Կաշվի և մորթու քիմիա և տեխնոլոգիա -1-ին մաս

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է 4,5-երկտեղակալված-4H-1,2,4-տրիազոլ-3-թիոլների նոր քիմիական փոխարկումների ուսումնասիրմանը՝ ընդգրկելով դրանց սինթեզի, քիմիական հատկությունների և հետագա վերափոխումների հետ կապված հարցերի համալիր ուսումնասիրություն։ Հետազոտության կենտրոնում 1,2,4-տրիազոլային օղակ պարունակող ծծումբածին հետերոցիկլիկ միացություններն են, որոնք առանձնանում են կառուցվածքային բազմազանությամբ և տարբեր քիմիական փոխազդեցությունների մեջ մտնելու հնարավորությամբ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել ելանյութերի կառուցվածքի և տեղակալիչների բնույթի ազդեցությունը միացությունների ռեակցիոնունակության վրա, ինչպես նաև տարբեր ռեագենտների և ռեակցիայի պայմանների կիրառմամբ նոր ածանցյալների ստացման հնարավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր փոխարկումների օրինաչափությունների բացահայտմանը, ռեակցիաների ուղղության և ընտրողականության ուսումնասիրմանը, ստացվող միացությունների կառուցվածքի հաստատմանը և դրանց ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի որոշմանը։ Աշխատությունը կարող է ներառել օքսիդացման, վերականգնման, տեղակալման, ցիկլացման կամ այլ տիպի քիմիական գործընթացների ուսումնասիրություն, որոնց միջոցով հնարավոր է ընդլայնել տվյալ հետերոցիկլիկ համակարգի հիման վրա ստացվող միացությունների բազմազանությունը։ Ստացված նոր միացությունների կառուցվածքի հաստատման համար կարող են կիրառվել ժամանակակից սպեկտրոսկոպիկ և անալիտիկ մեթոդներ, այդ թվում՝ միջուկային մագնիսական ռեզոնանս, ինֆրակարմիր սպեկտրոսկոպիա, զանգվածային սպեկտրոմետրիա և տարրային անալիզ։ Հետազոտության արդյունքները հնարավորություն են տալիս խորացնելու 1,2,4-տրիազոլային համակարգերի քիմիական վարքագծի վերաբերյալ պատկերացումները և բացահայտելու դրանց հիման վրա նոր կառուցվածքային տիպերի ստացման հնարավորությունները։ Նման ուսումնասիրությունները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ նպատակային հատկություններով նոր օրգանական միացությունների որոնման, հետերոցիկլիկ քիմիայի զարգացման և հետագա կիրառական հետազոտությունների համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել օրգանական և դեղագործական քիմիայի, հետերոցիկլիկ միացությունների քիմիայի, սինթետիկ քիմիայի և նոր նյութերի ստացման ուղղություններով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է բնակելի շինարարության տարածքային նպատակահարմար տեղաբաշխման և քաղաքաշինության ոլորտում կապիտալ ներդրումների արդյունավետության միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնակելի կառուցապատման համար տարածքների ընտրության տնտեսական, քաղաքաշինական և կազմակերպական հիմնավորումն է՝ հաշվի առնելով քաղաքի տարածական կառուցվածքը, բնակչության տեղաբաշխումը, տրանսպորտային հասանելիությունը, ինժեներական ենթակառուցվածքների առկայությունը և սոցիալական սպասարկման օբյեկտների համակարգը։ Քննության են առնվում այն գործոնները, որոնք ազդում են նոր բնակելի թաղամասերի կառուցման ընդհանուր ծախսերի վրա՝ ներառյալ տարածքի նախապատրաստումը, ճանապարհային և կոմունալ ենթակառուցվածքների զարգացումը, հասարակական նշանակության օբյեկտների ստեղծումը և կառուցապատվող տարածքի կապը քաղաքի արդեն ձևավորված հատվածների հետ։ Ռացիոնալ տեղաբաշխումը դիտարկվում է որպես սահմանափակ ֆինանսական ու տարածքային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման միջոց, որը կարող է նպաստել ներդրումային ծախսերի և ստացվող քաղաքաշինական արդյունքների միջև ավելի հիմնավորված հարաբերակցության ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կառուցապատման խտության, հողային ռեսուրսների օգտագործման, բնակելի և հասարակական գործառույթների փոխադարձ տեղաբաշխման ու տրանսպորտային կապերի կազմակերպման տնտեսական հետևանքներին։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել բնակելի շինարարության տեղաբաշխման տարբեր տարբերակների համեմատական գնահատում՝ կապիտալ ներդրումների ծավալի, ենթակառուցվածքային ծախսերի, տարածքի օգտագործման արդյունավետության և բնակչության սպասարկման պայմանների տեսանկյունից։ Կարևորվում է նաև քաղաքաշինական որոշումների երկարաժամկետ բնույթը, քանի որ սկզբնական փուլում տարածքի ընտրությունը կարող է հետագայում էական ազդեցություն ունենալ քաղաքի զարգացման ծախսերի և ենթակառուցվածքների շահագործման արդյունավետության վրա։ Տնտեսական հաշվարկների և տարածական պլանավորման համադրումը հնարավորություն է տալիս բնակարանաշինությունը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին շինարարական գործընթաց, այլև որպես քաղաքի սոցիալ-տնտեսական զարգացման ընդհանուր համակարգի բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է քաղաքաշինության, շինարարության տնտեսագիտության և տարածքային պլանավորման մոտեցումները՝ բնակելի կառուցապատման տեղաբաշխման միջոցով կապիտալ ներդրումների արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները բացահայտելու նպատակով։

