Հին Հայաստանի կոշկեղենը

Կենսաբանություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում տարածված կաթնաթթվային բակտերիաների կենսաբանական առանձնահատկությունների, բազմազանության և դրանց կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրմանը։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են կաթնաթթվային բակտերիաների տարբեր տեսակների և շտամների կենսաբանական հատկությունները, աճի և զարգացման պայմանները, նյութափոխանակության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր միջավայրերին հարմարվելու ունակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բնական և սննդային միջավայրերից ստացված մանրէային ռեսուրսների ուսումնասիրմանը և դրանց կենսատեխնոլոգիական ներուժի գնահատմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ կաթնաթթվային բակտերիաները լայնորեն կիրառվում են սննդամթերքի արտադրության և պահպանման գործընթացներում՝ մասնակցելով խմորմանը, համային և տեխնոլոգիական հատկությունների ձևավորմանը և որոշ արտադրատեսակների պահպանման ժամկետի երկարացմանը։ Աշխատության մեջ կարող են քննարկվել նաև դրանց կիրառման հնարավորությունները կաթնամթերքի, ֆերմենտացված սննդամթերքի և այլ կենսատեխնոլոգիական արտադրությունների մեջ, ինչպես նաև որոշ օգտակար հատկությունների շնորհիվ դրանց օգտագործման հեռանկարները։ Հայաստանի տեղական մանրէային ռեսուրսների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու արտադրական նշանակություն ունեցող նոր շտամներ և գնահատելու դրանց գործնական կիրառելիությունը։ Նման հետազոտությունները կարևոր նշանակություն ունեն նաև ազգային կենսաբազմազանության պահպանման և կենսատեխնոլոգիական ներուժի արդյունավետ օգտագործման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել մանրէաբաններին, կենսաբաններին, սննդի տեխնոլոգներին, կենսատեխնոլոգիայի մասնագետներին, գյուղատնտեսության և սննդարդյունաբերության ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և ասպիրանտներին։ Այն արժեքավոր նյութ է Հայաստանի մանրէային կենսաբազմազանության, կաթնաթթվային բակտերիաների կիրառական նշանակության և սննդի կենսատեխնոլոգիայի զարգացման հնարավորությունների ուսումնասիրության համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հոսպիտալյերների ասպետական միաբանության ձևավորմանը, գործունեությանը և պատմական դերակատարությանը Լևանտում XI դարի երկրորդ կեսից մինչև XIV դարի սկզբի ժամանակահատվածում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում սկզբնապես ուխտավորներին և հիվանդներին աջակցելու նպատակով ձևավորված կրոնական հաստատության աստիճանական վերափոխումն է միջնադարյան Մերձավոր Արևելքի կարևոր ռազմաքաղաքական, տնտեսական և կրոնական կառույցներից մեկի։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են միաբանության կազմակերպական կառուցվածքը, կառավարման համակարգը, նյութական և ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման աղբյուրները, ամրոցների ու այլ տիրույթների կառավարումը և տարածաշրջանի քաղաքական ուժերի հետ հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խաչակրաց պետությունների քաղաքական ու ռազմական համակարգում միաբանության զբաղեցրած դիրքին, ինչպես նաև Երուսաղեմի թագավորության, Տրիպոլիի կոմսության, Անտիոքի իշխանության և տարածաշրջանի այլ ուժերի հետ նրա փոխհարաբերություններին։ Կարևորվում է նաև միաբանության գործունեության անդրազգային բնույթը, քանի որ Լևանտում նրա հնարավորությունները կապված էին Եվրոպայում ձևավորված տնտեսական, մարդկային և քաղաքական աջակցության լայն ցանցերի հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ամրոցների և ռազմավարական նշանակություն ունեցող տարածքների դերի ուսումնասիրությունը՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն ռազմական պաշտպանության, այլև տարածքային կառավարման և տնտեսական վերահսկողության համակարգի բաղադրիչներ։ Միաժամանակ քննության են առնվում միաբանության կրոնական ինքնությունը, բարեգործական սկզբնական առաքելությունը և ռազմական գործառույթների ընդլայնման արդյունքում առաջացած ինստիտուցիոնալ փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև Հոսպիտալյերների հարաբերություններին տարածաշրջանի քրիստոնեական տարբեր համայնքների, մահմեդական իշխանությունների և այլ ասպետական միաբանությունների հետ՝ բացահայտելով համագործակցության, մրցակցության և հակամարտության տարբեր ձևերը։ Ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու կազմակերպության զարգացմանը խաչակրաց շարժման վաղ փուլերից մինչև Լևանտում լատինական քաղաքական ներկայության էական վերափոխումները և միաբանության գործունեության աշխարհագրական կենտրոնի փոփոխությունը XIV դարի սկզբին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է խաչակրաց արշավանքների պատմության, միջնադարյան ռազմական ու կրոնական հաստատությունների, Մերձավոր Արևելքի քաղաքական պատմության և միջերկրածովյան փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ ներկայացնելով Հոսպիտալյերներին որպես միջնադարյան Լևանտի հասարակական, ռազմական և քաղաքական համակարգերի հետ սերտորեն փոխկապակցված հաստատություն։

