Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLiterature
Անդամալույծը
Ստեղծագործության կենտրոնական կերպարը ֆիզիկական սահմանափակումներ ունեցող մարդն է, որի կյանքի և ապրումների միջոցով բացահայտվում են մարդկային արժանապատվության, հասարակական վերաբերմունքի, կարեկցանքի և փոխօգնության հարցերը։ Հերոսի կերպարը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու այն դժվարություններին, որոնց կարող են բախվել հաշմանդամություն ունեցող մարդիկ առօրյա կյանքում, ինչպես նաև այն նախապաշարմունքներին ու խոչընդոտներին, որոնք սահմանափակում են նրանց հասարակական մասնակցությունը։ Պատումի թեմատիկ առանցքում կարող են լինել մարդու ներքին ուժը, համբերությունը, ինքնահարգանքը և շրջապատի կողմից հասկացված ու ընդունված լինելու պահանջը։ Ստեղծագործությունը ուշադրություն է հրավիրում նաև այն հանգամանքի վրա, որ մարդու արժեքը չի որոշվում նրա ֆիզիկական կարողություններով, այլ արտահայտվում է նրա բնավորությամբ, մտքերով, զգացմունքներով և մարդկային հարաբերություններում ունեցած դերով։ Նման երկերը կարևոր նշանակություն ունեն հասարակական ու բարոյական դաստիարակության տեսանկյունից, քանի որ խթանում են կարեկցանքը, հանդուրժողականությունը և ուրիշների դժվարությունները հասկանալու կարողությունը։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու 19-րդ դարի հայ գեղարվեստական գրականության մեջ սոցիալական խնդիրների և մարդկային ճակատագրերի արտացոլման ձևերը։
Updated: 2026-11-05
Law
Հայոց ազգային սահմանադրություն
Գիրքը ներկայացնում է արևմտահայության հասարակական և համայնքային կյանքի կազմակերպման կարևոր իրավական փաստաթղթերից մեկը՝ Հայոց ազգային սահմանադրությունը։ Այն մշակվել է 19-րդ դարի կեսերին՝ Օսմանյան կայսրության հայ համայնքի կառավարման, ազգային ներկայացուցչության և ներքին հարաբերությունների կարգավորման անհրաժեշտությունից ելնելով։ Փաստաթուղթը սահմանում էր համայնքային կառավարման սկզբունքները, Ազգային ընդհանուր ժողովի և կրոնական ու քաղաքացիական մարմինների գործունեությունը, ինչպես նաև պատրիարքի և ընտրված ներկայացուցիչների լիազորությունների շրջանակը։ Սահմանադրական համակարգը նպատակ ուներ համայնքի անդամներին ներգրավել ազգային գործերի կառավարմանը և որոշումների ընդունմանը՝ հոգևորականության, աշխարհիկ գործիչների ու տարբեր համայնքների ներկայացուցիչների մասնակցությամբ։ Նախագիծն ընդունվել է Կոստանդնուպոլսի Ազգային ժողովի կողմից 1860 թվականին, իսկ փոփոխություններից հետո օսմանյան իշխանությունների պաշտոնական հաստատումն ստացել է 1863 թվականին։ parliament.am+2 Փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է արևմտահայերի իրավական մտքի, ազգային ինքնակազմակերպման, հասարակական հարաբերությունների և 19-րդ դարի սահմանադրական շարժման ուսումնասիրության համար։ Այն արտացոլում է համայնքային ինքնակառավարման ձգտումները և ազգային հաստատությունների ձևավորման պատմական փորձը։
Updated: 2026-11-04
History
ВРЕМЯ ИСТОРИИ
Время истории աշխատությունը պատմագիտության և հումանիտար տեսության ոլորտի ուսումնասիրություն է, որը անդրադառնում է «ժամանակ» հասկացության և պատմական գործընթացների փոխկապակցվածությանը, այն վերլուծում է, թե ինչպես է պատմությունը կառուցվում որպես գիտելիքի համակարգ՝ հաշվի առնելով ժամանակի ընկալման տարբեր մակարդակները՝ անհատական, սոցիալական և համաշխարհային, գիրքը քննարկում է պատմական հիշողության ձևավորման մեխանիզմները, իրադարձությունների մեկնաբանման փոփոխականությունը և պատմական գիտակցության զարգացումը տարբեր դարաշրջաններում, միաժամանակ ընդգծելով պատմագրության մեթոդաբանական խնդիրները և պատմության որպես գիտության սահմանները, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր պատմության փիլիսոփայության, պատմագիտության և մշակութային ուսումնասիրությունների համար։
Updated: 2026-09-11
Technology
Լեռնային գետերի գործընթացների և ամրացնող կառուցվածքների հաշվարկա-նախագծային մեթոդների կատարելագործումը
