Հողային վեճերը և դրանց լուծման կարգը Հայաստանի Հանրապետությունում

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում երիտասարդության քաղաքական սոցիալականացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երիտասարդների քաղաքական գիտակցության, արժեքների, դիրքորոշումների և քաղաքացիական մասնակցության ձևավորման վրա ազդող հիմնական գործոններն ու գործընթացները։ Հետազոտության շրջանակում քաղաքական սոցիալականացումը դիտարկվում է որպես գործընթաց, որի ընթացքում երիտասարդները յուրացնում են հասարակության քաղաքական արժեքները, նորմերը, վարքականոնները և քաղաքական համակարգի վերաբերյալ պատկերացումները՝ աստիճանաբար ձևավորելով սեփական քաղաքացիական և քաղաքական դիրքորոշումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երիտասարդության՝ որպես հասարակության կարևոր սոցիալական խմբի դերին, քանի որ երիտասարդների քաղաքական ակտիվությունը, վստահությունը պետական և հասարակական ինստիտուտների նկատմամբ և մասնակցության ձևերը կարող են էական ազդեցություն ունենալ ժողովրդավարական գործընթացների և հասարակական զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ընտանիքի, կրթական համակարգի, հասակակիցների խմբերի, զանգվածային լրատվամիջոցների, հասարակական կազմակերպությունների և քաղաքական կառույցների ազդեցության վերլուծությունը երիտասարդների քաղաքական հայացքների ձևավորման վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ինտերնետի և սոցիալական մեդիայի դերին, որոնք ժամանակակից պայմաններում դարձել են քաղաքական տեղեկատվության ստացման, կարծիքների փոխանակման, հանրային քննարկումների և քաղաքացիական մոբիլիզացիայի կարևոր միջավայրեր։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ երիտասարդների քաղաքական հետաքրքրվածության մակարդակին, ընտրական գործընթացներին մասնակցությանը, հասարակական նախաձեռնություններին ներգրավվածությանը, քաղաքական կուսակցությունների և հասարակական կազմակերպությունների նկատմամբ վերաբերմունքին, ինչպես նաև քաղաքական ինստիտուտների նկատմամբ վստահության խնդիրներին։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում քաղաքական պասիվության և օտարվածության պատճառներին, որոնք կարող են կապված լինել քաղաքական գործընթացների նկատմամբ անվստահության, տեղեկատվական միջավայրի առանձնահատկությունների, սոցիալ-տնտեսական խնդիրների, ապագայի վերաբերյալ անորոշության կամ քաղաքական մասնակցության արդյունավետության նկատմամբ թերահավատության հետ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են երիտասարդների քաղաքական ակտիվության խթանման հնարավորությունները՝ քաղաքացիական կրթության, երիտասարդական կազմակերպությունների, հանրային քննարկումների, կամավորական գործունեության և մասնակցային կառավարման մեխանիզմների միջոցով։ Հետազոտությունը կարող է դիտարկել նաև Հայաստանի հասարակական և քաղաքական զարգացումների ազդեցությունը երիտասարդների արժեքային կողմնորոշումների ու քաղաքական վարքագծի վրա՝ առանձնացնելով այն գործոնները, որոնք նպաստում կամ խոչընդոտում են ակտիվ քաղաքացիական դիրքորոշման ձևավորմանը։ Կարևոր է նաև տարբեր սոցիալական, կրթական և տարածքային խմբերի երիտասարդների քաղաքական սոցիալականացման առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությունը, քանի որ նրանց քաղաքական փորձառություններն ու մասնակցության հնարավորությունները կարող են տարբեր լինել։ Աշխատության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ երիտասարդների քաղաքական և քաղաքացիական ներգրավվածության բարձրացմանն ուղղված կրթական, հասարակական և պետական ծրագրերի կատարելագործման համար։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել երիտասարդների քաղաքական վարքագծի պատճառների ավելի խոր ըմբռնմանը, ժողովրդավարական մշակույթի զարգացմանը և հասարակական կյանքում երիտասարդների արդյունավետ մասնակցության ընդլայնմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, սոցիոլոգներին, երիտասարդության քաղաքականության մասնագետներին, կրթության և քաղաքացիական կրթության ոլորտի ներկայացուցիչներին, հասարակական կազմակերպություններին, պետական կառավարման մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է կաթնատու կենդանիների մոտ մաստիտի հայտնաբերման և նույնականացման մեթոդների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև