Հայոց հին և վաղմիջնադարյան պատմության հիմնահարցերը XIX դարի ֆրանսիական հայագիտության մեջ

Մշակույթ

Музееведение աշխատությունը մշակութային գիտությունների կարևոր ուղղություններից մեկին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է թանգարանագիտության տեսական և կիրառական հիմքերը, այն բացատրում է թանգարանների ձևավորման պատմական զարգացումը, նրանց սոցիալական և կրթական գործառույթները, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության պահպանման ու ներկայացման սկզբունքները, գիրքը անդրադառնում է թանգարանային ֆոնդերի հավաքագրման, դասակարգման, պահպանության և գիտական մշակման մեթոդներին, ինչպես նաև ցուցադրությունների կազմակերպման և էքսպոզիցիոն քաղաքականության ձևավորմանը, միաժամանակ ընդգծելով թանգարանի դերը որպես հասարակության մշակութային հիշողության պահապան և կրթական միջավայր, որը նպաստում է պատմական գիտակցության ձևավորմանը և արվեստի ու գիտության հանրահռչակմանը, այն կարևոր աղբյուր է թանգարանագետների, մշակութաբանների և արվեստի ոլորտի մասնագետների համար։

Պատմություն

Մատենագիտական բնույթի այս աշխատանքը ներկայացնում է հայ ժողովրդի զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների և դրանց պատմական հետևանքների վերաբերյալ հրատարակված գրականության համակարգված հավաքածու։ Ներառված նյութերը հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու թեմային վերաբերող գիտական ուսումնասիրություններին, փաստաթղթերի ժողովածուներին, հուշագրություններին, վկայություններին, պարբերական մամուլի հրապարակումներին և այլ աղբյուրագիտական նյութերին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրման տարբեր ուղղություններին, դրանց միջազգային արձագանքին, ժողովրդագրական ու մշակութային հետևանքներին, ինչպես նաև հիշողության պահպանման և պատմական ժառանգության խնդիրներին։ Մատենագիտական նյութերի դասակարգումն ու համակարգումը նպաստում են անհրաժեշտ աղբյուրների որոնմանը և թեմայի վերաբերյալ առկա գրականության ընդհանուր պատկերի ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարևոր տեղեկատվական հիմք է ստեղծում տարբեր ժամանակաշրջաններում հրատարակված ուսումնասիրությունների համեմատական դիտարկման և հետազոտական ուղղությունների բացահայտման համար։ Այն կարող է կիրառվել պատմագիտական, աղբյուրագիտական և ցեղասպանագիտական հետազոտությունների ընթացքում՝ որպես համապատասխան գրականության որոնման և ընտրության օժանդակ միջոց։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մատենագետների, ցեղասպանագիտության մասնագետների, ուսանողների և հայոց նորագույն պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է միգրացիոն գործընթացների ներկայացման և մեկնաբանման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության ժամանակակից քաղաքական դիսկուրսում, ինչպես նաև դրանց կապին ազգային անվտանգության օրակարգի ձևավորման հետ։ Հետազոտության կենտրոնում այն հարցն է, թե ինչպես են արտագաղթը, ներգաղթը, վերադարձը, վերաինտեգրումը, աշխատանքային միգրացիան, փախստականների և տեղահանված անձանց խնդիրները, ժողովրդագրական շարժերը և մարդկային կապիտալի տեղաշարժը ներառվում պետական մարմինների, քաղաքական դերակատարների և հանրային քաղաքականության վերաբերյալ քննարկումների լեզվական ու գաղափարական կառուցվածքներում։ Քաղաքական դիսկուրսը դիտարկվում է ոչ միայն որպես միգրացիոն իրողությունների նկարագրության միջոց, այլև որպես այն միջավայր, որտեղ որոշվում է, թե միգրացիայի որ կողմերն են ներկայացվում որպես սոցիալական, տնտեսական, ժողովրդագրական, մարդասիրական կամ անվտանգության խնդիրներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել պաշտոնական ելույթները, ռազմավարական փաստաթղթերը, խորհրդարանական քննարկումները, քաղաքական հայտարարությունները և հանրային հաղորդակցության այլ նյութեր՝ բացահայտելու հիմնական հասկացությունները, փաստարկման ձևերը և ժամանակի ընթացքում դրանց փոփոխությունները։ Միգրացիայի և ազգային անվտանգության