Կրոն

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու պատարագային ավանդույթին և ծիսակարգին նվիրված կրոնական-ծիսական հրատարակություն, որի հիմնական նպատակն է ներկայացնել Սուրբ Պատարագի կատարման կարգը և ընթերցողին ծանոթացնել եկեղեցական այս կարևորագույն արարողության կառուցվածքին, բովանդակությանն ու հոգևոր նշանակությանը։ Նյութը վերաբերում է պատարագի ծիսական հաջորդականությանը, աղոթքների և սրբազան խոսքերի կիրառությանը, ինչպես նաև պաշտամունքի ընթացքում կատարվող գործողությունների փոխկապակցվածությանը։ Խորհրդատետրի բնույթը ենթադրում է գործնական նշանակություն․ այն նախատեսված է որպես ծիսակատարության ընթացքում կողմնորոշվելու և եկեղեցական արարողության ընթացքին հետևելու օժանդակ միջոց՝ նպաստելով պատարագային կարգի պահպանմանն ու դրա բաղադրիչների ճիշտ ընկալմանը։ Սուրբ Պատարագը Հայ Առաքելական Եկեղեցու հոգևոր կյանքի կենտրոնական արարողությունն է, որի ընթացքում միավորվում են աղոթքը, աստվածաշնչյան ընթերցումները, սաղմոսերգությունը, շարականները և Սուրբ Հաղորդության խորհուրդը։ Այդ պատճառով նման խորհրդատետրերը կարևոր են ոչ միայն հոգևորականների և եկեղեցական սպասավորների գործնական աշխատանքի, այլև ծիսակարգով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Հրատարակությունը ներկայացնում է հայ եկեղեցական ավանդության մեջ ձևավորված պաշտամունքային մշակույթի այն կողմը, որտեղ բանավոր աղոթքը, սրբազան տեքստը և սահմանված արարողակարգը կազմում են միասնական հոգևոր համակարգ։ Այն արժեքավոր է հայ կրոնական գրականության, պատարագագիտության և եկեղեցական մշակույթի ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ծիսական ժառանգության պահպանման, փոխանցման և գործնական կիրառության մասին։

Տեխնոլոգիա

Շինարարագիտության և շինարարական ջերմաֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է շենքերի և շինությունների արտաքին պատերում կիրառվող շինարարական նյութերի, իրերի և կոնստրուկցիաների ջերմաֆիզիկական բնութագրերի ուսումնասիրությանը և դրանց բարելավման արդյունավետ ուղիների մշակմանը։ Քննության են առնվում արտաքին պատող կոնստրուկցիաների ջերմապաշտպան հատկությունները, ջերմահաղորդականության, ջերմային դիմադրության, ջերմունակության և խոնավության ազդեցության հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շինարարական նյութերի կառուցվածքի, խտության, ծակոտկենության և բաղադրության ազդեցությանը դրանց ջերմամեկուսիչ հատկությունների վրա։ Վերլուծվում են տարբեր տեսակի պատային նյութերի և բազմաշերտ կոնստրուկցիաների ջերմատեխնիկական առանձնահատկությունները, ջերմային կորուստների առաջացման պատճառները և արտաքին պատերի էներգաարդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև ժամանակակից ջերմամեկուսիչ նյութերի կիրառման, կոնստրուկտիվ լուծումների կատարելագործման, ջերմային կամուրջների ազդեցության նվազեցման և խոնավաջերմային ռեժիմի կարգավորման մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ջերմաֆիզիկական ցուցանիշների փորձարարական որոշման, հաշվարկային մոդելավորման և շինարարական կոնստրուկցիաների ջերմատեխնիկական արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում շենքերի ջեռուցման և հովացման էներգածախսերի կրճատմանը, ներքին միջավայրի ջերմային հարմարավետության ապահովմանը և շինարարական նյութերի շահագործական հատկությունների բարելավմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել շինարարական նյութագիտության, շենքերի ջերմատեխնիկայի, էներգաարդյունավետ շինարարության և շինարարական կոնստրուկցիաների նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Կրոն

