Краевые задачи для нелинейных дифференциальных уравнений

Գրականություն

Մ. Գյուլգեազյանի այս ստեղծագործությունը հեքիաթային բնույթի պատմողական երկ է, որի կենտրոնում Սմբատ անունով հերոսն է։ Հեքիաթի ժանրին բնորոշ գեղարվեստական պատումի միջոցով ներկայացվում է հերոսի պատմությունը՝ ընթերցողին ներգրավելով երևակայական և դաստիարակչական նշանակություն ունեցող իրադարձությունների աշխարհ։ Հեքիաթները կարևոր տեղ են զբաղեցնում հայ գրականության մեջ՝ փոխանցելով բարոյական պատկերացումներ, մարդկային արժեքներ, կյանքի փորձի ընդհանրացումներ և հասարակական միջավայրում ձևավորված ավանդույթներ։ Նման ստեղծագործություններում հերոսի արարքները, հանդիպումները և փորձությունները կարող են ծառայել որպես բնավորության, ընտրության և վարքագծի գեղարվեստական բացահայտման միջոց։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում XX դարի սկզբի հայ գեղարվեստական գրականության, մասնավորապես՝ հեքիաթային և մանկապատանեկան ընթերցանության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն նաև վկայում է Ալեքսանդրապոլի գրական ու տպագրական կյանքի մասին՝ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի հայերեն գրքի ստեղծման և տարածման միջավայրը։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է փափուկ պանրի արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման գիտական ու գործնական հնարավորությունների բացահայտմանը։ Քննարկվում են կաթի՝ որպես հիմնական հումքի ֆիզիկաքիմիական, մանրէաբանական և տեխնոլոգիական հատկությունները, պանրի արտադրության ընթացքում տեղի ունեցող կենսաքիմիական փոփոխությունները, ինչպես նաև պատրաստի արտադրանքի որակի ձևավորման հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կաթի նախնական մշակման, մակարդման, կաթնաշոռային զանգվածի ձևավորման, շիճուկի հեռացման, աղադրման և հասունացման գործընթացների տեխնոլոգիական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են կաթնաթթվային մանրէների, ֆերմենտային պատրաստուկների, ջերմաստիճանային ռեժիմների և արտադրական պայմանների ազդեցությունը պանրի կառուցվածքի, համի, բույրի, խոնավության և պահպանման կայունության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում արտադրական գործընթացների օպտիմալացման, հումքի արդյունավետ օգտագործման, տեխնոլոգիական կորուստների նվազեցման և պատրաստի արտադրանքի սննդային ու զգայորոշական հատկությունների բարելավման հնարավորություններին։ Կարևորվում են սննդամթերքի անվտանգության պահանջների պահպանումը, մանրէաբանական վերահսկողությունը, արտադրանքի որակի գնահատման մեթոդները և պահպանման ժամկետի վրա ազդող գործոնների ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են ժամանակակից սարքավորումների, նորարարական տեխնոլոգիական լուծումների և արտադրության կառավարման արդյունավետ մոտեցումների կիրառման հեռանկարները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սննդի տեխնոլոգների, կաթնամթերքի արտադրության մասնագետների, կենսաքիմիկոսների, մանրէաբանների, սննդամթերքի որակի վերահսկման մասնագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մաթեմատիկա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է տարածական ձողային կառուցվածքների լարվածա-դեֆորմացիոն վիճակի համակարգչային մոդելավորմանը և դրանց օպտիմալ նախագծման մեթոդների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են բարդ ինժեներական կառույցների մեխանիկական վարքագծի հաշվարկային մոտեցումները՝ հիմնված վերջավոր տարրերի մեթոդի և մատրիցային վերլուծության վրա։ Աշխատությունում վերլուծվում են արտաքին բեռնվածությունների ազդեցության տակ կառուցվածքների կայունությունը, դեֆորմացիաների բաշխումը և կրողունակության սահմանները՝ նպատակ ունենալով ապահովել առավել արդյունավետ և անվտանգ նախագծային լուծումներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օպտիմալացման ալգորիթմներին, որոնք թույլ են տալիս նվազեցնել նյութատարածությունը՝ պահպանելով պահանջվող ամրության և կոշտության ցուցանիշները։ Քննարկվում են նաև համակարգչային մոդելավորման կիրառությունները շինարարական և ինժեներական նախագծման գործընթացներում՝ ընդգծելով դրանց դերը ժամանակակից կառուցվածքային վերլուծության և նախագծման ավտոմատացման