Կենսահումուսի տեսակավորման տեղակայանքի մշակում և պարամետրերի հիմնավորում

Գրականություն

Արևմտահայ բանաստեղծներ-ը գրականագիտական և ժողովածուային բնույթի աշխատություն է, որը ներկայացնում է արևմտահայ պոեզիայի հիմնական ներկայացուցիչների ստեղծագործություններից ընտրանի՝ ընդգծելով 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի արևմտահայ գրական միջավայրի գեղարվեստական առանձնահատկությունները, աշխատությունում դիտարկվում են արևմտահայ բանաստեղծների լեզվաոճական յուրահատկությունները, թեմատիկ բազմազանությունը և գաղափարական ուղղվածությունները՝ կապված ազգային ինքնության, հայրենիքի կարոտի, պատմական հիշողության և մարդկային ներաշխարհի խորքային զգացումների հետ, միաժամանակ ընդգծվում է արևմտահայ պոեզիայի դերը հայ գրականության ընդհանուր զարգացման մեջ և դրա կապը եվրոպական գրական հոսանքների հետ, ժողովածուն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել արևմտահայ բանաստեղծական դպրոցի գեղարվեստական արժեքի և պատմամշակութային նշանակության մասին՝ որպես հայ գրական ժառանգության կարևոր հատված։

Պատմություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է 1918–1920 թվականներին Հայաստանի Հանրապետության արտաքին առևտրատնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են Առաջին Հանրապետության տնտեսական քաղաքականության ձևավորման պայմանները, միջազգային տնտեսական կապերի հաստատման փորձերը և արտաքին առևտրի կազմակերպման հիմնական ուղղությունները։ Հեղինակը վերլուծում է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական հարաբերությունները հարևան և հեռավոր պետությունների հետ՝ ընդգծելով պատերազմի, շրջափակման և քաղաքական անկայունության պայմաններում տնտեսական համագործակցության սահմանափակումները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև արտահանման և ներմուծման կառուցվածքը, ֆինանսական համակարգի կայացման դժվարությունները, տրանսպորտային ուղիների խնդիրները և դիվանագիտական ջանքերը՝ տնտեսական կապերի ընդլայնման ուղղությամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային օգնության և հումանիտար մատակարարումների դերին, ինչպես նաև տնտեսական անկախության ձևավորման փորձերին։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, տնտեսագիտական պատմության հետազոտողների, քաղաքագետների, հայագետների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով համակողմանի վերլուծություն Հայաստանի Հանրապետության 1918–1920 թթ. առևտրատնտեսական հարաբերությունների վերաբերյալ։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան արվեստում Աստվածամոր պատկերների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրությամբ «Աստվածամայրը մանկան հետ» հորինվածքի պատկերագրական առանձնահատկություններին, զարգացման փուլերին և գեղարվեստական դրսևորումներին։ Հետազոտության կենտրոնում Աստվածամոր և Մանկան կերպարների փոխհարաբերությունն է, դրանց դիրքը, ժեստերը, հագուստը, դեմքի արտահայտությունները, խորհրդանշական մանրամասները և հորինվածքի ընդհանուր կառուցվածքը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել Աստվածամոր կերպարի ձևավորման աստվածաբանական և գեղարվեստական հիմքերը, վաղ քրիստոնեական շրջանից մինչև զարգացած և ուշ միջնադար դրա պատկերագրական փոփոխությունները, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջանների հայ արվեստի հուշարձաններում թեմայի տեղայնացման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ նույն թեման կարող է ներկայացվել տարբեր պատկերագրական տիպերով՝ նստած կամ կանգնած Աստվածամայր, Մանկան գրկում կամ կողքին, տարբեր դիրքերով և փոխհարաբերություններով, ինչը թույլ է տալիս հետևել պատկերագրական կանոնների և գեղարվեստական մտածողության փոփոխությանը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել հայկական ձեռագիր մատյանների մանրանկարները, որմնանկարները, եկեղեցական քանդակագործության նմուշները, սրբապատկերները և կիրառական արվեստի առանձին ստեղծագործություններ։ Առանձին կարևորություն ունի մանրանկարչության նյութը, քանի որ ձեռագրերում Աստվածամոր կերպարը հաճախ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես կրոնական թեմայի պատկերում, այլև որպես բարդ խորհրդանշական համակարգի բաղադրիչ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համեմատվել տարբեր դարաշրջանների և գեղարվեստական դպրոցների ստեղծագործություններ՝ բացահայտելու համար հորինվածքի կառուցվածքային, ոճական և պատկերագրական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Ուշադրություն կարող է դարձվել նաև Աստվածամոր կերպարի հետ կապված խորհրդանիշներին՝ գույնին, թագին, լուսապսակին, աստղերին, Մանկան դիրքին, գրքին կամ այլ առարկաներին, որոնք կարող են արտահայտել աստվածաբանական որոշակի գաղափարներ։ «Աստվածամայրը մանկան հետ» հորինվածքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մայրության, աստվածային և մարդկային բնությունների միասնության, Քրիստոսի մարմնավորման և փրկագործության գաղափարների գեղարվեստական արտահայտությունը։ Միաժամանակ Աստվածամոր կերպարը հայ միջնադարյան արվեստում կարող է դիտարկվել նաև ազգային գեղարվեստական ավանդույթի տեսանկյունից, քանի որ ընդհանուր քրիստոնեական պատկերագրական սկզբունքները հայկական արվեստում հաճախ ստացել են տեղական ոճական և մշակութային առանձնահատկություններ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է պատկերագրական աղբյուրների և գեղարվեստական փոխազդեցությունների ուսումնասիրությունը։ Կարող են քննվել բյուզանդական, արևելաքրիստոնեական և հարևան մշակութային ավանդույթների հետ առնչությունները՝ պարզելու համար, թե ինչպես են ընդհանուր պատկերագրական տիպերը ներթափանցել հայկական արվեստ և ինչպես են վերափոխվել տեղական ստեղծագործական միջավայրում։ Միաժամանակ կարող են առանձնացվել այն հատկանիշները, որոնք բնորոշ են հենց հայկական պատկերագրական ավանդույթին։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև առանձին հուշարձանների ժամանակագրական և ոճական համեմատություն՝ հնարավորություն տալով հետևելու հորինվածքի աստիճանական փոփոխություններին։ Կարևոր է ոչ միայն արտաքին ձևերի նկարագրությունը, այլև դրանց իմաստային բովանդակության բացահայտումը, քանի որ միջնադարյան արվեստում պատկերագրական յուրաքանչյուր մանրամասն հաճախ ունի աստվածաբանական կամ խորհրդանշական նշանակություն։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն միավորում է պատկերագրական, ոճաբանական, պատմամշակութային և աստվածաբանական մոտեցումները՝ Աստվածամոր կերպարի համակողմանի ուսումնասիրության նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել հայ միջնադարյան կերպարվեստի զարգացման օրինաչափությունների, քրիստոնեական պատկերագրության տեղական առանձնահատկությունների և հայկական մշակութային ժառանգության ավելի խոր ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, միջնադարյան արվեստի և մանրանկարչության մասնագետներին, հոգևոր մշակույթի հետազոտողներին, ինչպես նաև հայ արվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին և ընթերցողներին։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է մետաղների մեխանիկական մշակման գործընթացների վրա ներքին շփման ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են մետաղական նյութերի դեֆորմացման և կտրման ընթացքում առաջացող ֆիզիկական մեխանիզմները, մասնավորապես՝ նյութի ներքին շերտերի միջև հարաբերական տեղաշարժին դիմադրությունը և դրա ազդեցությունը մշակման գործընթացի հիմնական պարամետրերի վրա։ Ուսումնասիրվում է ներքին շփման կապը մշակման ուժերի, կտրման գոտում ջերմության առաջացման, գործիքի և մշակվող նյութի փոխազդեցության, նյութի դեֆորմացման բնույթի և ստացվող մակերևույթի որակի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն պայմանների բացահայտմանը, որոնց դեպքում ներքին շփման փոփոխությունը կարող է ազդել մշակման կայունության, արտադրողականության և էներգետիկ ծախսերի վրա։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել մետաղի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, մշակման ռեժիմները, գործիքի երկրաչափական բնութագրերը և այլ գործոններ, որոնք փոխկապակցված են ներքին շփման դրսևորումների հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մեխանիկական մշակման գործընթացի պարամետրերի օպտիմալացման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը՝ մշակվող նյութի առանձնահատկությունները հաշվի առնելով։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել մետաղների մշակման տեխնոլոգիական գործընթացների ավելի ճշգրիտ կառավարմանը, գործիքների աշխատանքի արդյունավետության բարձրացմանը, էներգիայի և նյութական ռեսուրսների խնայողությանը և մշակված մակերևույթի որակի բարելավմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մեքենաշինության և նյութագիտության մասնագետների, տեխնոլոգների, ինժեներների, հետազոտողների, արտադրական գործընթացների նախագծմամբ զբաղվող մասնագետների և համապատասխան տեխնիկական ուղղություններով սովորող ուսանողների համար։

Փիլիսոփայություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է Սուրբ Ծննդյան և Աստվածհայտնության տոնի ձևավորման, զարգացման և հայոց մեջ դրա պատմա-կրոնագիտական ընկալումների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով քրիստոնեական ավանդույթի, եկեղեցական ծիսակարգի և ազգային մշակութային առանձնահատկությունների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել Սուրբ Ծննդյան և Աստվածհայտնության տոնի ծագումը վաղ քրիստոնեական շրջանում, դրա աստվածաբանական հիմքերը և այն ձևափոխությունները, որոնք այն անցել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու ավանդույթում։ Ուսումնասիրվում է տոնի միասնական բնույթը հայոց եկեղեցական ավանդության մեջ, որտեղ Սուրբ Ծնունդն ու Մկրտությունը նշվում են միասին՝ հունվարի 6-ին, ինչպես նաև դրա կապը վաղ քրիստոնեական եկեղեցու ընդհանուր տոնական համակարգի հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ծիսական կառուցվածքին՝ ժամերգություններ, Սուրբ Պատարագ, ջրօրհնեքի արարողություն, և դրանց խորհրդաբանական իմաստին՝ Քրիստոսի ծնունդը, մկրտությունը և Աստվածահայտնությունը որպես միասնական փրկագործական իրադարձություն։

Աշխարհագրություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում կիրառվող СК-42 կոորդինատային համակարգից համաշխարհային երկրակենտրոն կոորդինատային համակարգի անցման տեսական և գործնական հիմնավորումներին։ Գրքում ներկայացվում են տարբեր կոորդինատային համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց միջև փոխակերպման մաթեմատիկական մեթոդները և տարածական տվյալների ճշգրիտ համապատասխանեցման սկզբունքները։ Հեղինակը քննարկում է գեոդեզիական չափումների, արբանյակային նավիգացիոն տեխնոլոգիաների և թվային քարտեզագրության զարգացման պայմաններում ժամանակակից գլոբալ կոորդինատային համակարգերի կիրառման առավելությունները, ինչպես նաև դրանց ներդրման ընթացքում առաջացող տեխնիկական և մեթոդաբանական խնդիրները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են փոխակերպման ալգորիթմներ, հաշվարկային մոտեցումներ և գործնական առաջարկություններ, որոնք նպաստում են գեոդեզիական, քարտեզագրական և երկրատեղեկատվական տվյալների միասնականացմանն ու ճշգրտության բարձրացմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գեոդեզիստների, քարտեզագետների, գեոինֆորմատիկայի մասնագետների, նախագծող ինժեներների, գիտաշխատողների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։