Курс микроэкономики

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է 1991-2016 թվականներին հայկական գրքարվեստի զարգացման, վերափոխման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով Հայաստանի անկախության շրջանի գրքի ստեղծման, ձևավորման, հրատարակման և տարածման գործընթացները։ Ուսումնասիրության առանցքում գիրքն է՝ որպես ոչ միայն գիտելիքի և գրական բովանդակության փոխանցման միջոց, այլև արվեստի ինքնուրույն ստեղծագործական ամբողջություն, որի տեսքը ձևավորվում է տպագրական տեխնոլոգիաների, գրաֆիկական լուծումների, նկարազարդման, տառարվեստի, կազմի, նյութերի և հրատարակչական մշակույթի փոխազդեցությամբ։ 1991 թվականից հետո Հայաստանի հասարակական, քաղաքական և տնտեսական համակարգում տեղի ունեցած փոփոխությունները զգալի ազդեցություն ունեցան նաև գրքի մշակույթի վրա։ Պետական հրատարակչական համակարգի վերափոխումը, մասնավոր հրատարակչությունների առաջացումը, շուկայական հարաբերությունների հաստատումը և տպագրական տեխնոլոգիաների զարգացումը նոր պայմաններ ստեղծեցին գրքի արտադրության և ձևավորման համար։ Այդ փոփոխությունները նպաստեցին հեղինակների, նկարիչների, ձևավորողների և հրատարակիչների ստեղծագործական ինքնուրույնության ընդլայնմանը՝ միաժամանակ առաջ բերելով ֆինանսավորման, տպաքանակների, նյութական հնարավորությունների և գրքի տարածման նոր խնդիրներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է անկախության շրջանի հայկական գրքի արտաքին ձևավորման ուսումնասիրությունը։ Կարող են քննության առնվել կազմի ձևավորումը, տիտղոսաթերթը, շապիկը, տառատեսակների ընտրությունը, էջադրությունը, նկարազարդումները, գունային լուծումները և ընդհանուր կոմպոզիցիոն կառուցվածքը։ Այս բաղադրիչների համադրությունը յուրաքանչյուր հրատարակությանը հաղորդում է յուրահատուկ տեսք և որոշում նրա գեղարվեստական ու տեղեկատվական ընկալումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի գրքի նկարազարդման արվեստը։ Նկարիչների աշխատանքում կարող են համադրվել ավանդական հայկական մանրանկարչության, միջնադարյան ձեռագրերի, ազգային զարդարվեստի և ժողովրդական արվեստի մոտիվները ժամանակակից գրաֆիկական մտածողության հետ։ Այդ կապը հնարավորություն է տալիս հայկական գրքին հաղորդել ազգային ինքնատիպություն՝ միաժամանակ օգտագործելով ժամանակակից արվեստի և դիզայնի արտահայտչական միջոցները։ Հետազոտության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև հայկական տառարվեստի և տառատեսակների կիրառությունը։ Հայոց գրի ինքնատիպ համակարգը գրքի գեղարվեստական ձևավորման կարևոր բաղադրիչներից է, և տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված ու կիրառված տառատեսակները հնարավորություն են տալիս ձևավորողներին միավորել ընթերցելիությունը, ֆունկցիոնալությունը և գեղարվեստական արտահայտչականությունը։ Անկախության տարիներին թվային տեխնոլոգիաների տարածումը նոր հնարավորություններ ստեղծեց նաև գրքի ձևավորման համար՝ փոխելով ինչպես աշխատանքի տեխնիկան, այնպես էլ գրաֆիկական լուծումների բազմազանությունը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ տարբեր ժանրերի և թեմատիկ ուղղությունների հրատարակություններին՝ գեղարվեստական գրականությանը, մանկական գրքերին, գիտական և ակադեմիական հրատարակություններին, արվեստի ալբոմներին, պատմական ու հայագիտական աշխատություններին, ուսումնական գրականությանը և շքեղ պատկերազարդ հրատարակություններին։ Յուրաքանչյուր ոլորտում գրքի ձևավորումը կարող է ունենալ իր առանձնահատկությունները՝ պայմանավորված բովանդակությամբ, ընթերցողին ներկայացվող պահանջներով և հրատարակության նպատակով։ Կարևոր թեմա է նաև ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերությունը։ Անկախության շրջանում հայկական գրքարվեստը մի կողմից շարունակում էր օգտագործել հայ գրքի պատմական հարուստ ժառանգությունը, մյուս կողմից ակտիվորեն յուրացնում էր ժամանակակից գրաֆիկական դիզայնի և տպագրական տեխնոլոգիաների հնարավորությունները։ Այս գործընթացում ձևավորվում էր ազգային ինքնության պահպանման և ժամանակակից գեղարվեստական լեզվի որոնման յուրահատուկ համադրություն։ Ուսումնասիրության մեջ կարող է կարևոր տեղ զբաղեցնել նաև հայ գրքարվեստի կապը համաշխարհային գրքի ձևավորման զարգացումների հետ։ Թվային տպագրության, համակարգչային գրաֆիկայի և նոր դիզայնի սկզբունքների ներթափանցումը հայկական հրատարակչական միջավայր հնարավորություն տվեց ընդլայնել ձևավորման հնարավորությունները և արագացնել արտադրական գործընթացները։ Միաժամանակ առաջացավ գրքի գեղարվեստական որակի և տեխնոլոգիական հնարավորությունների հավասարակշռման խնդիրը։ Աշխատության պատմամշակութային արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ 1991-2016 թվականները հայկական գրքի զարգացման համար առանձնահատուկ անցումային շրջան են։ Այդ ժամանակահատվածում ձևավորվեց անկախ Հայաստանի հրատարակչական նոր միջավայրը, զարգացան մասնավոր նախաձեռնությունները, վերափոխվեցին գրքի արտադրության և տարածման մեխանիզմները, իսկ ազգային մշակութային ժառանգության նկատմամբ նոր հետաքրքրությունը նպաստեց պատմական ձևերի վերաիմաստավորմանը։ Գրքի յուրաքանչյուր հրատարակություն այս փոփոխությունների որոշակի արտացոլումն է և կարող է դիտարկվել որպես իր ժամանակի գեղարվեստական ու մշակութային մտածողության վկայություն։ Աշխատությունը կարող է կարևոր լինել նաև գրքի պահպանության և փաստագրման տեսանկյունից։ Հրատարակությունների կազմերի, նկարազարդումների, տառատեսակների և ձևավորման սկզբունքների համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս փաստագրել ժամանակակից հայկական գրքարվեստի զարգացման փուլերը և առանձնացնել առավել նշանակալի ստեղծագործական ուղղությունները։ Այն կարող է հիմք հանդիսանալ ինչպես առանձին նկարիչների և ձևավորողների ստեղծագործության, այնպես էլ հրատարակչությունների գործունեության հետագա ուսումնասիրության համար։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, գրքագետներին, գրադարանագետներին, մատենագետներին, գրաֆիկ դիզայներներին, հրատարակիչներին, մշակութաբաններին և ժամանակակից հայկական մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է 1991-2016 թվականների հայկական գրքարվեստը որպես ազգային մշակույթի և ժամանակակից գրաֆիկական արվեստի փոխազդեցության արդյունք՝ բացահայտելով այն հիմնական փոփոխությունները, գեղարվեստական որոնումները, տեխնոլոգիական նորարարությունները և ազգային ավանդույթների վերաիմաստավորման գործընթացները, որոնք ձևավորեցին անկախության շրջանի հայկական գրքի ինքնատիպ տեսքը։

