Հայերը և հայկական մշակութային ժառանգությունը հայկական Արցախում

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայոց ցեղասպանության պատմագիտական ուսումնասիրության կարևոր և բազմաշերտ խնդիրներից մեկին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին կայսերական Գերմանիայի դիրքորոշման, դերակատարության և պատասխանատվության հարցի ներկայացմանը հայ պատմագրության մեջ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ոչ միայն 1915 թվականին Օսմանյան կայսրությունում հայերի զանգվածային տեղահանության և բնաջնջման փաստն է, այլև այն հարցը, թե ինչպես են հայ պատմաբանները տարբեր ժամանակաշրջաններում գնահատել Օսմանյան կայսրության դաշնակից Գերմանիայի տեղեկացվածությունը, քաղաքական դիրքորոշումը, հնարավոր աջակցությունը և հանցագործությունների կանխման ուղղությամբ չձեռնարկված քայլերը։ Հայ պատմագրության մեջ Գերմանիայի մեղսակցության խնդիրը սովորաբար դիտարկվում է մի քանի փոխկապակցված մակարդակներում՝ դիվանագիտական և քաղաքական հարաբերություններ, գերմանա-թուրքական ռազմական համագործակցություն, գերմանացի զինվորականների ու դիվանագետների տեղեկացվածություն, հայերի տեղահանությունների և կոտորածների վերաբերյալ պաշտոնական հաղորդագրություններ, ինչպես նաև Գերմանիայի իշխանությունների կողմից այդ տեղեկությունների նկատմամբ ցուցաբերված վերաբերմունք։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչներից է պատմագիտական տարբեր մոտեցումների համադրումը, քանի որ հարցի շուրջ գոյություն են ունեցել ինչպես Գերմանիայի պատասխանատվությունն ընդգծող, այնպես էլ դրա չափն ու բնույթը տարբեր կերպ մեկնաբանող տեսակետներ։ Արխիվային փաստաթղթերի հրապարակումը էապես ընդլայնել է այս թեմայի ուսումնասիրության հնարավորությունները․ մասնավորապես, Գերմանիայի արտաքին գործերի նախարարության արխիվներից հավաքված բազմաթիվ դիվանագիտական հեռագրերն ու զեկույցները վկայում են, որ գերմանական պետական կառույցները տեղեկացված էին հայերի նկատմամբ իրականացվող բռնությունների և զանգվածային ոչնչացման մասին։ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը նշում է, որ Վոլֆգանգ Գուստի հետազոտությունները կարևոր դեր են ունեցել այդ փաստաթղթերի հրապարակման և Գերմանիայի մեղսակցության վերաբերյալ պատմագիտական քննարկումների զարգացման գործում։ Հայ պատմագիտական աշխատություններում մեղսակցության հասկացությունը կարող է ներառել ինչպես հանցագործությունների հանդեպ հանդուրժողականությունը, այնպես էլ դաշնակցային հարաբերությունների պահպանման նպատակով դրանց նկատմամբ քաղաքական աջակցությունը կամ կանխարգելման հնարավորությունից հրաժարվելը։ Երևանի պետական համալսարանի հրապարակումներում ևս ընդգծվում է, որ Գերմանիայի մեղսակցության հարցը դիտարկվում է ոչ միայն որպես Հայոց ցեղասպանության պատմության, այլև դրա միջազգային քաղաքական համատեքստի կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատության արժեքը հատկապես մեծ է պատմագրության զարգացման տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է փոխվել Գերմանիայի դերակատարության վերաբերյալ գիտական գնահատականը՝ սկզբնական վկայություններից և խորհրդային շրջանի ուսումնասիրություններից մինչև անկախ Հայաստանի ժամանակակից պատմագիտությունը և նոր արխիվային նյութերի ներգրավումը։ Այս համատեքստում կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև գերմանացի հետազոտողների աշխատանքները, որոնք ուսումնասիրել են Գերմանիայի քաղաքական և ռազմական կառույցների տեղեկացվածության աստիճանը։ Հետազոտությունների մի մասը ցույց է տալիս, որ գերմանական կողմը մանրամասն տեղեկություններ էր ստանում հայերի տեղահանության և բնաջնջման ընթացքի վերաբերյալ, ինչը