Հոգեֆիզիոլոգիայի հիմունքներ

Մշակույթ

«Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ. մատենագիտական տեղեկատվություն և ընթացիկ տեղեկատու» բնույթի աշխատանքները ներկայացնում են համակարգված տեղեկատվական աղբյուրների հավաքածու, որը նպատակ ունի արձանագրել և նկարագրել Հայաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության մշակույթի, արվեստի և արվեստագիտության վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականությունը, հոդվածները, ուսումնասիրությունները և տեղեկատու նյութերը։ Այսպիսի մատենագիտական տեղեկատուները սովորաբար ներառում են գրքերի, գիտական ժողովածուների, ամսագրային հոդվածների և զեկույցների նկարագրություններ՝ դասակարգված ըստ թեմատիկ բաժինների, ինչպիսիք են կերպարվեստը, երաժշտությունը, թատրոնը, կինոն, գրականագիտությունը և մշակութային քաղաքականությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հրատարակությունների բիբլիոգրաֆիկ տվյալների ճշգրիտ արձանագրմանը՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և էջերի քանակ, ինչը հնարավորություն է տալիս օգտագործողներին հեշտությամբ կողմնորոշվել տեղեկատվական հոսքի մեջ։ Այս տեսակի ընթացիկ տեղեկատուները կարևոր դեր են խաղացել գիտական և մշակութային հետազոտությունների համակարգման մեջ՝ ապահովելով նոր նյութերի արագ հասանելիություն և նպաստելով ոլորտային ուսումնասիրությունների զարգացմանը։ Բացի այդ, դրանք ծառայել են որպես տեղեկատվական հենք գիտնականների, արվեստաբանների և ուսանողների համար՝ օգնելով հետևել ժամանակակից մշակութային գործընթացներին և դրանց վերաբերյալ գիտական քննարկումներին։ Ընդհանուր առմամբ, նման մատենագիտական աշխատանքները համարվում են կարևոր տեղեկատվական ռեսուրսներ, որոնք ապահովում են մշակութային և արվեստագիտական գրականության շարունակական հաշվառում և համակարգված ներկայացում ՀՍՍՀ գիտական դաշտում։

Արտասահմանյան գրականություն

Ալբեր Կամյուի փիլիսոփայական վեպն է, որը ներկայացնում է մարդու գոյության խոր իմաստն ու հարցերը, երբ նա կանգնում է առաքելության ու կյանքի անիմաստության առջև։ Պատմությունը կենտրոնանում է Մերսոյի՝ գլխավոր հերոսի վրա, ով ապրում է Ալժիրում և դառնում մի մարդ, ով կորցնում է կապը աշխարհի հետ՝ ապրելով մի լարված ու անտարբեր կյանք։ Երբ նա էական իրադարձության միջով է անցնում՝ սպանելով մեկին, նրան մեղադրում են այս արարքի համար, սակայն պատմությունը ցույց է տալիս, որ կռիվը ոչ թե պարզապես իր հանցանքի վերաբերյալ է, այլ մարդու և այդ կյանքի անիմաստության նկատմամբ։ Վեպը քննարկում է գոյության անիմաստությունը, մարդու փոխհարաբերությունների լրջությունը, նրա պատիվը և պատասխանատվությունը՝ ինչպես այն դիտարկվում է նորմատիվ հասարակության կողմից։ Կամյուն ներկայացնում է գոյության փիլիսոփայություն՝ առանց դիպուկ լուծումների, այն մարդու փնտրում է, ով դիմանում է անճշտությունների ու բացթողումների։ **«Անկումը»** եզակի ու յուրահատուկ ստեղծագործություն է, որն խորապես անդրադառնում է մարդկության հիմնարար հարցերին՝ կյանքի նպատակը, իրազեկության սահմանները և ապագայի հետ կապված մտահոգությունները։ Կամյուի գրությունը սուր և անցուդարձի մեջ ստեղծում է անտեսանելի, սակայն վառ առարկաներ, որոնք շարունակում են մնալ ժամանակի հետ։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-76-364-4

