Макроскопические грибы шикаохского государственного заповедника Республики Армения

Գրականություն

Սա գրականագիտական և լեզվաբանական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Միսաք Մեծարենցի քնարերգության լեզվական և ոճական առանձնահատկությունների համակողմանի վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բանաստեղծի պատկերային մտածողությունը, բառապաշարի յուրահատկությունները, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների կիրառումը, լեզվաոճական հնարքները և դրանց դերը նրա անհատական ստեղծագործական ոճի ձևավորման գործում։ Վերլուծվում են քնարական ստեղծագործություններում բնության, սիրո, կյանքի, մարդու ներաշխարհի և հոգևոր ապրումների արտահայտման լեզվական միջոցները, ինչպես նաև հնչյունային, շարահյուսական և իմաստաբանական կառուցվածքների գեղարվեստական գործառույթները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի լեզվամտածողության ինքնատիպությանը, հայկական բանաստեղծական ավանդույթի հետ նրա ստեղծագործության կապերին և գրական հայերենի զարգացման մեջ ունեցած ներդրմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ գրականագիտության, ոճաբանության և լեզվաբանության ոլորտներում՝ նպաստելով Միսաք Մեծարենցի գրական ժառանգության առավել խորքային գիտական ընկալմանը։

Պատմություն

Աշխատությունը գիտական ուսումնասիրություն է, որը կենտրոնանում է Հայաստանի Հանրապետությունում աշխատանքային միգրացիայի ձևավորման, զարգացման և դրա սոցիալ-մշակութային հետևանքների համակողմանի վերլուծության վրա։ Այն դիտարկում է աշխատանքային միգրացիան ոչ միայն որպես տնտեսական կամ ժողովրդագրական գործընթաց, այլև որպես հասարակական կյանքի, ընտանիքի, համայնքային հարաբերությունների, արժեքային համակարգի և անհատի սոցիալական վարքագծի վրա ազդեցություն ունեցող բազմաշերտ երևույթ։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ աշխատանքի որոնման նպատակով երկրից դուրս մեկնելը փոխում է ոչ միայն միգրանտի տնտեսական վիճակը, այլև նրա սոցիալական կարգավիճակը, ընտանեկան դերերը, միջանձնային հարաբերությունները, մշակութային պատկերացումները և հայրենիքի հետ կապերի բնույթը։ Հատուկ նշանակություն ունի միգրացիայի ազդեցության դիտարկումը անհատի, ընտանիքի, համայնքի և հասարակության տարբեր մակարդակներում․ արտագնա աշխատանքի հետևանքով առաջացող ֆինանսական փոխանցումները կարող են բարելավել ընտանիքների նյութական պայմանները, սակայն միաժամանակ երկարատև բաժանումը կարող է հանգեցնել ընտանիքի ներսում դերերի վերափոխման, սերունդների միջև հարաբերությունների փոփոխության և սոցիալական որոշակի խնդիրների առաջացման։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ աշխատանքային միգրացիայի երևույթը ներկայացնում է հայկական հասարակության սոցիալ-մշակութային փոփոխությունների ավելի լայն համատեքստում՝ անդրադառնալով ավանդական և նոր ձևավորվող վարքագծային ու արժեքային մոդելների փոխազդեցությանը։ Հետազոտության հեղինակը Միհրան Վարդգեսի Գալստյանն է, իսկ աշխատանքը պաշտպանվել է ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտում՝ պատմական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճանի հայցմամբ, «Ազգագրություն» մասնագիտությամբ, 2016 թվականին։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը հետագայում շարունակվում է նաև հեղինակի միգրացիային նվիրված ուսումնասիրություններում, որտեղ ընդգրկվում են միգրացիայի սոցիալ-մշակութային և էթնոժողովրդագրական հետևանքները, ինքնության փոփոխությունները, սոցիալ-մշակութային նոր պրակտիկաների փոխանցումը, միգրանտների ադապտացիան և վերադարձողների վերաինտեգրման հիմնախնդիրները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը արժեքավոր է Հայաստանի միգրացիոն գործընթացները հասարակական և մշակութային տեսանկյունից հասկանալու համար, քանի որ ցույց է տալիս, որ աշխատանքային միգրացիայի ազդեցությունը չի սահմանափակվում աշխատուժի տեղաշարժով կամ տնտեսական արդյունքներով․ այն կարող է երկարաժամկետ փոփոխություններ առաջացնել ընտանիքի կառուցվածքում, սոցիալական հարաբերություններում, մշակութային վարքագծում, ինքնության ընկալումներում և հասարակության զարգացման միտումներում։

