„Kriegsteilnehmer prahlten damit, dass sie Köpfe abschlagen würden“

Մշակույթ

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայկական պանթեոններում տեղակայված հուշակոթողների տիպաբանական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների վերլուծությանը՝ ընդգծելով դրանց ձևավորման պատմական զարգացումը, ճարտարապետական բազմազանությունը և մշակութային-հիշողական նշանակությունը։ Դիտարկվում են Երևանի Կոմիտասի անվան պանթեոնի, ինչպես նաև այլ քաղաքային և տարածաշրջանային հուշահամալիրների օրինակները, որտեղ ձևավորվել է ազգային հիշողության պահպանման և հանրային հարգանքի արտահայտման յուրահատուկ տարածք։ Աշխատանքում առանձնացվում են հուշակոթողների հիմնական տիպերը՝ դիմաքանդակային կոթողներ, հորիզոնական և ուղղահայաց ստելաներ, սարկոֆագային հուշարձաններ, ինչպես նաև խորհրդանշական կոմպոզիցիոն կառուցվածքներ, որոնք արտահայտում են հանգուցյալի հասարակական դերը և մշակութային նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գեղարվեստական ձևավորման տարրերին՝ քարի մշակման տեխնիկաներին, քանդակային լուծումներին, խորհրդանշական պատկերագրությանը և գրային հուշարձանների ձևավորմանը, որոնք միասին ձևավորում են հուշային միջավայրի ամբողջական գեղագիտական համակարգը։ Քննարկվում է նաև հայկական հուշակոթողային արվեստի կապը ավանդական ճարտարապետության, եկեղեցական քանդակագործության և ժամանակակից մոնումենտալ արվեստի հետ, ինչը թույլ է տալիս դիտարկել այս երևույթը որպես շարունակական մշակութային գործընթաց։ Ընդգծվում է, որ պանթեոնների հուշակոթողները ոչ միայն անհատական հիշատակի արտահայտություններ են, այլ նաև ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և մշակութային արժեքների հանրային խորհրդանշական համակարգ, որը ձևավորում է քաղաքային մշակութային լանդշաֆտի կարևոր բաղադրիչ:

Lեզվաբանություն

Գիրքը նվիրված է ժամանակակից հայերենում դարձվածային հոմանիշների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց կառուցվածքային, իմաստաբանական և գործառական առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նույն կամ մոտ իմաստ արտահայտող դարձվածային միավորների ձևավորման սկզբունքները, կիրառության ոլորտները և լեզվական արտահայտչամիջոցների համակարգում դրանց ունեցած դերը։ Ներկայացվում են դարձվածքների հոմանիշային հարաբերությունները, իմաստային նրբերանգները, ոճական արժեքը և կիրառման առանձնահատկությունները տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Ուսումնասիրությունը նաև անդրադառնում է դարձվածային հոմանիշների դասակարգման, լեզվական փոփոխությունների ազդեցության և դրանց օգտագործման գործնական խնդիրներին՝ հիմնվելով ժամանակակից հայերենի հարուստ լեզվական նյութի վրա։ Գիրքը կարևոր ներդրում է հայ դարձվածաբանության և բառագիտության ոլորտում՝ նպաստելով հայոց լեզվի արտահայտչական հնարավորությունների առավել խորքային ճանաչմանը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է լեզվաբանների, հայագետների, դասախոսների, ուսուցիչների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ժամանակակից հայերենի դարձվածային համակարգի ուսումնասիրությամբ։