Այլ առարկաներ

Հայաստանի ազգային գրապալատ (Կենտրոնական Կնգական/Կնգ. Պալատը՝ հաճախ անվանվում է նաև Կնգական պալատ կամ Գրապալատ) Հայաստանի գրահրատարակչական համակարգի կարևոր գիտական և տեղեկատվական հաստատություններից մեկն է, որի հիմնական դերը երկրի տարածքում տպագրվող բոլոր հրատարակությունների հաշվառումը, գրանցումը, վերլուծությունը և ազգային մատենագիտության ձևավորումն է։ Այն ստեղծվել է խորհրդային շրջանում՝ 1922 թվականին, որպես պետական կառույց, որի նպատակն էր կենտրոնացնել Հայաստանում լույս տեսնող գրքերի, պարբերականների և այլ տպագիր նյութերի մասին ամբողջական տեղեկատվությունը և ապահովել պարտադիր օրինակների հավաքագրումը, ինչը թույլ էր տալիս ձևավորել ազգային գրադարանային և մատենագիտական միասնական համակարգ։ Գրապալատի գործունեությունը հիմնված է այն սկզբունքի վրա, որ յուրաքանչյուր հրատարակություն, որը լույս է տեսնում Հայաստանում կամ կապված է հայկական մշակույթի հետ, պետք է գրանցվի, դասակարգվի և ներառվի պետական մատենագիտական բազայում, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել երկրի գիտական, կրթական և մշակութային զարգացման դինամիկան։ Նրա հիմնական գործառույթների մեջ են մտնում ազգային մատենագիտության տարեկան և պարբերական հրատարակությունների պատրաստումը, վիճակագրական տվյալների հավաքագրումը գրահրատարակչության ոլորտի վերաբերյալ, ISBN և այլ միջազգային գրքային համարների համակարգերի վարչական կազմակերպումը, ինչպես նաև հրատարակչական գործունեության ընդհանուր վերահսկման և վերլուծության իրականացումը։ Գրապալատը նաև կարևոր դեր ունի գրական ժառանգության պահպանման և մատչելիության ապահովման գործում՝ համագործակցելով գրադարանների, հրատարակիչների և գիտական հաստատությունների հետ, ինչպես նաև մասնակցելով միջազգային գրական և գրադարանային տեղեկատվական ցանցերին։ Բացի այդ, այն պարբերաբար հրապարակում է մատենագիտական ցուցակներ և վիճակագրական ամփոփումներ, որոնք օգտագործվում են գիտական հետազոտություններում, կրթական ծրագրերում և մշակութային քաղաքականության մշակման մեջ։ Նրա առաջիկա և շարունակական խնդիրների թվում են թվայնացման գործընթացների զարգացումը, ազգային գրքային տվյալների բազաների արդիականացումը, միջազգային համակարգերի հետ ինտեգրումը, ինչպես նաև գրահրատարակչության ոլորտում տեղեկատվական թափանցիկության և հասանելիության բարձրացումը, որպեսզի հայկական տպագիր ժառանգությունը դառնա առավել հասանելի թե՛ երկրի ներսում, թե՛ սփյուռքում և միջազգային գիտական հանրության համար։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Եվրոպական Միության ինստիտուցիոնալ համակարգում օրենսդիր գործառույթի իրականացման իրավական, կազմակերպական և քաղաքական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են եվրոպական ինտեգրման գործընթացում օրենսդիր իշխանության ձևավորման և զարգացման պատմական նախադրյալները, Եվրոպական Միության իրավական համակարգի կառուցվածքը, ինչպես նաև վերազգային և միջկառավարական կառավարման սկզբունքների փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Եվրոպական խորհրդարանի, Եվրոպական Միության խորհրդի և Եվրոպական հանձնաժողովի իրավասություններին, օրենսդրական նախաձեռնության ներկայացման, քննարկման, ընդունման և հաստատման ընթացակարգերին։ Ուսումնասիրվում են սովորական և հատուկ օրենսդրական ընթացակարգերի առանձնահատկությունները, որոշումների ընդունման մեխանիզմները, անդամ պետությունների մասնակցության ձևերը և եվրոպական ինստիտուտների միջև լիազորությունների բաշխումը։ Անդրադարձ է կատարվում Եվրոպական Միության իրավական ակտերի տեսակներին, մասնավորապես՝ կանոնակարգերին, դիրեկտիվներին և որոշումներին, դրանց իրավաբանական ուժին, կիրառման առանձնահատկություններին և անդամ պետությունների ազգային օրենսդրությունների հետ փոխհարաբերություններին։ Կարևորվում են վերապահված իրավասությունների, սուբսիդիարության և համաչափության