Հայերի մասնակցությունը XIX դարի առաջին երեսնամյակի ռուս-պարսկական և ռուս-թուրքական պատերազմներին

Մշակույթ

Աշխատությունը ներկայացնում է Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության (ՀՍՍՀ) կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության համակարգված մատենագիտական տեղեկատու, որը ծառայում է որպես ընթացիկ տեղեկատվական աղբյուր տվյալ ոլորտի գիտական և մշակութային հետազոտությունների համար։ Այն ընդգրկում է համապատասխան ժամանակահատվածում լույս տեսած գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ և այլ գիտական հրապարակումներ՝ դասակարգված ըստ թեմատիկ ուղղությունների, հեղինակների և հրատարակչական տվյալների։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մատենագիտական տվյալների ճշգրիտ կազմակերպմանը, տեղեկատվության մատչելիությանը և գիտական շրջանառության արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հետևել ՀՍՍՀ մշակութային և գեղարվեստական կյանքի վերաբերյալ գիտական մտքի զարգացման ընթացքին՝ ապահովելով հետազոտողների, գրադարանավարների և մշակութաբանների համար կարևոր տեղեկատվական աջակցություն։

Պատմություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է եվրոպական քաղաքական և փիլիսոփայական մտքի ազդեցությանը Օսմանյան կայսրության «Միություն և առաջադիմություն» կոմիտեի գաղափարախոսության ձևավորման վրա և այդ գաղափարական զարգացումների ու Հայոց ցեղասպանության միջև առնչությունների քննությանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի եվրոպական մտքի այն հոսանքները, որոնք տարբեր ուղիներով ներթափանցեցին օսմանյան քաղաքական և մտավոր միջավայր։ Քննարկվում են սահմանադրականության, ազգայնականության, կենտրոնացված պետականության, սոցիալական դարվինիզմի և քաղաքական արդիականացման գաղափարները, դրանց ընկալումը երիտասարդ թուրքերի շրջանում և հետագա վերափոխումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ տարբեր գաղափարական ուղղություններ Օսմանյան կայսրությունում հաճախ ենթարկվում էին տեղական քաղաքական պայմանների ազդեցությանը և ստանում նոր բովանդակություն՝ կապված կայսրության պահպանման, տարածքային ամբողջականության և իշխանության կենտրոնացման խնդիրների հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է «Միություն և առաջադիմություն» կոմիտեի գաղափարական ու քաղաքական վերափոխման գործընթացի վերլուծությունը՝ սկզբնական սահմանադրական և բարեփոխական պատկերացումներից դեպի ավելի ընդգծված թուրքական ազգայնականության և կենտրոնաձիգ կառավարման մոտեցումներ։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նաև հայերի և մյուս ոչ թուրք ժողովուրդների նկատմամբ քաղաքականության փոփոխությունները, պետական կառավարման կենտրոնացման գործընթացը և ազգային քաղաքականության արմատականացման նախադրյալները։ Հայոց ցեղասպանության համատեքստում ուսումնասիրվում են Առաջին համաշխարհային պատերազմի պայմանները, հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնաճնշումների համակարգային բնույթը, տեղահանությունները, զանգվածային սպանությունները և պետական կառույցների ներգրավվածության հարցերը։ Միաժամանակ փորձ է արվում տարբերակել գաղափարական ազդեցությունը և պատմական պատասխանատվությունը՝ խուսափելով այն պարզեցված մոտեցումից, թե եվրոպական գաղափարների առկայությունն ինքնին հանգեցրել է ցեղասպանությանը։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ անհրաժեշտ է դիտարկել եվրոպական մտքի ազդեցությունը Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքական, սոցիալական, ազգային և աշխարհաքաղաքական պայմանների հետ փոխկապակցվածության մեջ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Հայոց ցեղասպանության գաղափարական և քաղաքական նախադրյալների, երիտասարդ թուրքերի շարժման զարգացման և ուշ օսմանյան շրջանի քաղաքական մտքի առավել ամբողջական ընկալմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, օսմանագետներին, ցեղասպանագիտության մասնագետներին, քաղաքագետներին, քաղաքական գաղափարների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև հայոց պատմության և միջազգային հարաբերությունների ոլորտների ուսանողներին ու ասպիրանտներին։