Մանկավարժություն

Հրատարակությունը նվիրված է Լազարյան արևելյան լեզուների ինստիտուտի գործունեության հիսունամյա տարեդարձին և այդ առիթով կազմակերպված հանդիսավոր ժողովին։ Այն ներառում է տոնական հավաքի ընթացքում արտասանված ճառերն ու ներկայացված հաշվետվությունը, որոնք կարևոր սկզբնաղբյուրային նյութ են XIX դարի արևելագիտական կրթության, հայկական կրթական հաստատությունների և Մոսկվայի հայ համայնքի մշակութային ու մտավոր կյանքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Նյութերում անդրադարձ է կատարվում ինստիտուտի հիմնադրման պատմությանը, դրա ստեղծման նպատակներին, կրթական առաքելությանը և գործունեության հիմնական ուղղություններին։ Հաստատությունը կարևոր դեր է ունեցել արևելյան լեզուների ուսումնասիրության և ուսուցման գործում՝ միաժամանակ հանդիսանալով հայագիտական կրթության ու մշակութային գործունեության նշանակալի կենտրոն։ Հոբելյանական բնույթը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ներկայացնելու հաստատության անցած ճանապարհը, այլև ամփոփելու նրա գործունեության արդյունքները։ Ճառերում կարող են ընդգծվել ուսումնական գործընթացի կազմակերպումը, դասավանդվող լեզուները, կրթական ծրագրերը, դասախոսների և ուսուցիչների աշխատանքը, ինչպես նաև սովորողների պատրաստության մակարդակը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն կարող են ներկայացնել արևելյան լեզուների ուսումնասիրության մեթոդների և այդ բնագավառում հաստատության ունեցած ավանդի վերաբերյալ դիտարկումները։ Հրատարակության հաշվետու հատվածը կարող է պարունակել տեղեկություններ հաստատության նյութական և կազմակերպական վիճակի, ուսումնական գործունեության, աշակերտների կամ ուսանողների թվի, դասավանդող կազմի, գրադարանի և այլ կրթամշակութային ռեսուրսների վերաբերյալ։ Այդ տվյալները կարևոր են ոչ միայն ինստիտուտի պատմությունը վերականգնելու, այլև ժամանակաշրջանի կրթական հաստատությունների գործունեության համեմատական ուսումնասիրության համար։ Հոբելյանական խոսքերում, բնականաբար, կարող են հիշատակվել նաև հաստատության հիմնադիրներն ու բարերարները, որոնց գործունեությունը կապված էր կրթության և մշակույթի զարգացման հետ։ Այդ համատեքստում նյութը կարող է արժեքավոր տեղեկություններ պահպանել հաստատության ձևավորման և հետագա զարգացման գործում ներդրում ունեցած անձանց մասին։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հայ-ռուսական մշակութային կապերի պատմության տեսանկյունից։ Մոսկվայում գործող կրթական կենտրոնի գործունեությունը արտացոլում է հայ մտավորականության, կրթական գործիչների և ռուսական ակադեմիական միջավայրի փոխգործակցությունը։ Արևելյան լեզուների ուսուցումը միաժամանակ կապվում էր տարածաշրջանի ժողովուրդների լեզուների, պատմության և մշակույթի գիտական ուսումնասիրության հետ։ Նյութը կարող է օգտագործվել նաև XIX դարի արևելագիտության զարգացման պատմությունն ուսումնասիրելիս։ Այդ ժամանակաշրջանում արևելյան լեզուների և մշակույթների նկատմամբ գիտական հետաքրքրությունը Եվրոպայում և Ռուսաստանում ընդլայնվում էր, իսկ մասնագիտացված կրթական հաստատությունները կարևոր դեր էին ստանձնում համապատասխան մասնագետների պատրաստման գործում։ Հոբելյանական ժողովի նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացնելու, թե ինչպես էր այդ գործընթացում իր տեղը զբաղեցնում տվյալ ինստիտուտը։ Հրատարակության սկզբնաղբյուրային արժեքը պայմանավորված է նաև նրա ժամանակակից բնույթով․ այն ներկայացնում է հաստատության գործունեության գնահատականը հենց դրա հիսունամյակի կապակցությամբ։ Այդ պատճառով տեքստը կարող է պարունակել ինչպես փաստական տեղեկություններ, այնպես էլ ժամանակաշրջանին բնորոշ գնահատականներ, գաղափարներ և կրթական-մշակութային առաջնահերթություններ։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը արժեքավոր հուշագրական և հաշվետու նյութ է, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Լազարյան ինստիտուտի ձևավորման ու զարգացման պատմությունը, արևելյան լեզուների ուսուցման ավանդույթները, հայագիտական կրթության կազմակերպումը և XIX դարի ռուսահայ կրթամշակութային միջավայրը։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, արևելագետներին, հայագետներին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրողներին։

