին համապատասխանող թեմաներ և աշխատանքի ձևեր։ Մեթոդական հանձնարարականների արժեքը հատկապես պայմանավորված է նրանով, որ դրանք համադրում են պատմական գիտելիքի փոխանցումը և դաստիարակչական նպատակները՝ նպաստելով պատերազմի հետևանքների, խաղաղության արժեքի և պատմական հիշողության պահպանման վերաբերյալ գիտակցված վերաբերմունքի ձևավորմանը։ Նյութը կարող է ծառայել որպես գործնական ուղեցույց դպրոցներում, գրադարաններում, ակումբներում և այլ կրթամշակութային հաստատություններում հոբելյանական միջոցառումներ կազմակերպելու համար։

Մշակույթ

Հրատարակությունը մեթոդական և տեղեկատվական բնույթի նյութ է, որը նախատեսված է գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման համար՝ խորհրդային ժամանակաշրջանի քաղաքական և հասարակական կարևոր իրադարձության նախապատրաստման համատեքստում։ Այն արտացոլում է այն ժամանակվա գրադարանների մշակութային-լուսավորչական և գաղափարական գործունեության առանձնահատկությունները՝ ներկայացնելով ընթերցողների հետ տարվող աշխատանքի կազմակերպման հնարավոր ձևերը, թեմատիկ ուղղությունները և համապատասխան գրականության ներկայացման սկզբունքները։ Նյութի առանցքում գրադարանավարներին մասնագիտական օգնություն տրամադրելու խնդիրն է՝ գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ գրադարակների, մատենագիտական տեսությունների, ընթերցողական քննարկումների, զրույցների և այլ միջոցառումների նախապատրաստման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել համապատասխան ժամանակաշրջանի կուսակցական փաստաթղթերի, հասարակական-քաղաքական գրականության, տնտեսական զարգացման վերաբերյալ նյութերի և մամուլի հրապարակումների ընտրությանն ու համակարգմանը։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե խորհրդային գրադարանային համակարգում ինչպես էին մշակվում հասարակական-քաղաքական թեմաներով տեղեկատվական սպասարկման մեթոդները և ինչպես էին գրադարանները ներգրավվում պետական ու կուսակցական նշանակություն ունեցող միջոցառումների լուսաբանման գործընթացում։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել գրականության առաջարկվող ցանկերը և մատենագիտական նյութերը, որոնք նախատեսված էին գրադարանավարներին անհրաժեշտ աղբյուրների ընտրության հարցում կողմնորոշելու համար։ Միաժամանակ ներկայացվող մեթոդական ցուցումները կարող են վերաբերել տարբեր խմբերի ընթերցողների հետ աշխատանքի առանձնահատկություններին, միջոցառումների թեմատիկ կառուցվածքին և տեղեկատվական նյութերի ձևավորմանը։ Պատմական տեսանկյունից հրատարակությունը արժեքավոր է նաև որպես խորհրդային ժամանակաշրջանի գրադարանային գործունեության և քաղաքական հաղորդակցության փոխհարաբերությունները ուսումնասիրելու աղբյուր։ Այն արտացոլում է այն միջավայրը, որտեղ գրադարանը հանդես էր գալիս ոչ միայն որպես գրականության պահպանման և տրամադրման հաստատություն, այլև որպես հանրային կրթության ու պաշտոնական գաղափարական հաղորդակցության տարածք։ Աղբյուրագիտական քննության դեպքում կարևոր է նյութում ներկայացված գաղափարական դրույթները դիտարկել իրենց պատմական և ինստիտուցիոնալ համատեքստում՝ տարբերակելով մեթոդական տեղեկատվությունը տվյալ ժամանակաշրջանի պաշտոնական քաղաքական լեզվից և գնահատականներից։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել գրադարանագիտության, խորհրդային մշակութային քաղաքականության, քարոզչական մեխանիզմների, հասարակական-քաղաքական գրականության տարածման և XX դարի գրադարանային աշխատանքի պատմության ուսումնասիրության համար։

Գրականություն

Ժողովածուն նվիրված է հայկական էպոսի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով համաշխարհային էպիկական ժառանգության լայն համատեքստում։ Հրատարակության հիմնական թեման է հայկական էպիկական ավանդույթի առանձնահատկությունների բացահայտումը, դրա պատմական ձևավորման, գեղարվեստական կառուցվածքի, գաղափարական բովանդակության և այլ ժողովուրդների էպիկական ստեղծագործությունների հետ ունեցած ընդհանրությունների ու տարբերությունների ուսումնասիրությունը։ Էպոսը ներկայացվում է որպես ժողովրդի պատմական հիշողության, աշխարհընկալման, արժեքային համակարգի և ազգային ինքնության արտահայտման կարևոր ձև, որի մեջ պահպանվել են հասարակական կյանքի, հերոսական իդեալների, բարոյական պատկերացումների ու ավանդական սովորույթների հետքերը։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հայկական էպիկական ժառանգությունը համադրելու տարբեր ժողովուրդների հերոսապատումների հետ՝ բացահայտելով սյուժետային, կերպարային, կառուցվածքային և գաղափարական զուգահեռները, ինչպես նաև ազգային ինքնատիպության դրսևորումները։ Կարևորվում են բանավոր փոխանցման առանձնահատկությունները, էպիկական պատումների պատմական շերտերը, բանահյուսական մոտիվների զարգացումն ու դրանց մշակութային նշանակությունը։ Ժողովածուն նպաստում է հայկական էպոսի գիտական ճանաչմանը և համաշխարհային բանավոր ու գրական ժառանգության մեջ նրա տեղի ուսումնասիրությանը։ Այն արժեքավոր նյութ է բանագետների, գրականագետների, պատմաբանների, հայագետների, էպոսագիտությամբ և համեմատական մշակութաբանությամբ հետաքրքրվող մասնագետների ու ուսանողների համար։