Исследования в области химических превращений и изучения биологических свойств 2-арил- и 2-гетерилпирролидинов

Տնտեսագիտություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման համակարգերի արդյունավետության բարձրացման, վարչատարածքային զարգացման ռազմավարական ուղղությունների մշակման և կառավարման կազմակերպական, տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների կատարելագործման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում վարչատարածքային կառավարման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, պետական կառավարման տարածքային կազմակերպման սկզբունքները, իշխանության տարբեր մակարդակների միջև լիազորությունների բաշխման առանձնահատկությունները և տարածքային զարգացման գործընթացներում կառավարման մարմինների դերակատարությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային կառուցվածքի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկություններին, մարզային կառավարման և համայնքային ինքնակառավարման փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև կենտրոնական և տեղական կառավարման մարմինների գործունեության համակարգման հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական զարգացման անհամաչափությունները, տարածքային ռեսուրսների բաշխման առանձնահատկությունները, բնակչության կենսամակարդակի տարբերությունները և հանրային ծառայությունների հասանելիության վրա ազդող գործոնները։ Քննարկվում են կառավարման արդյունավետության գնահատման տեսական մոտեցումները, կազմակերպական կառուցվածքների կատարելագործման հնարավորությունները, ռազմավարական պլանավորման մեթոդները և տարածքային զարգացման ծրագրերի մշակման ու իրականացման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում վարչատարածքային միավորների ֆինանսական ինքնուրույնության, բյուջետային պլանավորման, տեղական եկամուտների ձևավորման, պետական ֆինանսական աջակցության և հանրային միջոցների նպատակային օգտագործման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կառավարման արդյունավետությունը բնութագրող ցուցանիշների ուսումնասիրությունը՝ ներառելով ֆինանսատնտեսական կայունությունը, հանրային ծառայությունների որակը, կառավարման որոշումների իրականացման արդյունավետությունը, բնակչության մասնակցության մակարդակը և տարածքային զարգացման արդյունքները։ Դիտարկվում են ռազմավարական կառավարման ժամանակակից գործիքների կիրառման հնարավորությունները, երկարաժամկետ զարգացման առաջնահերթությունների սահմանումը, ծրագրային բյուջետավորման սկզբունքները, կատարողականի գնահատման մեխանիզմները և կառավարման արդյունքների մշտադիտարկման համակարգերի նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում վարչատարածքային բարեփոխումների, համայնքների խոշորացման, կառավարման գործառույթների ապակենտրոնացման և միջհամայնքային համագործակցության հնարավոր ազդեցություններին տարածքային կառավարման կազմակերպման վրա։ Քննության են առնվում վարչական գործընթացների թվայնացման, էլեկտրոնային կառավարման համակարգերի ներդրման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման և հանրային ծառայությունների մատուցման ընթացակարգերի պարզեցման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև տեղական տնտեսական զարգացման խթանման, ներդրումային միջավայրի բարելավման, ենթակառուցվածքների արդիականացման, մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման և տարածքային մրցունակության բարձրացման ռազմավարական ուղղությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են պետական կառավարման մարմինների, տեղական ինքնակառավարման հաստատությունների, մասնավոր հատվածի և քաղաքացիական հասարակության համագործակցության ձևերը, մասնակցային կառավարման սկզբունքները, որոշումների ընդունման թափանցիկության ապահովումը և հանրային հաշվետվողականության մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային փորձի ուսումնասիրության և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմաններին համապատասխան կառավարման մոդելների կիրառման հնարավորություններին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել տարածքային կառավարման ռազմավարական պլանավորման մեթոդաբանության զարգացմանը, վարչատարածքային միավորների կառավարման արդյունավետության գնահատման գործիքակազմի կատարելագործմանը, տարածքային անհամաչափությունների նվազեցմանն ուղղված մոտեցումների հիմնավորմանը և հանրային կառավարման համակարգի կազմակերպական կարողությունների ամրապնդմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մասնագետների, տնտեսագետների, տարածքային զարգացման փորձագետների, հանրային քաղաքականության հետազոտողների, մարզային և համայնքային կառավարման մարմինների աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տնտեսագիտական ու կառավարման մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մենեջմենթ

