Հունա-հռոմեական ու աստվածաշնչյան լեզվաշերտերը Ջ. Գ. Բայրոնի ստեղծագործություններում և դրանց հայերեն թարգմանությունը

Իրավաբանություն

Հրատարակությունը պատմական իրավական բնույթի պաշտոնական հրահանգ է, որը սահմանում է Երևանի դատական շրջանի նոտարների և նրանց պարտականությունները կատարող անձանց մասնագիտական գործունեության կազմակերպման ու իրականացման հիմնական կանոնները։ Փաստաթուղթը հաստատվել է շրջանային դատարանի կողմից 1901 թվականի հոկտեմբերի 10-ին և արտացոլում է Ռուսական կայսրության իրավական համակարգի շրջանակում տվյալ ժամանակաշրջանի նոտարական գործունեության կարգավորման առանձնահատկությունները։ Հրահանգի բովանդակությունը կարևոր է առաջին հերթին այն պատճառով, որ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել նոտարական հաստատության գործառույթները, իրավասության սահմանները, աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները և նոտարների կողմից իրավական գործողությունների կատարման ընթացակարգերը։ Նման փաստաթղթերում սովորաբար մանրամասն կարգավորվում են փաստաթղթերի ընդունման, ստուգման և ձևակերպման, կողմերի ինքնության ու իրավունակության պարզման, գործարքների վավերացման, գրանցամատյանների վարման, վճարների գանձման և նոտարական գործողությունների պատշաճ արձանագրման հարցերը։ Հրահանգը կարող է կարևոր տեղեկություններ պարունակել նաև նոտարների պաշտոնական պարտականությունների, պատասխանատվության, փաստաթղթերի պահպանման և գործավարության պահանջների վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ հրահանգը վերաբերում է Երևանի դատական շրջանին, ուստի այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ տարածքում գործող իրավական և վարչական մեխանիզմների մասին։ Փաստաթղթի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել, թե ինչպես էր կազմակերպվում մասնավոր իրավահարաբերությունների պետական կամ իրավական վերահսկողությունը, ինչպես էին պաշտոնապես ամրագրվում գույքային և այլ իրավական գործարքները և ինչ դեր էր վերապահված նոտարական համակարգին հասարակական ու տնտեսական հարաբերությունների կարգավորման գործում։ Հրահանգը կարող է արժեքավոր լինել նաև անշարժ գույքի, ժառանգության, պարտավորությունների, լիազորագրերի, պայմանագրերի և այլ քաղաքացիաիրավական գործողությունների պատմական ուսումնասիրության համար, քանի որ նոտարական փաստաթղթերը հաճախ հանդիսացել են նման հարաբերությունների իրավական ամրագրման կարևոր միջոց։ Նման աղբյուրի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ոչ միայն իրավական նորմերը, այլև իրավական մշակույթի և գործարար շրջանառության գործնական կողմերը։ Կարևոր է նաև փաստաթղթի լեզվական և գործավարական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը։ 20-րդ դարի սկզբի պաշտոնական իրավական փաստաթղթերի ձևակերպումները, տերմինաբանությունը և կառուցվածքը արտացոլում են այդ ժամանակաշրջանի վարչական ու իրավական մշակույթը և կարող են հետաքրքրել իրավական լեզվի ու փաստաթղթագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվողներին։ Հրահանգը կարող է դիտարկվել նաև որպես աղբյուր Երևանի և ընդհանրապես Արևելյան Հայաստանի հասարակական-իրավական պատմության ուսումնասիրության համար։ Նոտարական համակարգի գործունեության կարգավորումը կապված էր քաղաքացիական շրջանառության, սեփականության հարաբերությունների, առևտրի և տնտեսական կյանքի զարգացման հետ, ուստի փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակության իրավական կազմակերպվածությունը։ Պատմական իրավագիտության տեսանկյունից այն կարևոր է նաև նրանով, որ ցույց է տալիս կայսերական իրավական նորմերի կիրառումը կոնկրետ դատական վարչատարածքային միավորում և թույլ է տալիս ուսումնասիրել կենտրոնական իրավական համակարգի ու տեղական վարչական պրակտիկայի փոխհարաբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը արժեքավոր առաջնային աղբյուր է 1901 թվականի Երևանի դատական շրջանի նոտարական գործունեության, իրավական գործավարության և քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների կարգավորման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբաններին, պատմաբաններին, աղբյուրագետներին, նոտարական համակարգի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին և Ռուսական կայսրության վերջին շրջանի Երևանի իրավական ու վարչական պատմությունն ուսումնասիրող մասնագետներին։

