Материалы для истории грузино-армянских отношений

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է ուժեղ երկրաշարժերի ընթացքում գրունտների տատանումների քանակական պարամետրերի համեմատական գնահատմանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել սեյսմիկ ազդեցությունների առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը տարբեր տեսակի գրունտների վարքագծի վրա։ Ներկայացվում են սեյսմիկ ալիքների տարածման օրինաչափությունները, գրունտների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների դերը տատանումների ինտենսիվության ձևավորման գործում, ինչպես նաև վերլուծվում են արագացման, տեղաշարժի, արագության, տատանման տևողության և այլ կարևոր պարամետրերի փոխկապակցվածությունները։ Աշխատությունում կիրառվում են ժամանակակից չափման, մոնիթորինգի և մոդելավորման մեթոդներ՝ տարբեր երկրաշարժերի տվյալների համեմատական ուսումնասիրության հիման վրա գնահատելով գրունտային պայմանների ազդեցությունը սեյսմիկ վտանգի մակարդակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինժեներաերկրաբանական պայմանների, տարածքային առանձնահատկությունների և սեյսմակայուն շինարարության համար կարևոր գործոնների գնահատմանը, ինչպես նաև առաջարկվում են մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել սեյսմիկ ռիսկերի նվազեցմանը, շինարարական նախագծերի հուսալիության բարձրացմանը և երկրաշարժերի հետևանքների կանխատեսման արդյունավետության բարելավմանը։ Գիրքը նախատեսված է սեյսմոլոգիայի, երկրաբանության, երկրատեխնիկայի, քաղաքացիական ճարտարագիտության, շինարարության և աղետների ռիսկի կառավարման ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև սեյսմիկ անվտանգության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հիվանդագին ճարպակալում ունեցող անձանց մոտ ողնաշարի շարժունակության խանգարումների և հեմոդինամիկ փոփոխությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ողնաշարի շարժունակության սահմանափակման աստիճանը, դրա հնարավոր ազդեցությունը սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա, ինչպես նաև մարմնի ավելորդ զանգվածի և հարակից ֆիզիոլոգիական փոփոխությունների դերը հեմոդինամիկ ցուցանիշների ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր կլինիկական և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների համադրումը՝ պարզելու համար, թե ողնաշարի շարժողական հնարավորությունների փոփոխություններն ինչպիսի կապ կարող են ունենալ արյան շրջանառության, սրտի աշխատանքի և անոթային համակարգի վիճակի հետ։ Կարող են գնահատվել սրտի հաճախությունը, զարկերակային ճնշումը, սրտի պոմպային ֆունկցիայի և արյան հոսքի տարբեր ցուցանիշներ, ինչպես նաև ողնաշարի շարժունակությունը բնութագրող կլինիկական և գործիքային տվյալներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հիվանդագին ճարպակալման պայմաններում առաջացող մեխանիկական և նյութափոխանակային գործոններին, որոնք կարող են միաժամանակ ազդել ինչպես հենաշարժական, այնպես էլ սրտանոթային համակարգերի վրա։ Հետազոտության համեմատական և կլինիկական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հեմոդինամիկ փոփոխությունների օրինաչափությունները, գնահատելու դրանց կապը ողնաշարի ֆունկցիոնալ խանգարումների արտահայտվածության հետ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հիվանդների օրգանիզմում տեղի ունեցող փոխկապակցված փոփոխությունների վերաբերյալ։ Ստացված տվյալները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ հիվանդագին ճարպակալում ունեցող անձանց համալիր բժշկական գնահատման, հնարավոր ռիսկերի վաղ հայտնաբերման և վերականգնողական ու բուժական միջոցառումների պլանավորման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել սրտաբանության, նյարդաբանության, օրթոպեդիայի, վերականգնողական բժշկության, բարիատրիկ բժշկության և ֆունկցիոնալ ախտորոշման ոլորտներում աշխատող մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան բժշկական հետազոտություններով զբաղվող ուսանողներին և գիտաշխատողներին։

