Կայուն ճարտարապետության խնդիրները ՀՀ ժամանակակից հասարակական շենքերի ճարտարապետության մեջ

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է Նիկողայոս Մառի գիտական ժառանգության հիմնական դրույթների քննությանը և դրանց արդիականության գնահատմանը ժամանակակից հայագիտության համատեքստում։ Վերլուծվում են Մառի լեզվաբանական և պատմամշակութային տեսությունների հիմնական սկզբունքները՝ կապված լեզվի ծագման բազմաշերտ մոդելի, «յակենտային» լեզվական փոխազդեցությունների և Կովկասի ժողովուրդների մշակութային փոխառնչությունների վերաբերյալ նրա մոտեցումների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են Մառի գաղափարները ազդեցություն ունեցել հայ լեզվաբանության, պատմության և միջնադարյան աղբյուրների ուսումնասիրության վրա, ինչպես նաև դրանց վերաիմաստավորումը ժամանակակից գիտական մեթոդաբանության լույսի ներքո։ Ուսումնասիրությունը քննարկում է ինչպես Մառի տեսությունների արտադրական ներուժը, այնպես էլ դրանց վիճահարույց կողմերը՝ համադրելով դասական հայագիտական դպրոցների և արդի հետազոտական մոտեցումների արդյունքները։ Գիրքը նպատակ ունի ցույց տալ Մառի գաղափարների տեղը հայագիտության զարգացման պատմության մեջ և գնահատել դրանց կիրառելիությունը ժամանակակից գիտական հետազոտություններում։

Մաթեմատիկա

Компактный курс математического анализа. Часть 1, Функции одной переменной աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է մաթեմատիկական անալիզի առաջին բաժինը՝ մեկ փոփոխականի ֆունկցիաների տեսությունը, այն բացատրում է սահմանների և շարունակականության գաղափարները, ածանցյալի սահմանումն ու դրա երկրաչափական և ֆիզիկական իմաստները, ինչպես նաև ինտեգրալի հիմնական հասկացությունները և դրանց հաշվարկման մեթոդները, գիրքը անդրադառնում է Թեյլորի բանաձևին, ֆունկցիաների վարքագծի ուսումնասիրությանը և էքստրեմումների որոնման խնդիրներին, միաժամանակ ընդգրկելով բազմաթիվ օրինակներ և խնդիրներ, որոնք օգնում են ամրապնդել տեսական նյութը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և ինժեներական գիտությունների ուսանողների համար։

Ֆիզիկա

Գրքում բացատրվում են Երկրի ներքին կառուցվածքը՝ կեղև, մանտիա և միջուկ, ինչպես նաև երկրաբանական գործընթացները, որոնք ձևավորում են մոլորակի մակերևույթը։ Ներկայացվում են հիմնական էնդոգեն և էքզոգեն գործընթացները՝ հրաբխականություն, երկրաշարժեր, հողմահարում, էրոզիա և նստվածքների կուտակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ապարների և օգտակար հանածոների դասակարգմանը, դրանց ձևավորման պայմաններին և տարածական բաշխմանը։ Քննարկվում են նաև երկրաբանական ժամանակագրության հիմունքները՝ ցույց տալով Երկրի զարգացման պատմական փուլերը։ Գիրքը համադրում է տեսական գիտելիքները և պարզ բացատրությունները՝ օգնելով ընթերցողին հասկանալ Երկրի որպես դինամիկ համակարգի աշխատանքը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայ եկեղեցու պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ քրիստոնեության տարածման վաղ շրջանից մինչև XVIII դարի ավարտը՝ այն դիտարկելով Հայաստանի քաղաքական, հասարակական և մշակութային պատմության լայն համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են քրիստոնեության սկզբնական տարածման վերաբերյալ եկեղեցական ավանդույթներն ու պատմական աղբյուրները, Հայաստանի քրիստոնեացման գործընթացը, եկեղեցական կառույցների ձևավորումը և հոգևոր իշխանության հաստատումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հայ գրերի ստեղծմանը, Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանությանը, կրթական ու թարգմանական շարժմանը և եկեղեցու մասնակցությանը հայ գրավոր մշակույթի զարգացմանը։ Քննության են առնվում նաև վաղ միջնադարում ձևավորված դավանական հարաբերությունները, եկեղեցական ժողովների նշանակությունը և Հայ եկեղեցու աստվածաբանական ու ծիսական առանձնահատկությունների աստիճանական ձևավորումը։ Հետագա ժամանակաշրջանների ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում օտար տիրապետությունների և հայկական պետական կազմավորումների փոփոխությունների պայմաններում եկեղեցու կազմակերպական գործունեությանը, կաթողիկոսական կենտրոնների տեղափոխություններին և հոգևոր հաստատությունների դերակատարությանը հասարակական կյանքում։ Առանձին նշանակություն ունեն Բագրատունյաց և Կիլիկյան Հայաստանի ժամանակաշրջանները, երբ եկեղեցական կառույցները փոխգործակցում էին հայկական պետականության, կրթական կենտրոնների և արտաքին քրիստոնեական աշխարհի հետ։ Քննարկվում են նաև տարբեր քրիստոնեական ավանդույթների հետ աստվածաբանական ու եկեղեցական հարաբերությունները՝ դրանք դիտարկելով համապատասխան պատմական պայմանների շրջանակում։ Ուշ միջնադարի և վաղ նոր շրջանի պատմությունը ներկայացվում է քաղաքական անկայունության, հայկական բնակչության տարածքային տեղաշարժերի, վանական կենտրոնների գործունեության և եկեղեցական կառույցների պահպանման տեսանկյունից։ Կարևոր ուղղություն է եկեղեցու դերի ուսումնասիրությունը ձեռագրերի ընդօրինակման, կրթության, պատմագրության, ճարտարապետության և մշակութային ժառանգության պահպանման գործում։ XVIII դարի զարգացումները հնարավորություն են տալիս դիտարկել նաև հայկական տպագրության, կրթական նախաձեռնությունների, սփյուռքյան համայնքների և հոգևոր կենտրոնների փոխհարաբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է եկեղեցական պատմության, հայագիտության, կրոնագիտության և մշակույթի պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Հայ եկեղեցու բազմադարյա զարգացումը և նրա տեղը հայ ժողովրդի պատմամշակութային ժառանգության ձևավորման գործընթացում։

