Изучение психофизиологической устойчивости у спортсменов в процессе психорегуляторного воздействия

Մաթեմատիկա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է կորունդի բյուրեղներում ճառագայթմամբ խթանվող գործընթացների և էլեկտրոն-ֆոնոնային փոխազդեցությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունն է պարզել, թե իոնացնող ճառագայթման ազդեցությամբ ինչպես են փոխվում բյուրեղի էլեկտրոնային և ցանցային հատկությունները, ինչպես նաև ինչ դեր ունեն էլեկտրոնների և բյուրեղային ցանցի տատանումների՝ ֆոնոնների, փոխազդեցությունները այդ գործընթացներում։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բյուրեղային կառուցվածքի առանձնահատկությունները, էներգետիկ մակարդակները, լիցքակիրների վարքագիծը, ճառագայթման հետևանքով առաջացող արատներն ու կենտրոնները և դրանց ազդեցությունը նյութի ֆիզիկական հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրոն-ֆոնոնային փոխազդեցությունների մեխանիզմներին, քանի որ դրանք կարևոր դեր են կատարում էներգիայի փոխանցման, լիցքակիրների շարժման, ռելաքսացիոն գործընթացների և բյուրեղի տարբեր ֆիզիկական բնութագրերի ձևավորման գործում։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև ճառագայթային ազդեցության արդյունքում առաջացող փոփոխությունների կախվածությունը ճառագայթման պայմաններից, էներգիայից և բյուրեղի կառուցվածքային առանձնահատկություններից։ Հետազոտության ընթացքում հնարավոր է կիրառել սպեկտրոսկոպիկ, էլեկտրական, օպտիկական և այլ ֆիզիկական մեթոդներ՝ նյութում ընթացող գործընթացները բացահայտելու և դրանց քանակական բնութագրերը որոշելու համար։ Ստացված արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ ճառագայթակայուն նյութերի ուսումնասիրության, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, օպտոէլեկտրոնիկայի, դետեկտորային համակարգերի և հատուկ նշանակության բյուրեղային նյութերի մշակման ու կիրառման համար։

Պատմություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է 1905-1911 թվականների Իրանի սահմանադրական հեղափոխության ընթացքում հայերի մասնակցության, նրանց քաղաքական, հասարակական և ռազմական գործունեության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում Իրանի հայ համայնքի դերն է այն ժամանակաշրջանի հասարակական-քաղաքական գործընթացներում, երբ երկրում ձևավորվեց սահմանադրական կարգ հաստատելու, միապետական իշխանությունը սահմանափակելու և ներկայացուցչական կառավարման սկզբունքներ ներդնելու լայն շարժում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել հայերի մասնակցությունը ոչ միայն որպես առանձին համայնքի պատմության դրվագ, այլև որպես Իրանի ընդհանուր քաղաքական և հասարակական վերափոխումների կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ներկայացվել Իրանի հայ համայնքի սոցիալ-տնտեսական և մշակութային դրությունը հեղափոխությանը նախորդող շրջանում, հայկական բնակավայրերի և կազմակերպությունների հասարակական կյանքը, ինչպես նաև այն քաղաքական գաղափարները, որոնք ազդեցություն են ունեցել հայերի՝ սահմանադրական շարժմանը միանալու վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանադրականության, քաղաքացիական իրավունքների, օրինականության և ներկայացուցչական կառավարման գաղափարների տարածմանը հայ համայնքի շրջանում։ Հայերի մասնակցությունը դրսևորվել է տարբեր ձևերով՝ քաղաքական և հասարակական գործունեությունից մինչև զինված պայքար, ինքնապաշտպանական ջոկատների և հեղափոխական ուժերի կազմում մասնակցություն։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հայ գործիչների և կազմակերպությունների գործունեության ուսումնասիրությունը, նրանց հարաբերությունները իրանական սահմանադրական շարժման ներկայացուցիչների հետ և ընդհանուր քաղաքական նպատակների շուրջ համագործակցությունը։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև Թավրիզի սահմանադրական պայքարի համատեքստում հայերի մասնակցության ուսումնասիրությունը, քանի որ քաղաքը հեղափոխական շարժման կարևոր կենտրոններից էր, իսկ տեղի հայ համայնքը ակտիվ դերակատարություն է ունեցել այդ իրադարձություններում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ հայ կամավորների և զինյալների գործունեությանը, նրանց մասնակցությանը ռազմական գործողություններին, ինչպես նաև հեղափոխական պայքարի ընթացքում հայերի և այլ քաղաքական ու ազգային խմբերի համագործակցության ձևերին։ Միաժամանակ աշխատանքը կարող է քննարկել այն պատճառները, որոնք պայմանավորել են հայերի ակտիվ ներգրավվածությունը՝ ներառյալ համայնքի քաղաքական շահերը, անվտանգության խնդիրները, սահմանադրական ազատությունների նկատմամբ հետաքրքրությունը և Իրանի հասարակական կյանքում ավելի լայն քաղաքացիական իրավունքների հաստատման ձգտումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև հեղափոխության ավարտից հետո հայ համայնքի դրության փոփոխություններին և այդ իրադարձությունների երկարաժամկետ ազդեցությանը հայ-իրանական հարաբերությունների ու Իրանի հայ համայնքի պատմության վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտագործել պատմական փաստաթղթեր, մամուլի նյութեր, հուշագրություններ, ժամանակակիցների վկայություններ և հետագա պատմագիտական ուսումնասիրություններ՝ իրադարձությունների բազմակողմանի պատկերը վերականգնելու համար։ Թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ ցույց է տալիս Իրանի հայերի ինտեգրվածությունը երկրի հասարակական և քաղաքական կյանքում և նրանց փոխհարաբերությունները տարածաշրջանի ավելի լայն քաղաքական գործընթացների հետ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, իրանագետներին, հայագետներին, քաղաքագետներին, ազգագրագետներին, ինչպես նաև Իրանի սահմանադրական շարժման և հայ համայնքների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին ու ուսանողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես հայերի պատմական դերակատարությունը Իրանի սահմանադրական հեղափոխության ընթացքում ամբողջականորեն ներկայացնելու և այդ մասնակցությունը ժամանակաշրջանի քաղաքական, հասարակական ու տարածաշրջանային զարգացումների համատեքստում հասկանալու տեսանկյունից։

Հոգեբանություն

Գիրքը՝ «Հոգեբանություն», հեղինակը Արզումանյան Սերգեյ, հանդիսանում է ուսումնական ձեռնարկ, որը ներկայացնում է հոգեբանության հիմնական հասկացությունները, տեսական հիմքերը և մարդու հոգեկանի ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունները։ Այն ընդգրկում է հոգեկան գործընթացների ընդհանուր բնութագրերը՝ զգայություն, ընկալում, հիշողություն, մտածողություն, ուշադրություն և երևակայություն, ինչպես նաև դրանց դերը մարդու վարքի և գործունեության կազմակերպման մեջ։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են անձի հոգեբանական կառուցվածքը, բնավորության և խառնվածքի առանձնահատկությունները, մոտիվացիայի և պահանջմունքների համակարգը, ինչպես նաև սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը անձի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված հոգեբանության կիրառական կողմերին՝ ուսուցման, աշխատանքի, հաղորդակցության և միջանձնային հարաբերությունների հոգեբանական վերլուծությանը։ Ներառված են նաև հոգեբանական հետազոտության հիմնական մեթոդները՝ դիտարկում, փորձ, թեստավորում և հարցազրույց, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել մարդու հոգեկան երևույթները գիտական մոտեցմամբ։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, հոգեբանների, մանկավարժների և սոցիալական ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով հոգեբանական գիտելիքների համակարգված և գործնական ընկալմանը։