հիվանդ կենդանիներից ստացված կաթի հնարավոր ազդեցության գնահատմանը ավանդական «Կյաշք» կաթնամթերքի որակական ցուցանիշների վրա։ Հետազոտության շրջանակում մաստիտը դիտարկվում է որպես կաթնագեղձի վիճակ, որը կարող է փոփոխություններ առաջացնել կաթի ֆիզիկաքիմիական, մանրէաբանական և տեխնոլոգիական հատկություններում՝ դրանով իսկ ազդելով վերամշակման գործընթացի և պատրաստի արտադրանքի որակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիվանդ կենդանիների վաղ հայտնաբերման նշանակությանը, այդ թվում՝ արտաքին կլինիկական հատկանիշների, կաթի հատկությունների փոփոխությունների և համապատասխան լաբորատոր ցուցանիշների գնահատմանը։ Քննվում են կաթի բաղադրության հնարավոր փոփոխությունները՝ կապված սպիտակուցների, ճարպերի, հանքային նյութերի, թթվայնության և այլ որակական բնութագրերի հետ, որոնք կարող են կարևոր լինել հետագա տեխնոլոգիական մշակման համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է առողջ և մաստիտով հիվանդ կենդանիներից ստացված կաթի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար դրանց տեխնոլոգիական հատկությունների հնարավոր տարբերությունները։ Կարևորվում է նաև կաթի մանրէաբանական վիճակի գնահատումը, քանի որ սկզբնական հումքի միկրոֆլորան կարող է ազդեցություն ունենալ խմորման ընթացքի, արտադրանքի կայունության և պահպանման հատկությունների վրա։ «Կյաշքի» արտադրության համատեքստում ուսումնասիրվում է, թե հում կաթի որակական փոփոխություններն ինչպես կարող են անդրադառնալ պատրաստի արտադրանքի կառուցվածքի, համի, բույրի, թթվայնության, խտության և այլ զգայորոշման ու ֆիզիկաքիմիական հատկանիշների վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տեխնոլոգիական գործընթացի կայունությանը և այն հարցին, թե սկզբնական հումքի տարբեր որակը որքանով կարող է պայմանավորել վերջնական արտադրանքի ցուցանիշների փոփոխականությունը։ Համեմատական փորձարկումները կարող են հնարավորություն տալ բացահայտելու այն ցուցանիշները, որոնք առավել տեղեկատվական են ինչպես հիվանդ կենդանիների նույնականացման, այնպես էլ վերամշակման համար կաթի պիտանիության գնահատման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարևորում է անասնաբուժական վերահսկողության և կաթի տեխնոլոգիական որակի միջև անմիջական կապը՝ ցույց տալով, որ կենդանիների առողջական վիճակի վերահսկումը նշանակություն ունի ոչ միայն անասնաբուժության, այլև կաթնամթերքի արտադրության որակի ապահովման համար։ Նման ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել կաթի հումքի վերահսկման համակարգերի կատարելագործմանը, անորակ հումքի վերամշակման ռիսկերի նվազեցմանը և պատրաստի կաթնամթերքի կայուն որակական հատկանիշների ապահովմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել անասնաբուժության, կաթի և կաթնամթերքի տեխնոլոգիայի, սննդամթերքի որակի վերահսկման և անասնաբուժական սանիտարիայի ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հովհաննեսի Ավետարանում գործածվող մակդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց ճանաչողական, իմաստային ու գեղարվեստական նշանակության բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ցույց տալ, թե ինչպես են մակդիրային բնորոշումները մասնակցում տեքստում անձանց, երևույթների, առարկաների և գաղափարների ներկայացմանը և ինչպիսի լրացուցիչ տեղեկություն են փոխանցում ընթերցողին։ Մակդիրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես լեզվական-գեղարվեստական միջոց, այլև որպես ճանաչողության արտահայտման ձև, որի միջոցով հեղինակային խոսքը փոխանցում է որոշակի պատկերացումներ, գնահատականներ, հակադրություններ և արժեքային կողմնորոշումներ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են մակդիրների կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունները, դրանց կապը անվանական բաղադրիչների հետ և գործածության տարբեր համատեքստերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ նույն կամ նման բնորոշումները տարբեր համատեքստերում կարող են ձեռք բերել լրացուցիչ իմաստային երանգներ և նպաստել տեքստի գաղափարական ամբողջականության ձևավորմանը։ Հետազոտվում են մակդիրների միջոցով արտահայտվող հատկանիշները, գնահատականները, զգայական ընկալումները, բարոյական և հոգևոր արժեքները, ինչպես նաև դրանց դերը կերպարների ու իրադարձությունների բնութագրման