մեջ։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի պատմության, մշակույթի, հասարակական կյանքի, ազգային ինքնության և պատմական զարգացման տարբեր կողմերի համակողմանի ներկայացմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է Հայաստանի և հայ ժողովրդի անցած պատմական ճանապարհի, մշակութային ժառանգության ձևավորման, լեզվի, գրականության, կրոնի, արվեստի, հասարակական կառույցների և տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած քաղաքական ու սոցիալական փոփոխությունների վրա։ Նյութը կարող է ընդգրկել հայկական քաղաքակրթության ձևավորման վաղ փուլերը, պատմական Հայաստանի աշխարհագրական միջավայրը, պետական կազմավորումների զարգացումը և հարևան ժողովուրդների ու պետությունների հետ ունեցած հարաբերությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հայկական մշակույթի ինքնատիպության ձևավորմանը և այն գործոններին, որոնց շնորհիվ հայ ժողովուրդը կարողացել է պահպանել լեզվական ու մշակութային շարունակականությունը պատմական տարբեր պայմաններում։ Կարևորվում է հայոց լեզվի նշանակությունը՝ որպես ազգային ինքնության և մշակութային հիշողության պահպանման հիմնական միջոցներից մեկը։ Քննության են առնվում գրավոր մշակույթի ձևավորումը, ձեռագրական ավանդույթը, պատմագրությունը, կրոնական ու աշխարհիկ գրականությունը և կրթական կենտրոնների գործունեությունը։ Հայկական մատենագրական ժառանգությունը դիտարկվում է որպես պատմության, հասարակության, գաղափարական կյանքի և մշակութային արժեքների ուսումնասիրման կարևոր աղբյուր։ Առանձին տեղ է հատկացվում քրիստոնեության և Հայոց եկեղեցու դերին հասարակական ու մշակութային կյանքում, եկեղեցական հաստատությունների մասնակցությանը կրթության, գրչության, ճարտարապետության և արվեստի զարգացման գործընթացներում։ Ներկայացվում են հայկական ճարտարապետության և կերպարվեստի առանձնահատկությունները՝ եկեղեցիների, վանական համալիրների, խաչքարերի, մանրանկարչության և կիրառական արվեստի օրինակների միջոցով։ Մշակութային ժառանգությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գեղարվեստական արժեքների ամբողջություն, այլև որպես պատմական հիշողության նյութական արտահայտություն։ Կարևոր ուղղություն է հայկական պետականության զարգացման ուսումնասիրությունը։ Տարբեր դարաշրջաններում ձևավորված պետական և իշխանական համակարգերի դիտարկումը հնարավորություն է տալիս հասկանալ քաղաքական կազմակերպման ձևերի փոփոխությունները, արտաքին հարաբերությունները և տարածաշրջանային գործընթացների ազդեցությունը երկրի զարգացման վրա։ Քննության են առնվում նաև այն ժամանակաշրջանները, երբ պետականության բացակայության պայմաններում ազգային ու համայնքային կառույցները, եկեղեցին, կրթական հաստատությունները և մշակութային կենտրոնները կարևոր դեր են կատարել հասարակական կյանքի կազմակերպման և ինքնության պահպանման գործում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հայկական համայնքների ձևավորմանը Հայաստանի պատմական տարածքից դուրս։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած տեղաշարժերի հետևանքով հայկական համայնքներ են ձևավորվել բազմաթիվ տարածաշրջաններում, որտեղ ստեղծվել են եկեղեցիներ, դպրոցներ, տպարաններ, բարեգործական և մշակութային կազմակերպություններ։ Սփյուռքահայ կյանքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել հայրենիքի հետ կապերի պահպանման, տեղական հասարակությունների հետ փոխազդեցության և նոր մշակութային միջավայրերում ազգային ինքնության վերարտադրման մեխանիզմները։ Կարևորվում է հայկական տպագրության և պարբերական մամուլի զարգացումը, քանի որ դրանք մեծ դեր են ունեցել գիտելիքի տարածման, հասարակական մտքի ձևավորման և աշխարհագրորեն հեռու համայնքների միջև կապերի պահպանման գործում։ Նյութում կարող են դիտարկվել նաև նոր և նորագույն ժամանակաշրջանների հասարակական ու տնտեսական փոփոխությունները, կրթական շարժումները, մտավորականության գործունեությունը և ազգային մշակույթի արդիականացման գործընթացները։ Պատմական զարգացումները ներկայացվում են քաղաքական, սոցիալական և մշակութային գործոնների փոխկապակցվածության շրջանակում՝ հնարավորություն տալով հասկանալ, թե ինչպես են արտաքին իրադարձություններն ու ներքին վերափոխումները ազդել հասարակության կառուցվածքի և ինքնության վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պատմական