Մշակույթ

Հրատարակությունը հոդվածների ժողովածու է, որը ներկայացնում է Հայկական ՍՍՌ գրադարանների գործունեության գործնական փորձը և գրադարանային աշխատանքի տարբեր ուղղությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Այն լույս է տեսել 1958 թվականին Երևանում՝ Հայկական ՍՍՌ Ալ. Մյասնիկյանի անվան պետական ռեսպուբլիկական գրադարանի գրադարանագիտական-մեթոդական բաժնի կողմից և ունի 36 էջ ծավալ։ Ժողովածուի հիմնական արժեքը գործնական փորձի ընդհանրացումն է․ նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել խորհրդային ժամանակաշրջանի Հայաստանում գրադարանների աշխատանքի կազմակերպման, ընթերցողների սպասարկման, գրքային ֆոնդերի օգտագործման, գրականության տարածման և մշակութային-կրթական գործունեության մասին։ Հոդվածներում ներկայացվող փորձը կարող է անդրադառնալ տարբեր տիպի գրադարանների աշխատանքին, դրանց առջև դրված խնդիրներին, ընթերցողների հետ աշխատանքի ձևերին, գրքի նկատմամբ հետաքրքրության խթանմանը և բնակչության շրջանում գրադարանային ծառայությունների կազմակերպմանը։ Հատուկ նշանակություն ունի մեթոդական փորձի փոխանցումը, քանի որ նման ժողովածուները նախատեսված էին գրադարանների աշխատակիցներին գործնական աշխատանքում ուղղորդելու և տարբեր գրադարաններում կիրառվող արդյունավետ եղանակները տարածելու համար։ Ժողովածուն արժեքավոր է նաև պատմամշակութային տեսանկյունից․ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի Հայաստանի գրադարանային համակարգի կառուցվածքը, մասնագիտական աշխատանքի կազմակերպումը և գրադարանների՝ որպես կրթական ու մշակութային հաստատությունների դերը։ Հետագա մատենագիտական ցանկերում հրատարակությունը նույնպես դասակարգվել է որպես գրադարանների աշխատանքի փորձը լուսաբանող գրականություն, ինչը լրացուցիչ ընդգծում է դրա մասնագիտական և մեթոդական նշանակությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագետներին, մատենագետներին, գրադարանային գործի պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին, մշակույթի պատմաբաններին, ինչպես նաև խորհրդային Հայաստանի կրթական և մշակութային հաստատությունների գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Կենսաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը ներկայացնում է փորձարարական հետազոտություն, որը նվիրված է ողնուղեղի նեյրոնների ծայրամասային և կենտրոնական դեգեներացիայի պայմաններում տարբեր կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի պաշտպանիչ ազդեցության համեմատական ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է հիպոթալամուսի պրոլինով հարուստ PRP-1 նեյրոհորմոնի և օձերի թույների ազդեցությունը նյարդային հյուսվածքի վերականգնման, նեյրոնների կենսունակության պահպանման և վնասվածքից հետո զարգացող դեգեներատիվ գործընթացների վրա։ Աշխատության հիմքում ընկած են լաբորատոր փորձարկումներ, որոնց ընթացքում գնահատվում են նյարդաբանական, հյուսվածաբանական և կենսաքիմիական փոփոխությունները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն մեխանիզմները, որոնք կարող են նպաստել նյարդային բջիջների պաշտպանությանը և վերականգնմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նյարդագիտության, նեյրոկենսաբանության, ֆիզիոլոգիայի, դեղաբանության և բժշկական հետազոտությունների ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են նեյրոդեգեներատիվ գործընթացները, նյարդային համակարգի վնասվածքների հետևանքները և հնարավոր բուժական մոտեցումները։

Սոցիոլոգիա

Տնտեսագիտական, սոցիոլոգիական և գենդերային հետազոտությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում (ԼՂՀ) զբաղվածության գենդերային հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ համապատասխան պատմական ժամանակաշրջանի սոցիալ-տնտեսական և ժողովրդագրական պայմանների համատեքստում։ Քննության են առնվում աշխատաշուկայում կանանց և տղամարդկանց մասնակցության առանձնահատկությունները, զբաղվածության կառուցվածքը և աշխատանքային հնարավորությունների բաշխման վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական գործունեության տարբեր ոլորտներում կանանց և տղամարդկանց ներկայացվածությանը, մասնագիտական զբաղվածությանը, աշխատավարձերի հնարավոր տարբերություններին և կարիերայի առաջխաղացման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են գենդերային անհավասարության սոցիալ-տնտեսական պատճառները, կրթական մակարդակի, մասնագիտական պատրաստվածության և ընտանեկան պարտականությունների ազդեցությունը զբաղվածության վրա։ Քննարկվում են գործազրկության, աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործման, աշխատաշուկայի կառուցվածքային անհամաչափությունների և աշխատանքային իրավունքների ապահովման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել քաղաքային և գյուղական բնակավայրերում զբաղվածության գենդերային տարբերությունները, ինչպես նաև տնտեսական ակտիվության վրա ժողովրդագրական և միգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում կանանց տնտեսական մասնակցության խթանման, մասնագիտական կրթության հասանելիության, ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացման և աշխատանքի ու ընտանեկան կյանքի համատեղման հնարավորություններին։ Կարևորվում է վիճակագրական տվյալների, սոցիոլոգիական հարցումների և համեմատական վերլուծության մեթոդների կիրառումը զբաղվածության գենդերային առանձնահատկությունների գնահատման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի աշխատաշուկայի սոցիալական կառուցվածքի առավել ամբողջական լուսաբանմանը և զբաղվածության քաղաքականության գենդերային բաղադրիչի գնահատմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել աշխատանքի տնտեսագիտության, սոցիոլոգիայի, գենդերային ուսումնասիրությունների, ժողովրդագրության և տարածաշրջանային սոցիալ-տնտեսական զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մանկավարժություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է տարրական դպրոցի ապագա ուսուցչի կոմբինատորային մտածողության զարգացման համակարգին՝ այն դիտարկելով որպես մասնագիտական-մանկավարժական պատրաստության կարևոր բաղադրիչ, որը ձևավորում է խնդիրների բազմակողմանի վերլուծության և լուծման կարողություններ։ Նյութում վերլուծվում են կոմբինատորային մտածողության էությունը և կառուցվածքային բաղադրիչները՝ տարրերի համադրության, դասավորությունների, ընտրությունների և հնարավորությունների հաշվարկման տրամաբանական հիմքերը, որոնք կարևոր են ինչպես մաթեմատիկական, այնպես էլ մեթոդական գործունեության մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման գործընթացի կազմակերպման ձևերին՝ խնդիրների վրա հիմնված ուսուցում, խաղային մեթոդներ, իրավիճակային առաջադրանքներ և թվային մոդելավորման տարրեր, որոնք նպաստում են ապագա ուսուցչի ստեղծագործական և վերլուծական կարողությունների զարգացմանը։ Քննարկվում են նաև ուսումնական ծրագրերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը կոմբինատորային մտածողության ձևավորման վրա՝ ներառելով աստիճանական բարդացման և ինտեգրված մոտեցումների կիրառումը։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ կոմբինատորային մտածողության զարգացումը կարևոր նախապայման է ժամանակակից տարրական դպրոցի ուսուցչի մասնագիտական որակների ձևավորման համար՝ ապահովելով ուսուցման գործընթացի արդյունավետություն, ճկունություն և ստեղծագործականություն։