Կրկնությունը ժամանակակից հայերենում

История

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի պատմական Արագածոտն գավառի վաղմիջնադարյան նյութական մշակույթի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով տարածաշրջանի հնագիտական հուշարձանները, բնակավայրերի կառուցվածքը, ճարտարապետական ժառանգությունը, արհեստագործական արտադրությունը, կենցաղային առարկաները, թաղման սովորույթները և հասարակական կյանքի նյութական արտահայտությունները։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է վաղ միջնադարում Արագածոտնի պատմամշակութային զարգացման առանձնահատկությունների բացահայտման, հնագիտական գտածոների դասակարգման, դրանց ժամանակագրական պատկանելության որոշման և Հայաստանի ընդհանուր մշակութային գործընթացների համատեքստում տարածաշրջանի ունեցած նշանակության գնահատման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է հիմնականում 4–7-րդ դարերի պատմական և մշակութային իրողությունները, երբ Հայաստանում տեղի էին ունենում քաղաքական, կրոնական, հասարակական և տնտեսական կարևոր փոփոխություններ։ Քրիստոնեության տարածումը, եկեղեցական կազմակերպությունների զարգացումը, բնակավայրերի կառուցվածքային վերափոխումները և ճարտարապետական նոր ձևերի առաջացումը էական ազդեցություն են ունեցել այդ ժամանակաշրջանի նյութական մշակույթի ձևավորման վրա։ Արագածոտնի աշխարհագրական դիրքը, բնական պայմանները, լեռնային և նախալեռնային տարածքների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հաղորդակցության պատմական ուղիները նպաստել են բնակավայրերի զարգացմանը և տարածաշրջանի տնտեսական ու մշակութային կապերի ձևավորմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վաղմիջնադարյան բնակավայրերի ուսումնասիրությունը՝ ուշադրություն դարձնելով բնակելի կառույցների հատակագծային առանձնահատկություններին, շինարարական նյութերին, բնակավայրերի տեղաբաշխմանը և շրջակա բնական միջավայրի հետ դրանց փոխհարաբերություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն եկեղեցական ճարտարապետության հուշարձանները, որոնց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու վաղքրիստոնեական Հայաստանի շինարարական ավանդույթները, կրոնական պատկերացումների նյութական արտահայտությունները և ճարտարապետական ձևերի զարգացման օրինաչափությունները։ Այս համատեքստում հետաքրքրություն են ներկայացնում Արագածոտնի վաղմիջնադարյան եկեղեցիները, պաշտամունքային կառույցները, դրանց կառուցվածքային լուծումները, հարդարանքի տարրերը և քարարվեստի առանձնահատկությունները։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված խեցեղենի, մետաղյա իրերի, աշխատանքային գործիքների, զարդերի, կենցաղային պարագաների և արտադրական գործունեության հետ կապված նյութերի ուսումնասիրությանը։ Խեցեգործական արտադրանքի ձևաբանական, տեխնոլոգիական և զարդարական առանձնահատկությունների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի արհեստագործական ավանդույթների, կենցաղային մշակույթի և տնտեսական հարաբերությունների մասին։ Մետաղագործական առարկաների, գյուղատնտեսական գործիքների և այլ նյութական գտածոների ուսումնասիրությունը կարևոր է բնակչության զբաղմունքների, արտադրական կարողությունների և առօրյա կյանքի վերակազմության տեսանկյունից։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում թաղման հուշարձանները, գերեզմանային կառույցները և դրանց հետ կապված նյութական վկայությունները, որոնք կարող են տեղեկություններ հաղորդել հասարակության կրոնական պատկերացումների, ծիսական սովորույթների և մշակութային փոփոխությունների վերաբերյալ։ Վաղմիջնադարյան նյութական մշակույթի ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում քրիստոնեական և ավելի վաղ շրջանի մշակութային ավանդույթների փոխհարաբերությունը, քանի որ նոր կրոնական համակարգի հաստատումը միշտ չէ, որ հանգեցրել է նախկին կենցաղային և արհեստագործական ձևերի ամբողջական վերացմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է մշակութային շարունակականության և փոփոխության օրինաչափությունների բացահայտումը՝ հնագիտական նյութերի համեմատության և պատմական աղբյուրների տվյալների համադրման միջոցով։ Արագածոտնի վաղմիջնադարյան հուշարձանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու նաև տարածաշրջանի կապերը Հայաստանի մյուս պատմական գավառների հետ, բացահայտելու ընդհանուր մշակութային հատկանիշներն ու տեղական առանձնահատկությունները։ Հատուկ նշանակություն ունեն նյութական մշակույթի ժամանակագրական դասակարգման, հուշարձանների թվագրման և տարբեր հնագիտական համալիրների փոխհարաբերությունների որոշման մեթոդաբանական հարցերը։ Այս նպատակով կարևոր են հնագիտական շերտագրության, գտածոների տիպաբանական համեմատության, ճարտարապետական վերլուծության և պատմական աղբյուրագիտության մեթոդները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է վաղմիջնադարյան Հայաստանի տարածաշրջանային մշակույթի ուսումնասիրության, բնակավայրերի պատմական զարգացման վերակազմության և նյութական ժառանգության միջոցով հասարակական ու տնտեսական կյանքի առանձնահատկությունների բացահայտման անհրաժեշտությամբ։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև Հայաստանի հնագիտական քարտեզագրման, պատմամշակութային հուշարձանների գիտական հաշվառման, պահպանության և հետագա ուսումնասիրությունների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հնագետներին, պատմաբաններին, միջնադարագետներին, ճարտարապետության պատմաբաններին, մշակութաբաններին, ազգագրագետներին, թանգարանագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին, ինչպես նաև Հայաստանի վաղմիջնադարյան պատմությամբ ու մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Աշխատությունն ունի հնագիտական, պատմագիտական, մշակութաբանական և աղբյուրագիտական նշանակություն՝ նպաստելով Արագածոտնի վաղմիջնադարյան բնակավայրերի, ճարտարապետական հուշարձանների, արհեստագործական ավանդույթների և նյութական մշակույթի զարգացման առանձնահատկությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Медицина

