Խաղողի Սև Արենի և կարդինալ սորտերի մշակության ագրոկենսաբանական առանձնահատկությունները Արցախի նախալեռնային և միջին լեռնային գոտիների անջրդի պայմաններում

Политология

Աշխատությունը նվիրված է անկախ պետականության հաստատման պայմաններում Հայաստանի և հայկական սփյուռքի միջև հարաբերությունների ձևավորման ու զարգացման գործընթացի պատմաքաղաքական և հասարակական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն փոփոխություններն են, որոնք պետական անկախության պայմաններում նոր բնույթ հաղորդեցին հայրենիք–սփյուռք փոխհարաբերություններին՝ դրանք տեղափոխելով ոչ միայն մշակութային և ազգային ինքնության պահպանման, այլև պետական, տնտեսական, կրթական և կազմակերպական համագործակցության հարթություն։ Քննվում են փոխհարաբերությունների ձևավորման պատմական նախադրյալները, սփյուռքահայ համայնքների և կազմակերպությունների մասնակցությունը Հայաստանի հետ կապերի ընդլայնմանը, ինչպես նաև պետական հաստատությունների կողմից սփյուռքի հետ հարաբերությունների կազմակերպման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անկախ պետականության պայմաններում համահայկական համագործակցության նոր մեխանիզմների ձևավորմանը, փոխադարձ ակնկալիքների և առաջնահերթությունների փոփոխությանը և տարբեր համայնքների առանձնահատկությունների ազդեցությանը համագործակցության ձևերի վրա։ Ուսումնասիրվում են տնտեսական աջակցության, ներդրումների, բարեգործական նախաձեռնությունների, կրթության, գիտության, մշակույթի և հասարակական կապերի ոլորտներում իրականացված համագործակցության հիմնական ուղղությունները։ Կարևորվում է նաև սփյուռքի բազմազանությունը, քանի որ տարբեր երկրներում ձևավորված հայկական համայնքները տարբերվում են իրենց պատմական փորձով, կազմակերպական կառուցվածքով, սոցիալական պայմաններով և Հայաստանի հետ հարաբերությունների ձևերով։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ազգային ինքնության, մշակութային ժառանգության պահպանման, հայոց լեզվի և կրթության խնդիրներին՝ դրանք դիտարկելով հայրենիք–սփյուռք հարաբերությունների երկարաժամկետ զարգացման տեսանկյունից։ Առանձին ուղղություն է պետական քաղաքականության և հասարակական նախաձեռնությունների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե ինչ դեր են ունեցել պետական մարմինները, ավանդական սփյուռքյան կառույցները, բարեգործական կազմակերպությունները և անհատական նախաձեռնությունները համագործակցության զարգացման տարբեր փուլերում։ Միաժամանակ կարող են ներկայացվել հարաբերություններում ի հայտ եկած կազմակերպական, սոցիալական և գաղափարական տարբերությունները՝ առանց դրանք միակողմանի գնահատելու։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հայրենիք–սփյուռք հարաբերությունները ներկայացնում է որպես բազմաշերտ և փոփոխվող համակարգ, որի զարգացումը սերտորեն կապված է Հայաստանի պետականության կայացման, սփյուռքյան համայնքների ներքին փոփոխությունների և համահայկական համագործակցության նոր ձևերի առաջացման հետ։

