ՀՀԴ Կ. Պոլսի պարբերական մամուլը (1909-1915թթ.)

Այլ առարկաներ

Այս նյութը վերաբերում է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության համատեքստում առաջացած նոր դիվանագիտական և իրավական լարվածությանը, որտեղ Հայաստանը մեղադրում է Ադրբեջանին էթնիկ զտումների իրականացման մեջ՝ հարցը բարձրացնելով ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարանում (IGH)։ Իրավիճակը դիտարկվում է որպես երկարատև հակամարտության շարունակություն, որի ընթացքում կողմերը միջազգային իրավական հարթակներում փորձում են հիմնավորել իրենց դիրքորոշումները՝ հենվելով միջազգային մարդասիրական իրավունքի և մարդու իրավունքների պաշտպանության նորմերի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում «էթնիկ զտում» հասկացության իրավական և քաղաքական մեկնաբանություններին, ինչպես նաև դրա կիրառելիությանը զինված հակամարտությունների պայմաններում բնակչության հարկադիր տեղահանման դեպքերում։ Քննարկվում է նաև միջազգային դատարանների դերը նման վեճերի կարգավորման գործընթացում, ներառյալ ժամանակավոր միջոցների կիրառումը և պետությունների պարտավորությունները՝ կանխելու հնարավոր հետագա վնասները քաղաքացիական բնակչությանը։ Նյութը ընդգծում է, որ նման գործերը ոչ միայն իրավական, այլև խորապես քաղաքական բնույթ ունեն՝ ազդեցություն ունենալով տարածաշրջանային անվտանգության, դիվանագիտական հարաբերությունների և միջազգային հանրության արձագանքի ձևավորման վրա։

Քիմիա

Научное исследование посвящено изучению влияния диоксида серы на процессы окисления метана и его химические превращения в условиях цепного сопряжённого механизма реакций; в работе рассматриваются кинетические закономерности взаимодействия реагентов, роль активных радикалов в инициировании и развитии окислительных цепей, а также влияние диоксида серы как модифицирующего агента на скорость и направление химических превращений; особое внимание уделяется механизмам сопряжённых реакций в газовой фазе, образованию промежуточных продуктов и условиям, определяющим селективность процессов, что позволяет глубже понять особенности радикально-цепного окисления углеводородов в присутствии серосодержащих соединений.

Զբոսաշրջություն (Տուրիզմ)

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ծառայությունների շուկայի ինտեգրման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը համաշխարհային տնտեսության համակարգում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով զբոսաշրջության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտներին։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են ծառայությունների ոլորտի զարգացման միտումները, միջազգային տնտեսական ինտեգրման գործընթացները, ինչպես նաև Հայաստանի մրցունակության մակարդակը գլոբալ շուկայում։ Աշխատությունում քննարկվում են այն կառուցվածքային և ինստիտուցիոնալ գործոնները, որոնք ազդում են ծառայությունների արտահանման և միջազգային համագործակցության զարգացման վրա։ Զբոսաշրջության օրինակով ուսումնասիրվում են ենթակառուցվածքների զարգացումը, միջազգային զբոսաշրջային հոսքերի աճի դինամիկան, երկրի գրավչության բարձրացման գործոնները և ծառայությունների որակի ազդեցությունը ոլորտի մրցունակության վրա։ Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի շրջանակում վերլուծվում են արտահանման ներուժը, նորարարական միջավայրի ձևավորումը, ստարտափ էկոհամակարգի զարգացումը և գլոբալ թվային շուկաներին ինտեգրվելու հնարավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական քաղաքականության, ներդրումային միջավայրի, մարդկային կապիտալի և միջազգային գործընկերության դերին ծառայությունների շուկայի զարգացման գործընթացում։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև ինտեգրման խոչընդոտները և առաջարկում է ռազմավարական ուղղություններ՝ ուղղված Հայաստանի տնտեսության գլոբալ մրցունակության բարձրացմանը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, զբոսաշրջության և ՏՏ ոլորտի ներկայացուցիչների, ինչպես նաև միջազգային տնտեսական հարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է արդյունաբերական արիլտրիքլորմեթիլկարբինոլների հիման վրա իրականացվող օրգանական սինթեզների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այդ միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, քիմիական ակտիվությունը և տարբեր օրգանական փոխարկումների մեջ դրանց կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արիլտրիքլորմեթիլկարբինոլների փոխազդեցություններին, դրանց ռեակցիոնունակությանը և նպատակային օրգանական միացությունների ստացման համար համապատասխան սինթեզի պայմանների ընտրությանը։ Աշխատության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել ռեակցիաների ընթացքի վրա ազդող գործոնները, այդ թվում՝ ելանյութերի կառուցվածքը, ռեակցիոն միջավայրը, ջերմաստիճանը, կատալիզատորների կամ այլ օժանդակ նյութերի կիրառումը և ժամանակային պայմանները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ստացված արգասիքների նույնականացմանն ու բնութագրմանը՝ դրանց կառուցվածքը, մաքրությունը և ֆիզիկաքիմիական հատկությունները հաստատելու նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերի ներմուծման կամ փոխակերպման հնարավորությունների ուսումնասիրություն՝ արիլտրիքլորմեթիլկարբինոլների հիման վրա ավելի բարդ օրգանական կառուցվածքների ստացման համար։ Արդյունաբերական ծագման ելանյութերի օգտագործումը կարող է կարևոր լինել սինթեզների տեխնոլոգիական կիրառելիության, ելքի բարձրացման և գործընթացների պարզեցման տեսանկյունից։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել արիլտրիքլորմեթիլկարբինոլների քիմիական ներուժի բացահայտմանը և դրանց հիման վրա նոր կամ արդեն հայտնի օրգանական միացությունների ստացման արդյունավետ մեթոդների մշակմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է նշանակություն ունենալ օրգանական սինթեզի, քիմիական տեխնոլոգիայի, դեղագործական և այլ կիրառական քիմիական ուղղությունների համար, որտեղ պահանջվում է կառուցվածքային բազմազանությամբ օրգանական միացությունների ստացում։ Այն կարող է հետաքրքրել օրգանական քիմիկոսներին, սինթետիկ քիմիայի մասնագետներին, քիմիական տեխնոլոգներին, նյութագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Իրավաբանություն