փոխկապակցվածությունը դիտարկվում է բազմակողմանի՝ ներառելով ժողովրդագրական կայունությունը, աշխատուժի և մասնագիտական ներուժի պահպանումը, սահմանների և միգրացիոն հոսքերի կառավարումը, վերադարձողների վերաինտեգրումը, ներգաղթողների սոցիալական ներառումը և պետական կառավարման ինստիտուցիոնալ կարողությունները։ Հայաստանի պաշտոնական քաղաքականության մեջ միգրացիայի կառավարումը ներկայում դիտարկվում է զարգացման օրակարգի կարևոր ուղղություն, իսկ պետական փաստաթղթերում և պաշտոնական քննարկումներում այն կապվում է նաև կառավարման համակարգի դիմակայունության, անվտանգ և կանոնավոր միգրացիայի, մարդկային կապիտալի ու անվտանգության խնդիրների հետ։ Միաժամանակ ուսումնասիրության համար կարևոր է տարբերակել իրական միգրացիոն միտումները դրանց քաղաքական ներկայացումից, քանի որ քաղաքական խոսույթում որոշ երևույթների շեշտադրումը կարող է պայմանավորված լինել տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական և հասարակական օրակարգով։ Այս տեսանկյունից դիսկուրսային վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչպես են միգրացիային վերաբերող հասկացություններն աստիճանաբար ընդգրկվում պետական ռազմավարությունների և ազգային անվտանգության վերաբերյալ պատկերացումների մեջ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է քաղաքագիտության, միգրացիոն ուսումնասիրությունների, քաղաքական դիսկուրսի վերլուծության և անվտանգության ուսումնասիրությունների մոտեցումները՝ բացահայտելով միգրացիոն գործընթացների հանրային-քաղաքական ընկալման և պետական ռազմավարական առաջնահերթությունների ձևավորման միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունները։

Քիմիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է 2-արիլ- և 2-հետերիլպիրոլիդինների քիմիական փոխակերպումների և կենսաբանական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պիրոլիդինային կառուցվածք ունեցող օրգանական միացություններն են, որոնք հետաքրքրություն են ներկայացնում ժամանակակից օրգանական և դեղաքիմիական հետազոտությունների համար՝ պայմանավորված դրանց կառուցվածքային բազմազանությամբ և տարբեր կենսաբանական համակարգերի հետ փոխազդելու հնարավորություններով։ Աշխատանքի առաջին կարևոր ուղղությունը ուսումնասիրվող միացությունների ստացումն ու քիմիական կառուցվածքի ձևավորման օրինաչափությունների բացահայտումն է։ Հետազոտվում են պիրոլիդինային օղակի 2-րդ դիրքում արիլային կամ հետերիլային խմբեր պարունակող միացությունների սինթեզի հնարավորությունները, ռեակցիաների պայմանները և ստացված նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Քիմիական փոխակերպումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչպես են տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերը և մոլեկուլի կառուցվածքային բաղադրիչները ազդում միացությունների ռեակցիոնունակության վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր տեսակի ռեակցիաներ, որոնց միջոցով նախնական միացությունները վերածվում են նոր ածանցյալների՝ փոփոխելով դրանց ֆունկցիոնալ խմբերը կամ մոլեկուլային կառուցվածքը։ Այդպիսի փոխակերպումները կարևոր են կառուցվածք-հատկություն կապերի ուսումնասիրման և կենսաբանական ակտիվության նպատակային փոփոխության համար։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատումը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել ժամանակակից ֆիզիկաքիմիական մեթոդներ, որոնց միջոցով որոշվում են նյութերի մոլեկուլային կառուցվածքը, մաքրությունը և հիմնական ֆիզիկական ու քիմիական բնութագրերը։ Սպեկտրոսկոպիական և այլ վերլուծական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս հաստատել սինթեզված միացությունների կառուցվածքային բանաձևերը և գնահատել ստացված նյութերի համապատասխանությունը նախատեսված քիմիական կառուցվածքին։ Աշխատանքի երկրորդ առանցքային ուղղությունը 2-արիլ- և 2-հետերիլպիրոլիդինների կենսաբանական հատկությունների ուսումնասիրությունն է։ Տարբեր կառուցվածք ունեցող միացությունների