Բժշկագիտական և ստոմատոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ներոսկրային ատամնային իմպլանտացիայի մեթոդների կատարելագործմանը՝ օստեոպլաստիկ նյութերի կիրառման միջոցով։ Քննության են առնվում ատամնային իմպլանտացիայի կենսաբանական և կլինիկական հիմքերը, ծնոտոսկրերի անատոմիական առանձնահատկությունները, ոսկրային հյուսվածքի վերականգնման գործընթացները և իմպլանտների կայունությունն ապահովող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օստեոպլաստիկ նյութերի տեսակներին, դրանց կենսահամատեղելիությանը, ոսկրագոյացման խթանման հատկություններին և ատամնային իմպլանտացիայի ընթացքում կիրառման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են ոսկրային հյուսվածքի անբավարար ծավալի, ալվեոլային ելունի ապաճման, իմպլանտի օսեոինտեգրման և հետվիրահատական վերականգնման հետ կապված կլինիկական հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են նաև իմպլանտացիայի նախավիրահատական պլանավորման, ախտորոշիչ պատկերավորման, ոսկրային պլաստիկայի և վիրաբուժական միջամտությունների արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են տարբեր օստեոպլաստիկ նյութերի կիրառման արդյունքների համեմատական գնահատման, ոսկրային վերականգնման ընթացքի վերահսկման և հնարավոր բարդությունների կանխարգելման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում իմպլանտացիոն բուժման երկարաժամկետ արդյունքների բարելավմանը, ծամողական ֆունկցիայի վերականգնմանը և բուժման անհատականացված պլանավորման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել վիրաբուժական ստոմատոլոգիայի, իմպլանտոլոգիայի, դիմածնոտային վիրաբուժության, օրթոպեդիկ ստոմատոլոգիայի և ոսկրային հյուսվածքների վերականգնման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Математика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է պսևդոպարաբոլիկ օպերատորների որոշակի դասի համար ձևակերպված վարիացիոն անհավասարությունների տեսության ուսումնասիրությանը։ Գրքում քննարկվում են ժամանակակից մաթեմատիկական անալիզի և մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության շրջանակներում առաջացող խնդիրներ, որոնք կապված են բարդ դինամիկական համակարգերի մոդելավորման հետ։ Հեղինակը ներկայացնում է պսևդոպարաբոլիկ օպերատորների հատկությունները, դրանց համար սահմանվող վարիացիոն ձևակերպումները և համապատասխան լուծումների գոյության, միակության ու կայունության պայմանները։ Աշխատության մեջ կիրառվում են ֆունկցիոնալ անալիզի, օպերատորների տեսության և վարիացիոն մեթոդների ժամանակակից գործիքներ՝ տեսական արդյունքների հիմնավորման և ընդհանրացման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի այն մաթեմատիկական մոդելների համար, որոնք նկարագրում են ֆիզիկական, տեխնիկական և ինժեներական գործընթացներ, որտեղ առկա են տարածաժամանակային բարդ փոխազդեցություններ և ոչ ստանդարտ էվոլյուցիոն երևույթներ։ Գիրքը նախատեսված է մաթեմատիկոսների, գիտահետազոտողների, ասպիրանտների և կիրառական մաթեմատիկայի ոլորտի մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են վարիացիոն անհավասարությունների, օպերատորային հավասարումների և դիֆերենցիալ մոդելների խորացված ուսումնասիրությամբ։