Կրոն

Հրատարակությունը վերաբերում է Հին Կտակարանի անկանոն գրքերին, որոնք ընդգրկված չեն աստվածաշնչյան կանոնի բոլոր ավանդույթներում, սակայն կարևոր նշանակություն ունեն հին հրեական և վաղ քրիստոնեական կրոնական մտքի, գրականության ու պատմության ուսումնասիրության համար։ Այս գրականությունը կարող է ներառել տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված պատմողական, իմաստասիրական, խրատական և ապոկրիֆ բնույթի երկեր, որոնք անդրադառնում են հավատքի, բարոյականության, աստվածային արդարության, մարդու կյանքի և պատմական իրադարձությունների մեկնաբանությանը։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու աստվածաշնչյան գրականության ձևավորման, կրոնական պատկերացումների բազմազանության և կանոնական գրքերի ու արտականոնական ավանդույթների փոխհարաբերությունների մասին։ Հրատարակությունը կարող է արժեքավոր նյութ պարունակել նաև աստվածաշնչյան տեքստերի մեկնաբանության, հին աշխարհի կրոնական միջավայրի և քրիստոնեական տարբեր եկեղեցական ավանդույթների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել աստվածաբանությամբ, աստվածաշնչագիտությամբ, կրոնի պատմությամբ և հին գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։ Քանի որ վերնագիրը չի հստակեցնում հրատարակության կառուցվածքն ու ընդգրկված երկերի ցանկը, կոնկրետ բովանդակությունը ենթակա է ճշտման ըստ գրքի ամբողջական մատենագիտական տվյալների։

Իրավաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը ուսումնասիրում է Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի իրավական կարգավիճակը, նրա լիազորությունները, գործառույթները և տեղը պետական կառավարման ու ֆինանսական համակարգում։ Հեղինակը վերլուծում է կենտրոնական բանկի գործունեությունը կարգավորող իրավական ակտերը, անկախության սկզբունքները, պետական մարմինների հետ փոխհարաբերությունները, դրամավարկային քաղաքականության իրականացման իրավական հիմքերը, ինչպես նաև ֆինանսական կայունության ապահովման գործում հաստատության դերն ու պատասխանատվությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև բանկային վերահսկողության, ֆինանսական շուկաների կարգավորման, իրավական բարեփոխումների և միջազգային փորձի կիրառման հարցերը՝ ներկայացնելով ոլորտի զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Հրատարակությունը նախատեսված է իրավաբանների, տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, ուսանողների, հետազոտողների և բանկային իրավունքի ու պետական ֆինանսական կառավարման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայերենով հրատարակված ասորական պարբերականի լեզվական, մշակութային և պատմական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես հայերի և ասորիների երկարատև շփումների ու լեզվական համակեցության ուշագրավ վկայություն։ Հետազոտության շրջանակում պարբերական մամուլը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղեկատվության տարածման միջոց, այլև որպես բազմալեզու և բազմամշակութային միջավայրում ձևավորված հաղորդակցության յուրահատուկ հարթակ։ Քննության են առնվում հրապարակումների լեզվական կառուցվածքը, բառապաշարը, ոճական առանձնահատկությունները, ասորական մշակութային իրականությունը ներկայացնող բառերի և հասկացությունների գործածությունը, ինչպես նաև լեզվական փոխազդեցության հնարավոր դրսևորումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ ասորական համայնքի համար նախատեսված կամ նրա մշակութային կյանքն արտացոլող պարբերականում հայերենի կիրառումը կարող է կարևոր տեղեկություններ հաղորդել տվյալ միջավայրում լեզուների գործառութային բաշխման, երկլեզվության և համայնքների միջև հաղորդակցության մասին։ Ուսումնասիրվում են հայերեն տեքստերում ասորական անձնանունների, տեղանունների, կրոնական ու մշակութային հասկացությունների ներկայացման ձևերը, փոխառությունների և լեզվական ազդեցությունների հնարավոր օրինակները, ինչպես նաև թարգմանական կամ միջլեզվական փոխանցման առանձնահատկությունները։ Պարբերականի նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու նաև ասորական համայնքի ինքնության, պատմական հիշողության, կրթության, կրոնական կյանքի և մշակութային ինքնարտահայտման հարցերը՝ հայալեզու հասարակական միջավայրի հետ դրանց փոխհարաբերության համատեքստում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում մամուլի լեզվի ուսումնասիրությանը՝ պարզելու համար, թե ինչպես են տարբեր լեզվամշակութային տարրեր համատեղվում մեկ տեղեկատվական տարածքում և ինչպիսի լեզվական միջոցներով է պահպանվում համայնքի առանձնահատուկ մշակութային բովանդակությունը։ Նյութի քննությունը կարող է արժեքավոր տվյալներ տրամադրել նաև հայերենի՝ որպես միջհամայնքային հաղորդակցության լեզվի գործառույթի վերաբերյալ։ Աշխատությունն ունի միջգիտակարգային նշանակություն՝ միավորելով սոցիալեզվաբանության, շփումների լեզվաբանության, մամուլի պատմության, հայագիտության և ասորագիտության մոտեցումները։ Այն նպաստում է հայ-ասորական լեզվական ու մշակութային փոխհարաբերությունների, ազգային փոքրամասնությունների մամուլի և բազմալեզու հասարակություններում լեզվական համակեցության պատմական ձևերի առավել ամբողջական ուսումնասիրությանը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հարվահանաձև գեղձերի, պարաթհորմոնի և կալցիումային հավասարակշռության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը հիպոթալամուս-նեյրոհիպոֆիզային համակարգի գործունեության համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում օրգանիզմի նյարդային և ներզատական կարգավորման մեխանիզմների փոխազդեցությունն է՝ հատկապես այն գործընթացները, որոնց միջոցով կալցիումի հոմեոստազին մասնակցող հորմոնային համակարգը կարող է կապված լինել հիպոթալամուսի և նեյրոհիպոֆիզի ֆունկցիոնալ ակտիվության հետ։ Քննության են առնվում հարվահանաձև գեղձերի ֆիզիոլոգիական նշանակությունը, պարաթհորմոնի կարգավորիչ դերը և արտաբջջային կալցիումի մակարդակի պահպանման ընդհանուր սկզբունքները։ Կալցիումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես հանքային փոխանակության կարևոր բաղադրիչ, այլև որպես բջջային ազդանշանային գործընթացների, նյարդային հաղորդման և հորմոնների արտազատման մեխանիզմների հետ կապված գործոն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիպոթալամուսի նեյրոսեկրետոր գործունեությանը և նեյրոհիպոֆիզի միջոցով իրականացվող հորմոնային կարգավորմանը՝ փորձելով բացահայտել դրանց հնարավոր ֆունկցիոնալ կապերը կալցիումային հոմեոստազի հետ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր ֆիզիոլոգիական վիճակներում հորմոնային և կենսաքիմիական ցուցանիշների փոփոխությունների համեմատական գնահատում՝ պարզելու կարգավորիչ համակարգերի միջև առկա փոխադարձ ազդեցությունների օրինաչափությունները։ Կարևորվում է հետադարձ կապի սկզբունքը, որի միջոցով ներզատական համակարգի տարբեր օղակներ մասնակցում են օրգանիզմի ներքին միջավայրի հարաբերական կայունության պահպանմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու հարվահանաձև գեղձերի գործունեությունը ավելի լայն նեյրոէնդոկրին համակարգի մաս՝ ընդգծելով, որ հորմոնային կարգավորումը ձևավորվում է բազմաթիվ փոխկապակցված մեխանիզմների միջոցով։ Նման մոտեցումը կարևոր է հանքային փոխանակության, նեյրոսեկրեցիայի և ներզատական կարգավորման ընդհանուր ֆիզիոլոգիական հիմքերի ավելի խորքային ընկալման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է էնդոկրինոլոգիայի, նեյրոֆիզիոլոգիայի և կենսաքիմիայի մոտեցումները՝ նպաստելով կալցիումի հոմեոստազը և հիպոթալամուս-նեյրոհիպոֆիզային գործունեությունը կապող ֆունկցիոնալ փոխհարաբերությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է նոր հրատարակված գրականության համակարգված մատենագիտական համադրություն՝ ընդգրկելով հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրական գիտություններ, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն, պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն։ Այն նպատակ ունի ապահովել գիտական հանրության, ուսանողների և հետազոտողների համար արդի տեղեկատվական հոսքի հասանելիություն՝ ներկայացնելով տարբեր ոլորտներում հրապարակված նոր աշխատությունների ընդհանուր պատկերը և թեմատիկ բազմազանությունը։ Ցանկում ներառված հասարակական-քաղաքական գիտությունների բաժինը անդրադառնում է ժամանակակից քաղաքական գործընթացներին, պետական կառավարման մոդելներին, միջազգային հարաբերություններին և հասարակական զարգացման միտումներին։ Բանասիրական և լեզվաբանական բաժինները ընդգրկում են լեզվի կառուցվածքի, պատմական զարգացման, խոսքի գործառական առանձնահատկությունների և գրական տեքստերի վերլուծության նոր մոտեցումները։ Գրականագիտության հատվածում ներկայացվում են տարբեր գրական ուղղությունների, հեղինակային ոճերի և գեղարվեստական համակարգերի ուսումնասիրություններ։