Հայկազնյան լեզվի քերականություն

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է XVII դարի հայ մտավոր և մշակութային կյանքի նշանավոր ներկայացուցիչ Երեմիա Քյոմուրճյանի պատմագրական գործունեության ու նրա թողած գրավոր ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հեղինակի պատմագիտական հայացքների, պատմական նյութի ընտրության և շարադրման սկզբունքների, աղբյուրների օգտագործման առանձնահատկությունների ու իր ժամանակաշրջանի իրադարձությունների մեկնաբանման եղանակների բացահայտումն է։ Նրա երկերը դիտարկվում են XVII դարի Օսմանյան կայսրության, Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի և ընդհանրապես հայ հասարակական ու մշակութային կյանքի պատմության ուսումնասիրման կարևոր սկզբնաղբյուրների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն հանգամանքին, թե պատմագիրը ինչպես է համադրում իրադարձությունների ժամանակագրական ներկայացումը անձնական դիտարկումների, ժամանակակիցների մասին տեղեկությունների, հասարակական կյանքի նկարագրությունների և ավանդված պատմական նյութի հետ։ Այս տեսանկյունից նրա ժառանգությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն քաղաքական իրադարձությունները, այլև քաղաքային առօրյան, համայնքային հարաբերությունները, եկեղեցական կյանքը, կրթամշակութային միջավայրը և հայ բնակչության կապերը տարածաշրջանի այլ հասարակական խմբերի հետ։ Կարևորվում է նաև հեղինակի՝ որպես իր ժամանակի ականատեսի և տեղեկություններ հավաքող մտավորականի դերը, քանի որ պատմական հաղորդումների աղբյուրագիտական արժեքը գնահատելիս անհրաժեշտ է տարբերակել անմիջական դիտարկումները, փոխանցված տեղեկությունները և ավելի վաղ աղբյուրներից վերցված նյութերը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նրա պատմագրական լեզվին, պատմական կերպարների ներկայացման եղանակներին, ժամանակի և պատճառահետևանքային կապերի ընկալմանը, ինչպես նաև կրոնական ու բարոյական պատկերացումների ազդեցությանը պատմական իրադարձությունների մեկնաբանության վրա։ Ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությունը ևս կարևոր ուղղություն է՝ հնարավորություն տալով պարզելու երկերի պահպանման, ընդօրինակման, խմբագրման և հետագա շրջանառության առանձնահատկությունները։ Նրա ստեղծագործությունների համադրումը ժամանակակից և նախորդ հայ պատմագիրների աշխատությունների հետ նպաստում է XVII դարի հայ պատմագրության զարգացման միտումների և հեղինակային առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը միավորում է պատմագրության պատմության, աղբյուրագիտության, ձեռագրագիտության և հայ մշակույթի պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հեղինակի ժառանգության նշանակությունը վաղ նոր շրջանի հայ հասարակության, Կոստանդնուպոլսի հայկական միջավայրի և հայ պատմական մտքի զարգացման ուսումնասիրման համար։

Տեխնոլոգիա

Ուսումնական ձեռնարկը նվիրված է ջերմատեխնիկայի տեսական հիմքերի և ջերմափոխանակության գործընթացների ուսումնասիրմանը՝ ներառելով ջերմության փոխանցման հիմնական օրինաչափությունները, դրանց մաթեմատիկական նկարագրությունը և տեխնիկական համակարգերում կիրառման առանձնահատկությունները։ Ներկայացվում են ջերմության փոխանցման երեք հիմնական եղանակները՝ ջերմահաղորդականությունը, կոնվեկցիան և ճառագայթումը, դրանց ֆիզիկական էությունը, բնութագրող մեծությունները և փոխազդեցության պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պինդ մարմիններում, հեղուկներում և գազերում ջերմության տարածման գործընթացներին, ինչպես նաև տարբեր նյութերի ջերմաֆիզիկական հատկությունների ազդեցությանը ջերմափոխանակության ինտենսիվության վրա։ Քննարկվում են ջերմահաղորդականության դիֆերենցիալ հավասարումները, սահմանային և սկզբնական պայմանները, ջերմային դիմադրության հասկացությունը և ջերմային հոսքերի հաշվարկման մեթոդները։ Ուսումնասիրվում են կայուն և ոչ կայուն ջերմային ռեժիմները, հարթ և գլանային պատերով ջերմափոխանակությունը, բազմաշերտ կառուցվածքներում ջերմության փոխանցումը և ջերմամեկուսացման սկզբունքները։ Կարևորվում են կոնվեկտիվ ջերմափոխանակության օրինաչափությունները, հեղուկների ու գազերի շարժման բնույթը, ինչպես նաև բնական և հարկադրական կոնվեկցիայի տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ջերմային ճառագայթման ֆիզիկական հիմքերին, մակերևույթների ճառագայթային հատկություններին և շրջապատող միջավայրի հետ էներգափոխանակությանը։ Ձեռնարկում կարող են ներառվել հաշվարկային օրինակներ, բանաձևերի կիրառման մեթոդներ, ջերմափոխանակիչների աշխատանքի վերլուծություն և տարբեր տեխնիկական խնդիրների լուծման մոտեցումներ։ Նյութը նպաստում է ջերմային գործընթացների վերաբերյալ համակարգված գիտելիքների ձևավորմանը, ինժեներական հաշվարկների կատարման և տեխնիկական համակարգերի ջերմային ռեժիմների գնահատման հմտությունների զարգացմանը։ Այն օգտակար է էներգետիկայի, մեքենաշինության, շինարարության, ջերմաէներգետիկայի և հարակից մասնագիտությունների ուսանողների, դասախոսների ու ինժեներատեխնիկական մասնագետների համար։