Экономика

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում համախառն ներքին խնայողությունների ձևավորման, դրանց փոփոխության միտումների և տնտեսական աճի հետ փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում խնայողությունների տնտեսական էությունը, դրանց ձևավորման հիմնական աղբյուրները և նշանակությունը ազգային տնտեսության ներդրումային ներուժի ու երկարաժամկետ զարգացման ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնային տնտեսությունների, ձեռնարկությունների և պետական հատվածի խնայողությունների ձևավորման առանձնահատկություններին, ինչպես նաև դրանց վրա եկամուտների, սպառման, տոկոսադրույքների և մակրոտնտեսական միջավայրի ազդեցությանը։ Վերլուծվում են Հայաստանի Հանրապետության համախառն ներքին խնայողությունների և համախառն ներքին արդյունքի դինամիկան, ներդրումային ակտիվության փոփոխությունները և տնտեսական աճի ցուցանիշների միջև հնարավոր վիճակագրական ու պատճառահետևանքային կապերը։ Քննարկվում են նաև խնայողությունների և ներդրումների փոխհարաբերությունները, ֆինանսական միջնորդության դերը, կապիտալի կուտակման գործընթացները և արտաքին ֆինանսավորման նշանակությունը տնտեսական զարգացման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են տնտեսաչափական մոդելավորման, համեմատական վերլուծության և մակրոտնտեսական ցուցանիշների գնահատման մեթոդները՝ խնայողությունների ու տնտեսական աճի փոխազդեցության օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել խնայողությունների խթանման և ներդրումային միջավայրի բարելավման տնտեսական քաղաքականության ուղղությունների հիմնավորմանը՝ օգտակար լինելով մակրոտնտեսագիտության, ֆինանսների, տնտեսաչափության և տնտեսական զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Педагогика