գործում։ Կարևորվում է նաև մակդիրների կապը ավետարանական տեքստի ընդհանուր լեզվական և ոճական համակարգի հետ։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ բացահայտելու տեքստի իմաստային շերտերը և հասկանալու, թե ինչպես է լեզվական փոքր միավորը մասնակցում բարդ գաղափարների ու հոգևոր պատկերացումների փոխանցմանը։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև մակդիրների դասակարգում ըստ իմաստային խմբերի, դրանց հաճախականության և գործածության առանձնահատկությունների վերլուծություն, ինչպես նաև տարբեր համատեքստերում դրանց ճանաչողական գործառույթի գնահատում։ Ուսումնասիրությունը արժեքավոր է այն տեսանկյունից, որ համադրում է լեզվաբանական և բովանդակային մոտեցումները՝ ցույց տալով լեզվական միավորների դերը կրոնական տեքստի աշխարհընկալման և գաղափարական համակարգի ձևավորման մեջ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, հայագետներին, գրականագետներին, աստվածաշնչագետներին, բանասերներին, աստվածաբանության և հայոց լեզվի մասնագետներին, ինչպես նաև Հովհաննեսի Ավետարանի լեզվական ու գեղարվեստական առանձնահատկություններով հետաքրքրվող հետազոտողներին։

Մշակույթ

Ալեքսանդր Աֆանասի Սպենդիարյանը հայ դասական երաժշտության ամենանշանավոր կոմպոզիտորներից և դիրիժորներից մեկն էր, որի ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն ունեցան հայկական ազգային երաժշտարվեստի զարգացման վրա։ Նա ծնվել է Կախովկայի շրջանում և վաղ տարիքից հետաքրքրվել երաժշտությամբ։ Սպենդիարյանը կրթություն է ստացել ռուսական երաժշտական միջավայրում, սակայն իր ստեղծագործություններում մշտապես պահպանել է հայկական ազգային երաժշտության առանձնահատկությունները։ Նրա ստեղծագործությունները համատեղում էին եվրոպական դասական երաժշտության ձևերը և հայկական ժողովրդական մեղեդիների հարուստ հնչերանգները։ Սպենդիարյանը համարվում է հայկական սիմֆոնիկ երաժշտության հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Ալմաստ» օպերան, որը գրվել է Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործության հիման վրա և դարձել հայկական օպերային արվեստի կարևորագույն գործերից մեկը։ Այս օպերայում արտացոլվում են ազգային բնավորությունը, ժողովրդի հոգևոր աշխարհը և հայրենասիրական գաղափարները։ Բացի օպերային ստեղծագործություններից, Սպենդիարյանը գրել է սիմֆոնիկ պատկերներ, ռոմանսներ և այլ երաժշտական գործեր, որոնք առանձնանում են հուզականությամբ և ազգային երանգներով։ Նա մեծ դեր է ունեցել նաև հայկական երաժշտական կյանքի կազմակերպման գործում՝ աջակցելով երաժշտական կրթության և մշակութային հաստատությունների զարգացմանը։ Սպենդիարյանի գործունեությունը նպաստել է հայկական երաժշտության ճանաչմանը ոչ միայն Հայաստանում, այլև արտասահմանում։ Նրա անունով կոչվել են երաժշտական դպրոցներ, մշակութային հաստատություններ և Երևանի օպերայի ու բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնը երկար տարիներ կրել է նրա անունը։ Ալեքսանդր Սպենդիարյանը հայ մշակույթի պատմության մեջ մնացել է որպես ազգային երաժշտարվեստի մեծ վարպետ, որի ստեղծագործությունները մինչ օրս շարունակում են հնչել բեմերում և սիրվել տարբեր սերունդների կողմից։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերի ներդրումային գործունեության ընթացքում առաջացող ռիսկերի բացահայտման, վերլուծության և գնահատման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բանկերի ներդրումային որոշումների և դրանց ուղեկցող ֆինանսական անորոշությունների փոխկապակցվածությունն է՝ հաշվի առնելով եկամտաբերության, իրացվելիության և ռիսկի միջև անհրաժեշտ հավասարակշռությունը։ Քննության են առնվում ներդրումային գործունեությանը բնորոշ հիմնական ռիսկային գործոնները, այդ թվում՝ շուկայական պայմանների փոփոխությունների, տոկոսադրույքների, արժութային տատանումների, արժեթղթերի արժեքի փոփոխության, գործընկերների վճարունակության և ներդրումային պորտֆելի կառուցվածքի հետ կապված ռիսկերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ներդրումային ռիսկերի նույնականացման և չափման մեթոդաբանական մոտեցումներին՝ ընդգծելով ինչպես քանակական ցուցանիշների, այնպես էլ որակական գնահատումների նշանակությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել ներդրումային պորտֆելի կառուցվածքի և դիվերսիֆիկացման ազդեցությունը ընդհանուր ռիսկայնության