Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Culture

    Քաղաքավարություն կամ քաղաքական կրթության ուսուցում, հատոր երկրորդ

    Աշխատությունը քաղաքավարության և քաղաքական կրթության թեմաները ներկայացնող բազմահատոր ուսումնական երկի երկրորդ մասն է, որի նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել հասարակական կյանքում պատշաճ վարքի, բարեկիրթ հաղորդակցության և անհատի քաղաքացիական գիտակցության ձևավորման սկզբունքներին։ Քաղաքավարությունը դիտարկվում է որպես հասարակական համակեցության կարևոր պայման, որը ենթադրում է մարդկանց նկատմամբ հարգանք, զուսպ ու տեղին խոսք, բարեկիրթ պահվածք, փոխադարձ ուշադրություն և ընդունված վարքականոնների պահպանում։ Քաղաքական կրթության գաղափարն ավելի լայն իմաստով առնչվում է հասարակության կառուցվածքի, անհատի և համայնքի փոխհարաբերությունների, հասարակական պարտականությունների, ընդհանուր շահի և պատասխանատու մասնակցության ըմբռնմանը։ Այսպիսի ուսումնական գրականությունը ձգտում է ձևավորել ոչ միայն տեղեկացված, այլև բարոյապես գիտակից ու հասարակական հարաբերություններում պատասխանատու անհատ։ Հատորի բովանդակությունը կարելի է դիտարկել որպես ամբողջական կրթական ծրագրի բաղադրիչ, որտեղ քաղաքավարության կանոնները կապվում են մարդու բնավորության, ինքնազսպման, հաղորդակցման մշակույթի և հասարակության մեջ իր տեղը գիտակցելու հետ։ Նման սկզբունքների ուսուցումը կարևոր էր հատկապես կրթական միջավայրում, քանի որ նպաստում էր երեխաների և երիտասարդների վարքի ձևավորմանն ու հասարակական կյանքի կանոնների յուրացմանը։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է 19-րդ դարի հայ կրթական, բարոյագիտական և հասարակական մտքի ուսումնասիրության համար՝ ներկայացնելով այն պատկերացումները, որոնց հիման վրա քաղաքավարությունն ու քաղաքացիական դաստիարակությունը դիտարկվում էին կրթված անհատի ձևավորման անհրաժեշտ պայմաններ։

    Updated: 2026-11-09
    Քաղաքավարություն կամ քաղաքական կրթության ուսուցում, հատոր երկրորդ
    Online

    Linguistics

    Գերմաներեն լեզվի շտեմարան 1

    Գերմաներեն լեզու ոլորտի «Գերմաներեն լեզվի շտեմարան 1»-ը նախատեսված է սկսնակ մակարդակի (A1) սովորողների համար և ծառայում է որպես լեզվի հիմքերի ձևավորման առաջին քայլ, որտեղ ընդգրկված են պարզ քերականական կառուցվածքներ՝ հոդվածներ, գոյականների սեռ և հոգնակի, ներկա ժամանակի բայերի խոնարհում, հիմնական նախադասության կառուցվածք և ամենօրյա բառապաշար, շտեմարանը սովորողին օգնում է աստիճանաբար յուրացնել գերմաներենի արտասանության, ընթերցանության և գրելու տարրական հմտությունները՝ սկսելով ամենապարզ իրավիճակային երկխոսություններից և կարճ տեքստերից, ինչպես նաև տրամադրում է բազմազան վարժություններ՝ բառերի լրացում, թարգմանություն, նախադասությունների կազմում և պարզ խոսքային իրավիճակների մշակում, որի հիմնական նպատակը լեզվական վստահության ձևավորումն է և հետագա ավելի բարձր մակարդակների համար ամուր հիմք ստեղծելը, այն լայնորեն օգտագործվում է դպրոցներում և լեզվի ուսուցման կենտրոններում որպես առաջին մակարդակի համակարգված ուսումնական նյութ։