հիշողության պահպանմանը։ Ընտանեկան հիշողությունները, համայնքային ավանդույթները, գրավոր աղբյուրները, հուշարձանները, թանգարանային հավաքածուները և արխիվային նյութերը դիտարկվում են որպես անցյալի վերաբերյալ գիտելիքի պահպանման տարբեր ձևեր։ Դրանց համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատմությունը դիտարկել ոչ միայն պետական և քաղաքական իրադարձությունների, այլև հասարակության առօրյա կյանքի, մշակութային փորձառությունների և անհատական պատմությունների միջոցով։ Առանձին ուղղություն է հայ գրականության ուսումնասիրությունը՝ որպես ազգային մտքի և մշակութային ինքնարտահայտման կարևոր ոլորտ։ Տարբեր ժամանակաշրջանների գրական ստեղծագործություններն արտացոլում են հասարակական փոփոխությունները, պատմական հիշողությունը, հայրենիքի պատկերացումները, մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունները։ Գրականության հետ միասին կարևորվում են երաժշտությունը, թատրոնը, կերպարվեստը և մշակութային ստեղծագործության այլ ձևերը, որոնք նպաստել են հայկական մշակույթի բազմազանության ձևավորմանը։ Հետազոտական տեսանկյունից կարևոր է աղբյուրների համեմատական և քննադատական ուսումնասիրությունը։ Պատմագրական աշխատությունները, ժամանակագրությունները, ձեռագրերը, վիմագրությունները, հնագիտական նյութերը, պաշտոնական փաստաթղթերը, մամուլը և հուշագրությունները կարող են ներկայացնել պատմական իրականության տարբեր կողմերը։ Դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել անցյալի վերաբերյալ և տարբերակել փաստական տեղեկությունը հետագա մեկնաբանություններից։ Այս մոտեցումը կարևոր է նաև հայագիտության զարգացման պատմությունը հասկանալու համար, քանի որ տարբեր ժամանակաշրջանների հետազոտողները կարող են միևնույն խնդիրները դիտարկել տարբեր մեթոդաբանական դիրքերից։ Աշխատության նշանակությունը պայմանավորված է հայ ժողովրդի պատմությունն ու մշակույթը փոխկապակցված ամբողջության մեջ ներկայացնելու հնարավորությամբ։ Պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրությունը համադրվում է լեզվի, գրականության, կրոնի, արվեստի, կրթության, հասարակական կյանքի և սփյուռքի խնդիրների հետ՝ ձևավորելով հայկական քաղաքակրթության զարգացման բազմակողմանի պատկեր։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալ ոչ միայն առանձին պատմական ժամանակաշրջանները, այլև տարբեր դարաշրջանների միջև գոյություն ունեցող մշակութային շարունակականությունը։ Ընդհանուր առմամբ նյութը կարող է ծառայել որպես հայ ժողովրդի պատմության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության լայնածավալ աղբյուր՝ ընդգրկելով հնագույն ժամանակներից մինչև ժամանակակից հասարակության ձևավորումը տանող հիմնական գործընթացները։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագիտության, պատմության, մշակութաբանության, գրականագիտության, ազգագրության, սփյուռքագիտության և հարակից ոլորտների հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների, ինչպես նաև Հայաստանի և հայկական մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական հարցի զարգացմանը և մեծ տերությունների քաղաքականությանը 1914–1917 թվականներին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ռազմաքաղաքական ու դիվանագիտական իրադարձությունների համատեքստում։ Քննության են առնվում պատերազմի սկզբից հետո Հայկական հարցի շուրջ ձևավորված միջազգային իրադրությունը, Օսմանյան կայսրության նկատմամբ տարբեր պետությունների քաղաքական մոտեցումները և հայկական բնակչության դրության վերաբերյալ դիվանագիտական արձագանքները։ Վերլուծվում են Ռուսաստանի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և ժամանակաշրջանի մյուս ազդեցիկ պետությունների շահերը, նրանց արտաքին քաղաքական նպատակները և Հայկական հարցի տեղը միջազգային հարաբերություններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիվանագիտական փաստաթղթերին, միջպետական բանակցություններին, պաշտոնական հայտարարություններին և պատերազմի ընթացքում հայկական տարածքների ու բնակչության ապագայի վերաբերյալ քննարկումներին։ Դիտարկվում են Հայոց ցեղասպանության տարիներին հայկական բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների վերաբերյալ միջազգային արձագանքները, մարդասիրական