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է պետական-կուսակցական վերահսկողության մարմինների ձևավորումն ու գործունեությունը Հայաստանի Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետություն իշխանական համակարգում 1921–1934 թթ.՝ ընդգծելով քաղաքական իշխանության կենտրոնացման և վերահսկողական մեխանիզմների զարգացման հիմնական փուլերը։ Նշվում է, որ խորհրդային վարչակարգի ձևավորման սկզբնական շրջանում վերահսկողության համակարգը նպատակ ուներ ամրապնդել նոր իշխանությունը, ապահովել կուսակցական գծի իրականացումը և կանխել հակախորհրդային գործունեությունը՝ պետական կառավարման բոլոր մակարդակներում։ Վերլուծվում է, որ կուսակցական կառույցները աստիճանաբար ձեռք բերեցին գերակա դեր պետական ապարատի նկատմամբ՝ ձևավորելով երկիշխանության բնույթ ունեցող համակարգ, որտեղ կուսակցական որոշումները հաճախ գերակայեցին վարչական ինստիտուտների նկատմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վերահսկողական մարմինների՝ ներառյալ ինսպեկցիոն և կարգապահական կառույցների, դերին վարչական վերահսկողության, կադրային քաղաքականության և գաղափարական ուղղվածության ապահովման գործում։ Նշվում է նաև, որ 1920-ականների և 1930-ականների սկզբի քաղաքական գործընթացները ուղեկցվել են կենտրոնացման ուժեղացմամբ, ինչի արդյունքում վերահսկողության մեխանիզմները դարձել են ավելի համակարգված և ինստիտուցիոնալացված։ Ընդհանուր առմամբ, 1921–1934 թթ. պետական-կուսակցական վերահսկողության մարմինները դիտարկվում են որպես խորհրդային քաղաքական համակարգի կայացման և իշխանության կենտրոնացման հիմնական գործիքներից մեկը, որը ձևավորել է վարչական կառավարման նոր մոդել։

Պատմություն

Մովսես Խորենացու «Հայոց Պատմություն» աշխատությունը հայ միջնադարյան պատմագրության ամենանշանավոր և հիմնարար երկերից մեկն է, որը համարվում է հայ ժողովրդի պատմության առաջին ամբողջական և համակարգված շարադրանքը։ Գիրքը գրվել է գրաբարով և ընդգրկում է հայ ժողովրդի ծագման, պետական կազմավորման, թագավորական տոհմերի, քաղաքական պայքարների, պատերազմների, մշակույթի, ավանդույթների և հոգևոր կյանքի բազմադարյա պատմությունը։ Մովսես Խորենացին, որին հաճախ անվանում են «Հայ պատմահայր», իր աշխատության մեջ միավորել է բանավոր ավանդույթները, ժողովրդական վիպական պատմությունները, հին մատենագրական աղբյուրները և օտար պատմիչների տեղեկությունները՝ ստեղծելով ազգային պատմագիտական եզակի հուշարձան։ «Հայոց Պատմությունը» բաղկացած է երեք հիմնական մասերից։ Առաջին բաժնում ներկայացվում են հայ ժողովրդի առասպելական ծագումնաբանությունը, Հայկ Նահապետի և Բելի պատմությունը, հայկական նախնադարյան տոհմերը և վաղ շրջանի ավանդությունները։ Երկրորդ մասում նկարագրվում է Արշակունիների ժամանակաշրջանը, Հայաստանի քաղաքական զարգացումը, հարաբերությունները հարևան պետությունների հետ և քրիստոնեության ընդունման պատմական իրադարձությունները։ Երրորդ հատվածում հեղինակը անդրադառնում է իր ժամանակաշրջանի քաղաքական և հասարակական իրողություններին՝ ներկայացնելով Հայաստանի վիճակը արտաքին ճնշումների և ներքին հակասությունների պայմաններում։ Գիրքն առանձնանում է ոչ միայն պատմական արժեքով, այլև բարձր գրականությամբ, պատկերավոր լեզվով և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման վրա ունեցած բացառիկ ազդեցությամբ։ Այն դարեր շարունակ եղել է հայ կրթության, պատմագիտության և մշակութային ինքնության կարևորագույն հիմքերից մեկը։ Աշխատության մեջ միահյուսվում են պատմությունը, առասպելը, փիլիսոփայական դիտարկումները և հայրենասիրական գաղափարները, ինչի շնորհիվ այն դարձել է հայ դասական գրականության անկյունաքարային ստեղծագործություններից մեկը։ «Հայոց Պատմությունը» կարևոր աղբյուր է ոչ միայն Հայաստանի, այլև ամբողջ Առաջավոր Ասիայի և տարածաշրջանի հին պատմության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը լայնորեն ուսումնասիրվել է պատմաբանների, բանասերների և աստվածաբանների կողմից, թարգմանվել է բազմաթիվ լեզուներով և մինչ օրս շարունակում է մնալ հայագիտական կարևորագույն աշխատություններից մեկը։