    Updated: 2026-09-21
    Գերմաներեն լեզվի շտեմարան 1
    Online

    Literature

    Ա. Չոպանյանի քննադատական և գրականագիտական հայացքները

    Այս գրականագիտական աշխատանքը նվիրված է Արշակ Չոպանյանի քննադատական և գրականագիտական հայացքների ուսումնասիրությանը, նրա մտավոր ժառանգության մեջ գրականության, արվեստի, ազգային մշակույթի և գրական քննադատության վերաբերյալ ձևավորված պատկերացումների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է Չոպանյանի գործունեությունը ոչ միայն որպես գրողի և հրապարակախոսի, այլև որպես գրական քննադատի ու հետազոտողի, որի աշխատություններում կարևոր տեղ են զբաղեցնում հայ գրականության զարգացման օրինաչափությունների, ազգային գրական ժառանգության գնահատման և առանձին հեղինակների ստեղծագործության արժևորման հարցերը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու այն չափանիշներն ու սկզբունքները, որոնցով Չոպանյանը մոտեցել է գրական ստեղծագործությանը՝ ուշադրություն դարձնելով գեղարվեստական արժեքին, լեզվական ինքնատիպությանը, գաղափարական բովանդակությանը, ազգային մտածողությանը և պատմամշակութային նշանակությանը։ Նրա քննադատական հայացքներում կարևոր է գրականության և ազգային կյանքի կապի ըմբռնումը․ գրականությունը դիտարկվում է որպես ժողովրդի հոգևոր ու մշակութային կյանքի արտահայտման և ազգային ինքնագիտակցության պահպանման կարևոր միջոց։ Հետազոտության ընթացքում կարող են վերլուծվել Չոպանյանի վերաբերմունքը դասական և ժամանակակից հայ գրականության տարբեր ներկայացուցիչների նկատմամբ, ինչպես նաև նրա գնահատականները գրական ուղղությունների, ժանրերի և գեղարվեստական երևույթների վերաբերյալ։ Առանձին ուշադրության է արժանի նրա գործունեությունը հայ գրականությունը միջազգային մշակութային միջավայրում ներկայացնելու ուղղությամբ, քանի որ այդ աշխատանքը սերտորեն կապված էր հայ գրականության արժեքների բացահայտման և տարածման նրա ընդհանուր մշակութային ծրագրի հետ։ Նրա գրականագիտական մոտեցումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու նաև ժամանակաշրջանի հայ մտավոր կյանքի կարևոր խնդիրները՝ ազգային ինքնության, մշակութային ժառանգության, եվրոպական գրական մտքի հետ փոխհարաբերության և գրական նորարարության հարցերը։ Չոպանյանի քննադատական մտածողությունը միաժամանակ հետաքրքիր է նրանով, որ այն միավորում է գրականագիտական վերլուծությունը, պատմամշակութային դիտարկումը և գեղագիտական գնահատականը՝ գրական ստեղծագործությունը դիտարկելով ավելի լայն հասարակական ու մշակութային համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրական քննադատության պատմությունն ուսումնասիրողների համար, քանի որ Չոպանյանի հայացքները ներկայացնում են հայ գրականագիտական մտքի զարգացման կարևոր փուլերից մեկը և հնարավորություն են տալիս հետևելու գրական արժեքների գնահատման չափանիշների ձևավորմանն ու փոփոխությանը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը բացահայտում է Չոպանյանի՝ որպես քննադատի և գրականագետի դերը հայ մշակութային մտքի զարգացման մեջ՝ ընդգծելով նրա ներդրումը հայ գրականության ուսումնասիրության, արժևորման, պահպանման և միջազգային մշակութային շրջանառության գործում։

    Updated: 2026-09-20
    Ա. Չոպանյանի քննադատական և գրականագիտական հայացքները
    Online

    Religion

    Քրիստոնեական վարդապետության հիմունքներ կամ սրբազան պատմության և կրոնագիտության համառոտ դասընթաց