Քաղաքագիտություն

Գրքում ներկայացվում են միջազգային իրավունքի հիմունքները, պետությունների իրավասությունները, միջազգային պայմանագրերի և կոնվենցիաների դերերը, ինչպես նաև խաղաղապահության, սահմանների, դիվանագիտության և միջազգային կոնֆլիկտների կարգավորման հարցերը։ Անդրադառնում է միջազգային իրավական կառույցներին, միջազգային դատարանների գործառույթներին և համաշխարհային իրավակարգի պահպանման մեխանիզմներին։ Աշխատությունը նախատեսված է իրավաբանների, ուսանողների, հետազոտողների և միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրված անձանց համար՝ տրամադրելով համակարգված գիտելիքներ միջազգային իրավունքի ոլորտում և պետական, դիվանագիտական ու իրավաբանական գործունեության համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է դրամավարկային քաղաքականության դինամիկ ստոխաստիկ ընդհանուր հավասարակշռության (DSGE) մոդելի մշակմանը և Հայաստանի տնտեսության համար դրա էմպիրիկ գնահատմանը։ Հետազոտության նպատակն է կառուցել մակրոտնտեսական փոխկապակցված գործընթացները նկարագրող մոդել, որը հնարավորություն կտա ուսումնասիրել դրամավարկային քաղաքականության ազդեցությունը գնաճի, արտադրության, սպառման, ներդրումների, տոկոսադրույքների և այլ առանցքային ցուցանիշների վրա։ Աշխատանքում տնտեսությունը ներկայացվում է որպես փոխկապակցված գործակալների համակարգ, որտեղ տնային տնտեսությունների, ընկերությունների, պետության և կենտրոնական բանկի վարքագիծը ձևավորում է ընդհանուր մակրոտնտեսական հավասարակշռությունը։ Մոդելում կարող են ներառվել սպառման և խնայողությունների որոշումները, արտադրության ու գնագոյացման գործընթացները, աշխատաշուկան, կապիտալի կուտակումը, անվանական տոկոսադրույքը և դրամավարկային քաղաքականության արձագանքի կանոնը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ստոխաստիկ շոկերը՝ պահանջարկային, առաջարկային, գնաճային, դրամավարկային և արտաքին հատվածից եկող ցնցումները, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել Հայաստանի տնտեսության արձագանքը տարբեր անսպասելի փոփոխություններին։ Հետազոտության կարևոր փուլ է մոդելի պարամետրերի գնահատումը Հայաստանի տնտեսության փաստացի մակրոտնտեսական տվյալների հիման վրա։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել բայեսյան գնահատման, առավելագույն հավանականության և այլ տնտեսաչափական մեթոդներ։ Գնահատված մոդելի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել շոկերի ազդեցության տարածումն ու տևողությունը, կառուցվածքային պարամետրերի նշանակությունը և դրամավարկային քաղաքականության փոխանցման մեխանիզմը։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում ջազի ձևավորման, զարգացման և տարածման պատմությանը՝ ներկայացնելով այս երաժշտական ուղղության տեղը երկրի մշակութային կյանքում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ջազի՝ Հայաստան մուտք գործելու նախադրյալները, դրա աստիճանական տարածումը երաժշտական միջավայրում և այն սոցիալ-մշակութային պայմանները, որոնք նպաստել են ժանրի կայացմանն ու զարգացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական երաժշտական ավանդույթների և ջազային մտածողության փոխազդեցությանը, որի արդյունքում ձևավորվել են ազգային երաժշտական ինքնատիպությամբ օժտված կատարողական և ստեղծագործական մոտեցումներ։ Գրքում ներկայացվում է ջազային երաժշտության զարգացման ընթացքը տարբեր ժամանակաշրջաններում՝ անդրադառնալով կատարողներին, երաժշտական խմբերին, համերգային գործունեությանը, կրթական միջավայրին և ջազի հանրայնացմանը նպաստած մշակութային նախաձեռնություններին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն մասին, թե ինչպես է փոխվել ջազի ընկալումը Հայաստանում և ինչպես է այն աստիճանաբար վերածվել ոչ միայն ներմուծված երաժշտական ժանրի, այլև տեղական ստեղծագործական մշակույթի կարևոր բաղադրիչի։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել նաև ջազի տարբեր ուղղությունների զարգացումը, դրանց կապը ժամանակակից երաժշտական գործընթացների հետ և հայ երաժիշտների ներդրումը ինչպես ազգային, այնպես էլ միջազգային ջազային միջավայրում։ Կարևորվում է նաև ջազային կրթության և մասնագիտական պատրաստության դերը, քանի որ երաժշտական դպրոցները, բուհերը, համերգային հարթակներն ու փառատոները նշանակալի դեր են ունեցել ժանրի շարունակական զարգացման գործում։ Գիրքը միաժամանակ մշակութաբանական արժեք ունի՝ ջազը ներկայացնելով որպես Հայաստանի երաժշտական կյանքի, քաղաքային մշակույթի և միջազգային մշակութային կապերի կարևոր դրսևորում։ Նյութը կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, մշակութաբաններին, ջազի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին, երաժիշտներին, ուսանողներին և Հայաստանի ժամանակակից երաժշտական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է հայ բանագիտության ձևավորման և զարգացման ավանդական գիտական մոտեցումների քննությանը և ժամանակակից տեղեկատվական ու հաղորդակցական միջավայրում առաջացած նոր մարտահրավերների բացահայտմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով համացանցային բանահյուսության ուսումնասիրման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ բանահյուսությունը փոփոխվող հասարակական և տեխնոլոգիական պայմաններին զուգընթաց փոխում է իր գոյության, տարածման և փոխանցման ձևերը, ուստի դրա ուսումնասիրության ավանդական մեթոդները անհրաժեշտ է լրացնել նոր մեթոդաբանական գործիքներով։ Աշխատությունը դիտարկում է հայ բանագիտության ավանդույթները՝ դրանց ձևավորման պատմությունը, հիմնական ուսումնասիրության առարկաները, աղբյուրագիտական սկզբունքները և բանահյուսական նյութի հավաքման, գրանցման ու դասակարգման եղանակները։ Դասական բանագիտության շրջանակում կարևոր նշանակություն են ունեցել բանավոր կերպով փոխանցվող հեքիաթների, առասպելների, ավանդազրույցների, երգերի, առածների, ասացվածքների, հանելուկների, ծեսերի և ժողովրդական այլ ստեղծագործությունների հավաքագրումն ու գիտական համակարգումը։ Սակայն թվային հաղորդակցության տարածումը ստեղծել է բանահյուսական ստեղծագործության նոր միջավայր, որտեղ նյութը կարող է առաջանալ, փոփոխվել և տարածվել ոչ միայն բանավոր շփման, այլև սոցիալական ցանցերի, առցանց հարթակների, քննարկումների, բլոգների, տեսանյութերի և հաղորդագրությունների միջոցով։ Հետազոտության առանցքային հասկացություններից է համացանցային բանահյուսությունը, որը կարելի է դիտարկել որպես ժողովրդական ստեղծագործության ժամանակակից դրսևորումների ամբողջություն։ Դրա օրինակներ կարող են լինել ինտերնետային մեմերը, կատակները, անեկդոտները, տարածվող պատմությունները, առցանց լեգենդները, շղթայական հաղորդագրությունները, ժողովրդական մեկնաբանությունները և թվային միջավայրում ձևավորվող այլ կայուն կամ կիսակայուն տեքստեր։ Այդ նյութերի առանձնահատկությունն այն է, որ դրանք հաճախ չունեն մեկ հաստատուն հեղինակ, արագորեն տարածվում են բազմաթիվ օգտատերերի միջոցով, ենթարկվում են փոփոխությունների և կարող են միաժամանակ գոյություն ունենալ տարբեր տեքստային, պատկերային ու տեսաձայնային տարբերակներով։ Աշխատությունը կարևորում է հենց այս փոփոխականության ուսումնասիրությունը, քանի որ ավանդական բանահյուսության նյութի համեմատ թվային ստեղծագործությունները հաճախ ունեն տարածման շատ ավելի արագ և լայն մեխանիզմներ։ Համացանցային միջավայրը փոխում է նաև հեղինակի և լսարանի հարաբերությունը․ օգտատերը կարող է միաժամանակ լինել նյութի սպառող, վերարտադրող, փոփոխող և նոր տարբերակի ստեղծող։ Այս հանգամանքը մարտահրավեր է առաջացնում բանագիտության դասական հեղինակային և տեքստաբանական մոտեցումների համար և պահանջում է մշակել թվային նյութի գրանցման, պահպանման, տարբերակների համադրման ու տարածման պատմության ուսումնասիրման նոր եղանակներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև բանահյուսական նյութի համատեքստի խնդիրը։ Եթե ավանդական բանահյուսական տեքստը հաճախ գրանցվում էր կատարողի, բնակավայրի, ժամանակի և ծիսական կամ սոցիալական միջավայրի մասին տեղեկությունների հետ միասին, ապա առցանց նյութի դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել հրապարակման հարթակը, օգտատերերի փոխազդեցությունը, տարածման ժամանակագրությունը, մեկնաբանությունները, հղումները և նյութի փոփոխության տարբեր փուլերը։ Այսպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն տեքստը, այլև դրա թվային «կյանքը»։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև համացանցային բանահյուսության լեզվական առանձնահատկություններին՝ խոսակցական բառապաշարի, ժարգոնի, կրճատումների, նորաբանությունների, հումորի, պատկերային և տեքստային համադրությունների, ինչպես նաև տարբեր լեզուների ու մշակույթների տարրերի փոխներթափանցման դրսևորումներին։ Հատուկ նշանակություն ունի հայալեզու թվային բովանդակության ուսումնասիրությունը, քանի որ այն կարող է արտացոլել ժամանակակից հայ հասարակության արժեքները, կարծրատիպերը, հումորային պատկերացումները, հասարակական արձագանքները և առօրյա հաղորդակցության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության գիտական նշանակությունն այն է, որ այն հիմնավորում է հայ բանագիտության մեթոդաբանական շրջանակի ընդլայնման անհրաժեշտությունը՝ ավանդական բանահյուսական ժառանգության ուսումնասիրությունը համադրելով թվային մշակույթի հետազոտության ժամանակակից մեթոդների հետ։ Համացանցային նյութերի համակարգված հավաքագրումը կարող է նաև կարևոր լինել մշակութային հիշողության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ թվային բովանդակությունը հաճախ արագ փոփոխվում կամ անհետանում է։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել բանագետներին, ազգագրագետներին, մշակութաբաններին, լեզվաբաններին, մեդիա և թվային մշակույթի հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ բանահյուսությունը չի սահմանափակվում միայն ավանդական բանավոր ժառանգությամբ․ այն շարունակում է ստեղծվել և վերարտադրվել նոր հաղորդակցական միջավայրերում, իսկ համացանցը դարձել է ժողովրդական ստեղծագործության կարևոր տարածք։ Այդ պատճառով ժամանակակից հայ բանագիտության համար համացանցային բանահյուսության ուսումնասիրությունը ոչ միայն նոր թեմատիկ ուղղություն է, այլև անհրաժեշտ պայման՝ ժամանակակից մշակութային գործընթացները լիարժեք փաստագրելու, վերլուծելու և հայ բանահյուսության շարունակական զարգացումն ըմբռնելու համար։