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է վերջնամշակման մետաղահատ հաստոցների թրթռակայունության բարձրացման տեսական հիմքերին և տեխնոլոգիական լուծումներին՝ հատուկ շեշտադրումով գյուղատնտեսական մեքենաների դետալների մշակման գործընթացների վրա։ Հետազոտության ընթացքում վերլուծվում են կտրող գործընթացի ընթացքում առաջացող ինքնաթրթռումների և արտաքին խանգարումների աղբյուրները, դրանց ազդեցությունը մշակման ճշգրտության, մակերեսի որակի և գործիքների մաշվածության վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում են համակարգի դինամիկ մոդելավորման մոտեցումները, կոշտության և մարող հատկությունների օպտիմալացման մեթոդները, ինչպես նաև մեքենայի կառուցվածքային տարրերի նախագծման սկզբունքները՝ թրթռումների նվազեցման նպատակով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեխնոլոգիական պարամետրերի ընտրությանը, մշակման ռեժիմների կայունացմանը և նորարարական հսկման ու կարգավորման մեթոդների կիրառմանը, որոնք թույլ են տալիս բարձրացնել արտադրողականությունը և ապահովել պատրաստի դետալների որակի կայունություն։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի մեքենաշինության, արտադրական տեխնոլոգիաների և գյուղատնտեսական տեխնիկայի ոլորտների ինժեներների և հետազոտողների համար։