Քաղաքագիտություն

Քաղաքագիտական, պատմագիտական և սահմանադրաիրավական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում խորհրդարանական մշակույթի ձևավորման ու կայացման պատմական, քաղաքական, իրավական և հասարակական նախադրյալների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում խորհրդարանական մշակույթի հասկացությունը, դրա հիմնական բաղադրիչները, ժողովրդավարական կառավարման համակարգում խորհրդարանի դերը և ներկայացուցչական իշխանության զարգացման տեսական հիմունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանում խորհրդարանական ավանդույթների ձևավորման պատմական փորձին, Առաջին Հանրապետության խորհրդարանական գործունեությանը և անկախության վերականգնումից հետո օրենսդիր իշխանության ինստիտուցիոնալ զարգացման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են սահմանադրական կարգավորումների, քաղաքական բազմակարծության, կուսակցական համակարգի, ընտրական գործընթացների և քաղաքական մասնակցության ազդեցությունները խորհրդարանական մշակույթի կայացման վրա։ Քննարկվում են խորհրդարանական գործունեության կազմակերպման սկզբունքները, իշխանության և ընդդիմության փոխհարաբերությունները, քաղաքական երկխոսության, փոխզիջման, հրապարակայնության և հաշվետվողականության նշանակությունը ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական բարեփոխումները, խորհրդարանի լիազորությունների փոփոխությունները, օրենսդրական գործընթացների կատարելագործման հնարավորությունները և միջազգային խորհրդարանական փորձի համեմատական առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքացիական հասարակության, քաղաքական կրթության, հանրային վերահսկողության և ժողովրդավարական արժեքների տարածման դերին խորհրդարանական մշակույթի զարգացման գործընթացում։ Կարևորվում են քաղաքական ինստիտուտների նկատմամբ հասարակական վստահության ձևավորման, ներկայացուցչական ժողովրդավարության արդյունավետության բարձրացման և խորհրդարանական վարքագծի կայուն ավանդույթների հաստատման հիմնախնդիրները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քաղաքագիտության, սահմանադրական իրավունքի, Հայաստանի նորագույն պատմության, պետական կառավարման և ժողովրդավարական ինստիտուտների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ալիֆատիկ երկկարբոնաթթուների խոլինային էսթերների խոլինէսթերազային հիդրոլիզի կինետիկական օրինաչափությունների և ռեակցիայի մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են խոլինէսթերազ ֆերմենտների կատալիտիկ գործունեության առանձնահատկությունները, ֆերմենտի և սուբստրատի փոխազդեցության բնույթը, ինչպես նաև էսթերային կապերի ֆերմենտային ճեղքման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիդրոլիզի ռեակցիաների արագության, կինետիկական պարամետրերի, սուբստրատների մոլեկուլային կառուցվածքի և դրանց քիմիական հատկությունների միջև առկա փոխկապակցվածությանը։ Քննարկվում են ալիֆատիկ ածխաջրածնային շղթայի երկարության, ֆունկցիոնալ խմբերի դասավորության և մոլեկուլների տարածական կառուցվածքի ազդեցությունը ֆերմենտային հիդրոլիզի արդյունավետության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ֆերմենտային կատալիզի մեխանիզմների պարզաբանմանը, միջանկյալ միացությունների հնարավոր առաջացմանը, ակտիվ կենտրոնի հետ սուբստրատների փոխազդեցությանը և ռեակցիայի ընթացքի վրա տարբեր ֆիզիկաքիմիական գործոնների ազդեցությանը։ Դիտարկվում են նաև փորձարարական տվյալների կինետիկական վերլուծության, ռեակցիաների մաթեմատիկական նկարագրման և ստացված արդյունքների տեսական մեկնաբանման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել խոլինէսթերազների ֆերմենտային ակտիվության և օրգանական էսթերների կենսաքիմիական փոխակերպումների վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, օրգանական քիմիայի մասնագետների, ֆերմենտաբանների, դեղագետների և կենսաբանական ակտիվ միացությունների հետազոտությամբ զբաղվող գիտնականների ու ուսանողների համար։