Գիրքը ներկայացնում է Նոր կտակարանի պատմական բաժինը, որը նվիրված է Հիսուս Քրիստոսի հարությունից և համբարձումից հետո առաքյալների գործունեությանը, քրիստոնեական առաջին համայնքների ձևավորմանն ու նոր հավատի տարածմանը։ Այն պատմում է Սուրբ Հոգու իջնելու, առաքյալների քարոզչության, հավատացյալների միավորման և վաղ եկեղեցու աստիճանական կազմավորման մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Պետրոս և Պողոս առաքյալների ծառայությանը, նրանց քարոզչական ուղևորություններին, Ավետարանի տարածմանը հրեաների և հեթանոսների շրջանում, ինչպես նաև նորաստեղծ քրիստոնեական համայնքների առջև ծառացած փորձություններին ու դժվարություններին։ Ներկայացված իրադարձությունները բացահայտում են առաքելական գործունեության նշանակությունը, քրիստոնեական հավատի տարածման պատմական ընթացքը և եկեղեցական միասնության գաղափարը։ Գրքում արտացոլվում են նաև առաջին հավատացյալների փոխհարաբերությունները, համայնքային կյանքի կազմակերպումը և հոգևոր նվիրվածության դրսևորումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի վաղ քրիստոնեության պատմության, առաքելական ավանդության և եկեղեցու սկզբնական շրջանի ուսումնասիրության համար։ Այն միաժամանակ ծառայում է որպես աստվածաշնչյան ընթերցանության և կրոնական կրթության նյութ՝ ընթերցողին ծանոթացնելով առաքյալների գործունեությանը, նրանց հավատարմությանը և քրիստոնեական ուսմունքի տարածման պատմությանը։

Պատմություն

Պատմագիտական և կովկասագիտական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է Կովկասի հնագույն անցյալի և տարածաշրջանում բնակված ժողովուրդների պատմության ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը դիտարկում է հին գրավոր աղբյուրներում, պատմական վկայություններում և ավանդություններում պահպանված տեղեկությունները՝ փորձելով պարզաբանել տարածաշրջանի բնակչության ծագման, տեղաբաշխման և պատմական զարգացման հետ կապված մի շարք հարցեր։ Ուշադրություն է դարձվում Կովկասի տարբեր ժողովուրդների միջև ձևավորված հարաբերություններին, նրանց տեղաշարժերին, քաղաքական և հասարակական կազմակերպման առանձնահատկություններին, ինչպես նաև հարևան երկրների ու քաղաքակրթությունների հետ ունեցած կապերին։ Քննարկվում են հնագույն տեղանունների, ցեղանունների և ժողովուրդների անվանումների վերաբերյալ տեղեկությունները, դրանց մեկնաբանման և տարբեր պատմական աղբյուրների տվյալների համադրման խնդիրները։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել հին հեղինակների հաղորդած տեղեկությունների քննությունը և դրանց պատմական արժեքի գնահատումը՝ տարածաշրջանի անցյալի վերակազմության համատեքստում։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել Կովկասի պատմության ուսումնասիրության ավելի վաղ գիտական մոտեցումների, աղբյուրների օգտագործման եղանակների և պատմագիտական մեկնաբանությունների մասին։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, կովկասագետների, ազգագրագետների, աղբյուրագետների, հնագետների և Կովկասի ժողովուրդների հնագույն պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։