География

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի տարածքի բյուրեղային հիմքի երկրաբանական կառուցվածքին, կազմին և ձևավորման պատմական փուլերին՝ ընդգծելով տարածաշրջանի լիթոսֆերային զարգացման և տեկտոնական էվոլյուցիայի առանձնահատկությունները։ Նյութում վերլուծվում են բյուրեղային հիմքը կազմող հիմնական մետամորֆ և ինտրուզիվ ապարների համալիրները, դրանց միներալոգիական կազմը և ձևավորման պայմանները տարբեր երկրաբանական դարաշրջաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանի տեկտոնական կառուցվածքի ձևավորմանը՝ կապված Կովկասյան լեռնային համակարգի զարգացման, միկրոկոնտինենտային բլոկների շարժումների և օվկիանոսային հնագույն կառույցների փակման գործընթացների հետ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է խորքային երկրաբանական հետազոտությունների, գեոֆիզիկական մեթոդների և սեյսմիկ տվյալների դերը բյուրեղային հիմքի կառուցվածքի բացահայտման գործում։ Միաժամանակ դիտարկվում են այդ կառուցվածքների նշանակությունը օգտակար հանածոների տեղաբաշխման, երկրաբանական ռիսկերի գնահատման և տարածաշրջանի ընդհանուր գեոդինամիկ զարգացման ուսումնասիրության համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է սֆերիկ համաչափությամբ միջավայրերում էլեկտրամագնիսական ճառագայթման առանձնահատկությունների տեսական ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով ճառագայթման տարածման, բաշխման և փոխազդեցության օրինաչափությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն էլեկտրամագնիսական երևույթները, որոնք առաջանում են գնդային համաչափությամբ բնութագրվող միջավայրերում, որտեղ միջավայրի կառուցվածքն ու ֆիզիկական հատկությունները որոշակիորեն պայմանավորում են ճառագայթման տարածման բնույթը։ Ուսումնասիրվում են էլեկտրամագնիսական դաշտի կառուցվածքը, ճառագայթման ինտենսիվության և էներգիայի բաշխումը, ալիքների տարածման ուղղությունները, ինչպես նաև միջավայրի պարամետրերի ազդեցությունը ճառագայթման բնութագրերի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սֆերիկ համաչափության պայմաններում դաշտի հավասարումների լուծմանը և համապատասխան սահմանային պայմանների կիրառմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ճառագայթման առանձնահատուկ ռեժիմներն ու տարածական կառուցվածքները։ Աշխատությունը կարող է ներառել տարբեր դիէլեկտրական և մագնիսական հատկություններով միջավայրերի ուսումնասիրություն, ինչպես նաև ճառագայթման անդրադարձման, բեկման, ցրման և ինտերֆերենցիայի երևույթների վերլուծություն։ Կարևոր տեղ է հատկացվում սֆերիկ կառուցվածքի և ճառագայթման աղբյուրի փոխազդեցությանը, քանի որ աղբյուրի դիրքը, բնույթը և ճառագայթման հաճախականությունը կարող են էապես փոխել դաշտի տարածական բաշխումը։ Տեսական վերլուծության միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել նաև ռեզոնանսային երևույթները, սեփական տատանումների ռեժիմները և դրանց կապը միջավայրի երկրաչափական ու ֆիզիկական պարամետրերի հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել սիմետրիկ միջավայրերում էլեկտրամագնիսական ալիքների վարքագծի ավելի խոր ըմբռնմանը և համապատասխան մաթեմատիկական մոդելների կատարելագործմանը։ Ստացված գիտական արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ էլեկտրամագնիսական ճառագայթման կառավարման, ալեհավաքների և ռեզոնատորների նախագծման, օպտիկական և միկրոալիքային համակարգերի մշակման, ինչպես նաև էլեկտրամագնիսական ալիքների ցրման և տարածման խնդիրների լուծման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել էլեկտրադինամիկայով, տեսական ֆիզիկայով, ռադիոֆիզիկայով, օպտիկայով և էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման խնդիրներով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է բարակապատ կառուցվածքային տարրերի տատանումների և դինամիկ կայունության ուսումնասիրությանը՝ պատրաստված իզոտրոպ և կոմպոզիտային նյութերից։ Հեղինակը վերլուծում է նման տարրերի մեխանիկական վարքագիծը արտաքին բեռնվածությունների, թրթռումների և դինամիկ ազդեցությունների պայմաններում՝ ընդգծելով նյութի կառուցվածքի և երկրաչափական առանձնահատկությունների ազդեցությունը կայունության վրա։ Գրքում ներկայացվում են տատանումների տեսության հիմնական մոտեցումները, մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդները և դինամիկ համակարգերի կայունության գնահատման չափանիշները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կոմպոզիտային նյութերի անիզոտրոպ հատկություններին, շերտավոր կառուցվածքների վարքագծին և դրանց ազդեցությանը ամրության ու դիմադրողականության վրա։ Հեղինակը օգտագործում է վերլուծական և թվային մեթոդներ՝ ուսումնասիրելու սեփական հաճախականությունները, տատանման ձևերը և կրիտիկական բեռնվածության պայմանները։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է ավիացիոն, մեքենաշինական և շինարարական ինժեներիայի ոլորտներում՝ նպաստելով թեթև, բայց բարձր ամրությամբ կառուցվածքների նախագծման և դրանց դինամիկ անվտանգության ապահովման գիտական հիմքերի զարգացմանը։