Գեղարվեստական հայ․

«Ամանեջ» Պարույր Սևակի գրական մեծ գործերից մեկն է, որը իր խոր ու խորհրդավոր իմաստով սերտորեն կապված է հեղինակի ստեղծագործական աշխարհընկալման հետ։ Սա այնպիսի բանաստեղծություն է, որն արտացոլում է Սևակի խորը բանաստեղծական մտածողությունը և ներքին էսթետիկական աշխարհի մշտական որոնումը։ «Ամանեջ»-ը նշանակում է ինչ-որ բան, որը գալիս է, ավարտվում կամ հասնում է իր գագաթնակետին, և այսինքն՝ այն պահը կամ հանգրվանը, որտեղ մի տեսակ նոր սկիզբ է գալիս, նոր ճանաչում է հայտնվում, սակայն ի՞նչ կլինի հետո։ Սևակը այս ստեղծագործությունում հաճախ անցկացնում է թեմաներ, որոնք կապված են գոյության հետ՝ անցյալ, ներկա և ապագա, ինչպես նաև մարդկային կյանքը՝ դրա մշտական փոփոխականությունն ու իրադարձությունների հոսքը։ Ամանեջի մեջ արտահայտվում է նաև ստեղծագործական ու գեղագիտական թեմաներ՝ որտեղ պատկերներն ու խորհրդավոր տողերը մեկընդմիշտ ներխուժում են ընթերցողի մեջ՝ սկսելով հղման ժամանակը և տեղը, որոնք հիմնված են անհատական ըմբռնումների վրա։ Պատմությունը չունի բացահայտ լուծում՝ այն մի գործընթաց է, որը ծավալվում է բանաստեղծի ներաշխարհում, ուստի «Ամանեջ»-ը կարելի է դիտել որպես փիլիսոփայական ստեղծագործություն, որը ընթերցողին առաջարկում է պարսկական խորհրդանիշներ՝ կապված մարդու մտքերով ու գաղափարներով, և հնարավորություն է տալիս հասկանալու ոչ միայն մարդու մասին, այլ նաև նրա կողմից փնտրած ամբողջականության մասին։ Սևակն այս ստեղծագործությունում միաժամանակ կարևորվում է ինքնության հարցը, ներքին պայքարը ու մարդու տեղը աշխարհում։ Հենց այդ պատճառով «Ամանեջ»-ը ոչ միայն գեղագիտական արվեստի գործ է, այլ նաև հոգեբանական մի աշխատանք՝ մարդկային գոյության մասին մի շարք հարցեր առաջադրելով, որոնք բազմիցս կարող են վերադառնալ ընթերցողի մտքում։ Այս ստեղծագործությունը ներառում է Սևակի դարաշրջանային փիլիսոփայությունը, ինչը տեսանելի է տարբեր խորհրդանշական պատկերներում և ինքնահարցումներում՝ մարդուն դարձնելով մի զվարճալի ու միևնույն ժամանակ խոր ապրումների մեջ դնող բարոյական կամ ճանաչողական ճանապարհորդություն։ Հրատարակիչ - Մագաղաթ Հրատ. տարեթիվ - 2018 ISBN - 978-9939-9187-4-7