Սահմանադրական կայունությունն ու զարգացումը իրավական պետության կարևորագույն բնութագրիչներից են, որոնք ապահովում են սահմանադրական համակարգի անընդհատությունը, կանխատեսելիությունը և ժամանակի ընթացքում կատարելագործումը։ Սահմանադրական կայունությունը նշանակում է, որ պետության հիմնական օրենքը՝ սահմանադրությունը, ունի կայուն բնույթ և չի ենթարկվում հաճախակի կամ կամայական փոփոխությունների, քանի որ այն հանդիսանում է իրավական համակարգի հիմքը։ Այդ կայունությունը ապահովում է պետական իշխանության կազմակերպվածությունը, քաղաքացիների իրավունքների պաշտպանության հուսալիությունը և իրավական հարաբերությունների կանխատեսելիությունը։ Միևնույն ժամանակ սահմանադրական զարգացումը ենթադրում է սահմանադրության և սահմանադրական ինստիտուտների աստիճանական կատարելագործում՝ համապատասխանեցնելով դրանք հասարակական, քաղաքական և տնտեսական փոփոխություններին։ Սահմանադրական զարգացման միջոցով պետությունը կարողանում է արձագանքել նոր մարտահրավերներին, ամրապնդել ժողովրդավարական ինստիտուտները և բարձրացնել մարդու իրավունքների պաշտպանության մակարդակը։ Սահմանադրական կայունության և զարգացման իրավագիտական բնույթը արտահայտվում է այն փաստով, որ դրանք հիմնված են իրավունքի գերակայության, ժողովրդավարության և իշխանությունների բաժանման սկզբունքների վրա։ Սահմանադրական փոփոխությունները իրականացվում են հատուկ սահմանված ընթացակարգերով, որոնք հաճախ պահանջում են լայն քաղաքական և հասարակական համաձայնություն, որպեսզի բացառվի քաղաքական իրավիճակային ազդեցությունը հիմնական օրենքի վրա։ Այս գործընթացը ապահովում է, որ սահմանադրությունը մնա կայուն, բայց միաժամանակ ճկուն՝ հասարակության զարգացող կարիքներին համապատասխան։ Սահմանադրական կայունության դրսևորումներից են սահմանադրության բարձրագույն իրավական ուժը, պետական մարմինների կողմից դրա անվերապահ կատարումը և սահմանադրական նորմերի նկատմամբ դատական վերահսկողությունը։ Սահմանադրական զարգացման դրսևորումները կարող են լինել նոր սահմանադրական փոփոխությունները, ինստիտուցիոնալ բարեփոխումները, մարդու իրավունքների պաշտպանության ընդլայնումը և ժողովրդավարական մեխանիզմների կատարելագործումը։ Այս գործընթացում կարևոր դեր ունեն սահմանադրական դատարանը, խորհրդարանը և քաղաքացիական հասարակությունը, որոնք միասին ապահովում են սահմանադրական համակարգի հավասարակշռված զարգացումը։ Այսպիսով, սահմանադրական կայունությունն ու զարգացումը հանդիսանում են իրավական պետության կենսունակության հիմքը, քանի որ ապահովում են մի կողմից իրավական համակարգի կայունություն, իսկ մյուս կողմից՝ դրա շարունակական արդիականացում և կատարելագործում։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է XIX դարի վերջին տասնամյակում Հայկական հարցի և ռուս հասարակական մտքի փոխհարաբերությունների քննությանը՝ բացահայտելով, թե ինչպես էր հայ ժողովրդի ազգային-քաղաքական և սոցիալական դրությունը ընկալվում Ռուսաստանի հասարակական ու մտավոր շրջանակներում։ Աշխատության առանցքում այն ժամանակաշրջանն է, երբ Օսմանյան կայսրության հայաբնակ նահանգներում խորանում էին քաղաքական և սոցիալական ճգնաժամերը, իսկ հայության անվտանգության, բարենորոգումների և ինքնապաշտպանության խնդիրները աստիճանաբար վերածվում էին միջազգային քաղաքականության կարևոր հարցի։ 1890-ական թվականներին այս խնդիրը հատկապես սրվեց՝ կապված Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության նկատմամբ իրականացվող բռնությունների, բարենորոգումների ձախողման և եվրոպական տերությունների քաղաքականության հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ռուս հասարակական կարծիքի ձևավորման գործընթացի բացահայտումը։ Ռուսաստանում Հայկական հարցի նկատմամբ վերաբերմունքը միատարր չէր․ տարբեր հասարակական և քաղաքական խմբեր այն գնահատում էին տարբեր տեսանկյուններից՝ ելնելով ազգային, կրոնական, մարդասիրական, քաղաքական և աշխարհաքաղաքական պատկերացումներից։ Մի կողմից՝ ռուս մտավորականության և հասարակական գործիչների մի մասը հայերի վիճակը դիտարկում էր որպես քրիստոնյա բնակչության պաշտպանության և մարդկային իրավունքների խնդիր, մյուս կողմից՝ Ռուսական կայսրության արտաքին և ներքին քաղաքական շահերը հաճախ պայմանավորում էին այդ հարցի նկատմամբ պաշտոնական վերաբերմունքի սահմանափակ ու հակասական բնույթը։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսաստանի հասարակական մամուլին, հրապարակախոսությանը և քաղաքական մտքին, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում մամուլը հասարակական կարծիքի ձևավորման կարևորագույն միջոցներից էր։ Հայկական հարցի վերաբերյալ հոդվածները, հրապարակումները, գրական-հրապարակախոսական արձագանքներն ու քննարկումները նպաստում էին ռուս ընթերցողին Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության դրությանը ծանոթացնելուն։ Միաժամանակ այդ հրապարակումները արտացոլում էին հենց ռուսական հասարակության ներսում գոյություն ունեցող քաղաքական հակասությունները։ Հայկական հարցի ընկալման կարևոր բաղադրիչ էր Օսմանյան կայսրության արևելյան նահանգներում տիրող իրավիճակի մասին տեղեկատվությունը։ Ռուս հասարակական գործիչների և հրապարակախոսների ուշադրության կենտրոնում էին բռնությունները, հարկային ճնշումները, վարչական կամայականությունները, բնակչության անվտանգության խնդիրը և բարենորոգումների անհրաժեշտությունը։ Այս իրողությունները քննարկվում էին ոչ միայն հայերի ազգային պահանջների, այլև Օսմանյան կայսրության ընդհանուր քաղաքական համակարգի և նրա քրիստոնյա ժողովուրդների դրության համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, որ Հայկական հարցը ռուսական հասարակական մտքում հաճախ ձեռք էր բերում ավելի լայն նշանակություն՝ կապվելով արևելյան քրիստոնյաների պաշտպանության և Ռուսաստանի՝ որպես տարածաշրջանային տերության դերի հետ։ Միևնույն ժամանակ կարևոր է տարբերակել ռուսական հասարակական կարծիքը ցարական կառավարության պաշտոնական քաղաքականությունից։ Պաշտոնական իշխանությունները Հայկական հարցը դիտարկում էին նախևառաջ Ռուսական կայսրության արտաքին քաղաքական և ռազմավարական շահերի տեսանկյունից։ Կովկասի նկատմամբ վերահսկողությունը, Օսմանյան կայսրության հետ հարաբերությունները և տարածաշրջանում ռուսական ազդեցության ընդլայնման հնարավորությունները նշանակալի գործոններ էին։ Հետևաբար հասարակական շրջանակներում հայերի պաշտպանության վերաբերյալ հնչող մարդասիրական կամ քաղաքական կոչերը միշտ չէ, որ համընկնում էին պետական քաղաքականության առաջնահերթությունների հետ։ Առանձին ուշադրության է արժանի ռուսական հասարակական մտքի տարբեր ուղղությունների վերաբերմունքը հայ ազգային շարժմանը։ Հայ քաղաքական կազմակերպությունների գործունեության ակտիվացումը և ազգային ինքնապաշտպանության գաղափարների տարածումը ռուս հասարակության մի մասի կողմից կարող էին ընկալվել որպես ազատագրական շարժման դրսևորում, մինչդեռ այլ շրջանակներ դրանք դիտարկում էին կայսրության ներքին կայունության և արտաքին քաղաքական շահերի տեսանկյունից։ Այս հակասական գնահատականները ցույց են տալիս, որ Հայկական հարցի ընկալումը սերտորեն կապված էր նաև XIX դարի վերջին Ռուսաստանի