Քիմիական գիտելիքները մասսաներին: ՍՄԿՊ ԿԿ դեկտեմբերյան և փետրվարյան պլենումների նյութերի պրոպագանդան գրադարաններում

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է արտակարգ իրավիճակների ազդեցության պայմաններում անձի վարքային շեղումների ձևավորման սոցիալ-հոգեբանական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը և դրանց կանխարգելման ու հաղթահարման ընդհանուր մոտեցումների վերլուծությանը։ Հետազոտության առանցքում այն փոփոխություններն են, որոնք կարող են առաջանալ բնական աղետների, տեխնածին պատահարների, հասարակական ցնցումների և այլ ճգնաժամային իրադարձությունների հետևանքով՝ անդրադառնալով անձի հուզական վիճակին, սոցիալական հարմարմանը, վարքային ինքնակարգավորմանը և շրջապատի հետ հարաբերություններին։ Դևիանտ վարքը դիտարկվում է ոչ թե որպես մեկ միասնական երևույթ, այլ որպես սոցիալական նորմերից շեղվող վարքային դրսևորումների բազմագործոն համակարգ, որի ձևավորման վրա կարող են ազդել ինչպես անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունները, այնպես էլ ընտանիքի, սոցիալական միջավայրի և ճգնաժամային իրավիճակի բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել սթրեսային ազդեցության ուժգնությանը և տևողությանը, սոցիալական աջակցության հասանելիությանը, անձի հարմարվողական հնարավորություններին և նախկին կենսափորձին։ Հետազոտությունը կարող է ուսումնասիրել նաև տարբեր տարիքային ու սոցիալական խմբերի արձագանքների առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով այն գործոնները, որոնք կարող են մեծացնել կամ, հակառակը, նվազեցնել վարքային խնդիրների առաջացման հավանականությունը։ Կարևոր ուղղություն է արտակարգ իրավիճակից հետո սոցիալական միջավայրի վերականգնման նշանակության գնահատումը, քանի որ ընտանեկան հարաբերությունները, կրթական կամ աշխատանքային միջավայր վերադարձը, համայնքային աջակցությունը և մասնագիտական հոգեբանական օգնության հասանելիությունը կարող են նպաստել բնականոն հարմարմանը։ Հաղթահարման ուղիները դիտարկվում են համալիր կանխարգելիչ և վերականգնողական աշխատանքի շրջանակում՝ ներառելով հոգեբանական աջակցությունը, սոցիալական վերաինտեգրումը, հաղորդակցական և հուզական ինքնակարգավորման կարողությունների զարգացումը, ինչպես նաև ռիսկի գործոնների ժամանակին բացահայտումը։ Առանձին նշանակություն ունի համապատասխան մասնագետների և կառույցների համագործակցությունը, քանի որ արտակարգ իրավիճակների սոցիալ-հոգեբանական հետևանքների կառավարումը կարող է պահանջել հոգեբանական, մանկավարժական, սոցիալական և կազմակերպական միջոցների համադրում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական հոգեբանության, վարքաբանության, ճգնաժամային հոգեբանության և արտակարգ իրավիճակների կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ճգնաժամային ազդեցությունների և վարքային շեղումների միջև կապերը և ներկայացնել անձի սոցիալական ու հոգեբանական հարմարմանն աջակցող հիմնական ուղղությունները։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում ներդրումային պորտֆելի ձևավորման և կառավարման կատարելագործման արդի միտումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բանկերի կողմից ֆինանսական ակտիվների ընտրության, դրանց միջև միջոցների արդյունավետ բաշխման, ռիսկերի կառավարման և ներդրումային եկամտաբերության բարձրացման խնդիրներն են։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է ներդրումային պորտֆելի՝ որպես բանկի ակտիվների կառավարման կարևոր բաղադրիչի