Խաղողի Սև Արենի և կարդինալ սորտերի մշակության ագրոկենսաբանական առանձնահատկությունները Արցախի նախալեռնային և միջին լեռնային գոտիների անջրդի պայմաններում

Փիլիսոփայություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է XIX դարի հայ փիլիսոփայական մտքի պատմափիլիսոփայական հայեցակարգերի ուսումնասիրությանը՝ մեթոդաբանական վերլուծության տեսանկյունից՝ ընդգծելով հայ հասարակական-փիլիսոփայական մտածողության ձևավորման օրինաչափությունները, գաղափարական ուղղությունները և եվրոպական փիլիսոփայական հոսանքների ազդեցությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել XIX դարի հայ փիլիսոփաների և հասարակական մտավորականների մոտ ձևավորված պատմության փիլիսոփայական ընկալումները՝ պատմության ընթացքի իմաստի, ժողովրդի դերի, առաջընթացի գաղափարի և ազգային ինքնության ձևավորման համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են այն հիմնական հայեցակարգերը, որոնք կապված են լուսավորականության, ռոմանտիզմի և ազգային-ազատագրական գաղափարախոսությունների հետ, ինչպես նաև դրանց արտացոլումը հայ մտավոր միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մեթոդաբանական մոտեցումների վերլուծությանը՝ ինչպես են XIX դարի հայ մտածողները մեկնաբանել պատմական գործընթացները՝ կիրառելով թե՛ աստվածաբանական, թե՛ ռացիոնալ-փիլիսոփայական և պատմական-համեմատական մեթոդներ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է հայ փիլիսոփայական մտքի կապը ռուսական և եվրոպական դպրոցների հետ՝ ցույց տալով գաղափարական փոխազդեցությունների և տեղայնացման գործընթացները։ Միաժամանակ վերլուծվում է պատմափիլիսոփայական հայեցակարգերի դերը ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման և մշակութային վերածննդի գործընթացներում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ փիլիսոփայության պատմության համար՝ նպաստելով XIX դարի գաղափարական ժառանգության համակարգված և մեթոդաբանորեն հիմնավորված վերաիմաստավորմանը։

Lեզվաբանություն

Այս տեղեկատուն ներկայացնում է վերջին տարիներին Հայաստանի Հանրապետությունում և հարակից տարածաշրջանում հրատարակված գրականության համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ ընդգրկելով հասարակական-քաղաքական գիտությունների, լեզվաբանության, գրականագիտության, պատմության և պատմագրության ոլորտները։ Նյութում տրամադրվում են յուրաքանչյուր գրքի հիմնական տվյալները՝ հեղինակը, վերնագիր, հրատարակման տարեթիվ, հրատարակչություն և թեմատիկ ուղղվածություն, ինչը թույլ է տալիս ընթերցողին արագ կողմնորոշվել և ընտրել ուսումնասիրության կամ հետազոտության համար համապատասխան աղբյուրներ։ Աշխատությունը նախատեսված է գիտնականների, ուսուցիչների, ուսանողների, մատենագետների և լայն հանրության համար՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիություն, հետազոտական ու ուսուցողական գործընթացների հարմարեցում և ոլորտային տեղեկատվական հոսքերի վերահսկողություն։ Տեղեկատուն նաև ընդգծում է նոր հետազոտական միտումները, դասական աշխատությունների վերանայումները և լեզվաբանական, գրականագիտական ու պատմագիտական ոլորտներում հրապարակված նոր նյութերի թեմատիկ բազմազանությունը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է կոլեկտիվ և պատմական հիշողության դերի ուսումնասիրությանը հայոց ինքնության ձևավորման և պահպանման գործընթացներում՝ հիմնվելով XX դարի պատմաազգագրական նյութերի վերլուծության վրա։ Ներկայացվում են հիշողության ձևավորման մեխանիզմները, սերունդների միջև պատմական փորձի փոխանցման եղանակները, ավանդույթների, բանավոր պատմությունների, ծեսերի և մշակութային դրսևորումների նշանակությունը ազգային ինքնագիտակցության պահպանման գործում։ Վերլուծվում են այն սոցիալական և պատմական իրադարձությունները, որոնք ազդեցություն են ունեցել հայկական համայնքների ինքնության ընկալման, արժեքային