Գրականություն

Գրախոսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ֆելիքս Բախչինեանի հեղինակած «Հայրական» մեկնութիւնների քննությանը և համապատասխան հատորի բովանդակային, գաղափարական ու գրական առանձնահատկությունների ներկայացմանը։ Հեղինակը գրքի նյութը դիտարկում է ոչ միայն որպես առանձին ստեղծագործությունների կամ գրական անդրադարձների ամբողջություն, այլև որպես ընտանեկան հիշողության, հայրության, սերնդային կապերի, ինքնության և անցյալի վերաիմաստավորման շուրջ ձևավորված մտորումների համակարգ։ Գրախոսության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են անձնական հիշողությունն ու կենսագրական փորձը վերածվում գրական-մտավոր անդրադարձի և ինչպես է հայրական կերպարը ձեռք բերում ավելի լայն՝ բարոյական, հոգեբանական և մշակութային նշանակություն։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հեղինակի մեկնողական մոտեցմանը, լեզվական ու ոճական առանձնահատկություններին, շարադրանքի կառուցվածքին և այն միջոցներին, որոնց օգնությամբ անձնական ապրումները կապվում են համամարդկային թեմաների հետ։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում հիշողության և ժամանակի փոխհարաբերության հարցը․ անցյալի դրվագները ոչ միայն վերարտադրվում են, այլև վերագնահատվում ներկայի դիրքերից՝ ստեղծելով երկխոսություն տարբեր սերունդների և ժամանակաշրջանների միջև։ Գրախոսականը կարևորում է նաև հայրական կերպարի բազմաշերտությունը՝ այն ներկայացնելով որպես ընտանիքի ներսում անձնական ներկայություն, արժեքների փոխանցման միջոց և մարդու ինքնության ձևավորման կարևոր բաղադրիչ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է այն հուզական և հոգեբանական միջավայրը, որը ձևավորվում է հիշողության, կորստի, երախտագիտության, կապվածության և անցած ժամանակի վերապրման շուրջ։ Գրախոսության մեջ կարող են գնահատվել նաև հեղինակի օգտագործած գրական և մշակութային հղումները, փաստագրական նյութերը և մեկնողական հնարները, որոնց միջոցով մասնավոր պատմությունը ստանում է ավելի լայն հասարակական ու մշակութային հնչեղություն։ Աշխատանքը հետաքրքիր է նաև սփյուռքահայ գրական և մտավոր միջավայրի համատեքստում, քանի որ անձնական և ընտանեկան հիշողության միջոցով հնարավոր է անդրադառնալ ինքնության պահպանման, մշակութային ժառանգության փոխանցման և սերունդների միջև կապի խնդիրներին։ Գրախոսական բնույթը թույլ է տալիս ոչ միայն ներկայացնել գրքի հիմնական բովանդակությունն ու թեմատիկ ուղղությունները, այլև գնահատել դրա գեղարվեստական ու գաղափարական արժեքը, ընդգծել հաջողված կողմերը և մատնանշել այն հարցերը, որոնք կարող են դառնալ հետագա գրականագիտական քննարկումների առարկա։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ընթերցողին ներկայացնում է հայրության և ընտանեկան հիշողության թեմաները որպես անհատական փորձից դուրս եկող, սակայն ավելի լայն մարդկային և մշակութային նշանակություն ունեցող երևույթներ՝ միաժամանակ գնահատելով Ֆելիքս Բախչինեանի մեկնողական մտածողությունը, գրական լեզուն և հիշողությունը իմաստավորելու նրա մոտեցումները։