նախաձեռնությունները և խնդրի քաղաքական ու իրավական ընկալումները՝ առանց բռնության մանրամասն նկարագրությունների։ Քննարկվում է նաև մեծ տերությունների ռազմավարական շահերի ազդեցությունը հայկական պահանջների և Հայկական հարցի միջազգային ներկայացման վրա։ Կարևորվում է տարբեր պետությունների դիրքորոշումների համեմատական ուսումնասիրությունը և դրանց փոփոխությունների դիտարկումը պատերազմի տարբեր փուլերում։ Անդրադարձ է կատարվում ռուսական հեղափոխությունների և 1917 թվականի քաղաքական վերափոխումների ազդեցությանը տարածաշրջանային հարաբերությունների ու Հայկական հարցի հետագա ընթացքի վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս Հայկական հարցը դիտարկել ոչ միայն ազգային պատմության, այլև Առաջին համաշխարհային պատերազմի միջազգային դիվանագիտության և մեծ տերությունների քաղաքական մրցակցության շրջանակներում։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, միջազգային հարաբերությունների, դիվանագիտության պատմության և Հայկական հարցի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է ազգային անվտանգության և քաղաքական իշխանության լեգիտիմության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի պետական կառավարման և հասարակական-քաղաքական հարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում այն տեսական մոտեցումն է, ըստ որի՝ ազգային անվտանգությունը չի սահմանափակվում միայն արտաքին և ռազմական սպառնալիքների կանխմամբ, այլ ներառում է նաև պետական ինստիտուտների կայունությունը, արդյունավետ կառավարումը, իրավունքի գերակայությունը, հասարակության և իշխանության միջև վստահությունը, ժողովրդավարական մեխանիզմների գործունեությունն ու պետության դիմակայունությունը։ Քաղաքական իշխանության լեգիտիմությունը դիտարկվում է որպես հասարակության կողմից իշխանության իրավաչափության և պետական ինստիտուտների ընդունելիության հետ կապված բազմաբաղադրիչ երևույթ։ Ուսումնասիրվում են լեգիտիմության ձևավորման իրավական, քաղաքական և հասարակական հիմքերը, այդ թվում՝ սահմանադրական կարգը, ընտրական գործընթացները, քաղաքական մասնակցությունը, հաշվետվողականությունը, պետական մարմինների գործունեության թափանցիկությունը և քաղաքացիական հասարակության ներգրավվածությունը։ Հայաստանի ազգային անվտանգության ռազմավարական մոտեցումներում պետական կառավարման արդյունավետությունը, իրավունքի գերակայությունը, ժողովրդավարական արժեքների ամրապնդումը և պետական ու հասարակական ինստիտուտների զարգացումը ներկայացվել են անվտանգության ապահովման կարևոր բաղադրիչների շարքում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է, թե ինչպես կարող են պետական հաստատությունների նկատմամբ հանրային վստահության փոփոխությունները, քաղաքական հակասությունները, կառավարման արդյունավետության խնդիրները և հասարակական բևեռացումը փոխազդել երկրի ներքին կայունության ու անվտանգության համակարգի հետ։ Միաժամանակ լեգիտիմության և անվտանգության միջև կապը չի ներկայացվում որպես պարզ միակողմանի պատճառահետևանքային հարաբերություն. հաշվի են առնվում տնտեսական, սոցիալական, իրավական, տեղեկատվական, տարածաշրջանային և արտաքին քաղաքական գործոնները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ճգնաժամային իրավիճակներում պետական կառավարման արդյունավետությանը, որոշումների ընդունման մեխանիզմներին և հանրային հաղորդակցությանը։ Քննվում է նաև ժողովրդավարական վերահսկողության և անվտանգության հաստատությունների արդյունավետ գործունեության համատեղելիության խնդիրը՝ մարդու իրավունքների պաշտպանության և սահմանադրական կարգի պահպանման տեսանկյունից։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ազգային անվտանգության հիմնախնդիրները դիտարկել քաղաքական գիտության ավելի լայն շրջանակում՝ կապելով պետական ինստիտուտների կայունությունը, իշխանության լեգիտիմությունը, հասարակական վստահությունը և քաղաքական համակարգի դիմակայունությունը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է քաղաքականագիտության, ազգային անվտանգության տեսության, պետական կառավարման և սահմանադրական ինստիտուտների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով քաղաքական իշխանության լեգիտիմությունը որպես անվտանգության ներքին միջավայրի վերլուծության կարևոր, սակայն ոչ միակ գործոն։