Այլ առարկաներ

Այս աշխատանքը նվիրված է հայագիտական և տեղեկատու մատենագիտության ենթաբաժիններում կիրառվող քարտարանների դերի և նշանակության ուսումնասիրությանը՝ որպես տեղեկատվության կազմակերպման, համակարգման և որոնելիության ապահովման հիմնական գործիքների։ Հեղինակը վերլուծում է քարտարանների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց տեսակները՝ այբբենական, թեմատիկ, համակարգային և էլեկտրոնային, ինչպես նաև դրանց կիրառման սկզբունքները գիտական և գրադարանային գործունեության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քարտարանների դերին հայագիտական նյութերի դասակարգման և մատչելիության ապահովման գործընթացում՝ ընդգծելով դրանց կարևորությունը ազգային մշակույթի, պատմության և լեզվի ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է տեղեկատու մատենագիտության քարտարանների գործառույթները՝ որպես ընթերցողին ուղղորդող, տեղեկատվական պահանջները բավարարող և գիտական հետազոտությունները աջակցող համակարգեր։ Ներկայացվում է քարտարանների էվոլյուցիան՝ ավանդական թղթային ձևերից դեպի թվայնացված տվյալների բազաներ, ինչը զգալիորեն բարձրացնում է տեղեկատվության մշակման և որոնման արդյունավետությունը։ Շեշտվում է, որ քարտարանները հանդիսանում են գրադարանային-տեղեկատվական համակարգի առանցքային բաղադրիչ, որն ապահովում է գիտելիքի կազմակերպված պահպանումը և դրա արդյունավետ փոխանցումը օգտվողներին՝ նպաստելով հայագիտական հետազոտությունների զարգացմանը և մատենագիտական մշակույթի ամրապնդմանը։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ճարտարագիտության ոլորտում անգլերենի գործառական քննության ուսումնասիրությանը՝ իրանական գիտակրթական համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել, թե ինչպես է անգլերենը գործածվում ճարտարագիտական կրթության, գիտական հաղորդակցության, մասնագիտական ուսուցման և ոլորտային գործունեության շրջանակներում, ինչպես նաև պարզել այն լեզվական և հաղորդակցական պահանջները, որոնք անհրաժեշտ են ապագա և գործող ճարտարագետների համար։ Ուսումնասիրությունը հիմնվում է այն մոտեցման վրա, որ մասնագիտական անգլերենի ուսուցումը պետք է կառուցվի ոչ միայն ընդհանուր լեզվական գիտելիքների, այլև տվյալ մասնագիտական ոլորտում իրական հաղորդակցական կարիքների վրա։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել ճարտարագիտական դասագրքերի, գիտական հոդվածների, տեխնիկական փաստաթղթերի, մասնագիտական հաղորդակցության և կրթական նյութերի լեզվական առանձնահատկությունները՝ բացահայտելու մասնագիտական բառապաշարի, տերմինաբանության, շարահյուսական կառույցների, խոսքային ժանրերի և հաղորդակցական ռազմավարությունների կիրառման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել իրանական բուհերում ճարտարագիտական մասնագիտությունների ուսանողների անգլերենի կարիքներին՝ հաշվի առնելով նրանց կրթական մակարդակը, մասնագիտական ուղղվածությունը և ապագա աշխատանքային միջավայրի պահանջները։ Գործառական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու լեզուն որպես կոնկրետ մասնագիտական խնդիրներ լուծելու գործիք՝ տեղեկատվություն ստանալու և փոխանցելու, գիտական տեքստեր հասկանալու, հետազոտական արդյունքներ ներկայացնելու, տեխնիկական գործընթացներ նկարագրելու և մասնագիտական հաղորդակցության մեջ արդյունավետ մասնակցելու նպատակներով։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև լեզվական կարիքների վերլուծությունը, որի միջոցով հնարավոր է պարզել, թե ճարտարագիտության տարբեր ոլորտների ներկայացուցիչներն իրականում ինչպիսի լեզվական հմտությունների կարիք ունեն և ինչ իրավիճակներում են օգտագործում անգլերենը։ Այդ տվյալների հիման վրա կարող են առաջարկվել մասնագիտական անգլերենի դասընթացների բովանդակության, ուսումնական նյութերի, առաջադրանքների և գնահատման համակարգերի կատարելագործման ուղիներ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև անգլերենի՝ որպես միջազգային գիտական հաղորդակցության հիմնական լեզվի դերին և այն խնդիրներին, որոնց բախվում են իրանցի ուսանողներն ու հետազոտողները միջազգային գիտակրթական միջավայրում։ Կարևոր է նաև մշակութային և կրթական համատեքստի հաշվառումը, քանի որ լեզվի ուսուցման արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն լեզվական նյութով, այլև տվյալ կրթական համակարգի ավանդույթներով, ուսուցման մեթոդներով և սովորողների ակնկալիքներով։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ արդյունքները կարող են կիրառվել ճարտարագիտական բուհերի մասնագիտական անգլերենի ծրագրերի մշակման, դասավանդման մեթոդների կատարելագործման և ուսումնական նյութերի ընտրության ժամանակ։ Այն կարող է նպաստել ուսանողների ոչ միայն ընդհանուր լեզվական կարողությունների, այլև մասնագիտական ընթերցանության, գրավոր հաղորդակցության, բանավոր ներկայացման և տեխնիկական տեղեկատվության ընկալման հմտությունների զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կիրառական լեզվաբաններին, մասնագիտական անգլերենի դասավանդման մասնագետներին, ճարտարագիտական կրթության կազմակերպիչներին, անգլերենի դասախոսներին և կրթական ծրագրեր մշակողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ճարտարագիտության ոլորտում անգլերենը դիտարկում է որպես մասնագիտական և գիտակրթական հաղորդակցության գործիք՝ իրանական կրթական միջավայրի առանձնահատկությունների հաշվառմամբ և նպատակ ունենալով հիմնավորել ոլորտային լեզվի ուսուցման առավել նպատակային, կարիքահեն ու գործառական մոտեցումները։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է կիսահաղորդչային կառուցվածքներում առաջացող ցածր հաճախականային աղմուկների հետազոտությանը, դրանց ֆիզիկական բնույթին, առաջացման մեխանիզմներին և էլեկտրոնային սարքերի աշխատանքի վրա ունեցած ազդեցությանը։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն խնդիրը, որ կիսահաղորդչային տարրերում էլեկտրական ազդանշանների հետ մեկտեղ առաջանում են պատահական տատանումներ, որոնք կարող են սահմանափակել չափումների ճշգրտությունը, ազդանշանների կայունությունը և սարքերի հուսալիությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ցածր հաճախականությունների տիրույթում դիտվող աղմուկային երևույթներին, այդ թվում՝ ֆլիկերային կամ 1/f աղմուկին, որը հատկապես կարևոր է զգայուն էլեկտրոնային և միկրոէլեկտրոնային համակարգերի համար։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են աղմուկի առաջացման հնարավոր աղբյուրները՝ կապված կիսահաղորդչային նյութի հատկությունների, բյուրեղային կառուցվածքի արատների, մակերևութային և միջերեսային վիճակների, լիցքակիրների շարժման ու թակարդման-ազատման գործընթացների հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է աղմուկի պարամետրերի փորձարարական չափումը և դրանց կախվածության ուսումնասիրությունը տարբեր արտաքին ու ներքին գործոններից, ինչպիսիք են հոսանքի ուժը, լարումը, ջերմաստիճանը, հաճախականությունը և կառուցվածքի երկրաչափական առանձնահատկությունները։ Նման վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե կիսահաղորդչային կառուցվածքի որ ֆիզիկական հատկություններն են առավել էական աղմուկի մակարդակի ձևավորման համար։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել նաև աղմուկի սպեկտրային խտության, հաճախականային կախվածության և վիճակագրական բնութագրերի գնահատման մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ուսումնասիրվող կառուցվածքներում ընթացող պատահական գործընթացների մասին։ Հատուկ նշանակություն ունի ցածր հաճախականային աղմուկի և սարքի տեխնոլոգիական ու կառուցվածքային պարամետրերի միջև կապի բացահայտումը, քանի որ այդպիսի տվյալները կարող են կիրառվել կիսահաղորդչային սարքերի նախագծման և արտադրության կատարելագործման նպատակով։ Ցածր հաճախականային աղմուկների ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես ինտեգրալ սխեմաների, ուժեղացուցիչների, սենսորների, դետեկտորների և այլ բարձր զգայունությամբ էլեկտրոնային համակարգերի համար, որտեղ նույնիսկ փոքր աղմուկային բաղադրիչները կարող են էապես ազդել սարքի աշխատանքի որակի վրա։ Աշխատանքի գիտական արժեքը կայանում է կիսահաղորդչային կառուցվածքներում աղմուկային երևույթների ֆիզիկական մեխանիզմների բացահայտման և դրանց քանակական բնութագրման մեջ, իսկ գործնական նշանակությունը՝ աղմուկի նվազեցման և սարքերի պարամետրերի բարելավման հնարավորությունների ուսումնասիրության մեջ։ Այն կարող է օգտակար լինել կիսահաղորդչային ֆիզիկայով, միկրոէլեկտրոնիկայով, էլեկտրոնային սարքաշինությամբ, չափիչ տեխնիկայով և նանոէլեկտրոնիկայով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս խորությամբ ուսումնասիրելու կիսահաղորդչային համակարգերում պատահական էլեկտրական տատանումների բնույթը և գնահատելու դրանց նշանակությունը ժամանակակից էլեկտրոնային սարքերի աշխատանքի ու տեխնոլոգիական կատարելագործման տեսանկյունից։