Գերմանիայի քաղաքական պատասխանատվության հարցը դարձնում է պատմագիտական քննարկման առանցքային թեմա։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ Գերմանիայի պատմական պատասխանատվության հարցը հետագայում դուրս է եկել զուտ ակադեմիական շրջանակներից և դարձել քաղաքական ու հասարակական քննարկումների առարկա։ 2016 թվականին Գերմանիայի Բունդեսթագի բանաձևում արձանագրվեց Գերմանական կայսրության դաշնակցային կապը Օսմանյան կայսրության հետ և այդ իրադարձությունների նկատմամբ Գերմանիայի պատմական պատասխանատվության հարցը։ Այսպիսով, աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ցեղասպանագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, քաղաքագետներին, ինչպես նաև Հայոց ցեղասպանության պատմագրությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին և ընթերցողներին։ Այն կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ խնդիրը ներկայացնում է ոչ միայն որպես անցյալի իրադարձությունների նկարագրություն, այլ որպես պատմական պատասխանատվության, դաշնակցային քաղաքականության, արխիվային աղբյուրների մեկնաբանության և պատմագրական գնահատականների ձևավորման համալիր ուսումնասիրության թեմա։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սպառման գործընթացների քանակական ուսումնասիրությանը, դրանց վրա ազդող սոցիալ-տնտեսական գործոնների բացահայտմանը և տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների միջոցով հետագա փոփոխությունների կանխատեսման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում տնային տնտեսությունների և բնակչության սպառողական վարքագիծն է՝ դիտարկելով եկամուտների, գների, զբաղվածության, խնայողությունների, ժողովրդագրական կառուցվածքի և այլ տնտեսական ցուցանիշների հնարավոր ազդեցությունը սպառման ծավալի ու կառուցվածքի վրա։ Սպառումը ներկայացվում է որպես տնտեսության կարևոր բաղադրիչ, որի փոփոխությունները կապված են ինչպես բնակչության կենսամակարդակի, այնպես էլ ապրանքների և ծառայությունների նկատմամբ ամբողջական պահանջարկի ձևավորման հետ։ Քննվում են սպառման վիճակագրական տվյալների համակարգման և վերլուծության խնդիրները, տարբեր ժամանակաշրջանների ցուցանիշների համադրելիությունը և տնտեսամաթեմատիկական մոդելների կառուցման համար անհրաժեշտ տեղեկատվական բազայի ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սպառման և տնօրինվող եկամտի փոխկապակցվածությանը, սպառման կառուցվածքային փոփոխություններին և տարբեր գործոնների ազդեցության քանակական գնահատմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել ռեգրեսիոն վերլուծության, ժամանակային շարքերի, տնտեսաչափական գնահատման և կանխատեսման մեթոդներ՝ սպառողական ցուցանիշների շարժընթացը նկարագրելու և հնարավոր միտումները գնահատելու համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մոդելների համապատասխանության և կանխատեսումների անորոշության գնահատումը, քանի որ սպառողական վարքագիծը կարող է փոփոխվել արտաքին տնտեսական պայմանների, գնային տատանումների և հասարակության սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքի փոփոխությունների ազդեցությամբ։ Դիտարկվում է նաև բնակչության տարբեր խմբերի սպառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության անհրաժեշտությունը, քանի որ եկամուտների մակարդակի, բնակության վայրի, ընտանիքի կազմի և այլ բնութագրերի տարբերությունները կարող են պայմանավորել սպառողական ծախսերի կառուցվածքը։ Տարբեր մոդելների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու դրանց կիրառելիությունը Հայաստանի տնտեսական պայմաններում և առանձնացնելու սպառման դինամիկան առավել արդյունավետ նկարագրող գործոնները։ Կանխատեսումը դիտարկվում է ոչ թե որպես ապագայի միանշանակ որոշում, այլ որպես առկա տվյալների և ընդունված ենթադրությունների հիման վրա հնարավոր զարգացումների քանակական գնահատման միջոց։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մակրոտնտեսագիտության, սպառման տնտեսագիտության, տնտեսաչափության և տնտեսական կանխատեսման մոտեցումները՝ Հայաստանի սպառողական գործընթացների օրինաչափությունների ուսումնասիրման և դրանց մոդելավորման մեթոդական հիմքերի կատարելագործման նպատակով։