համակարգերի և հավաքական պատկերացումների ձևավորման վրա։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են պատմական հիշողության արտահայտման տարբեր ձևերը, դրանց կապը ազգային մշակույթի և ինքնության հետ, ինչպես նաև ազգագրական աղբյուրների դերը անցյալի վերականգնման ու մեկնաբանման գործընթացում։ Գիրքը նախատեսված է պատմաբանների, ազգագրագետների, մշակութաբանների, սոցիոլոգների, հետազոտողների, դասախոսների և հայոց ինքնության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի ոլորտում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում փոքր և միջին ձեռնարկատիրությունը դիտարկվում է որպես էներգետիկ համակարգի արդյունավետության բարձրացման, մրցակցության զարգացման, ներդրումների ներգրավման, նոր տեխնոլոգիաների ներդրման և նոր աշխատատեղերի ստեղծման կարևոր գործոն։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են Հայաստանի էներգետիկ ոլորտի զարգացման առանձնահատկությունները, դրա կառուցվածքը և այն տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմանները, որոնցում գործում են փոքր և միջին ձեռնարկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ձեռնարկությունների գործունեության վրա ազդող ֆինանսական, հարկային, իրավական և վարչական գործոններին, ինչպես նաև ներդրումային ռեսուրսների հասանելիության, վարկավորման և պետական աջակցության խնդիրներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է էներգետիկ շուկայում փոքր և միջին ձեռնարկությունների մրցունակության գնահատումը և այն խոչընդոտների բացահայտումը, որոնք սահմանափակում են դրանց ընդլայնումն ու նոր շուկաներ մուտք գործելու հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև էներգախնայողության, վերականգնվող էներգետիկայի և ժամանակակից էներգետիկ տեխնոլոգիաների զարգացման գործում փոքր ու միջին բիզնեսի հնարավոր դերակատարությանը։ Այս համատեքստում կարևորվում է նորարարական լուծումների կիրառումը, մասնավոր ներդրումների խթանումը և էներգետիկ ոլորտում ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունների համար բարենպաստ միջավայրի ձևավորումը։ Հետազոտության ընթացքում վերլուծվում են ոլորտի առկա խնդիրներն ու զարգացման միտումները՝ նպատակ ունենալով առաջարկել այնպիսի տնտեսական և կազմակերպական մեխանիզմներ, որոնք կարող են նպաստել փոքր և միջին ձեռնարկությունների գործունեության ընդլայնմանը։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են ներառել պետական աջակցության կատարելագործում, ֆինանսավորման հասանելիության բարձրացում, կարգավորող միջավայրի բարելավում, ներդրումային խոչընդոտների նվազեցում և ձեռնարկությունների տեխնոլոգիական արդիականացման խթանում։ Աշխատությունը կարևոր է Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության և տնտեսական զարգացման տեսանկյունից, քանի որ ոլորտում գործող փոքր և միջին ձեռնարկությունների ակտիվացումը կարող է նպաստել շուկայի դիվերսիֆիկացմանը, տեղական արտադրության և ծառայությունների զարգացմանը, էներգաարդյունավետության բարձրացմանը և մրցակցային միջավայրի ձևավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, էներգետիկայի ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման ներկայացուցիչների, ձեռնարկատերերի և փոքր ու միջին բիզնեսի զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Քաղաքագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ազգային շահերի, դրանց ձևավորման և իրականացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հարավային Կովկասի ժամանակակից աշխարհաքաղաքական գործընթացների պայմաններում։ Գրքում վերլուծվում են տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրները, քաղաքական ուժերի փոխհարաբերությունները, արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները և այն գործոնները, որոնք ազդում են երկրի ռազմավարական