Իրավաբանություն

Սա տեսական-իրավական գիտական աշխատություն է, որը նվիրված է իրավունքի գործառույթների ուսումնասիրությանը ժողովրդավարական իրավական պետության պայմաններում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում է իրավունքի դերը որպես հասարակական հարաբերությունների կարգավորման, պաշտպանության և զարգացման հիմնական մեխանիզմ, ինչպես նաև դրա ազդեցությունը պետական իշխանության սահմանափակման և հասարակական կարգի ապահովման վրա։ Քննարկվում են իրավունքի հիմնական գործառույթները՝ կարգավորիչ, պաշտպանիչ, սոցիալական, գաղափարախոսական և կանխարգելիչ, դրանց փոխկապակցվածությունը և գործնական կիրառությունը իրավական պետության շրջանակներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավունքի և ժողովրդավարության հարաբերությանը, օրենքի գերակայության սկզբունքին, մարդու և քաղաքացու հիմնարար իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմներին, ինչպես նաև իրավական համակարգի ինստիտուցիոնալ արդյունավետությանը։ Վերլուծվում են նաև իրավական մշակույթի և իրավագիտակցության դերը իրավունքի գործառույթների լիարժեք իրագործման գործընթացում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի իրավագիտության, սահմանադրական իրավունքի և պետության տեսության ոլորտներում՝ նպաստելով իրավական պետության տեսական հիմքերի խորացմանն ու զարգացմանը։