Другие предметы

Երաժշտագիտական և մատենագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ նշանավոր կոմպոզիտոր, դիրիժոր և հասարակական գործիչ Տիգրան Չուխաջյանի (1837–1898) կյանքի, ստեղծագործական գործունեության և երաժշտական ժառանգության վերաբերյալ հրատարակված գրականության համակարգմանն ու մատենագիտական ներկայացմանը։ Ցանկի հիմնական նպատակն է մեկտեղել կոմպոզիտորի կենսագրությանը, ստեղծագործություններին, երաժշտական-հասարակական գործունեությանը և հայ ազգային օպերային արվեստի զարգացման գործում ունեցած ներդրմանը վերաբերող աղբյուրները։ Մատենագիտական ցանկում կարող են ընդգրկված լինել Չուխաջյանի մասին գիտական ուսումնասիրություններ, մենագրություններ, հոդվածներ, հուշագրություններ, մամուլի հրապարակումներ, երաժշտական քննադատություններ և տեղեկատու նյութեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում «Արշակ Բ» օպերային, երաժշտական թատրոնի համար ստեղծված երկերին, դաշնամուրային և վոկալ ստեղծագործություններին առնչվող գրականության ներկայացմանը։ Դիտարկվում են նաև կոմպոզիտորի ստեղծագործական կապերը եվրոպական դասական երաժշտության և հայկական երաժշտական ավանդույթների հետ, ինչպես նաև նրա ստեղծագործությունների բեմադրությունների ու կատարումների պատմությանը վերաբերող հրապարակումները։ Մատենագիտական նկարագրությունները կարող են ներառել հեղինակների անունները, աշխատությունների վերնագրերը, հրատարակության վայրն ու տարեթիվը և աղբյուրների որոնման համար անհրաժեշտ այլ տեղեկություններ։ Ցանկը կարևոր տեղեկատվական աղբյուր է հայ երաժշտության պատմության, ազգային օպերային արվեստի ձևավորման և Տիգրան Չուխաջյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետներին, արվեստաբաններին, մշակույթի պատմաբաններին, երաժշտական հաստատությունների ուսանողներին, գրադարանավարներին և հայկական երաժշտական մշակույթի մատենագիտական ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Литература

Սա գրականագիտական և փիլիսոփայական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Ֆրիդրիխ Հյոլդեռլինի ստեղծագործություններում քրիստոնեական մոտիվների և գաղափարների դրսևորումների վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նրա պոեզիայում և արձակ-փիլիսոփայական տեքստերում հանդիպող աստվածաշնչյան պատկերացումները, սրբազանության ընկալումը, աստվածայինի և մարդու հարաբերության մեկնաբանությունները, ինչպես նաև զոհաբերության, մեղքի, փրկության և հոգևոր վերածննդի թեմաները։ Վերլուծվում է քրիստոնեական գաղափարների փոխակերպումը Հյոլդեռլինի բանաստեղծական աշխարհում՝ դրանց միաձուլումը անտիկ հունական մշակույթի իդեալների, գերմանական իդեալիզմի փիլիսոփայական հոսանքների և հեղինակի անձնական մետաֆիզիկական փորձառության հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա լեզվական խորհրդանշականությանը, միստիկական պատկերային համակարգին և պատմա-մշակութային կոնտեքստում քրիստոնեական մոտիվների վերաիմաստավորմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի գերմանական գրականագիտության, համեմատական գրականության և կրոնափիլիսոփայական ուսումնասիրությունների ոլորտներում՝ բացահայտելով Հյոլդեռլինի ստեղծագործության հոգևոր և