Գրականություն

Աշխատությունը ուսումնասիրում է Լև Տոլստոյի կրոնափիլիսոփայական ուսմունքի ձևավորումը և դրա ազդեցությունը XIX դարի վերջի գրական ու հասարակական պայքարի վրա՝ բացահայտելով նրա հայացքների ներքին զարգացումը, բարոյական ուսմունքի հիմնական սկզբունքները և դրանց հակադրությունը պաշտոնական եկեղեցական դոգմաներին ու ժամանակի մշակութային միջավայրին։ Վերլուծվում են Տոլստոյի գաղափարների արտացոլումը նրա գեղարվեստական ստեղծագործություններում, ինչպես նաև այն հակասությունները, որոնք առաջացել են նրա ուսմունքի և ռուսական գրական-հասարակական մտքի տարբեր ուղղությունների միջև։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում XIX դարի վերջի գրական պայքարին, գաղափարական հոսանքներին, քննադատական արձագանքներին և այն ինտելեկտուալ միջավայրին, որտեղ ձևավորվել են նոր գեղագիտական և փիլիսոփայական դիրքորոշումներ։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես Տոլստոյի կրոնափիլիսոփայական համակարգը դարձավ ոչ միայն անձնական հավատամքի արտահայտություն, այլև լայն հասարակական քննարկումների և մշակութային բախումների կենտրոն, ազդելով ռուս և եվրոպական մտքի հետագա զարգացման վրա։

Այլ առարկաներ

Էլեկտրատեխնիկայի և էլեկտրաինժեներիայի հիմունքներին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որտեղ ներկայացվում են էլեկտրական շղթաների տեսության, էլեկտրամագնիսական երևույթների և ժամանակակից էլեկտրատեխնիկական համակարգերի հիմնական սկզբունքները։ Գրքում բացատրվում են հաստատուն և փոփոխական հոսանքի շղթաները, Օհմի օրենքը, Կիրխհոֆի կանոնները, հզորության հաշվարկները և էներգիայի փոխակերպման գործընթացները։ Աշխատության մեջ ընդգրկված են նաև տրանսֆորմատորների, էլեկտրական շարժիչների, գեներատորների և ավտոմատ կառավարման համակարգերի աշխատանքի սկզբունքները, որոնք կարևոր են էլեկտրաինժեներիայի գործնական կիրառությունների համար։ Հեղինակը ներկայացնում է տեսական հիմքերը՝ զուգակցելով դրանք գործնական օրինակներով և ինժեներական խնդիրների լուծման մոտեցումներով, ինչը նպաստում է նյութի ավելի խորքային ըմբռնմանը։ Գիրքը կարևորում է էլեկտրաէներգիայի արտադրության, փոխանցման և բաշխման գործընթացները, ինչպես նաև անվտանգ աշխատանքի կանոնները։ Այն արժեքավոր ուսումնական աղբյուր է տեխնիկական բուհերի ուսանողների, ինժեներների և էլեկտրատեխնիկայով հետաքրքրվողների համար։

Lեզվաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Դիոնիսիոս Թրակացու քերականական ավանդույթի ազդեցությանը և դրա ընկալմանը հայկական մեկնաբանական դպրոցում՝ դիտարկելով այն որպես անտիկ լեզվաբանական գիտության և միջնադարյան հայ բանասիրության փոխկապակցվածության կարևոր օրինակ։ Նյութում վերլուծվում են Դիոնիսիոս Թրակացու «Քերականություն» աշխատության հիմնական դրույթները և դրանց փոխանցումը հայերեն միջավայր՝ հատկապես թարգմանական և մեկնաբանական ավանդույթի միջոցով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ մեկնիչների կողմից կատարված մեկնաբանություններին, որտեղ անտիկ քերականական կատեգորիաները՝ խոսքի մասեր, հոլովում, շարահյուսական կառուցվածքներ, հարմարեցվել են հայերենի կառուցվածքային առանձնահատկություններին և կրթական նպատակներին։ Քննարկվում է նաև այն, թե ինչպես է հայկական դպրոցը համադրել հունական քերականական համակարգը տեղական լեզվական փորձի հետ՝ ստեղծելով ինքնուրույն գիտական մոտեցում, որը ծառայել է ինչպես կրթական, այնպես էլ տեքստաբանական նպատակների։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ Դիոնիսիոս Թրակացու ազդեցությունը հայ բանասիրության վրա ոչ միայն թարգմանական երևույթ է, այլ նաև գիտական մտածողության ձևավորման կարևոր փուլ, որը նպաստել է հայ լեզվաբանական ավանդույթի զարգացմանը և միջնադարյան կրթական համակարգի կայունացմանը։