Իրավաբանական մանկավարժության հայեցակարգային հիմքերը ձևավորվում են իրավագիտության և մանկավարժության միջգիտակարգային փոխազդեցության արդյունքում և նպատակ ունեն սահմանել իրավական կրթության բովանդակությունը, մեթոդաբանությունը և արժեքային ուղղվածությունը։ Այս ոլորտը դիտարկում է իրավական գիտելիքների փոխանցումը ոչ միայն որպես տեղեկատվության յուրացում, այլև որպես իրավական գիտակցության, իրավական մշակույթի և իրավական վարքագծի ձևավորման գործընթաց, որտեղ կենտրոնական դեր ունեն անձի արժեքային կողմնորոշումները և հասարակության իրավական համակարգի նկատմամբ վերաբերմունքը։ Հայեցակարգային մակարդակում իրավաբանական մանկավարժությունը հիմնվում է մի քանի առանցքային սկզբունքների վրա՝ իրավականության, հումանիզմի, համակարգայնության, գիտակցված ուսուցման և պրակտիկ ուղղվածության սկզբունքներ, որոնք միասին ապահովում են ուսուցման արդյունավետությունը և կիրառական նշանակությունը։ Կարևոր բաղադրիչ է իրավական գիտակցության ձևավորումը, որը ներառում է օրենքի նկատմամբ հարգանք, իրավական նորմերի ընկալում և դրանց կիրառման կարողություն իրական սոցիալական իրավիճակներում։ Մեթոդաբանական առումով օգտագործվում են ինտերակտիվ ուսուցման ձևեր՝ իրավաբանական վերլուծություն, դատական դեպքերի մոդելավորում, քննարկումներ և խնդիրային ուսուցում, որոնք նպաստում են քննադատական մտածողության զարգացմանը և իրավական մտածողության ձևավորմանը։ Իրավաբանական մանկավարժության տեսական հիմքերը սերտորեն կապված են ընդհանուր մանկավարժական գիտության, իրավունքի փիլիսոփայության և սոցիոլոգիայի հետ, ինչը թույլ է տալիս այն դիտարկել որպես համալիր գիտական ուղղություն։ Ընդհանուր առմամբ, այս հայեցակարգային համակարգը նպատակ ունի ձևավորել իրավագիտակից, սոցիալապես պատասխանատու և իրավական մշակույթով բարձր անհատներ, որոնք կարող են արդյունավետորեն գործել իրավական պետության պայմաններում։

Религия

Աշխատությունը ներկայացնում է Սուրբ Բենեդիկտոսի վանական կանոնները, որոնք քրիստոնեական արևմտյան վանականության պատմության մեջ կարևոր դեր են ունեցել համայնքային կյանքի կազմակերպման և հոգևոր կարգապահության ձևավորման գործում։ Բենեդիկտյան կանոնադրությունը հիմնված է աղոթքի, աշխատանքի, հնազանդության, խոնարհության և եղբայրական համակեցության սկզբունքների վրա՝ սահմանելով վանական համայնքի առօրյայի, պարտականությունների, ներքին հարաբերությունների և հոգևոր զարգացման ընդհանուր կարգը։ Այն անդրադառնում է վանահոր պատասխանատվությանը, միաբանների վարքին, ընդհանուր աղոթքի կազմակերպմանը, աշխատանքի ու հանգստի հերթագայությանը, համայնքի անդամների փոխադարձ վերաբերմունքին և վանական կյանքի կարգապահությանը։ Կանոնների կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ հոգևոր կատարելագործումը կապվում է առօրյա պարտականությունների բարեխիղճ կատարման, ինքնազսպման և համայնքի ընդհանուր բարօրության հետ։ Հայերեն թարգմանությունը հնարավորություն է տվել հայ ընթերցողին ծանոթանալու քրիստոնեական վանական մշակույթի ազդեցիկ ավանդույթներից մեկին և դրա կազմակերպչական ու բարոյական սկզբունքներին։ Հրատարակության կապը Մխիթարյան միաբանության հետ կարևոր է նաև հայ կաթոլիկ հոգևոր և թարգմանական գրականության պատմության տեսանկյունից՝ արտացոլելով եվրոպական քրիստոնեական ժառանգությունը հայերենով ներկայացնելու միաբանության կրթական ու մշակութային գործունեությունը։ Գիրքը արժեքավոր է վանական կյանքի պատմությամբ, քրիստոնեական կանոնադրություններով, հոգևոր դաստիարակությամբ և Մխիթարյան մատենագրությամբ հետաքրքրվողների համար։