Քիմիա

Այս աշխատանքը վերաբերում է N-փոխարինված ցիկլիկ ամինների ռեակցիաների տեխնոլոգիական մոդելավորմանը և դրանց քիմիական վարքի ուսումնասիրությանը տարբեր պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով ազոտ պարունակող ցիկլիկ միացությունները փոխազդում են տարբեր ռեագենտների հետ՝ ձևավորելով նոր կառուցվածքային միացություններ, ինչպես նաև այդ գործընթացների վերահսկելիությունը լաբորատոր և տեխնոլոգիական միջավայրերում։ Ուսումնասիրվում են ռեակցիաների կինետիկան և թերմոդինամիկական առանձնահատկությունները՝ նպատակ ունենալով հասկանալ, թե ինչպես են կառուցվածքային փոփոխությունները, փոխարինիչների բնույթը և ռեակցիոն պայմանները ազդում վերջնական արդյունքի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մոդելավորման մեթոդներին, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսել ռեակցիաների ընթացքը և օպտիմալացնել սինթեզի պայմանները՝ նվազեցնելով կողմնակի արտադրանքների առաջացումը և բարձրացնելով արդյունավետությունը։ Աշխատանքը կարևոր է օրգանական սինթեզի, դեղագործական քիմիայի և նյութագիտության համար, քանի որ նման միացությունները հաճախ ծառայում են որպես միջանկյալ նյութեր կենսաակտիվ մոլեկուլների և ֆունկցիոնալ նյութերի ստացման գործընթացներում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսից միջազգային քաղաքականության և դիվանագիտության կարևոր խնդիրներից մեկը դարձած արևմտահայ բնակչության քաղաքական, իրավական և անվտանգության խնդիրների պատմական ուսումնասիրությանը։ Նյութում կարող են քննվել Օսմանյան կայսրությունում հայերի դրությունը, բարեփոխումների պահանջները, մեծ տերությունների քաղաքականությունը և հայկական քաղաքական ու հասարակական շրջանակների գործունեությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում 1877–1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմից հետո խնդրի միջազգայինացման գործընթացին, Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի և Բեռլինի վեհաժողովի հետ կապված դիվանագիտական զարգացումներին, ինչպես նաև հետագա տասնամյակներում բարենորոգումների ծրագրերի շուրջ ընթացած բանակցություններին։ Քննվում է, թե ինչպես են Ռուսաստանի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և մյուս պետությունների տարածաշրջանային շահերը փոխազդել հայ բնակչության իրավունքների և բարեփոխումների հարցի հետ։ Կարևորվում են հայկական քաղաքական կազմակերպությունների, եկեղեցական ու հասարակական կառույցների և մտավորականության գործունեության տարբեր ուղղությունները, ինչպես նաև խնդրի ներկայացումը միջազգային դիվանագիտական շրջանակներում և մամուլում։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ կարող են լինել XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի բռնությունների, տեղահանությունների և քաղաքական ճգնաժամերի հետևանքները հայկական բնակչության համար։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանին, երբ Օսմանյան կայսրության հայերի զանգվածային տեղահանություններն ու կոտորածները հանգեցրին Հայոց ցեղասպանությանը և հիմնովին փոխեցին խնդրի ժողովրդագրական ու քաղաքական պայմանները։ Հետպատերազմյան շրջանում քննության առարկա կարող են դառնալ Փարիզի խաղաղության համաժողովը, Սևրի պայմանագիրը, Հայաստանի Հանրապետության միջազգային դրությունը և տարածաշրջանում տեղի ունեցած ռազմաքաղաքական փոփոխությունները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև այն հանգամանքին, որ տարբեր պետություններ և քաղաքական ուժեր խնդիրը մեկնաբանել են իրենց շահերի ու գաղափարական դիրքորոշումների տեսանկյունից, ինչի պատճառով պատմագիտական և քաղաքական գնահատականները միշտ չէ, որ համընկել են։ Դիվանագիտական փաստաթղթերի, պաշտոնական նյութերի, մամուլի, հուշագրությունների և պատմագիտական ուսումնասիրությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու խնդրի միջազգային, քաղաքական և մարդասիրական տարբեր շերտերը։ Աշխատությունը կարող է կարևոր աղբյուր հանդիսանալ հայոց նոր և նորագույն պատմության, միջազգային հարաբերությունների, Օսմանյան կայսրության պատմության և հայկական դիվանագիտական ու քաղաքական խնդիրների ուսումնասիրության համար։