Գրքում գործարարությունը ներկայացվում է որպես նախաձեռնողական և ռիսկի հետ կապված գործունեություն, որի նպատակն է շահույթի ստացումը և արժեքի ստեղծումը։ Հեղինակը բացատրում է, թե ինչ դեր ունի գործարարը՝ որպես նոր գաղափարների իրականացնող, ռեսուրսների կազմակերպող և որոշումներ ընդունող անձ։ Աշխատության մեջ քննարկվում են բիզնեսի ստեղծման հիմնական փուլերը՝ գաղափարի առաջացում, շուկայի ուսումնասիրություն, բիզնես պլանի կազմում, ֆինանսական միջոցների ներգրավում և գործունեության կազմակերպում։ Նշվում է, որ հաջող բիզնես սկսելու համար կարևոր է ճիշտ գնահատել շուկան, մրցակցությունը և հնարավոր ռիսկերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև բիզնեսի կառավարմանը։ Ներկայացվում են կազմակերպության կառուցվածքի ձևավորման, աշխատուժի կառավարման, մարքեթինգի և ֆինանսների վերահսկման հիմնական մոտեցումները։ Հեղինակը ցույց է տալիս, որ արդյունավետ գործարարությունը պահանջում է համակարգված և ճկուն կառավարում։ Գրքում անդրադարձ կա նաև ձեռնարկատիրական միջավայրին՝ իրավական, տնտեսական և սոցիալական պայմաններին, որոնք ազդում են բիզնեսի զարգացման վրա։ Քննարկվում են փոքր և միջին բիզնեսի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց դերը տնտեսության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ, այս աշխատությունը տալիս է գործարարության մասին հիմնարար գիտելիքներ՝ ընդգծելով նախաձեռնողականության, պատասխանատվության և ճիշտ որոշումների կարևորությունը բիզնեսում հաջողության հասնելու համար։

Ֆիզիկա

Լամպերը լուսավորության աղբյուրներ են, որոնք նախատեսված են էլեկտրական էներգիան տարբեր ձևերով լույսի վերածելու համար և լայն կիրառություն ունեն ինչպես կենցաղում, այնպես էլ արդյունաբերության, փողոցային լուսավորության և տեխնիկական համակարգերում։ Լամպերի զարգացումը անցել է երկար պատմական ճանապարհ՝ սկսած շիկացման լամպերից, որտեղ լույսը ստացվում է մետաղական թելիկի տաքացման միջոցով, մինչև ժամանակակից էներգախնայող և բարձր արդյունավետությամբ LED տեխնոլոգիաներ, որոնք հիմնված են կիսահաղորդչային նյութերի վրա և ապահովում են ավելի երկար ծառայության ժամկետ ու ցածր էներգասպառում։ Լամպերը կարող են լինել տարբեր տեսակների՝ շիկացման, լյումինեսցենտ, հալոգեն և LED, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր առանձնահատկությունները, առավելություններն ու սահմանափակումները։ Դրանք օգտագործվում են տարբեր նպատակներով՝ ներքին լուսավորություն ապահովելու, աշխատանքային տարածքների տեսանելիությունը բարելավելու, դեկորատիվ լուսավորություն ստեղծելու և անվտանգության մակարդակը բարձրացնելու համար։ Լամպերի աշխատանքի հիմնական սկզբունքը էլեկտրական էներգիայի փոխակերպումն է լուսային էներգիայի, որը կախված է օգտագործվող տեխնոլոգիայից կարող է ուղեկցվել նաև ջերմության արտազատմամբ։ Ժամանակակից տեխնոլոգիաների զարգացումը թույլ է տվել ստեղծել «խելացի» լամպեր, որոնք կարելի է կառավարել հեռակա կարգով, կարգավորել պայծառությունը և գույնային ջերմաստիճանը՝ համապատասխանեցնելով տարբեր միջավայրային պայմաններին և մարդու պահանջներին։