Ֆինանսներ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության ֆինանսավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով ձեռնարկությունների ֆինանսական ապահովվածության, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության և զարգացման հնարավորությունների հետ կապված հիմնական մարտահրավերները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է փոքր և միջին ձեռնարկատիրության դերը Հայաստանի տնտեսության մեջ՝ հաշվի առնելով զբաղվածության ապահովման, նոր աշխատատեղերի ստեղծման, մրցակցության խթանման, նորարարության զարգացման և տնտեսական ակտիվության տարածքային ընդլայնման նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձեռնարկությունների ֆինանսավորման հիմնական աղբյուրներին՝ սեփական միջոցներին, բանկային վարկավորմանը, վարկային կազմակերպությունների ծառայություններին, ներդրումային միջոցներին, պետական աջակցության ծրագրերին և այլ ֆինանսական գործիքներին։ Ուսումնասիրվում են ֆինանսավորման հասանելիության վրա ազդող գործոնները, այդ թվում՝ վարկերի տոկոսադրույքները, գրավի պահանջները, ձեռնարկությունների վարկունակությունը, ֆինանսական հաշվետվողականության մակարդակը, բիզնեսի ռիսկայնությունը և ֆինանսական կառույցների կողմից կիրառվող գնահատման չափանիշները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև փոքր ձեռնարկությունների համար ֆինանսավորման այլընտրանքային ձևերի զարգացման հնարավորություններին, ֆինանսական տեխնոլոգիաների կիրառմանը և ձեռնարկությունների ֆինանսական գրագիտության բարձրացման անհրաժեշտությանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցությանը, ֆինանսավորման խոչընդոտների նվազեցման հնարավորություններին և այն մեխանիզմներին, որոնք կարող են նպաստել ձեռնարկությունների համար ավելի մատչելի ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորմանը։ Հետազոտության միջոցով հնարավոր է գնահատել գործող ֆինանսավորման համակարգի արդյունավետությունը, բացահայտել առկա բացերը և առաջարկել դրանց հաղթահարման ուղղություններ՝ հաշվի առնելով Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային և ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել մարզերում գործող փոքր և միջին ձեռնարկությունների ֆինանսավորման խնդիրներին, քանի որ դրանց համար ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությունը կարող է պայմանավորված լինել լրացուցիչ տարածքային և տնտեսական գործոններով։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել ֆինանսավորման մեխանիզմների կատարելագործմանը, ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունության բարձրացմանը և փոքր ու միջին բիզնեսի զարգացման համար առավել բարենպաստ միջավայրի ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսական ոլորտի մասնագետներին, ձեռնարկատերերին, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության պատասխանատուներին, բանկային համակարգի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին և հետազոտողներին։

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է պտղի ներարգանդային աճի դանդաղումով հղիների զարկերակային ճնշման և սրտի զարկերի հաճախականության շուրջօրյա ռիթմերի փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել մայրական օրգանիզմի հեմոդինամիկ առանձնահատկությունները և դրանց կապը պտղի աճի խանգարումների հետ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են զարկերակային ճնշման և սրտի աշխատանքի ցիրկադային ռիթմերի փոփոխությունները հղիության ընթացքում, գնահատվում են դրանց օրական տատանումների բնույթը, ինչպես նաև հնարավոր շեղումները պտղի ներարգանդային աճի դանդաղման պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շուրջօրյա մոնիթորինգի մեթոդների կիրառմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել սրտանոթային համակարգի գործունեության դինամիկան, հայտնաբերել արյան ճնշման կարգավորման խանգարումները և կանխատեսել մայրական ու պտղային բարդությունների զարգացման ռիսկերը։ Քննարկվում են նաև պլացենտար արյան շրջանառության առանձնահատկությունները, անոթային դիմադրության փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը պտղի թթվածնային ու սննդային ապահովման վրա։ Աշխատությունը եզրակացնում է, որ զարկերակային ճնշման և սրտի զարկերի հաճախականության շուրջօրյա ռիթմերի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի պտղի ներարգանդային աճի դանդաղման վաղ ախտորոշման, հղիության ընթացքի գնահատման և բուժական-կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետ պլանավորման համար:

Գրականություն

Ակամա երգիծաբանները ստեղծագործությունը ներկայացնում է երգիծական շնչով գրված պատմությունների ու դիտարկումների հավաքածու, որտեղ հեղինակը քննադատական հայացքով անդրադառնում է մարդկային վարքագծի, հասարակական հարաբերությունների և առօրյա կյանքի հակասություններին։ Տեքստերում երգիծանքը ոչ թե պարզապես հումորի միջոց է, այլ մտածողության ձև, որը բացահայտում է մարդկանց ինքնախաբեությունները, ձևականությունները և երբեմն էլ անգիտակցական ծիծաղելի կողմերը։ Հեղինակը ստեղծում է իրավիճակներ, որտեղ սովորական թվացող իրադարձությունները աստիճանաբար բացահայտում են ավելի խորքային սոցիալական ու հոգեբանական շերտեր՝ ցույց տալով, թե ինչպես է մարդը հաճախ ակամա հայտնվում ծիծաղելի կամ հակասական դիրքերում։ Լեզուն պարզ է, բայց հագեցած ենթատեքստերով, իսկ պատմվածքների կառուցվածքը թույլ է տալիս երգիծական դիտարկումները վերածել ընդհանուր հասարակական պատկերների, որոնք դուրս են գալիս միայն անհատական փորձառության շրջանակներից։

Պատմություն

Այս պատմագիտական և տարածաշրջանագիտական հրատարակությունը նվիրված է Անդրկովկասի տարածքին՝ դրա պատմական, աշխարհագրական, քաղաքական, տնտեսական և հասարակական առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համատեքստում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տարածաշրջանի ժողովուրդների, բնակավայրերի, վարչական բաժանման, սոցիալ-տնտեսական կյանքի և քաղաքական հարաբերությունների մասին՝ որոշակի պատմական ժամանակաշրջանի շրջանակներում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից կարող են լինել Անդրկովկասի աշխարհագրական դիրքը, բնական պայմանները, բնակչության տեղաբաշխումը, քաղաքների և գյուղական բնակավայրերի զարգացումը, հաղորդակցության ուղիները և տարածաշրջանի տնտեսական ներուժը։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել տարածաշրջանում բնակվող տարբեր ժողովուրդների փոխհարաբերություններին, նրանց մշակութային և հասարակական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև ազգային և կրոնական համայնքների կազմակերպվածությանը։ Անդրկովկասը պատմականորեն գտնվել է խոշոր քաղաքական ուժերի շահերի հատման գոտում, ուստի հրատարակության մեջ կարող են դիտարկվել նաև Ռուսաստանի, Օսմանյան կայսրության, Պարսկաստանի և տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև ձևավորված քաղաքական հարաբերությունները։ Այս համատեքստում հատկապես կարևոր են վարչաքաղաքական փոփոխությունները, ռազմական հակամարտությունները, սահմանների վերաձևավորումները և դրանց ազդեցությունը տեղի բնակչության կյանքի վրա։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր տեղեկություններ պարունակել նաև Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի տարածքների պատմական զարգացման, բնակչության ազգային կազմի, տնտեսական գործունեության, առևտրի, գյուղատնտեսության և արհեստների վերաբերյալ։ Տարածաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև մշակութային փոխազդեցությունները, լեզվական և կրոնական բազմազանությունը, կրթական ու հոգևոր կյանքի առանձնահատկությունները։ Եթե հրատարակությունը վերաբերում է 19-րդ կամ 20-րդ դարի պատմական իրականությանը, դրա նյութերը կարող են կարևոր սկզբնաղբյուր լինել այդ ժամանակաշրջանի վարչական համակարգի, հասարակական հարաբերությունների և տարածաշրջանային քաղաքականության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, աշխարհագրագետների, ազգագրագետների, տարածաշրջանագետների և Կովկասի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար՝ որպես Անդրկովկասի բազմաշերտ պատմական և հասարակական իրականության ուսումնասիրության նյութ։