Աշխարհագրություն

Բնակչության միգրացիայի արդի հիմնախնդիրները ժամանակակից աշխարհի ամենաբարդ սոցիալ-տնտեսական երևույթներից են, որոնք պայմանավորված են գլոբալացման, տնտեսական անհավասար զարգացման, քաղաքական անկայունության և սոցիալական տարբերությունների աճով։ Միգրացիան՝ որպես մարդկանց տեղաշարժ մի երկրից կամ տարածաշրջանից մյուսը, այսօր դարձել է համաշխարհային գործընթաց, որը ազդում է ինչպես ծագման, այնպես էլ ընդունող երկրների վրա։ Արդի պայմաններում միգրացիայի հիմնական հիմնախնդիրներից են աշխատանքային արտագաղթը, «ուղեղների արտահոսքը», փախստականների հոսքերը, անօրինական միգրացիան և սոցիալական ինտեգրման դժվարությունները։ Տնտեսական գործոնները շարունակում են մնալ միգրացիայի գլխավոր պատճառներից մեկը, քանի որ զարգացած և զարգացող երկրների միջև եկամուտների և կյանքի որակի զգալի տարբերությունները մարդկանց ստիպում են տեղափոխվել ավելի բարձր վարձատրվող աշխատանքներ գտնելու նպատակով։ Միևնույն ժամանակ, քաղաքական անկայունությունը, զինված հակամարտությունները և անվտանգության խնդիրները մեծացնում են փախստականների և հարկադիր միգրանտների թիվը, ինչը լրացուցիչ ճնշում է ստեղծում միջազգային համակարգերի վրա։ Միգրացիայի կարևոր հիմնախնդիրներից է նաև աշխատուժի անհավասար բաշխումը, երբ որոշ երկրներ բախվում են աշխատուժի պակասի, իսկ մյուսները՝ ավելցուկի և գործազրկության բարձր մակարդակի։ Սա հատկապես նկատելի է զարգացող երկրներում, որտեղ բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների արտահոսքը կարող է դանդաղեցնել տնտեսական և գիտական զարգացումը։ Միգրացիայի մեկ այլ կարևոր խնդիր է սոցիալական ինտեգրացիան, քանի որ նոր միջավայրում միգրանտները հաճախ բախվում են լեզվական, մշակութային և իրավական խոչընդոտների, ինչպես նաև հնարավոր խտրականության։ Սա կարող է առաջացնել սոցիալական լարվածություն և դժվարացնել նրանց լիարժեք ներգրավումը ընդունող հասարակության մեջ։ Արդի միգրացիոն գործընթացները նաև սերտորեն կապված են ժողովրդագրական փոփոխությունների հետ, քանի որ միգրացիան ազդում է բնակչության տարիքային կառուցվածքի, ծնելիության և բնակչության բաշխման վրա։ Բացի այդ, կարևոր հիմնախնդիր է միգրացիոն հոսքերի կառավարման արդյունավետությունը, քանի որ պետությունները պետք է հավասարակշռեն ազգային անվտանգության, տնտեսական պահանջների և մարդու իրավունքների պաշտպանության միջև։ Միջազգային կազմակերպությունները փորձում են կարգավորել միգրացիոն գործընթացները, սակայն համընդհանուր լուծումների բացակայությունը բարդացնում է խնդրի կառավարումը։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հիդրոկորտիզոնի և ինսուլինի հակազդեցական ազդեցության ուսումնասիրությանը հեպատոցիտների միջուկային կառուցվածքների որոշ քանակական և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների վրա։ Գրքում ներկայացվում են լյարդային բջիջների միջուկի մորֆոֆունկցիոնալ կազմակերպման հիմքերը, հորմոնալ կարգավորման մեխանիզմները և գլյուկոկորտիկոիդների ու ինսուլինի փոխազդեցության բջջային մակարդակի առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է հորմոնների ազդեցությունը ԴՆԹ-ի սինթեզի, քրոմատինի կառուցվածքի, տրանսկրիպցիոն ակտիվության և միջուկային արկղիկների (nuclear structures) կազմակերպման վրա՝ ընդգծելով դրանց հակադիր կենսաքիմիական ազդեցությունները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև փորձարարական մոդելները, հիստոքիմիական և էլեկտրոնային միկրոսկոպիայի մեթոդները, ինչպես նաև ստացված տվյալների քանակական վերլուծության մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նյութափոխանակային կարգավորման հորմոնալ մեխանիզմներին և դրանց դերին լյարդի բջջային ֆունկցիաների հավասարակշռության պահպանման գործում։ Գիրքը նախատեսված է բջջաբանների, կենսաքիմիկոսների, էնդոկրինոլոգների, ֆիզիոլոգների և հետազոտողների համար՝ առաջարկելով համապարփակ գիտական վերլուծություն հորմոնների հակազդեցական ազդեցության վերաբերյալ հեպատոցիտների միջուկային կառուցվածքներում։

Այլ առարկաներ

Չոր ընթացքով կոմպրեսորի աշխատանքի ցիկլը նկարագրում է այն գործընթացը, որով կոմպրեսորը սեղմում է գազը կամ օդը առանց ներսում քսայուղի (յուղի) օգտագործման՝ ապահովելով մաքուր և յուղազերծ աշխատանքային միջավայր։ Այսպիսի կոմպրեսորները լայնորեն կիրառվում են բժշկական սարքավորումներում, սննդի արդյունաբերությունում և էլեկտրոնիկայում, որտեղ անհրաժեշտ է խուսափել յուղի մասնիկների խառնուրդից օդի կամ գազի մեջ։ Աշխատանքի ցիկլը սկսվում է ներծծման փուլով, երբ մխոցը կամ ռոտորը ստեղծում է վակուումային ազդեցություն և ներս է քաշում օդը ներծծման փականով։ Հաջորդ փուլում տեղի է ունենում սեղմման գործընթացը, երբ գազը փակված տարածքում ենթարկվում է ծավալի նվազման և ճնշման բարձրացման՝ առանց յուղային միջավայրի մասնակցության, ինչը պահանջում է բարձր ճշգրտությամբ պատրաստված մեխանիկական մասեր և հատուկ մաշակայուն նյութեր։ Այնուհետև սեղմված գազը դուրս է մղվում արտածման փականով դեպի համակարգ կամ պահեստային տարա։ Ցիկլի ընթացքում կարևոր է նաև ջերմաստիճանի վերահսկումը, քանի որ սեղմման ժամանակ առաջանում է ջերմություն, և չոր համակարգերում այն պետք է արդյունավետ կերպով հեռացվի օդային կամ արտաքին հովացման միջոցով։ Չոր ընթացքով կոմպրեսորները բնութագրվում են բարձր մաքրությամբ, ցածր սպասարկման պահանջներով և երկար ծառայության ժամկետով, սակայն պահանջում են բարձր տեխնոլոգիական արտադրություն և ճշգրիտ ինժեներական լուծումներ։ Այսպիսով, դրանց աշխատանքի ցիկլը հիմնված է գազի ներծծման, սեղմման և արտածման հաջորդական փուլերի վրա՝ առանց յուղային միջամտության։