կենսաբանական ակտիվության համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն կառուցվածքային առանձնահատկությունները, որոնք կարող են պայմանավորել կենսաբանական համակարգերի վրա դրանց ազդեցության տարբերությունները։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր են հատկապես այն դեպքում, երբ նպատակ կա բացահայտելու նոր կենսաբանորեն ակտիվ միացություններ կամ արդեն հայտնի միացությունների հատկությունները նպատակային կերպով փոփոխելու հնարավորություններ։ Հետազոտության ընթացքում կենսաբանական ակտիվությունը կարող է գնահատվել համապատասխան փորձարարական համակարգերի միջոցով՝ ուսումնասիրելով միացությունների ազդեցությունը տարբեր կենսաբանական օբյեկտների կամ գործընթացների վրա։ Արդյունքների համադրումը քիմիական կառուցվածքի տվյալների հետ հնարավորություն է տալիս ձևակերպել կառուցվածք-կենսաբանական ակտիվություն փոխհարաբերությունների վերաբերյալ նախնական եզրահանգումներ։ Այդպիսի մոտեցումը կարևոր է նոր միացությունների հետագա նպատակային սինթեզի և առավել հեռանկարային կառուցվածքների ընտրության համար։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել արիլային և հետերիլային խմբերի բնույթի ազդեցությունը միացությունների հատկությունների վրա։ Արոմատիկ և հետերոցիկլիկ հատվածների տարբեր կառուցվածքը կարող է փոփոխել մոլեկուլի էլեկտրոնային բնութագրերը, տարածական կառուցվածքը, լիպոֆիլությունը և այլ ֆիզիկաքիմիական հատկություններ, որոնք իրենց հերթին կարող են ազդել կենսաբանական ակտիվության դրսևորման վրա։ Այս կապերի բացահայտումը հնարավորություն է տալիս ավելի հիմնավորված մոտեցում ցուցաբերել նոր ածանցյալների նախագծման ժամանակ։ Աշխատանքը նաև կարևորում է քիմիական փոխակերպումների և կենսաբանական հատկությունների փոխկապակցված ուսումնասիրությունը։ Եթե միացության կառուցվածքային փոփոխությունը հանգեցնում է կենսաբանական ակտիվության փոփոխության, հնարավոր է գնահատել որոշակի ֆունկցիոնալ խմբերի կամ կառուցվածքային հատվածների նշանակությունը։ Այսպիսի տվյալները կարող են օգտագործվել առավել ակտիվ և ընտրողական միացությունների որոնման հետագա փուլերում։ Հետազոտությունը կարող է ունենալ նաև դեղաքիմիական նշանակություն, քանի որ պիրոլիդինային օղակը հանդիպում է կենսաբանական ակտիվ բազմաթիվ մոլեկուլների կառուցվածքում և կարող է ծառայել որպես տարբեր դեղաքիմիական կոնստրուկցիաների հիմք։ Միաժամանակ որևէ միացության կենսաբանական ակտիվության հայտնաբերումը ինքնին չի նշանակում դրա անմիջական դեղագործական կիրառելիություն․ անհրաժեշտ են հետագա թունաբանական, ֆարմակոլոգիական և նախակլինիկական ուսումնասիրություններ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է օրգանական սինթեզի, ֆիզիկաքիմիական անալիզի և կենսաբանական փորձարկումների մեթոդները՝ նպատակ ունենալով ուսումնասիրել 2-արիլ- և 2-հետերիլպիրոլիդինների կառուցվածքային բազմազանությունը, դրանց քիմիական վարքը և կենսաբանական հատկությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել նոր պիրոլիդինային ածանցյալների ստացման, դրանց հատկությունների համակարգման և կառուցվածք-ակտիվություն փոխհարաբերությունների ավելի խորքային ըմբռնման գործընթացին։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել օրգանական քիմիկոսներին, դեղաքիմիկոսներին, կենսաքիմիկոսներին, սինթետիկ քիմիայի մասնագետներին և կենսաբանական ակտիվ նոր միացությունների որոնմամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Քաղաքագիտություն