Գիտատեխնիկական և ջրատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է լեռնային գետերում ընթացող հիդրոլոգիական ու հունային գործընթացների ուսումնասիրությանը և դրանց կարգավորման ու ափերի պաշտպանության համար նախատեսված ամրացնող կառուցվածքների հաշվարկման և նախագծման մեթոդների կատարելագործմանը։ Քննության են առնվում լեռնային գետերին բնորոշ ջրի մեծ արագությունները, հոսքի փոփոխականությունը, հունի ձևափոխումները, ափերի քայքայումը, նստվածքների տեղափոխումը և հեղեղային երևույթների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գետային հոսքի և կառուցվածքների փոխազդեցությանը, ինչպես նաև պաշտպանական կառույցների կայունության ու արդյունավետության գնահատմանը։ Վերլուծվում են ափապաշտպան, հունակարգավորող և այլ ինժեներական կառուցվածքների հիմնական հաշվարկային պարամետրերը, դրանց նախագծման սկզբունքները և տեղական բնական պայմաններին համապատասխան լուծումների ընտրության հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև հիդրավլիկական հաշվարկների ճշգրտության բարձրացման, կառուցվածքների չափերի ու տեղադիրքի հիմնավորման և դրանց վրա գործող հիդրոդինամիկական բեռնվածությունների գնահատման հարցերը։ Հաշվարկա-նախագծային մեթոդների կատարելագործումը կարող է նպաստել կառուցվածքների հուսալիության բարձրացմանը, գետային հուների և ափերի պաշտպանության արդյունավետ կազմակերպմանը և ջրային հոսքերի հետ կապված վտանգների նվազեցմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հիդրոտեխնիկների, ջրաբանների, շինարարական ինժեներների, նախագծողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-03
Other Subjects
ՄԱՐԴՈՒ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐԻ ԵՎՐՈՊԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆ
Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան թեմային նվիրված ուսումնական-իրավագիտական աշխատություն է, որտեղ ներկայացվում է Եվրոպայի խորհրդի շրջանակում գործող այս դատական ատյանի կառուցվածքը, գործունեության սկզբունքները և իրավասության շրջանակը։ Գրքում բացատրվում է, թե ինչպես է դատարանը վերահսկում Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի կիրառումը անդամ պետությունների կողմից և ինչ մեխանիզմներով են անհատները, խմբերը կամ պետությունները դիմում դատարան իրենց իրավունքների պաշտպանության համար։ Աշխատության մեջ մանրամասն քննարկվում են գործերի քննության ընթացակարգերը, ընդունելիության չափանիշները, վճիռների կայացման փուլերը և դրանց իրավական հետևանքները պետությունների համար։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև դատարանի նախադեպային իրավունքի նշանակությանը, որը ձևավորում է մարդու իրավունքների պաշտպանության միասնական եվրոպական չափանիշներ։ Գիրքը կարևորում է դատարանի դերը որպես մարդու հիմնարար իրավունքների պաշտպանության միջազգային համակարգի առանցքային ինստիտուտ՝ ընդգծելով նրա ազդեցությունը ազգային օրենսդրությունների զարգացման վրա։
Updated: 2026-10-23
History
Բուրժուական դիվանագիտությունը և Հայաստանը (XIX դարի 70-ական թվականներ)
Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի 70-ական թվականների միջազգային քաղաքական զարգացումներին, Արևելյան հարցի սրմանը և Հայկական հարցի՝ եվրոպական մեծ տերությունների դիվանագիտական շահերի ու քաղաքական մրցակցության շրջանակներում ձևավորմանն ու միջազգայնացմանը։ Հեղինակը պատմական փաստերի, դիվանագիտական հարաբերությունների, քաղաքական բանակցությունների և միջազգային իրադարձությունների վերլուծության միջոցով ներկայացնում է այն բարդ քաղաքական միջավայրը, որի պայմաններում հայ ժողովրդի ազգային իրավունքների, անվտանգության և ազատագրական ձգտումների խնդիրը սկսեց ավելի մեծ տեղ զբաղեցնել եվրոպական քաղաքական օրակարգում։ Հետազոտության առանցքում Օսմանյան կայսրության ճգնաժամն է, նրա քրիստոնյա ժողովուրդների դրությունը, Արևմտյան Հայաստանի քաղաքական ու հասարակական վիճակը և եվրոպական պետությունների վերաբերմունքը հայ ժողովրդի նկատմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Մեծ Բրիտանիայի, Ռուսաստանի, Ֆրանսիայի և եվրոպական մյուս ազդեցիկ տերությունների արտաքին քաղաքականությանը, նրանց միջև առկա հակասություններին, աշխարհաքաղաքական հաշվարկներին և Մերձավոր Արևելքում ազդեցության ոլորտներն ընդլայնելու ձգտումներին։ Հեղինակը բացահայտում է, թե ինչպես էին մեծ տերությունների տնտեսական, ռազմավարական և քաղաքական շահերը պայմանավորում նրանց դիրքորոշումը Օսմանյան կայսրության և այնտեղ բնակվող ժողովուրդների ճակատագրի հարցում, ինչպես նաև ցույց է տալիս, որ դիվանագիտական հայտարարությունների, բարենորոգումների խոստումների և քրիստոնյա բնակչության պաշտպանության մասին քաղաքական ելույթների հետևում հաճախ կանգնած էին սեփական պետական շահերից բխող հաշվարկներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է 1877–1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի պատմաքաղաքական նշանակության լուսաբանումը։ Ներկայացվում են պատերազմի ընթացքում ստեղծված միջազգային իրավիճակը, Ռուսաստանի ռազմական հաջողությունների ազդեցությունը տարածաշրջանի քաղաքական իրադրության վրա, ինչպես նաև պատերազմի ավարտին հաջորդած բանակցություններն ու պայմանագրային գործընթացները։ Առանձին կարևորություն ունի Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի և դրանում Հայկական հարցին վերաբերող դրույթների քննությունը, որոնց միջոցով հայ ժողովրդի վիճակը առաջին անգամ միջազգային պայմանագրային մակարդակում ստացավ առավել հստակ քաղաքական արտահայտություն։ Հեղինակը վերլուծում է նաև Սան Ստեֆանոյի պայմանագրից մինչև Բեռլինի վեհաժողով ընկած ժամանակահատվածում ծավալված դիվանագիտական պայքարը՝ ներկայացնելով մեծ տերությունների հակասությունները, նրանց բանակցային դիրքորոշումները և Հայկական հարցի շուրջ ձևավորված քաղաքական շահերի բախումը։ Բեռլինի վեհաժողովի պատմական նշանակությունը դիտարկվում է որպես XIX դարի միջազգային դիվանագիտության կարևոր հանգրվան, որի ընթացքում հայ ժողովրդի խնդիրները դարձան եվրոպական քաղաքականության քննարկման առարկա, սակայն միաժամանակ ենթարկվեցին մեծ տերությունների փոխզիջումների և աշխարհաքաղաքական պայմանավորվածությունների ազդեցությանը։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև արևմտահայ հասարակական ու քաղաքական գործիչների գործունեությանը, նրանց դիվանագիտական նախաձեռնություններին, եվրոպական պետությունների ներկայացուցիչների հետ հարաբերություններին և հայ ժողովրդի շահերը միջազգային ասպարեզում ներկայացնելու փորձերին։ Լուսաբանվում են ազգային ինքնագիտակցության աճը, քաղաքական կազմակերպվածության ձևավորման նախադրյալները և ազգային-ազատագրական ձգտումների զարգացման այն պայմանները, որոնք հետագայում էական դեր ունեցան հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի ընթացքի մեջ։ Հեղինակը փորձում է բացահայտել Հայկական հարցի բարդ ու հակասական բնույթը՝ այն դիտարկելով ոչ միայն որպես հայ ժողովրդի ազգային իրավունքների պաշտպանության խնդիր, այլև որպես միջազգային հարաբերությունների համակարգում մեծ տերությունների մրցակցության, դիվանագիտական ճնշումների և տարածաշրջանային վերադասավորումների բաղկացուցիչ մաս։ Ստեղծագործության կարևոր առանձնահատկությունը պատմական գործընթացների բազմակողմանի դիտարկումն է․ քաղաքական իրադարձությունները ներկայացվում են դրանց միջազգային նախադրյալների, մասնակից պետությունների շահերի, դիվանագիտական քայլերի և հայ ժողովրդի համար ունեցած հետևանքների փոխկապակցվածության մեջ։ Հեղինակը կիրառում է պատմագիտական վերլուծության և քաղաքական քննության մոտեցումներ՝ առանձնացնելով արտաքին քաղաքականության պաշտոնական ձևակերպումների և դրանց իրական նպատակների միջև եղած տարբերությունները։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող էր մի ժողովրդի ազգային ճակատագիրը դառնալ միջազգային դիվանագիտական սակարկությունների առարկա, և ինչ սահմանափակումների էին բախվում ազգային իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված նախաձեռնությունները, երբ դրանք կախված էին օտար պետությունների քաղաքական կամքից։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի XIX դարի երկրորդ կեսի հայոց պատմության, Հայկական հարցի ծագման ու միջազգայնացման, ռուս-թուրքական հարաբերությունների, եվրոպական դիվանագիտության և Օսմանյան կայսրության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն նաև արժեքավոր աղբյուր է հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական շարժման պատմական նախադրյալները, միջազգային քաղաքականության ազդեցությունը հայկական հարցերի վրա և հայ քաղաքական մտքի զարգացման ընթացքը հասկանալու տեսանկյունից։ Աշխատությունը հատկապես օգտակար է պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, ուսանողների և հայոց պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է պատմական իրադարձությունների պատճառահետևանքային կապերի ընկալմանը, դիվանագիտական գործընթացների քննադատական գնահատմանը և այն պատմական փորձի ըմբռնմանը, թե որքան վճռորոշ կարող են լինել միջազգային քաղաքական շահերի բախումները փոքր ժողովուրդների ազգային իրավունքների ու պատմական ճակատագրի համար։
Updated: 2026-11-18