Ավելին Տնտեսագիտություն բաժնում

    Տեսնել բոլորը arrow_right_alt

    Բացահայտեք այլ հետաքրքիր և օգտակար նյութեր

    Ահա մի հավաքածու այլ ֆայլերից, որոնք կարող են ձեզ հետաքրքրել և օգնել ձեր ուսումնասիրման կամ ստեղծագործական աշխատանքներում: Ավելին տեսնելու համար կարող եք գնալ նյութերի բաժին
    Օնլայն

    Պատմություն

    Экономический быт государственных крестьян в Шорагяле Александропольского уезда, Эриванской губернии

    Պատմատնտեսական և ազգագրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառի Շորագյալի տարածքում պետական գյուղացիների տնտեսական կենցաղի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գյուղական բնակչության տնտեսավարման ձևերը, հողօգտագործման առանձնահատկությունները, երկրագործության և անասնապահության կազմակերպումը, ինչպես նաև տնային տնտեսությունների նյութական պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղացիական աշխատանքի կազմակերպմանը, արտադրական միջոցների օգտագործմանը, եկամուտների ձևավորման աղբյուրներին և ընտանիքների տնտեսական գործունեության կառուցվածքին։ Ներկայացվում են գյուղական տնտեսությունների փոխհարաբերությունները տեղական շուկայի, առևտրի և վարչական համակարգի հետ, ինչպես նաև բնակչության տնտեսական դրության վրա ազդող բնական ու սոցիալական պայմանները։ Քննարկվում են պետական գյուղացիության հողային հարաբերությունների, հարկային պարտավորությունների և տնտեսական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի գյուղական բնակչության առօրյա տնտեսության, սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունների և ավանդական տնտեսավարման ձևերի մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել Հայաստանի տնտեսական պատմության, գյուղացիության պատմության, պատմական ազգագրության և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Թարմացվել է՝ 2026-10-06
    Экономический быт государственных крестьян в Шорагяле Александропольского уезда, Эриванской губернии
    Օնլայն

    Կրոն

    Երուսաղեմի Հովհաննես եպիսկոպոսի նամակը Աղվանից կաթողիկոս Աբասին

    Հրատարակությունը ներկայացնում է Երուսաղեմի Հովհաննես եպիսկոպոսի՝ Աղվանից կաթողիկոս Աբասին ուղղված նամակը, որը կարևոր է միջնադարյան եկեղեցական գրագրության և տարածաշրջանի քրիստոնեական հոգևոր կենտրոնների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Նամակագրական բնույթի այս վավերագիրը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու Երուսաղեմի և Աղվանից եկեղեցական իշխանությունների միջև հաղորդակցության ավանդույթներին, հոգևոր առաջնորդների հարաբերություններին և եկեղեցական կառավարման պատմական միջավայրին։ Նման գրավոր աղբյուրները կարևոր տեղեկություններ կարող են պահպանել եկեղեցական կազմակերպության, հոգևոր հեղինակության, դավանաբանական պատկերացումների և քրիստոնեական համայնքների միջև կապերի վերաբերյալ։ Նամակի բովանդակության ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել միջնադարյան Հայաստանի և հարակից տարածքների եկեղեցական պատմության, ինչպես նաև տարածաշրջանի քրիստոնեական հաստատությունների փոխազդեցության վերաբերյալ պատկերացումների ամբողջացմանը։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև որպես պատմական սկզբնաղբյուր, քանի որ եկեղեցական նամակագրությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի լեզվական, գրավոր և հաղորդակցական մշակույթը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ եկեղեցու պատմությամբ, միջնադարյան պատմությամբ, աղբյուրագիտությամբ, ձեռագրագիտությամբ և հայ-աղվանական եկեղեցական հարաբերություններով զբաղվող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

    Թարմացվել է՝ 2026-10-31
    Երուսաղեմի Հովհաննես եպիսկոպոսի նամակը Աղվանից կաթողիկոս Աբասին
    Օնլայն