Այս թեման վերաբերում է Թուրքիայում կուսակցական համակարգի ձևավորման և զարգացման պատմական գործընթացին, որը սկսվում է Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի քաղաքական բարեփոխումներից և շարունակվում է Թուրքիայի Հանրապետության ստեղծումից հետո՝ բազմակուսակցական համակարգի աստիճանական հաստատմամբ։ Սկզբնական փուլում քաղաքական կյանքը մեծապես կենտրոնացած էր մեկ կուսակցության գերակայության շուրջ, որտեղ Հանրապետական ժողովրդական կուսակցությունը երկար ժամանակ հանդիսանում էր պետության հիմնական քաղաքական ուժը՝ ձևավորելով կենտրոնացված վարչական և գաղափարական համակարգ։ Ժամանակի ընթացքում, հատկապես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, ներքին և արտաքին քաղաքական գործոնների ազդեցությամբ սկսվեց բազմակուսակցական համակարգի աստիճանական զարգացումը, որը բերեց նոր քաղաքական ուժերի առաջացման և մրցակցային քաղաքական դաշտի ձևավորման։ Այս գործընթացը ուղեկցվեց ընտրական համակարգի փոփոխություններով, ռազմական հեղաշրջումների և սահմանադրական վերափոխումների փուլերով, որոնք հաճախ ընդհատում էին ժողովրդավարական զարգացման ընթացքը, սակայն միաժամանակ ձևավորում էին նոր ինստիտուցիոնալ կանոններ։ Ժամանակակից Թուրքիայում կուսակցական համակարգը բնութագրվում է բազմակուսակցական մրցակցությամբ, որտեղ կարևոր դեր ունեն ինչպես կենտրոնամետ, այնպես էլ գաղափարապես տարբեր ուղղվածության կուսակցություններ, իսկ քաղաքական դաշտը շարունակում է մնալ դինամիկ և հաճախ բևեռացված՝ արտացոլելով հասարակական, տնտեսական և գաղափարական բազմազան շահերը։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքի ժամանակակից ռելիեֆի ձևաբանական առանձնահատկությունների և երկրակեղևի խորքային երկրաբանական կառուցվածքի միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցությունների բացահայտմանը՝ նորագույն տեկտոնական շարժումների և երկրադինամիկական գործընթացների ուսումնասիրության նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում ռելիեֆը դիտարկվում է որպես երկրակեղևում ընթացող երկարատև և ժամանակակից տեկտոնական գործընթացների արտահայտման կարևոր ցուցիչ, որի կառուցվածքի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու առանձին տարածքների բարձրացման, իջեցման, ճեղքավորման և ձևախախտման առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում լեռնաշղթաների, միջլեռնային գոգավորությունների, գետահովիտների, սարավանդների և այլ խոշոր գեոմորֆոլոգիական միավորների տարածական դիրքն ու դրանց հարաբերակցությունը խորքային բեկվածքների և երկրակեղևի կառուցվածքային առանձնահատկությունների հետ։ Հետազոտության հիմնական մեթոդներից կարող են լինել գեոմորֆոլոգիական և մորֆոմետրիկ վերլուծությունը, երկրաբանական ու տեկտոնական քարտեզների համադրումը, երկրաֆիզիկական տվյալների մեկնաբանությունը, թվային ռելիեֆային մոդելների մշակումը, հեռազննման տվյալների վերլուծությունը և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի կիրառումը։ Մորֆոմետրիկ մեթոդներով հնարավոր է ուսումնասիրել բարձրությունների, լանջերի թեքությունների, գետային ցանցի և ռելիեֆի մասնատվածության տարածական փոփոխությունները՝ դրանք համադրելով տեկտոնական կառուցվածքների դիրքի հետ։ Երկրաֆիզիկական տվյալների՝ մասնավորապես սեյսմաբանական, գրավիմետրական և այլ չափումների մեկնաբանությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու երկրակեղևի խորքային կառուցվածքի մասին և այն համեմատելու մակերևութային ձևերի տարածման օրինաչափությունների հետ։ Կառուցվածքային-երկրաբանական վերլուծության միջոցով ուսումնասիրվում են ակտիվ և հնարավոր ակտիվ բեկվածքային համակարգերը, դրանց ուղղությունները և փոխհարաբերությունները ռելիեֆի խոշոր տարրերի հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նորագույն երկրաբանական ժամանակաշրջանում տեղի ունեցած շարժումների տարածական տարբերությունների գնահատմանը և ժամանակակից լանդշաֆտում դրանց արտահայտման հատկանիշների բացահայտմանը։ Տարբեր տվյալների համալիր համադրումը կարող է օգտագործվել նորագույն տեկտոնական շրջանացման, երկրակեղևի ակտիվ հատվածների առանձնացման և ժամանակակից երկրադինամիկական գործընթացների վերաբերյալ պատկերացումների ճշգրտման համար։ Հետազոտությունն ունի նաև կիրառական նշանակություն սեյսմատեկտոնական ուսումնասիրությունների և երկրաբանական վտանգների գնահատման համար՝ նպաստելով Հայաստանի տարածքի ռելիեֆի զարգացման ու խորքային երկրաբանական կառուցվածքի փոխկապակցվածության առավել ամբողջական բացահայտմանը։