    Աշխատությունը նախատեսված է քրիստոնեական հավատքի հիմնական դրույթների, սրբազան պատմության և կրոնական գիտելիքների համակարգված ուսուցման համար։ Այն միավորում է դավանաբանական և պատմական նյութերը՝ ընթերցողին ներկայացնելով քրիստոնեական աշխարհայացքի ձևավորման հիմքերը, Աստծո, մարդու, աշխարհի և աստվածային նախախնամության մասին եկեղեցական պատկերացումները։ Սրբազան պատմության բաժինը վերաբերում է աստվածաշնչյան իրադարձությունների հաջորդականությանը՝ աշխարհի արարչագործությունից և մարդկության սկզբնավորումից մինչև Հին Կտակարանի կարևոր դրվագներն ու Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, քարոզչության, խաչելության և հարության պատմությունը։ Կրոնագիտական նյութը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու քրիստոնեության հիմնական հասկացություններին, Սուրբ Գրքի նշանակությանը, եկեղեցու առաքելությանը, ծեսերին և հավատացյալի հոգևոր պարտականություններին։ Քրիստոնեական վարդապետության ուսումնասիրության ընթացքում կարևոր տեղ են զբաղեցնում Սուրբ Երրորդության, մարմնավորման, փրկության, հարության, հավիտենական կյանքի և բարոյական պատասխանատվության գաղափարները։ Նման ուսուցողական ձեռնարկները սովորաբար նյութը ներկայացնում են պարզ, հաջորդական և մատչելի շարադրանքով՝ նպաստելով գիտելիքների աստիճանական յուրացմանը։ Աշխատությունն ունի կրթական և դաստիարակչական նշանակություն․ այն նպատակ ունի ոչ միայն փոխանցելու կրոնական տեղեկություններ, այլև ձևավորելու քրիստոնեական արժեքների ըմբռնում, բարոյական դատողություն և հոգևոր գիտակցություն։ Այն կարևոր է հայերեն կրոնական ուսումնական գրականության և քրիստոնեական կրթության պատմության ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-11-08
    Քրիստոնեական վարդապետության հիմունքներ կամ սրբազան պատմության և կրոնագիտության համառոտ դասընթաց
    Online

    Linguistics

    Интерференция согласных в русской речи армян

    Աշխատությունը նվիրված է ռուսերեն խոսքում հայախոսների կողմից արտասանվող բաղաձայնների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանցում մայրենի լեզվի ազդեցության դրսևորումների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում լեզվական ինտերֆերենցիայի երևույթն է, որը հատկապես նկատելի է այն իրավիճակներում, երբ անձը ռուսերենը կիրառում է որպես երկրորդ լեզու, սակայն նրա արտասանական համակարգի վրա շարունակում են ազդել հայերենի հնչյունաբանական և հնչյունածին առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության առանցքային հարցերից է այն, թե ինչպես կարող է հայերենի բաղաձայնական համակարգը ներգործել ռուսերեն խոսքի հնչյունական իրականացման վրա՝ առաջացնելով ռուսերեն գրական արտասանությունից որոշակի շեղումներ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բաղաձայնների արտաբերման ձևերը, ձայնեղության և խլության հակադրության իրականացումը, հնչյունների դիրքային փոփոխությունները, արտասանական լարվածության տարբերությունները, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ հայերենի համար բնորոշ հնչյունաբանական առանձնահատկությունները փոխանցվում են ռուսերեն խոսքին։ Այսպիսի երևույթները կարևոր են ոչ միայն տեսական լեզվաբանության, այլև կիրառական տեսանկյունից, քանի որ մայրենի լեզվի ազդեցության բացահայտումը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ երկրորդ լեզվի յուրացման ընթացքում առաջացող արտասանական դժվարությունները։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել ռուսերենի՝ որպես օտար կամ երկրորդ լեզվի ուսուցման մեթոդաբանության մշակման համար, քանի որ հայախոս սովորողների բնորոշ հնչյունական սխալների ճանաչումը թույլ է տալիս մշակել նպատակային վարժություններ և ուղղիչ մեթոդներ։ Աշխատությունը նաև արժեքավոր է համեմատական հնչյունաբանության տեսանկյունից, քանի որ ռուսերենի և հայերենի բաղաձայնական համակարգերի համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել դրանց կառուցվածքային տարբերությունները և հասկանալ, թե ինչու են որոշ ռուսերեն հնչյուններ կամ հնչյունական հակադրություններ հայախոսների համար ավելի բարդ յուրացվում, քան մյուսները։ Նյութը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, հնչյունաբաններին, ռուսաց լեզվի ուսուցիչներին, թարգմանիչներին, լեզվական ինտերֆերենցիայի երևույթն ուսումնասիրող հետազոտողներին, ինչպես նաև ռուսերենը որպես երկրորդ լեզու սովորող հայախոսների կրթական գործընթացով զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հայախոսների ռուսերեն խոսքի հնչյունական առանձնահատկությունները որպես երկու լեզվական համակարգերի փոխազդեցության արդյունք և ավելի խորությամբ հասկանալ, թե ինչպես է մայրենի լեզվի հնչյունաբանական կառուցվածքը շարունակում ազդել երկրորդ լեզվի արտասանության վրա։