    Պատմություն

    Հայ հմայական և ժողովրդական աղոթքներ

    Գիրքը ներկայացնում է այն հոգևոր և ժողովրդական պատկերացումները, որոնք ձևավորվել են հայկական ավանդական մշակույթում՝ կապված առողջության, պաշտպանության, հաջողության և կյանքի տարբեր իրավիճակների հետ։ Հիմնական բովանդակությունը․ Հմայական խոսքեր և ծեսեր Բուժիչ, պաշտպանիչ և հաջողություն բերող խոսքային ձևեր։ Ժողովրդական աղոթքներ Տարբեր իրավիճակների համար նախատեսված աղոթքներ (հիվանդություն, վտանգ, աշխատանքի հաջողություն և այլն)։ Կրոնական և ժողովրդական մտածողության միաձուլում Քրիստոնեական աղոթքների և հին հավատալիքների համատեղ գոյակցություն։ Բանահյուսական նյութերի հավաքագրում Տեքստերի գրանցում, դասակարգում և վերլուծություն։ Հավատալիքային համակարգ Բնության, մարդու և հոգևոր ուժերի փոխհարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումներ։

    Թարմացվել է՝ 2026-09-05
    Հայ հմայական և ժողովրդական աղոթքներ
    Օնլայն

    Բժշկություն

    Ջրի և ջրամատակարարման հիգիենան

    Ջրի և ջրամատակարարման հիգիենան ուսումնասիրում է խմելու և կենցաղային ջրի որակի ապահովման, պահպանման և վերահսկման միջոցառումների ամբողջությունը՝ նպատակ ունենալով կանխել վարակիչ հիվանդությունների տարածումը և ապահովել բնակչության առողջությունը։ Ջուրը համարվում է կյանքի համար անհրաժեշտ հիմնական ռեսուրս, սակայն այն կարող է դառնալ նաև հիվանդությունների փոխանցման աղբյուր, եթե աղտոտված է միկրոօրգանիզմներով, քիմիական նյութերով կամ այլ վնասակար խառնուրդներով։ Հիգիենիկ ջրամատակարարման համակարգը ներառում է ջրի աղբյուրների ընտրություն, ջրի մաքրում և ախտահանում, պահեստավորում և անվտանգ բաշխում սպառողներին։ Ջրի մաքրումը սովորաբար իրականացվում է ֆիլտրացիայի, նստեցման, քիմիական մշակման և քլորացման միջոցով, որոնք օգնում են հեռացնել կեղտերը և ոչնչացնել հիվանդածին մանրէները։ Կարևոր է նաև ջրամատակարարման ցանցերի տեխնիկական վիճակը, քանի որ վնասված խողովակները կամ ոչ ստանդարտ պահեստային տարաները կարող են հանգեցնել երկրորդային աղտոտման։ Ջրի հիգիենան նաև ներառում է սանիտարական նորմերի պահպանումը ջրային աղբյուրների շուրջ, ինչպիսիք են գետերը, լճերը և հորերը, որպեսզի կանխվի կենցաղային կամ արդյունաբերական թափոնների ներթափանցումը։ Բացի այդ, բնակչության իրազեկվածությունը ջրի ճիշտ օգտագործման և պահպանման վերաբերյալ կարևոր դեր ունի հիվանդությունների կանխարգելման գործում։ Այսպիսով, ջրի և ջրամատակարարման հիգիենան հանդիսանում է հանրային առողջության հիմնարար բաղադրիչ, որը ապահովում է անվտանգ ջրի հասանելիություն և նվազեցնում է ջրով փոխանցվող հիվանդությունների ռիսկը։

    Թարմացվել է՝ 2026-10-23
    Ջրի և ջրամատակարարման հիգիենան
    Օնլայն

    Պատմություն

    Իտալիայի ազգային-ազատագրական շարժումները հայ հասարակական մտքի գնահատմամբ (19-րդ դարի երկրորդ կես)

    Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Իտալիայի ազգային-ազատագրական շարժումների նկատմամբ հայ հասարակական մտքի վերաբերմունքի և գնահատականների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում Իտալիայի ազգային միավորման գործընթացներն են և դրանց ընկալումը հայ մտավորականության ու հասարակական-քաղաքական շրջանակների կողմից։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես էին իտալական ազգային շարժման գաղափարները, քաղաքական զարգացումները և ազատագրական պայքարի փորձը ներկայացվում ու մեկնաբանվում հայ մամուլում, հրապարակախոսության և հասարակական մտքի տարբեր դրսևորումներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Իտալիայի միավորման գործընթացի հիմնական փուլերին և այն գաղափարական ու քաղաքական արժեքներին, որոնք կարող էին հետաքրքրել հայ հասարակական մտքի ներկայացուցիչներին՝ ազգային ինքնորոշում, պետականության վերականգնում, ազատություն, անկախություն, քաղաքացիական իրավունքներ և ազգային համախմբում։ Աշխատությունը վերլուծում է հայ հեղինակների և հասարակական գործիչների վերաբերմունքը իտալական ազգային-ազատագրական շարժման գործիչների ու գաղափարների նկատմամբ և բացահայտում դրանց հնարավոր ազդեցությունը հայկական ազգային մտածողության զարգացման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է համեմատական դիտարկումը, որի միջոցով բացահայտվում են իտալական և հայկական ազգային շարժումների միջև ընկալված ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Իտալիայի փորձը հայ հասարակական մտքի շրջանակում կարող էր ընկալվել որպես ազգային ազատագրության, քաղաքական կազմակերպվածության և պետականության ձգտման օրինակ, ինչի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու 19-րդ դարի հայկական ազգային գաղափարախոսության ձևավորման գործընթացները։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել պարբերական մամուլի, հրապարակախոսական հոդվածների, գրական-հասարակական երկերի և այլ աղբյուրների վերլուծությունը, որոնց միջոցով վերականգնվում է ժամանակաշրջանի մտավոր մթնոլորտը և իտալական իրադարձությունների արձագանքը հայ իրականության մեջ։ Ուսումնասիրությունը նաև հնարավորություն է տալիս դիտարկելու եվրոպական քաղաքական գաղափարների տարածումը հայ հասարակության շրջանում և դրանց վերաիմաստավորումը հայկական ազգային խնդիրների համատեքստում։ Աշխատությունը արժեքավոր է 19-րդ դարի հայ հասարակական մտքի, ազգային-ազատագրական գաղափարների և եվրոպական քաղաքական շարժումների փոխազդեցության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, քաղաքագետներին, հասարակական մտքի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, գրականագետներին, ուսանողներին և 19-րդ դարի հայկական ազգային-քաղաքական գաղափարների ձևավորմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

    Թարմացվել է՝ 2026-08-26
    Իտալիայի  ազգային-ազատագրական շարժումները հայ հասարակական մտքի գնահատմամբ (19-րդ դարի երկրորդ կես)
    Օնլայն