Այլ առարկաներ

Բուսաբանական և էկոֆիզիոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ջրի անբավարարության ազդեցության ուսումնասիրությանը մաշի (Vigna radiata L.) աճի և զարգացման տարբեր փուլերում։ Քննության են առնվում ջրային սթրեսի պայմաններում բույսերի ֆիզիոլոգիական վիճակի, աճի ինտենսիվության և շրջակա միջավայրի անբարենպաստ գործոններին հարմարվելու առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրային ռեժիմի փոփոխությունների ազդեցությանը բույսի զարգացման, կենսազանգվածի ձևավորման, ֆոտոսինթետիկ գործունեության և ջրի օգտագործման արդյունավետության վրա։ Վերլուծվում են տարբեր աճման փուլերում երաշտային պայմանների նկատմամբ զգայունության հնարավոր տարբերությունները և պաշտպանական ու հարմարվողական ֆիզիոլոգիական արձագանքները։ Քննարկվում են նաև բույսերի ջրային հավասարակշռության, նյութափոխանակային գործընթացների և էկոլոգիական պայմանների միջև փոխկապակցվածությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ջրի պակասի ազդեցության աստիճանը մշակաբույսի կենսագործունեության վրա և բացահայտելու զարգացման առավել զգայուն փուլերը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բույսերի ֆիզիոլոգիայի, էկոֆիզիոլոգիայի, ագրոնոմիայի և երաշտադիմացկուն մշակաբույսերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է բարձր լեռնային գոտու պայմաններում ոսպի (Lens culinaris) համաշխարհային հավաքածուից ընտրված ցրտադիմացկուն սորտանմուշների էկոլոգատնտեսական արդյունավետության գնահատմանը՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության օրինակով։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են տարբեր գենետիկական գծերի հարմարվողականության առանձնահատկությունները բարձրադիր կլիմայական պայմաններում, մասնավորապես՝ ցածր ջերմաստիճանների, կարճ վեգետացիոն շրջանի և սահմանափակ ջրային ռեսուրսների ազդեցության համատեքստում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բերքատվության ցուցանիշների, կենսաբանական կայունության և տնտեսական արդյունավետության համադրական գնահատմանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել առավել հեռանկարային սորտերը բարձր լեռնային գյուղատնտեսության զարգացման համար։ Ներկայացվում են նաև ագրոէկոլոգիական գործոնների ազդեցությունը բույսերի աճի և զարգացման վրա, ինչպես նաև սելեկցիոն աշխատանքի կարևորությունը կայուն գյուղատնտեսական համակարգերի ձևավորման գործում։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է ագրոէկոլոգիայի և բույսերի սելեկցիայի ոլորտում՝ նպաստելով բարձր լեռնային տարածաշրջաններում գյուղատնտեսության արդյունավետության բարձրացմանը։

Lեզվաբանություն

Գրքում ուսումնասիրվում են անգլերեն լեզվի առածների և ասացվածքների իմաստատրամաբանական և գործառական առանձնահատկությունները, վերլուծվում է դրանց կառուցվածքային և իմաստային կազմակերպվածությունը, ինչպես նաև լեզվական կայուն արտահայտությունների դերը հաղորդակցության գործընթացում, ներկայացվում են առածների իմաստային շերտերը՝ ներառյալ բառացի և փոխաբերական նշանակությունները, դիտարկվում են դրանց կիրառման գործառական ոլորտները՝ խոսակցական, գրավոր և գեղարվեստական խոսքում, ուսումնասիրվում է դրանց մշակութային և ճանաչողական արժեքը՝ որպես ազգային մտածողության արտահայտման ձև, քննարկվում են համարժեքության և թարգմանության խնդիրները տարբեր լեզուների միջև, առանձնացվում են իմաստային ընդհանրացման և հուզական-գնահատողական երանգների ձևավորման մեխանիզմները, գիրքը համադրում է իմաստաբանության, գործաբանական լեզվաբանության և մշակութային ուսումնասիրությունների մոտեցումները՝ նպաստելով անգլերեն ֆրազեոլոգիայի խորքային ըմբռնմանը և դրա գործառական կիրառության ուսումնասիրությանը։