    Updated: 2026-09-13
    Интерференция согласных в русской речи армян
    Online

    Psychology

    Անձի ներընտանեկան զոհայնացման հոգեբանական առանձնահատկությունները

    Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է անձի ներընտանեկան զոհայնացման հոգեբանական առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով այն ներքին և միջանձնային գործոնները, որոնք նպաստում են ընտանեկան հարաբերություններում զոհի դերային դիրքի ձևավորմանը և պահպանմանը։ Նշվում է, որ նման վարքային և հոգեբանական դիրքավորումը հաճախ կապված է ցածր ինքնագնահատականի, ինքնահաստատման դժվարությունների, կախված վարքագծային մոդելների և սահմաններ հաստատելու անկարողության հետ, որոնք ձևավորվում են ինչպես վաղ մանկական փորձառությունների, այնպես էլ ընտանիքում հաստատված հաղորդակցական ոճերի ազդեցությամբ։ Կարևորվում է նաև ընտանեկան համակարգում իշխանության և վերահսկողության անհավասար բաշխումը, որը կարող է խթանել հոգեբանական ճնշման, մեղքի զգացման և պատասխանատվության ոչ հավասարակշռված ընկալման ձևավորումը զոհայնացման մեջ գտնվող անձի մոտ։ Վերլուծվում է, որ նման վիճակը հաճախ ուղեկցվում է հուզական կախվածությամբ, կոնֆլիկտներից խուսափելու միտումով և սեփական կարիքների անտեսմամբ, ինչը երկարաժամկետ հեռանկարում կարող է խորացնել հոգեբանական անհարմարավետությունը և նվազեցնել անձի ինքնուրույնությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև միջսերնդային փոխանցման մեխանիզմներին, երբ զոհային վարքային մոդելները կրկնվում են ընտանիքի տարբեր անդամների միջև՝ ամրապնդելով դիսֆունկցիոնալ հարաբերությունների համակարգը։ Նշվում է, որ հոգեբանական միջամտությունները, ինքնագիտակցության բարձրացումը, սահմանների հստակեցման հմտությունների զարգացումը և ընտանեկան թերապիան կարող են նպաստել զոհայնացման դինամիկայի հաղթահարմանը և առողջ հարաբերական համակարգի ձևավորմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ ներընտանեկան զոհայնացումը բազմագործոնային երևույթ է, որը ձևավորվում է անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունների և ընտանեկան համակարգի փոխազդեցության արդյունքում։

    Updated: 2026-09-20
    Անձի ներընտանեկան զոհայնացման հոգեբանական առանձնահատկությունները