    Լեզվաբանություն

    Պարսկաբանությունները ժամանակակից հայ գեղարվեստական գրականության լեզվում

    Աշխատությունը նվիրված է պարսկաբանությունների ուսումնասիրությանը ժամանակակից հայ գեղարվեստական գրականության լեզվում՝ բացահայտելով պարսկերենից հայերեն անցած բառերի, արտահայտությունների և լեզվական այլ միավորների գործածության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ներկայացնել պարսկաբանությունների դերը ժամանակակից հայ գրական լեզվի բառապաշարում, պարզել դրանց ծագումնաբանական, իմաստային, կառուցվածքային և ոճական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ուսումնասիրել դրանց գործածության ձևերը գեղարվեստական ստեղծագործություններում։ Աշխատությունում պարսկաբանությունները դիտարկվում են հայերենի և պարսկերենի երկարատև պատմամշակութային ու լեզվական շփումների համատեքստում՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ հայերենը տարբեր ժամանակաշրջաններում պարսկերենից փոխառել է բազմաթիվ բառեր և արտահայտություններ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են առանձնացվել պարսկական ծագում ունեցող բառապաշարի տարբեր խմբեր՝ կապված կենցաղի, վարչական կառավարման, հասարակական հարաբերությունների, առևտրի, արհեստների, մշակույթի, կրոնի, բնության և այլ ոլորտների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են այդ փոխառությունները հարմարեցվել հայերենի հնչյունական, ձևաբանական և բառակազմական համակարգերին և ինչ փոփոխություններ են կրել իրենց սկզբնական նշանակության համեմատությամբ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պարսկաբանությունների իմաստային զարգացման ուսումնասիրությունը, քանի որ լեզվական փոխառության արդյունքում բառերը կարող են ձեռք բերել նոր նշանակություններ, նեղացնել կամ ընդլայնել իրենց իմաստային դաշտը և ստանալ հայերենին բնորոշ գործածական երանգներ։ Աշխատությունում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև գեղարվեստական խոսքում պարսկաբանությունների ոճական գործառույթի ուսումնասիրությունը։ Դրանք կարող են օգտագործվել ոչ միայն անվանողական նպատակով, այլև ստեղծագործության ժամանակաշրջանը, միջավայրը, կերպարների սոցիալական կամ մշակութային պատկանելությունը, խոսքի ազգային երանգը և պատմական մթնոլորտը փոխանցելու համար։ Որոշ դեպքերում պարսկաբանությունների կիրառությունը կարող է նպաստել նաև հեղինակի խոսքի արտահայտչականության, պատկերավորության և լեզվական ինքնատիպության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննության առնվել տարբեր հեղինակների և գեղարվեստական ստեղծագործությունների լեզվական նյութեր՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու պարսկաբանությունների գործածության հաճախականությունը, տարածվածությունը և գործառութային տարբերությունները։ Կարևորվում է նաև գրական լեզվի և խոսակցական լեզվի փոխհարաբերությունը, քանի որ պարսկական ծագում ունեցող որոշ բառեր ժամանակակից հայերենում կարող են պահպանվել հիմնականում որոշակի խոսքային կամ տարածքային միջավայրերում, մինչդեռ մյուսները լիովին ինտեգրվել են գրական լեզվի բառապաշարին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հնացած կամ սահմանափակ գործածություն ունեցող պարսկաբանություններին, դրանց պահպանման կամ աստիճանական դուրսմղման գործընթացներին և ժամանակակից գրականության մեջ դրանց վերակենդանացման հնարավոր դրսևորումներին։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի հայերենի բառապաշարի պատմական շերտերի, լեզվական փոխազդեցությունների և հայ-պարսկական մշակութային կապերի ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու այն մասին, թե ինչպես են օտարալեզու տարրերը յուրացվում հայերենում, վերաիմաստավորվում և դառնում գեղարվեստական խոսքի բնական բաղադրիչ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայագետներին, լեզվաբաններին, բառագետներին, գրականագետներին, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչներին, ինչպես նաև հայ-պարսկական լեզվամշակութային կապերով հետաքրքրվող ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը պարսկաբանությունները ներկայացնում է որպես ժամանակակից հայ գեղարվեստական լեզվի կարևոր բառապաշարային շերտ՝ բացահայտելով դրանց պատմական ծագումը, լեզվական յուրացման առանձնահատկությունները, իմաստային փոփոխությունները և գեղարվեստական խոսքում ունեցած ոճական ու արտահայտչական նշանակությունը։

    Թարմացվել է՝ 2026-09-16
    Պարսկաբանությունները ժամանակակից հայ գեղարվեստական գրականության լեզվում