վրա, տարբեր ակտիվների միջև հարաբերակցությունները և հնարավոր կորուստների գնահատման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բանկի ներքին ռիսկերի կառավարման համակարգը, որը ներառում է ռիսկերի շարունակական դիտարկումը, սահմանաչափերի և վերահսկողական մեխանիզմների կիրառումը, սցենարային վերլուծությունը և սթրեսային պայմաններում հնարավոր ֆինանսական հետևանքների գնահատումը։ Հայաստանի բանկային համակարգի համատեքստում խնդիրը կարող է ուսումնասիրվել ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունների, ներդրումային գործիքների հասանելիության, մակրոտնտեսական միջավայրի և կարգավորող պահանջների ազդեցության տեսանկյունից։ Առանձին նշանակություն ունի ներդրումային ռիսկերի և բանկի կապիտալի բավարարության, իրացվելիության ու ընդհանուր ֆինանսական կայունության միջև կապի ուսումնասիրությունը։ Արդյունավետ գնահատման համակարգը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն բացահայտել հնարավոր կորուստների աղբյուրները, այլև ավելի հիմնավորված դարձնել ներդրումային որոշումների ընդունումը և ռեսուրսների բաշխումը։ Կարևորվում է նաև միջազգային բանկային փորձի և ռիսկերի կառավարման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությունը՝ դրանց կիրառելիությունը տեղական ֆինանսական միջավայրում գնահատելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բանկային գործի, ներդրումային կառավարման, ֆինանսական վերլուծության և ռիսկերի կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով համակարգել առևտրային բանկերի ներդրումային ռիսկերի գնահատման խնդիրները և բացահայտել դրանց կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է խոշոր ջրառների ազդեցությամբ շրջակա միջավայրի գեոէկոլոգիական պայմանների փոփոխությունների ուսումնասիրությանը և դրանց հետագա զարգացման կանխատեսմանը։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել ջրային ռեսուրսների ինտենսիվ օգտագործման հետևանքով բնական երկրաբանական, հիդրոերկրաբանական և էկոլոգիական համակարգերում առաջացող փոփոխությունների օրինաչափությունները և գնահատել դրանց հնարավոր երկարաժամկետ հետևանքները։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են խոշոր ջրառների ազդեցության մեխանիզմները, ստորերկրյա ջրերի մակարդակի փոփոխությունները, ջրային հաշվեկշռի վերափոխումները, ջրահոսքերի և ջրային համակարգերի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ջրառի հետևանքով բնական միջավայրի տարբեր բաղադրիչների վրա առաջացող ազդեցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ստորերկրյա ջրերի պաշարների նվազման, հիդրոդինամիկ ռեժիմի փոփոխության, հողի և ապարների խոնավության պայմանների վերափոխման, հնարավոր նստվածքային կամ երկրաբանական գործընթացների ակտիվացման և էկոհամակարգերի ջրային ապահովվածության փոփոխության հարցերին։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է գեոէկոլոգիական իրավիճակի գնահատման մեթոդաբանությունը, որը թույլ է տալիս համադրել ջրառի ծավալները, բնական պայմանները, ջրային համակարգերի արձագանքը և շրջակա միջավայրի փոփոխվող ցուցանիշները։ Կիրառվում են դիտարկման, վերլուծության, մոդելավորման և կանխատեսման մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր սցենարների դեպքում միջավայրի հետագա փոփոխությունների հավանական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ջրառի ազդեցության տարածական և ժամանակային դրսևորումների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրա հետևանքները կարող են աստիճանաբար կուտակվել և արտահայտվել տարբեր ինտենսիվությամբ։ Աշխատությունը կարևոր է նաև բնական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման տեսանկյունից, քանի որ գեոէկոլոգիական փոփոխությունների վաղ հայտնաբերումը հնարավորություն է տալիս կանխել կամ նվազեցնել ջրային համակարգերի գերշահագործման բացասական հետևանքները։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ջրային ռեսուրսների կառավարման, ստորերկրյա ջրերի պահպանության, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի և տարածքների կայուն զարգացման ծրագրերի մշակման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գեոէկոլոգների, հիդրոերկրաբանների, երկրաբանների, բնապահպանության մասնագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։