դերը, քանի որ դրա կառուցվածքն անմիջականորեն կապված է ֆինանսական կայունության, իրացվելիության, եկամտաբերության և ռիսկերի մակարդակի հետ։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել բանկերի ներդրումային գործունեության հիմնական ուղղությունները, այդ թվում՝ պետական և կորպորատիվ արժեթղթերում, այլ ֆինանսական գործիքներում և տարբեր ներդրումային ակտիվներում միջոցների տեղաբաշխման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրումային պորտֆելի դիվերսիֆիկացման սկզբունքին, որի նպատակն է նվազեցնել առանձին ակտիվների կամ շուկաների նկատմամբ չափազանց մեծ կախվածությունը և սահմանափակել հնարավոր ֆինանսական կորուստները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ներդրումային որոշումների ընդունման ժամանակ ռիսկի և եկամտաբերության հարաբերակցության գնահատումը։ Քննության են առնվում շուկայական, տոկոսադրույքային, վարկային, արժութային և իրացվելիության ռիսկերը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը բանկի ներդրումային պորտֆելի ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակակից պորտֆելային կառավարման մեթոդներին, ֆինանսական վերլուծության գործիքներին և ակտիվների օպտիմալ կառուցվածքի որոշման մոդելներին։ Հատուկ նշանակություն ունի ՀՀ ֆինանսական շուկայի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ շուկայի ծավալը, ֆինանսական գործիքների բազմազանությունը, տոկոսադրույքների փոփոխությունները, մակրոտնտեսական պայմանները և կարգավորող միջավայրը կարող են էականորեն ազդել բանկերի ներդրումային ռազմավարությունների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում է նաև ներդրումային պորտֆելի կառավարման թվայնացումը և ֆինանսական տեխնոլոգիաների զարգացումը, որոնք հնարավորություն են տալիս արագացնել տեղեկատվության մշակումը, կատարելագործել ռիսկերի գնահատումը և ավելի ճկուն կերպով արձագանքել շուկայի փոփոխություններին։ Աշխատանքը կարող է ներառել ՀՀ բանկային համակարգում առկա ներդրումային մոտեցումների համեմատական գնահատում, պորտֆելների կառուցվածքի և եկամտաբերության վերլուծություն, ինչպես նաև կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունների բացահայտում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ներդրումային ռազմավարության և բանկի ընդհանուր ֆինանսական կայունության փոխկապակցվածությանը, քանի որ բարձր եկամտաբերություն ապահովելու ձգտումը պետք է համադրվի ռիսկերի ընդունելի մակարդակի և անհրաժեշտ իրացվելիության պահպանման հետ։ Աշխատության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ առաջարկվող մոտեցումները կարող են օգտագործվել բանկերի ներդրումային քաղաքականության կատարելագործման, ակտիվների ավելի արդյունավետ բաշխման, ռիսկերի նվազեցման և ֆինանսական արդյունքների բարելավման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել բանկային ոլորտի մասնագետներին, ֆինանսական վերլուծաբաններին, ներդրումային կառավարիչներին, տնտեսագետներին, կարգավորող մարմինների մասնագետներին, հետազոտողներին և տնտեսագիտական բուհերի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս համակողմանիորեն դիտարկել ՀՀ բանկային համակարգում ներդրումային պորտֆելի ձևավորման և կառավարման ժամանակակից մոտեցումները՝ շեշտադրելով դիվերսիֆիկացման, ռիսկերի արդյունավետ կառավարման, շուկայական փոփոխություններին արագ արձագանքելու և եկամտաբերության ու ֆինանսական կայունության միջև օպտիմալ հավասարակշռություն ապահովելու անհրաժեշտությունը։

Lեզվաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է 1960–2000 թթ. ֆրանսերեն լեզվում առաջացած բառապաշարային նորաբանություններին և դրանց հայերեն համարժեքների ստեղծման, ընտրության ու կիրառման խնդիրներին՝ ընդգծելով ինչպես լեզվաբանական, այնպես էլ թարգմանական-մշակութային գործոնների փոխազդեցությունը։ Նյութում դիտարկվում է, որ տվյալ ժամանակահատվածում ֆրանսերենում նորաբանությունների աճը պայմանավորված է գիտատեխնիկական առաջընթացով, գլոբալիզացիայով, զանգվածային հաղորդակցության զարգացմամբ և սոցիալական փոփոխություններով, ինչի արդյունքում ձևավորվում են ինչպես ներքին կառուցվածքային նորաբանություններ, այնպես էլ միջազգային փոխառություններ ու հիբրիդային ձևեր։ Այս երևույթները լեզվաբանության մեջ նկարագրվում են որպես դինամիկ բառապաշարային նորարարության գործընթացներ, որոնք հաճախ արագ են տարածվում և տարբեր ոլորտներում ստանում մասնագիտական կիրառություն։

Բնապահպանություն

Նվիրված է լեռնային էկոհամակարգերի պահպանության, կայուն օգտագործման և կառավարման հիմնարար սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Գիրքը ներկայացնում է լեռնային լանդշաֆտների առանձնահատկությունները՝ ռելիեֆի բարդ կառուցվածքը, կլիմայական փոփոխականությունը, հողերի էրոզիայի բարձր ռիսկը և կենսաբազմազանության յուրահատուկ կազմը՝ ընդգծելով դրանց զգայունությունը մարդու գործունեության նկատմամբ։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է լեռնային տարածքների էկոլոգիական հավասարակշռության խախտման հիմնական պատճառները՝ անտառահատումներ, անթրոպոգեն ճնշում, անասնապահական և զբոսաշրջային ազդեցություններ, ինչպես նաև դրանց հետևանքները՝ սողանքներ, հողի քայքայում և կենսաբազմազանության կորուստ։ Աշխատությունում ներկայացվում են պահպանության և վերականգնման ժամանակակից մոտեցումները՝ ներառյալ էկոհամակարգային կառավարումը, պահպանվող տարածքների ստեղծումը, հողերի ռացիոնալ օգտագործումը և էկոլոգիական մոնիթորինգի կիրառումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն զարգացման սկզբունքների կիրառմանը լեռնային շրջաններում և տեղական համայնքների ներգրավմանը բնապահպանական գործընթացներում։ Գիրքը նախատեսված է էկոլոգիայի, աշխարհագրության, բնապահպանության և ռեսուրսների կառավարման ոլորտների ուսանողների և մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես համապարփակ գիտական և գործնական ուղեցույց լեռնային լանդշաֆտների պահպանության գործում։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է կովկասյան սոճու կենսաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի տարբեր անտառաճեցման պայմաններում՝ գնահատելով տեսակի աճը, զարգացումը, կենսունակությունը և շրջակա միջավայրի գործոնների նկատմամբ հարմարվողականությունը։ Հետազոտության կենտրոնում ծառատեսակի կենսաէկոլոգիական հատկանիշների և աճելավայրի պայմանների փոխկապակցվածությունն է, ինչը հնարավորություն է տալիս պարզաբանել բնական միջավայրի տարբեր բաղադրիչների ազդեցությունը ծառերի վիճակի և անտառային համակեցությունների ձևավորման վրա։ Քննվում են բարձրության, ռելիեֆի, լանջերի դիրքադրության, հողային պայմանների, խոնավության, ջերմաստիճանային ռեժիմի և այլ էկոլոգիական գործոնների հնարավոր ազդեցությունները սոճու աճի ու զարգացման առանձնահատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր անտառաճեցման պայմաններում ծառերի աճի ինտենսիվությանը, տարիքային կառուցվածքին, բնական վերաճին և ընդհանուր կենսունակությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև տեսակի ձևաբանական և ֆիզիոլոգիական հարմարվողականության առանձնահատկությունները, որոնց շնորհիվ այն կարող է գոյատևել տարբեր բարձրադիր և կլիմայական պայմաններում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բնական վերականգնման գործընթացների գնահատումը՝ սերմնատվության, երիտասարդ ծառերի ձևավորման և դրանց հետագա պահպանման համար անհրաժեշտ միջավայրային պայմանների տեսանկյունից։ Դիտարկվում է կովկասյան սոճու մասնակցությունը անտառային էկոհամակարգերի կառուցվածքին, հողապաշտպան և ջրակարգավորիչ գործառույթներին, ինչպես նաև կենսաբազմազանության պահպանման գործընթացներին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր աճելավայրերի ծառուտների անտառագիտական և չափագրական ցուցանիշները՝ բացահայտելու առավել նպաստավոր կամ սահմանափակող բնական գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև մարդածին ազդեցությունների և շրջակա միջավայրի փոփոխությունների պայմաններում ծառատեսակի կայունության խնդրին, ինչը կարևոր նշանակություն ունի անտառների պահպանության և վերականգնման տեսանկյունից։ Ստացված գիտական ընդհանրացումները կարող են օգտակար լինել անտառային տարածքների վիճակի գնահատման, համապատասխան ծառատեսակների ընտրության և բնապահպանական միջոցառումների հիմնավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անտառագիտության, բուսաբանության, բույսերի էկոլոգիայի և կենսաաշխարհագրության մոտեցումները՝ Հայաստանի պայմաններում կովկասյան սոճու կենսաէկոլոգիական առանձնահատկությունների բազմակողմանի բնութագրման նպատակով։

Գյուղատնտեսություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հողային հարաբերությունների ձևավորման, հողային բարեփոխումների ընթացքի և գյուղատնտեսական հողօգտագործման տնտեսագիտական հիմնախնդիրների համակողմանի վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է հողային սեփականության և օգտագործման համակարգերի փոխակերպումը՝ կենտրոնական պլանային մոդելից դեպի շուկայական հարաբերություններ անցման համատեքստում, ինչպես նաև այդ գործընթացի սոցիալ-տնտեսական հետևանքները գյուղական բնակչության համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հողերի մասնատվածության, արտադրողականության անկման կամ տատանումների, ոռոգման համակարգերի արդյունավետության, ինչպես նաև հողօգտագործման կառավարման ինստիտուցիոնալ խնդիրներին։ Վերլուծվում են նաև հողի շուկայի ձևավորման խոչընդոտները, ներդրումային միջավայրի սահմանափակումները և գյուղատնտեսության մրցունակության բարձրացման հնարավոր ուղիները։ Աշխատությունը ներկայացնում է հողային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը որպես կայուն գյուղատնտեսական զարգացման և պարենային անվտանգության ապահովման կարևոր նախապայման։