առաջնահերթությունների վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է տարածաշրջանում տեղի ունեցող քաղաքական, տնտեսական և անվտանգային փոփոխություններին, միջազգային դերակատարների ազդեցությանը, ինչպես նաև Հայաստանի արտաքին և ներքին քաղաքականության փոխկապակցվածությանը։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են ազգային անվտանգության ապահովման մեխանիզմները, դիվանագիտական գործիքները, տարածաշրջանային համագործակցության հնարավորությունները և առկա մարտահրավերների հաղթահարման ուղիները։ Գիրքը ներառում է տեսական վերլուծություններ, քաղաքական գործընթացների գնահատումներ և ռազմավարական մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու Հայաստանի տեղն ու դերակատարությունը Հարավային Կովկասի փոփոխվող աշխարհաքաղաքական միջավայրում։ Այն նախատեսված է քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, հետազոտողների, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչների, ուսանողների և տարածաշրջանային քաղաքականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Կենսաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է ԴՆԹ-ի և խաչաձև կապեր պարունակող սինթետիկ պոլիմերների կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ մոլեկուլային կազմակերպվածության, տարածական կառուցվածքի և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում ԴՆԹ-ն դիտարկվում է որպես բարդ կենսապոլիմեր, որի կառուցվածքն ու հատկությունները պայմանավորված են նուկլեոտիդային շղթաների փոխազդեցությամբ, ջրածնային կապերով, էլեկտրաստատիկ ուժերով և մոլեկուլի տարածական կազմակերպմամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խաչաձև կապերի ձևավորմանը և դրանց ազդեցությանը պոլիմերային շղթաների շարժունակության, ճկունության, կայունության և ընդհանուր կառուցվածքային կազմակերպվածության վրա։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել ինչպես ԴՆԹ-ի բնական կառուցվածքային առանձնահատկությունները, այնպես էլ խաչաձև կապեր պարունակող սինթետիկ պոլիմերների մոդելային համակարգերը, ինչը հնարավորություն է տալիս համեմատել կենսաբանական և արհեստական պոլիմերների վարքը։ Քննարկվում են պոլիմերային շղթաների միջև առաջացող կապերի տեսակները, դրանց տարածական բաշխումը և խտության փոփոխության ազդեցությունը նյութի մակրոսկոպիկ ու մոլեկուլային հատկությունների վրա։ Կարևորվում է այն հարցը, թե խաչաձև կապերի առկայությունն ինչպես է փոխում պոլիմերի կոնֆորմացիոն վիճակները, կառուցվածքային կայունությունը և արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ արձագանքը։ ԴՆԹ-ի դեպքում նման ուսումնասիրությունները կարող են առնչվել նաև մոլեկուլի կառուցվածքային վնասումների, շղթաների միջև կապերի առաջացման և դրանց կենսաբանական հետևանքների հետ։ Սինթետիկ պոլիմերների ուսումնասիրությունը, իր հերթին, հնարավորություն է տալիս հասկանալու խաչաձև կապակցված նյութերի կառուցվածք-հատկություն հարաբերությունները և մշակելու կանխատեսելի հատկություններով նոր պոլիմերային համակարգեր։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել մոլեկուլային մոդելավորման, սպեկտրոսկոպիական, ֆիզիկաքիմիական և կառուցվածքային վերլուծության մեթոդներ՝ մոլեկուլների տարածական կազմակերպվածությունն ու փոխազդեցությունները բնութագրելու համար։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ կենսապոլիմերների կառուցվածքի և ֆունկցիայի, ԴՆԹ-ի կայունության, պոլիմերային նյութերի հատկությունների և խաչաձև կապակցված համակարգերի կիրառական հնարավորությունների ավելի խոր ըմբռնման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել կենսաֆիզիկոսների, կենսաքիմիկոսների, քիմիկոսների, նյութագետների, պոլիմերների ֆիզիկայի մասնագետների, մոլեկուլային կենսաբանների, հետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։