սկզբունքները, որոնք սահմանում են Եվրոպական Միության օրենսդրական գործունեության իրավական շրջանակները։ Դիտարկվում են նաև ազգային խորհրդարանների մասնակցությունը եվրոպական օրենսդրական գործընթացին, ժողովրդավարական ներկայացուցչության ապահովումը, օրենսդրական գործունեության թափանցիկությունը և ինստիտուցիոնալ հաշվետվողականության մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Եվրոպական Միության հիմնադիր պայմանագրերը, ինստիտուտների իրավասությունները կարգավորող նորմերը, Եվրոպական Միության դատարանի իրավական դիրքորոշումները և օրենսդրական գործընթացի զարգացման հիմնական փուլերը։ Առանձնացվում են օրենսդրական լիազորությունների իրականացման արդյունավետության, ինստիտուտների փոխգործակցության և եվրոպական իրավական համակարգի շարունակական կատարելագործման հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի եվրոպական իրավունքի, համեմատական սահմանադրական իրավունքի, միջազգային կազմակերպությունների գործունեության և վերազգային կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է միջազգային հարաբերությունների պատմության կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկի՝ Արևելյան հարցի առաջացման, զարգացման և քաղաքական հետևանքների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են Օսմանյան կայսրության աստիճանական թուլացման պայմաններում եվրոպական մեծ տերությունների միջև ձևավորված քաղաքական հակասությունները, ռազմավարական շահերը և ազդեցության ոլորտների ընդլայնման ձգտումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ռուսաստանի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Ավստրիայի և եվրոպական այլ պետությունների արտաքին քաղաքականությանը, Բալկանյան թերակղզու, Սևծովյան տարածաշրջանի և Մերձավոր Արևելքի աշխարհաքաղաքական նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են ռուս-թուրքական պատերազմները, միջազգային դիվանագիտական բանակցությունները, խաղաղության պայմանագրերը և դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանի ժողովուրդների քաղաքական ու հասարակական կյանքի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում Օսմանյան կայսրության քրիստոնյա բնակչության իրավունքների պաշտպանության, ազգային-ազատագրական շարժումների և ինքնորոշման ձգտումների հիմնախնդիրներին։ Կարևորվում է Հայկական հարցի տեղը Արևելյան հարցի ընդհանուր համատեքստում, հատկապես XIX դարի երկրորդ կեսին հայկական բարեփոխումների պահանջների և միջազգային դիվանագիտության փոխհարաբերությունների տեսանկյունից։ Դիտարկվում են նաև Բեռլինի վեհաժողովի, մեծ տերությունների մրցակցության և տարածաշրջանային հակամարտությունների պատմական նշանակությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են քաղաքական, տնտեսական, կրոնական և ազգային գործոնները փոխազդել միջազգային հարաբերությունների զարգացման տարբեր փուլերում։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, քաղաքագետների, արևելագետների, հայագետների և նոր ու նորագույն պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Կենսաբանություն

Գիրքը նվիրված է տարբեր ծանր մետաղների իոնների ազդեցության ուսումնասիրությանը Enterococcus hirae մանրէի աճի, կենսագործունեության և բջջաթաղանթի ակտիվության վրա։ Այն ներկայացնում է միկրոօրգանիզմների և շրջակա միջավայրի քիմիական գործոնների փոխազդեցության հիմնական մեխանիզմները, ինչպես նաև ծանր մետաղների ազդեցությամբ առաջացող ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական փոփոխությունների ուսումնասիրման մոտեցումները։ Աշխատանքում վերլուծվում են տարբեր մետաղական իոնների ազդեցությունը բակտերիաների աճի արագության, կենսունակության, նյութափոխանակային գործընթացների և թաղանթային համակարգերի գործառույթի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մանրէների հարմարվողականության մեխանիզմներին, մետաղների հանդեպ դիմադրողականության ձևավորմանը և բջջային մակարդակում տեղի ունեցող փոփոխությունների գնահատման մեթոդներին։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի մանրէաբանության, էկոլոգիայի, կենսատեխնոլոգիայի և շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի բնագավառների համար՝ նպաստելով ծանր մետաղների կենսաբանական ազդեցությունների ավելի խոր ընկալմանը։ Աշխատանքը նախատեսված է կենսաբանների, մանրէաբանների, բնապահպանության ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և կենսաբանական գիտությունների ուսանողների համար։