Медицина

Այս ուսումնասիրությունը ներկայացնում է պերիկոնտալ հիվանդությունների համալիր բուժման մեթոդներ՝ հիմնված բրեֆոկոսթային նյութի և օստեոգեն ստիմուլյատորների կիրառման վրա, ներկայացնելով կլինիկա-հետազոտական մոտեցում՝ համատեղելով կլինիկական փորձը և փորձարարական մոդելները։ Գիրքը մանրամասն նկարագրում է բուժման փուլերը, նյութերի ֆիզիոլոգիական ազդեցությունը գինգիվայի և ոսկրային հյուսվածքների վերականգնման վրա, ինչպես նաև արյան շրջանառության, բորբոքային գործընթացների և հյուսվածքների վերածննդի մեխանիզմների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Ներկայացվում են կլինիկական փորձի արդյունքները՝ հիվանդների վերականգնման տևողությունը, հյուսվածքների վերականգնման որակը և բարդությունների նվազեցումը՝ համեմատած այլ ստանդարտ մեթոդների հետ։ Աշխատանքը կարևոր տեղեկություններ է տալիս դենտալ բուժքույրների, վիրաբույժների և գիտնականների համար, ովքեր հետաքրքրված են ժամանակակից նյութերի և կենսակայուն բիոպրեպարատների կիրառմամբ պերիկոնտալ հիվանդությունների արդյունավետ բուժմամբ։

Экономика

«Աշխատանքի շուկա» գիրքը Մելքումյան Ա.-ի կողմից ներկայացված մենագրություն է, որը մանրամասն ուսումնասիրում է աշխատանքի շուկայի կազմակերպման, զարգացման և կառավարման հիմնարար սկզբունքները։ Գիրքը լուսաբանում է աշխատանքի շուկայի՝ որպես տնտեսության կենսական մասի, գործառույթները, կառուցվածքը և դրա աշխատանքի շուկայում կարևոր դերակատարումը։ Գրքում հեղինակն անդրադառնում է այն տարբեր հարցերին, որոնք կապված են աշխատանքի շուկայի արդյունավետության և աշխատանքի շուկայի հավասարակշռության պահպանման հետ։ Ներկայացվում է աշխատանքի շուկայի մեխանիզմները՝ զբաղվածության մակարդակի, գործազրկության, աշխատավարձի ձևավորման և աշխատանքի շուկայում գործող տարատեսակ տնտեսական հարաբերությունների համատեքստում։ Մելքումյանն ընդգծում է, որ աշխատանքի շուկան ոչ միայն կապված է երկրի տնտեսական համակարգի հետ, այլ նաև ազդում է սոցիալական պայմանների ու բնակչության եկամուտների վրա։ Գրքում ցուցադրվում է աշխատանքի շուկայի գործառույթների համակարգը, որտեղ պատկերվում են ինչպես աշխատանքային ուժի առաջարկն ու պահանջարկը, այնպես էլ դրանք փոխկապակցող գործոնները՝ տնտեսական աճը, կրթությունը, սոցիալական պաշտպանությունն ու պետական քաղաքականությունը։ Հեղինակը մատնանշում է նաև Հայաստանի աշխատանքի շուկայի հիմնական խնդիրները՝ բարձր գործազրկությունը, մասնագիտությունների անհամապատասխանությունը շուկայի պահանջներին, աշխատաշուկայում առկա գենդերային ու տարածքային անհավասարությունը։ Գրքում ներկայացված են միջազգային փորձը և այն երկրներում կիրառվող քաղաքականություններ, որոնք հաջողությամբ նպաստել են աշխատանքի շուկայի բարելավմանը։ Դրանք կարող են ծառայել որպես հիմք Հայաստանի աշխատանքի շուկայի բարեփոխումների համար։ Հեղինակը նաև բացատրում է, թե ինչպես կարող են աշխատավարձերը, աշխատուժի շարժը և քաղաքական փոփոխությունները ազդել աշխատանքի շուկայի վրա։ Գիրքը հատուկ է տնտեսագետներին, սոցիոլոգներին, աշխատանքի շուկայի հետ կապված ոլորտներում աշխատող մասնագետներին, ինչպես նաև այն ուսանողներին, ովքեր ուսումնասիրում են աշխատանքի շուկայի և տնտեսական քաղաքականության հարցեր։