սեփական քաղաքական ու գաղափարական խնդիրների հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր թեման է 1890-ական թվականների հայկական կոտորածների ազդեցությունը ռուս հասարակական կարծիքի վրա։ Այդ իրադարձությունների մասին տեղեկությունների տարածումը մեծացրեց հայերի նկատմամբ համակրանքը ռուս հասարակության որոշ շրջանակներում և առաջ բերեց բողոքի ու դատապարտման արձագանքներ։ Հայկական բնակչության զանգվածային բռնությունների և տեղահանությունների մասին հաղորդումները Հայկական հարցը վերածում էին ոչ միայն դիվանագիտական, այլև բարոյական և մարդասիրական խնդրի։ Այս գործընթացում կարևոր դեր ունեին ռուս մտավորականները, գրողները, հրապարակախոսները և հասարակական գործիչները, որոնք իրենց հրապարակումներով փորձում էին ազդել հասարակական կարծիքի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում Հայկական հարցը դիտարկվում է նաև ռուս-հայկական հասարակական և մշակութային կապերի համատեքստում։ XIX դարի ընթացքում ձևավորված կրթական, մշակութային և մտավոր կապերը նպաստում էին նրան, որ ռուսական հասարակության որոշ շրջանակներ ավելի լավ ճանաչեին հայ ժողովրդի պատմությունը, մշակույթը և ազգային խնդիրները։ Հայ մտավորականության ներկայացուցիչների գործունեությունը Ռուսաստանում ևս նպաստում էր հայկական ազգային խնդիրների ներկայացմանը ռուս հասարակությանը։ Այդ կապերը Հայկական հարցի շուրջ ձևավորվող հասարակական քննարկումների կարևոր նախադրյալներից էին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև եվրոպական տերությունների քաղաքականության նկատմամբ ռուսական հասարակության վերաբերմունքը։ Հայկական հարցը XIX դարի վերջին արդեն դուրս էր եկել միայն ռուս-թուրքական հարաբերությունների շրջանակից և դարձել եվրոպական դիվանագիտության բաղադրիչ։ Ռուս հասարակական միտքը տարբեր կերպ էր գնահատում Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և մյուս տերությունների դիրքորոշումները՝ հատկապես բարենորոգումների իրականացման և Օսմանյան կայսրության նկատմամբ քաղաքականության հարցերում։ Այս համատեքստում Հայկական հարցը միաժամանակ ընկալվում էր որպես ազգային ազատագրության, մարդասիրության և միջազգային քաղաքականության խնդիր։ Ուսումնասիրության կարևոր արդյունքն այն է, որ 1890-ական թվականների ռուս հասարակական մտքի վերաբերմունքը Հայկական հարցի նկատմամբ անհրաժեշտ է դիտարկել բազմաշերտ կերպով։ Այն ներառում էր մարդասիրական համակրանք, կրոնական և մշակութային ընդհանրությունների գիտակցում, քաղաքական համերաշխություն, Ռուսաստանի աշխարհաքաղաքական շահերի հաշվարկ և երբեմն նաև կայսերական մտածողության սահմանափակումներ։ Հենց այս գործոնների փոխազդեցությունն էր ձևավորում ռուս հասարակության վերաբերմունքը հայ ժողովրդի ազգային և քաղաքական խնդիրների նկատմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է XIX դարի վերջին Հայկական հարցի միջազգային պատմությունը և ռուսական հասարակական-քաղաքական միտքը փոխկապակցված դիտարկելու համար։ Այն ցույց է տալիս, թե ինչպես էր հայ ժողովրդի ճակատագիրը դառնում ռուսական հասարակական քննարկումների առարկա, ինչպիսի գաղափարական դիրքորոշումներ էին ձևավորվում այդ խնդրի շուրջ և ինչ հակասություններ գոյություն ունեին հասարակական համակրանքի ու պետական քաղաքականության միջև։ Նյութը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, ռուսական հասարակական մտքի պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, Հայկական հարցով և XIX դարի վերջի ազգային-ազատագրական շարժումների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։