գաղափարական խորքային շերտերը։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է աղիքային տեղային իմունային պաշտպանության և միկրոֆլորայի փոխազդեցության ուսումնասիրությանը մարսողական համակարգի տարբեր հիվանդությունների պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում սեկրետոր իմունոգլոբուլինների հետ կապվող Fv պրոտեինի հնարավոր կենսաբանական նշանակությունն է, ինչպես նաև աղիքային միկրոֆլորայի կազմի ու ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունների կապը մարսողական օրգանների ախտաբանական գործընթացների հետ։ Աղիների լորձաթաղանթային իմունային համակարգը դիտարկվում է որպես արտաքին միջավայրի գործոնների, սննդային բաղադրիչների և միկրոօրգանիզմների հետ մշտապես փոխազդող պաշտպանական համակարգ, որտեղ սեկրետոր իմունոգլոբուլինները կարևոր դեր ունեն տեղային իմունային հավասարակշռության պահպանման գործում։ Քննության են առնվում Fv պրոտեինի և իմունոգլոբուլինների փոխազդեցության առանձնահատկությունները, դրանց հնարավոր կապը աղիքային պաշտպանական մեխանիզմների հետ և այդ ցուցանիշների փոփոխությունները տարբեր հիվանդությունների ժամանակ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է աղիքային միկրոֆլորայի նշանակությունը՝ ուշադրություն դարձնելով բնական մանրէային համայնքի հավասարակշռության և մարսողական համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի փոխկապակցվածությանը։ Հետազոտությունը կարող է համեմատել առողջ վիճակին և տարբեր հիվանդություններին բնորոշ իմունաբանական ու մանրէաբանական ցուցանիշները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց միջև հնարավոր օրինաչափություններ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի տեղային իմունային գործոնների և միկրոֆլորայի համատեղ գնահատումը, քանի որ դրանց փոխազդեցությունը կարող է մասնակցել աղիքային պատնեշի կայունության, իմունային արձագանքի և մարսողական համակարգի բնական հավասարակշռության պահպանմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նաև տարբեր ախտաբանական վիճակներում միկրոֆլորայի փոփոխությունների և լորձաթաղանթային իմունային համակարգի արձագանքի վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իմունաբանության, մանրէաբանության, կենսաքիմիայի և գաստրոէնտերոլոգիայի մոտեցումները՝ մարսողական համակարգի հիվանդությունների ժամանակ աղիքային միկրոմիջավայրի և տեղային իմունային պաշտպանության փոխհարաբերությունները համալիր կերպով գնահատելու նպատակով։

История

Այս աշխատությունը ներկայացնում է հայ ժողովրդի ժամանակակից վիճակի համառոտ պատմական ակնարկ՝ դիտարկելով նրա քաղաքական, սոցիալական, մշակութային և ժողովրդագրական զարգացումները տարբեր պատմական փուլերի համատեքստում։ Հեղինակը փորձում է ցույց տալ, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները, պետականության կորուստներն ու վերականգնման փորձերը, ինչպես նաև տարածաշրջանային և միջազգային գործընթացները ազդել հայ ժողովրդի ներկա վիճակի ձևավորման վրա։ Աշխատության մեջ ընդգծվում են ազգային ինքնության պահպանման, մշակութային ավանդույթների շարունակականության և սփյուռքի ձևավորման գործընթացները՝ որպես հայ ժողովրդի պատմական զարգացման կարևոր բաղադրիչներ։ Ներկայացվում են նաև հասարակական կառուցվածքի փոփոխությունները, տնտեսական պայմանների ազդեցությունը և քաղաքական իրավիճակի առանձնահատկությունները, որոնք ձևավորել են ժողովրդի կյանքի ընթացքը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Տեքստը միաժամանակ կրում է վերլուծական և պատմագրական բնույթ՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին տալ ամբողջական պատկերացում հայ ժողովրդի ժամանակակից վիճակի պատմական հիմքերի մասին։