Հոգեբանություն

Զինծառայողների հոգեբանական ինքնակառավարումը վերաբերում է զինվորական ծառայության ընթացքում անձի հոգեկան վիճակի վերահսկման, սթրեսային իրավիճակներին դիմակայելու և բարձր լարվածության պայմաններում արդյունավետ գործելու կարողությունների համակարգին։ Այն ընդգծում է, որ զինծառայողի հաջող գործունեությունը կախված է ոչ միայն ֆիզիկական պատրաստվածությունից և մարտական հմտություններից, այլ նաև հուզական կայունությունից, ուշադրության վերահսկումից և արագ որոշումներ կայացնելու հոգեբանական պատրաստվածությունից։ Նյութում քննարկվում են սթրեսի կառավարման մեթոդները, վախի և տագնապի հաղթահարման ուղիները, ինքնակարգավորման տեխնիկաները՝ ներառյալ շնչառական վարժությունները, ինքնախրախուսման մեխանիզմները և մտավոր կենտրոնացման զարգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև խմբային հոգեբանությանը և հրամանատար-զինծառայող փոխհարաբերություններին, քանի որ սոցիալական միջավայրը զգալի ազդեցություն ունի անհատի հոգեկան կայունության վրա։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է զինծառայողի հոգեբանական կայունության ձևավորման համակարգված մոտեցում, որի նպատակն է բարձրացնել դիմադրողականությունը ծայրահեղ պայմաններում և ապահովել մասնագիտական արդյունավետություն։

Գրականություն

Գրականագիտական և լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է անգլիացի բանաստեղծ Ջորջ Գորդոն Բայրոնի ստեղծագործությունների հայերեն թարգմանությունների լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարբեր ժամանակներում կատարված հայերեն թարգմանությունների բառապաշարը, քերականական կառուցվածքը, շարահյուսությունը, ոճական միջոցները և բանաստեղծական խոսքի վերարտադրման եղանակները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնագրի իմաստային, պատկերային և հուզական առանձնահատկությունները հայերեն փոխանցելու խնդիրներին, թարգմանիչների կատարած բառային ու ոճական ընտրություններին, ինչպես նաև հայերենի արտահայտչական հնարավորությունների կիրառմանը։ Վերլուծվում են բանաստեղծական պատկերների, փոխաբերությունների, մակդիրների, դարձվածքների և այլ գեղարվեստական միջոցների փոխանցման տարբեր եղանակները՝ բացահայտելով բնագրի և թարգմանության միջև լեզվական ու ոճական համապատասխանությունները և տարբերությունները։ Դիտարկվում են նաև թարգմանությունների լեզվի զարգացման առանձնահատկությունները՝ կապված հայ գրական լեզվի տարբեր փուլերի, թարգմանական ավանդույթների և առանձին թարգմանիչների անհատական ոճի հետ։ Համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել, թե ինչպես են տարբեր թարգմանական մոտեցումներ ազդել ստեղծագործությունների գաղափարական և գեղարվեստական բովանդակության հայերեն վերարտադրության վրա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, գրականագետների, թարգմանաբանների, անգլերեն և հայերեն գրականությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և գեղարվեստական թարգմանության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։